Hizmet Alımı:
…… Büyükşehir Belediyesi tarafından 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre ihale edilen …… İşinde,
A) ……..
B) ……..
C) …….
D) İşe ait şartname ve sözleşmede %50’sinin idare tarafından ödeneceği belirtilen katı atık bertaraf ücretinin hatalı hesaplanması ile ilgili olarak,
İdari şartnamenin 28’inci maddesinde, “…… İdare ve hak sahibi sözleşmenin imzalanmasından itibaren geçen 10 gün içerisinde bir araya gelerek “Evsel Katı Atık Tarifelerinin Belirlenmesine Yönelik Kılavuz” doğrultusunda maliyet hesaplamalarını yapar ve bulunan değerin %50’sini katı atık bertaraf ücreti olarak kabul ederler. Üzerinde mutabık kalınan bu ücret her yıl TEFE-TÜFE oranında artırılır. Artırımda TEFE-TÜFE oranından düşük olan uygulanır.
Katı atık bertaraf ücreti, her ayın ilk haftasında idare ile hak sahibi arasında yapılacak mutabakattan sonra, mutabakatı takip eden iki hafta içerisinde hak sahibine ödenecektir…….” Denilmektedir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7’nci maddesi gereği, katı atık yönetim plânını yapmak, yaptırmak, katı atıkların kaynakta toplanması ve aktarma istasyonuna kadar taşınması hariç katı atıkların ve hafriyatın yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri yerine getirmek, bu amaçla tesisler kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek büyükşehir belediyelerinin görev ve sorumluluğundadır.
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 11’nci maddesinin on birinci fıkrasında,
“Büyükşehir belediyeleri ve belediyeler evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlüdürler. Bu hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacaklar, sorumlu yönetimlerin yapacağı yatırım, işletme, bakım, onarım ve ıslah harcamalarına katılmakla yükümlüdür. Bu hizmetten yararlananlardan, belediye meclisince belirlenecek tarifeye göre katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücreti alınır…” denilmektedir.
Anılan Kanuna dayanılarak, belediyeler tarafından verilen katı atık toplama, taşıma ve bertaraf hizmetleri karşılığında ortaya çıkan toplam sistem maliyetinin hesaplanmasını ve evsel katı atık idarelerine, atık üreticilerine sağladıkları evsel katı atık hizmetleri için evsel katı atık tarifelerinin ve ücretlerinin belirlenmesini gösteren Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik ve Evsel Katı Atık Tarifelerinin Belirlenmesine Yönelik Kılavuz yürürlüğe girmiştir.
Evsel Katı Atık Tarifelerinin Belirlenmesine Yönelik Kılavuz, belediyelerin katı atık toplama, taşıma ve bertaraf hizmetleri için katlandıkları maliyetlerin nasıl hesaplanacağını, hesaplama ilkelerini, hangi maliyetlerin hesaplamaya dahil edileceğini ve bu maliyetlerin hizmetlerden yararlananlara nasıl dağıtılacağını göstermektedir.
Anılan Kılavuzun 1’inci maddesinde, bir evsel katı atık idaresinin, evsel katı atık ile ilgili verdiği tüm hizmetler karşılığında ortaya çıkan maliyet toplam sistem maliyeti olarak belirlenmiştir.
Kılavuza göre toplam sistem maliyeti, Direkt ve dolaylı maliyetler, finansman maliyeti, kurumlar vergisi ve özkaynak getirisi toplamıdır.
Direkt maliyetler, malzeme, enerji, yakıt, personel, iş ve hizmet sözleşmelerinden doğan maliyetler (atık toplama hizmetleri), sabit varlıkların bakım ve onarım maliyetleri ile amortisman maliyetlerini içerir. Kılavuzda sabit varlıklar idareye ait olduğu takdirde amortisman bedeli hesaplanacağı, sabit varlıklar firmaya ait olduğu takdirde ise amortisman hesaplanmayacağı ifade edilmiştir.
Dolaylı maliyetler, evsel katı atık yönetimi (KAY) sisteminde doğrudan kullanılmayan fakat sisteme dolaylı yoldan hizmet veren, dolaylı personel maliyeti ve diğer dolaylı işletme maliyetlerinin toplamıdır.
Kılavuzun 5.1’inci maddesinde, maliyet hesabında geçmiş yılların verilerinin kullanılacağı ve cari yılda gerçekleşen maliyetin gelecek yılın tarife hesaplamaları için veri olarak kabul edileceği belirtilmiştir.
