İhale Mevzuatı İle İlgili Kararlar
… İnş. Sanayi ve Ticaret A.Ş’nin yükleniminde bulunan “… Sulaması ve Derivasyon Tesisleri İşi”nde, YBF-4 numaralı “Kaya Dolgu ve Riprap Malzemesinin Taşınması” pozunun yeni birim fiyatı tespit edilirken B-07.D/4 pozunun baz alınması gerekirken B-07.D/5 pozunun baz alınması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
Sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşmede Bulunmayan İşlerin Fiyatının Tespiti” başlıklı 22’nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan,
“İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:
a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.
c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.
ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.” hükmü ile yeni birim fiyat düzenlenirken, kaynakların verimli kullanılması ilkesinin gözetilmesi kaydıyla, yukarıda yer alan rayiçlerden birinin veya birkaçının herhangi bir sıralama gözetilmeksizin kullanılabileceği belirtilmiştir.
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne ait birim fiyat kitabında, “Karayolu taşımaları için a katsayısı” tanımıyla yer alan B-07.D/3-5 nolu pozun “Tarifi, Yapım Şartları ve Ölçüsü”nde,
“…
Nakliyesinin ayrıca ödenmesi icabettiği mukavelede yazılı nakliye bedelleri hesabında sırf B-07.D/5 in tatbik edileceği malzemeler ve ölçü yerleri aşağıda ayrı ayrı gösterilmiştir. Nakliyeler için B-07.D/5 fiyatı sadece:
1- Sırf Poz. B-15.310 un tatbik edildiği kayanın kazılması ve depoya konulması işlerinde kazı miktarından ölçülen kayanın beher metreküpü için tatbik olunur. B-15.310 ve B-15.311 poz. beraberce kullanılmak mecburiyetinde bulunduğu kayanın kazılması ve sedde veya baraj veya dolguya konulması hallerinde B-07.D/5 kullanılmayıp B-15.311 esasına göre dolguda veya baraj veya sedde dolgusunda ölçülen beher metreküp kaya dolgu için B-07.D/3 kullanılır. B-15.310 ve B-15.311 beraberce kullanıldığı hallerde B-07.D/5 tatbik olunmaz. B-15.311 için B-07.D/3 tatbik olunur.
2- Poz. B-15.313'ün tatbik edildiği kaya kazılması yolda dolguya konulması işinde yol dolgusuna konulması şartı ile kazılan kayanın kazı miktarında ölçülen beher metreküpüne tatbik olunur. 2-a) Poz. 15.330 ile ödenen Baraj Temel Kazısı ve Hazırlanması, pozunun tatbik edildiği kazının kazı miktarında ölçülen beher metreküpüne nakliye bedeli olarak B-07.D/5 tatbik olunur.
3- Poz. 32.101 ve B-32.102'nin tatbik edildiği (tünel kazısı) ve/veya (eğik veya dik eksenli tünel kazısı) için proje ve şartnameler gereğince ödeme hattı içindeki kazının beher metreküpüne tatbik edilir.
4- Nakliyesi ayrıca ödenmesi kaydedilen ve yukarıda ayrı ayrı gösterilen malzemelerin nakliyesi için sadece B-07.D/5 kullanılır. Beher metreküpüne tatbik edilecek ölçü tarzları yukarıda gösterilmiştir. Başka bir ölçü tarzı tatbik edilemez.” denilmiştir.
Yukarıda yer verilen açıklamalarda belirtildiği üzere, kaya dolgu ve riprap malzemesinin taşınmasının, B-07.D/5 nolu nakliye pozundan ödenebilmesi için, söz konusu kayanın yol dolgusuna konulmuş, tünel kazılarından veya yukarıda bahsedilen pozların tatbik edildiği kazılardan elde edilmiş olması gerekmekte olup, sayılan durumlar dışında kaya ve riprap malzemesinin nakliye bedelinin B-07.D/5 pozundan ödenmesi mümkün değildir.
Konu hakkındaki Sayıştay Genel Kurulunun 02.10.2006 tarih ve 5168/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında da,
Nakliye bedelinin ayrıca ödeneceği belirtilen işlerde nakliye bedelinin, tarifi yapılmış malzeme cinsine bağlı olarak B-07.D/3, B-07.D/4 veya B-07.D/5 pozlarından herhangi biri ile ödenmesinin esas olduğu, her taşıma işine ait pozun altına tatbik edilmesi gerekli malzemelerin tarifinin yapıldığı ve birimi metreküp olmak üzere ölçü tarzlarının da ayrıca yazıldığı, ancak herhangi bir malzemenin adının tarif ve isim olarak 07.D/3, B-07.D/4, B-07.D/5 pozlarından herhangi birinde geçmediği ve nakliyesinin ödenmesinin icap ettiği durumlarda ise bu malzemenin metreküpüne sadece B-07.D/4 pozunun uygulanacağı belirtilmiştir.
Mezkûr Sayıştay Genel Kurulu Kararıyla da vurgulandığı üzere, herhangi bir malzemenin tarif ve isim olarak B.07.D/3, B-07.D/4, B-07.D/5 pozlarından herhangi birinde açıkça zikredilmediği ancak nakliyesinin de ödenmesinin gerektiği hallerde, söz konusu malzemenin nakliye bedelinin B-07.D/4 pozundaki formüller esas alınarak ödenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, YBF-4 Poz numaralı kazıdan çıkan ve yol dolgusunda kullanılmayan kaya dolgu ve riprap malzemesinin yeni birim fiyatı tespit edilirken, B-07.D/4 nolu poz yerine B-07.D/5 nolu pozun baz alınması sonucu … TL kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüş olmakla birlikte, söz konusu kamu zararının … tarih ve … numaralı ödeme emri belgesi ekinde yer alan … hakedişten kesinti yapılmak suretiyle Yüklenici … İnş. Sanayi ve Ticaret A.Ş.’den mahsuben tahsil edildiği anlaşıldığından ilişilecek husus kalmadığına oybirliğiyle karar verildi.