16- Araç kiralanması
… İnşaat, Taahhüt, İnşaat Malzemeleri Nakliye ve Maden Tic. ve San. A.Ş.’nin yükleniminde bulunan “… ay süreli 3 adet kamyonet (4x4 çift kabinli) ve 2 adet panelvan kiralama hizmet alım işi”nde, … plaka no’lu 4x4 çift kabinli kamyonetin teknik şartnamede öngörüldüğü şekilde 2017 model olması gerekirken 2016 model olması nedeniyle İdare tarafından sözleşmenin feshedilip kesin teminatın irat kaydedilmesi gerekirken buna uyulmaması sonucu kamu zararına sebebiyet verilmesi ve söz konusu işin geçici kabulünün iş tam ve eksiksizmiş gibi gerçekleştirilmesi ile ilgili olarak,
Anılan işe ilişkin olarak düzenlenen “Teknik Şartnamenin” … no’lu maddesinde, araçların en az 2017 model olması gerektiği belirtilmişse de, belirtilen özellikleri taşımayan araçların İdareye teslim edilmesi halinde uygulanacak herhangi bir cezai işleme veya müeyyideye yer verilmemiştir.
Yine, Sözleşmenin, “Cezalar ve sözleşmenin” feshi başlıklı …’ncı maddesinde, Yüklenicinin işi süresinde tamamlamaması/işi bitirmemesi halinde uygulanacak cezaya ve kesin teminatın gelir kaydedilmesine ilişkin hükümlere yer verilmiştir. Dolayısıyla da sözleşmenin feshi ve dolayısıyla da teminatın gelir kaydedilebilmesi, işin süresinde tamamlanmaması durumunda İdarece yapılacak ihtar şartına bağlanmıştır.
Diğer taraftan, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun,
“İdarenin sözleşmeyi feshetmesi” başlıklı 20’nci maddesinde,
“Aşağıda belirtilen hallerde idare sözleşmeyi fesheder:
a) Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi,
b) Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 25 inci maddede sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi,
Hallerinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.”
“Yasak fiil ve davranışlar” başlıklı 25’inci maddesinin (f) bendinde,
“Sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır:
……
f) Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek.”
“Sözleşmenin feshine ilişkin düzenlemeler” başlıklı 22’nci maddesinin 2’nci bendinde,
“19, 20 ve 21 inci maddelere göre sözleşmenin feshedilmesi halinde, kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar alındığı tarihten gelir kaydedileceği tarihe kadar Devlet İstatistik Enstitüsünce yayımlanan aylık toptan eşya fiyat endeksine göre güncellenir. Güncellenen tutar ile kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tutarı arasındaki fark yükleniciden tahsil edilir.”
Hükümlerine yer verilmiştir.
Yine, Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Yönetmeliğinin,
“Muayene ve kabul komisyonlarının görevleri” başlıklı 6’ncı maddesinde,
“Muayene ve kabul komisyonu, 8 inci maddede belirtilen hükümlere göre kurulduğu tarihten itibaren,on (10) günü geçmemek üzere idarece belirlenen süre içinde işyerine, işyeri öngörülmeyen işlerde ise sözleşmesinde işin kabulü için belirlenen yere giderek yüklenici tarafından gerçekleştirilen işleri Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 44 - 49 uncu maddelerine göre inceler, muayene eder ve işin niteliğinin ihtiyaç göstermesi halinde gerekli gördüğü kısımların incelemesini ve gerekli görürse işletme ve çalışma deneylerini yapar. Kabule engel bir durum bulunmadığı taktirde, işin kabulünü yapar.
Yukarıda belirlenen süre, gerekmesi halinde yetkili makam tarafından uzatılabilir.”
“Kabulde görülecek kusur ve noksanlar” başlıklı 10’uncu maddesinde,
“a) Kabul sırasında tespit edilen kusur ve noksanlıkların kabul yapılmasına engel olmayacak nitelikte bulunması halinde kabul tutanağı düzenlenir. Ancak kusur ve noksanlıklar tutanakta açıkça gösterilir ve tamamlanmaları için verilen süre tutanakta belirtilir. Bu şekilde tanzim edilen tutanaktan birer nüsha kontrol teşkilatına ve yükleniciye verilir.
Kabul tutanağı, kusur ve noksanlıkların tamamlandığının kontrol teşkilatı tarafından tespit edilmesi ve bu tespitin, tutanağın altına yazılmasından sonra işleme konulur.
b) Kabul sırasında tespit edilen kusur ve noksanlıklar kabule engel olacak nitelikte bulunduğu takdirde, kabulü engelleyen kusur ve eksiklikler bir tutanakla tespit edilir ve kabul işlemi yapılmaksızın kusur ve eksikliklerin giderilmesi için bir süre belirlenerek durum idareye bildirilir. Kabul muayenesi noksan ve kusurların giderilmesinden sonraya bırakılır. İdare bu kusur ve eksikliklerin giderilmesi hususunu yükleniciye bildirir.