Kılavuzun 1’inci maddesine göre, tam maliyet belirlenmesinde mükerrer hesaplama olmaması için, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun Mükerrer 44’üncü maddesi hükmü gereğince alınan çevre temizlik vergisinin ve Kılavuzun 5.4’üncü maddesi gereği elde edilen satış gelirlerinin, toplam sistem maliyetinden çıkartılması gerektiği ifade edilmiştir. Kalan net maliyet kullanıcılara bölüştürülmekte ve hesaplanan katı atık ücreti konutlar için su faturası ile birlikte tahsil edilmektedir. İşyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar için tahakkuk farklı şekilde yapılmaktadır.
Evsel Katı Atık Tarifelerinin Belirlenmesine Yönelik Kılavuz, belediyelerin evsel katı atık ile ilgili verdiği tüm hizmetler karşılığında ortaya çıkan toplam maliyeti hesaplamak ve söz konusu maliyeti atık üreticilerinden bir ücret tarifesi olarak almak amacıyla hazırlanmıştır.
Söz konusu iş kapsamında ……, ……, ……ve …… olmak üzere 4 adet katı atık bertaraf tesisi belirtilmiştir. ……, …… ve ……’de katı atık bertaraf tesisi ve döküm sahası mevcut iken ……’de mevcut bir tesis ve döküm sahası bulunmamaktadır. ……’de sadece bu amaca tahsisli boş bir arsa bulunmaktadır.
Yapılan incelemede ……, …… ve ……Katı Atık Bertaraf Tesislerinin bu ihaleden önce 4734 sayılı Kanuna göre ihale edilip işletildiği, ……’de ise herhangi bir faaliyet ve tesis bulunmadığı tespit edilmiştir.
Anılan işe ait İdari Şartnamede firma tarafından ……, ……, ……ve ……’de yapılacak tesis ve işler belirtilmiştir.
14.09.2015 tarihinde katı atık bertaraf maliyetinin belirlenmesine yönelik tutanakta, 2014 yılı verileri esas alınarak ……, …… ve …… katı atık bertaraf tesisi aylık maliyet tutarları ile bu tesislere gelen katı atık miktarları belirlenmiş, 1 ton katı atığın bertaraf ücreti …… TL olarak hesaplanmış ve idarenin firmaya ödeyeceği katı atık bertaraf maliyeti söz konusu tutarın %50’si olan …… TL olarak belirlenmiştir.
İdare, firmaya ton başına katı atık bertaraf ücreti olarak …… TL ödeme yapmaya başlamış ve bu tutar her yıl TEFE-TÜFE oranında artırılmıştır.
…… katı atık bertaraf tesisi aylık maliyeti, …… TL idareye ait tesislere ilişkin amortisman bedeli, ……TL idarenin kendi personel bedeli, ……TL işletme giderleri ve ……TL 4734 sayılı Kanun kapsamında işleten firmaya ödenen gider olmak üzere toplam ……TL olarak hesaplanmıştır.
…… katı atık bertaraf tesisi aylık maliyeti, ……TL idareye ait tesislere ilişkin amortisman bedeli, ……TL idarenin kendi personel bedeli, ……TL işletme giderleri ve ……TL 4734 sayılı Kanun kapsamında işleten firmaya ödenen gider olmak üzere toplam ……TL olarak hesaplanmıştır.
…… katı atık bertaraf tesisi aylık maliyeti, ……TL idareye ait tesislere ilişkin amortisman bedeli, ……TL idarenin kendi personel bedeli ve ……TL 4734 sayılı Kanun kapsamında işleten firmaya ödenen gider olmak üzere toplam ……TL olarak hesaplanmıştır.(Toplamı ……TL olmasına rağmen idare hatalı toplamıştır.)
Üç tesis için yukarıda belirtilen maliyetler bu tesislere gelen atık miktarına bölünerek ton başına katı atık bertaraf ücreti bulunmuş ve bu ücret üzerinden firmaya ödeme yapılmıştır.
Ancak yapılan incelemede maliyetlerin gerçek ve doğru alınmadığı, bazı maliyetlerin mükerrer alındığı, bazı maliyetlerin KDV dahil alındığı ve tesisle ilgisi olmayan giderlerin esas alındığı görülmüştür.
İdari Şartnamenin 28’inci maddesinde, Evsel Katı Atık Tarifelerinin Belirlenmesine Yönelik Kılavuz doğrultusunda maliyet hesaplamalarının yapılacağı belirtildiğinden ve söz konusu iş 2886 sayılı Kanuna göre ihale edildiğinden, katı atık bertaraf maliyeti/ücreti hesaplanırken sadece yüklenici firmanın katlandığı işletme maliyetlerinin hesaplamaya dahil edilmesi gerekmektedir.
Kılavuz gereği belediyenin katlandığı maliyeti katı atık bertaraf ücreti olarak atık üreticilerinden alması gerekmektedir. Söz konusu işe ait Şartnamede ise belediyenin kılavuz doğrultusunda firmaya katı atık bertaraf ücreti ödeyeceği ifade edilmiştir. Dolayısıyla şartnamede kılavuz doğrultusunda ödeme yapılacağı belirtildiğinden, firmaya ödenecek katı atık bertaraf ücreti hesabına firmanın katlandığı işletme giderlerinin dahil edilmesi gerekmektedir.
Diğer bir ifadeyle belediyenin alacağı katı atık bertaraf ücreti hesabında, belediyenin katlandığı maliyetlerin esas alınması, firmanın alacağı katı atık bertaraf ücreti hesabında ise firmanın katlandığı maliyetlerin esas alınması gerekmektedir.
Firmaya ödenecek katı atık bertaraf ücretine dahil edilen maliyetler incelendiğinde aşağıdaki hatalı hususlar tespit edilmiştir.
Firmaya ödenecek katı atık bertaraf ücretine ……, …… ve …… ‘da bulunan ve idarenin daha önce yapmış olduğu tesislere ait amortisman bedeli eklenmiştir. İdarenin yapmış olduğu ve maliyetine katlandığı tesisler için firmaya amortisman bedeli ödemesi 2886 sayılı Kanunun temel ilkelerine ve anılan Kılavuza aykırıdır. Zira bir taraftan idarenin yapmış olduğu tesislerin ekonomik ömrü azalırken, diğer taraftan idarenin bu tesisleri kullanan ve buradan gelir elde eden firmaya yıpranma karşılığı bir ödeme yapması söz konusu olmaktadır.
Kılavuzun 5.2.1’inci maddesinde, belediyenin alacağı katı atık bertaraf ücreti için sabit varlıklar idareye ait olduğu takdirde amortisman bedelinin hesaplanacağı, sabit varlıklar firmaya ait olduğu takdirde ise amortisman hesaplanmayacağı ifade edilmiş ise de, söz konusu tesislerin mülkiyeti idarede olduğundan, idare kullanıcılardan alacağı katı atık bertaraf ücretine bu tesislerin amortisman bedelini yansıtacaktır. Ancak firma için hesaplanacak katı atık bertaraf ücreti hesabına firmaya ait olmayan tesislerin amortisman bedelinin dahil edilmemesi gerekir çünkü firma bu tesislerin maliyetine katlanmamıştır. Dolayısıyla idarenin mülkiyetindeki tesis ve binalara ait amortisman bedelinin firmaya ödenecek katı atık bertaraf ücreti hesabına dahil edilmesi hatalıdır.
Tesis maliyetleri yapıldığı yıldan 2014 yılı sonuna güncellenerek amortisman bedeli hesaplanmıştır. Tesis maliyetlerinin yapıldığı yıldan 2014 yılının sonuna güncellenmesi ve bu tutarlar üzerinden amortisman hesaplanması anılan kılavuza aykırıdır. Kılavuzda amortisman bedeli hesaplanırken varlıkların yapıldığı yıldaki maliyetleri esas alınmakta ve maliyetler herhangi bir güncellemeye tabi tutulmamaktadır.
…… katı atık tesisleri için yapılan amortisman hesabına, bina ve tesislere ait amortisman dışında, bu işte mevcut durumda kullanılmayan idareye ait kompaktör, buldozer, lastikli yükleyici, traktör ve binek aracı gibi araçlara ait amortisman bedelinin eklendiği görülmüştür. Firmaya ödenecek katı atık bertaraf ücretine bu işte kullanılmayan idare araçlarına ait amortisman bedelinin eklenmesi Kılavuza aykırıdır.
…… katı atık bertaraf tesisi bu ihaleden önce 4734 sayılı Kanun kapsamında hizmet alımı şeklinde işletilmekteydi. Katı atık bertaraf ücretine, 4734 sayılı Kanun kapsamında işleten firmaya ödenen giderler dahil edilmiştir. 4734 sayılı Kanun kapsamında yapılan hizmet alım işine söz konusu araçlar dahil olduğundan, bu araçların amortisman bedelinin katı atık bertaraf ücretine dahil edilmesi mükerrer ödemeye sebebiyet vermektedir.