Muayene ve kabul komisyonunca öngörülen sürede kusur ve noksanlıklar yüklenici tarafından tamamlanmadığı durumda, idare Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 44 üncü madde hükümlerine göre kusur ve noksanlıkları yüklenici nam ve hesabına tamamlatır veya eksik işler için tespit edilen bedel yüklenici için alacaklarından, yetmezse teminatından tahsil edilerek kabul işlemi tekemmül ettirilir.”
“Sorumluluk” başlıklı 14’üncü maddesinde,
“Muayene ve kabul komisyonu başkan ve üyeleri, kontrol teşkilatı üyeleri ile diğer ilgililerin görevlerini kanuni gereklere uygun veya tarafsızlıkla yapmadıklarının, taraflardan birinin zararına yol açacak ihmalde veya kusurlu hareketlerde bulunduklarının tespiti halinde, haklarında ilgili mevzuatları gereğince disiplin cezası uygulanır.
Ayrıca, fiil veya davranışlarının özelliğine göre haklarında ceza kovuşturması da yapılır ve hükmolunacak ceza ile birlikte tarafların uğradıkları zarar ve ziyan genel hükümlere göre kendilerine tazmin ettirilir.”
Denilmektedir.
Öte yandan, yapılan incelemede, … plaka no’lu 4x4 çift kabinli kamyonetin 2017 model olması gerekirken 2016 model olması nedeniyle İdarece Teknik Şartnameye aykırı araç çalıştırıldığı tespit edilmiş olmakla beraber, gerek işin Sözleşmesinde gerekse de Teknik Şartnamesinde, teknik şartnameye aykırı araç çalıştırılmasına ilişkin herhangi bir cezai müeyyideye yer verilmemiştir. Ayrıca, 4735 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen 20, 25 ve 22’nci maddeleri ve Hizmet Alımları ve Muayene ve Kabul Yönetmeliğinin 6’ncı ve 10’uncu maddeleri gereğince söz konusu aykırılığın giderilmesi için İdarece Yükleniciye gerekli uyarıların yapılmadığı anlaşıldığından, sözleşmenin feshedilmesi sürecinin işletilmesi mümkün değildir. Zira, ilgililer tarafından yükleniciye gerekli uyarıların yapılması halinde Yüklenici tarafından söz konusu eksikliklerin giderilmesi ihtimal dahilinde olduğundan, sözleşmenin feshedilmediği ve buna bağlı olarak kesin teminatın irat kaydedilmediği gerekçesiyle bir kamu zararına yol açıldığından bahsetmek mümkün bulunmadığından uyuşmazlık konusu edilen … TL hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına, Başkan … ile Üye …’ün karşı oyları ile ve oy çokluğuyla karar verildi.
Başkan … ile Üye …’ün karşı oy gerekçesi,
“Söz konusu araç kiralama ihalesi kapsamında çalıştırılan, yedek araçlar dahil, tüm araçların Teknik Şartnamede belirtilen şartları taşıması gerektiğinden, maddi hasarlı trafik kazası geçiren … plakalı kamyonet yerine Yüklenici tarafından verilen … plakalı aracın da şartnamede öngörülen 2017 model olma şartını taşıması gerekmektedir. Öte yandan, işe ilişkin ödeme emri belgeleri ile eklerinde yer alan ruhsat örnekleri incelendiğinde, … plakalı aracın teknik şartnameye aykırı bir şekilde 2017 model yerine 2016 model olduğu tespit edilmiştir.
Konu hakkında sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda da, denetçinin sorguda tespit ettiği eksikliklerin mevcut bulunduğu kabul edilmekle birlikte, Yüklenici … A.Ş.’nin 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 26’ncı maddesine göre kurulan ve % 100 hissesi … Büyükşehir Belediyesine ait olan bir şirket olması sebebiyle bir kamu tüzel kişisi olduğu, bu sebeple de kendisi kamu kaynağı kullanan bir şirketin teminatının belediye bütçesine irat kaydedilmemesinin, 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesinde belirtildiği gibi bir kamu zararına sebebiyet vermediği belirtilmekle beraber, adı geçen belediye şirketi Belediyeden ayrı bir bütçeye, malvarlığına, gelir ve gider yönetimine sahip bulunduğu gibi, faaliyetlerini tamamen karlılık ve verimlilik ilkelerini esas alınarak yürütmektedir. Dolayısıyla, … A.Ş.’ nin hisselerinin tamamı Büyükşehir Belediyesi’ne ait olsa da, bütçesi Belediye bütçesinden ayrı olduğundan, şirket tarafından verilen kesin teminatın gelir kaydedilmemesi, 5018 sayılı Kanunun 71’nci maddesinde tanımlandığı şekilde, Belediyenin kaynaklarında bir azalışa yol açtığından, kamu zararı niteliğindedir.
Bu itibarla, … plakalı aracın teknik şartnameye aykırı bir şekilde çalıştırılması nedeniyle işe ilişkin sözleşmenin feshedilip kesin teminatının gelir kaydedilmesi gerekirken buna uyulmaması sonucu oluşan … TL kamu zararının raporda adları geçen sorumlularına ortaklaşa ve zincirleme ödettirilmesi uygun olur.”