Firmaya ödenecek katı atık bertaraf ücretine/maliyetine ……’daki tesis için 11, ……’deki tesis için 3, ……’ndaki tesis için 5 personel olmak üzere toplam 19 idare personelin maliyetinin eklendiği görülmüştür. Bu personellerin ücretleri idare tarafından ödenmektedir. İdarenin katlandığı personel giderlerinin katı atık bertaraf ücretine/maliyetine eklenmesi anılan Kılavuza ve İdari Şartnameye aykırıdır
Firmaya ödenecek katı atık bertaraf ücreti hesabına, 4734 sayılı Kanun kapsamında hizmet alım suretiyle yapılan ödemeler dahil edilmiş, bununla birlikte ayrıca işletme gideri adı altında bir hesaplama yapılarak bu ücrete eklenmiştir. Aylık katı atık bertaraf ücretine …… tesisleri için …… TL, …… tesisleri için …… TL işletme gideri dahil edilmiştir.
Bu tesisler bu ihaleden önce 4734 sayılı Kanun kapsamında hizmet alımı şeklinde işletilmekteydi. Firmaya ödenecek katı atık bertaraf ücreti hesabına, 4734 sayılı Kanun kapsamında hizmet alımı suretiyle yapılan ödemeler dahil edilmiş, bununla birlikte ayrıca işletme gideri adı altında bir hesaplama yapılarak bu ücrete eklenmiştir.
4734 sayılı Kanun kapsamında hizmet alımı suretiyle gerçekleşen işler kapsamında, personel, personele ait iş elbisesi, tel örgü, araçlar ve araçlara ait yakıt, bakım, onarım, sigorta giderleri ile …… paket arıtma tesisi için kullanılacak kimyasalların olduğu görülmüştür.
Söz konusu giderler, 4734 sayılı Kanun kapsamında hizmet alımı suretiyle yapılan ödemeler içinde yer aldığı ve bu giderler 4734 sayılı Kanun kapsamında işleten firmaya ödenen gider kapsamında katı atık bertaraf ücretine dahil edildiği halde, farklı döneme ait doğrudan temin yöntemi ile yapılan bu giderlerin tekrar hesaplanıp katı atık bertaraf ücretine eklenmesi mükerrerliğe neden olmaktadır. Dolayısıyla sorumlularca yapılan savunmaların aksine bu hususun dolaylı ve dolaysız maliyetle ilişkisi bulunmamaktadır.
İşletme gideri olarak eklenen kalemlerin içerisine tıbbı atık tesislerine ait giderler, müdürlüklerde kullanılan sarf malzemeler, idarenin aracına ait trafik sigortası ve idare tarafından tesislere alınan demirbaş niteliğindeki malzemeler dahil edilmiştir.
Sorumlular savunmalarında tıbbi atık sterilizasyon tesisinin maliyetinin sistem maliyetine dahil olduğunu belirtmişler ise de, İdari Şartnamenin 2’nci maddesinde tıbbi atık tesislerinin bu iş kapsamında olmadığı belirtildiğinden, katı atık bertaraf ücretine tıbbı atık tesislerine ait giderlerin eklenmemesi gerekmektedir.
Müdürlüklerde kullanılan sarf malzemeler, idarenin aracına ait trafik sigortası 2886 sayılı Kanuna göre ihale edilen işle ilgili olmadığından bu giderlerin katı atık bertaraf ücretine eklenmesi şartnameye aykırıdır. İdare tarafından alınan demirbaşlara ait giderlerin katı atık bertaraf ücretine eklenmesi ve bir defa idare tarafından alınan demirbaş niteliğindeki malzemelerin (dijital kamera kayıt sistemi) her ay alınıyormuş gibi katı atık bertaraf ücretine dahil edilmesi şartnameye ve kılavuza aykırıdır.
İşletme gideri altında yer alan …… TL tutarındaki temizlik malzeme bedelinin …… ve ……. katı atık bertaraf tesisleri giderlerine ayrı ayrı yazılmak suretiyle mükerrer alındığı görülmüştür.
İşletme giderleri altında yer alan bazı giderlerin KDV dahil alındığı görülmüştür. Katı atık bertaraf ücreti firmaya ödenirken KDV dahil edilmektedir. Ayrıca giderlerin KDV dahil alınarak hesaplamaya dahil edilmesi mükerrer ödemeye neden olmaktadır.
Sorumlular savunmalarında işletme giderleri altında yer alan giderlerin KDV hariç alındığını ve hangi işlemden bahsedildiğinin anlaşılmadığını belirtmişlerdir.
…… Merkez ve …… tesisleri için işletme gideri hesaplanmıştır. …… tesisleri için işletme gideri olarak hesaplamaya dahil edilen …… TL ve …… TL tutarındaki giderlerin KDV dahil alındığı görülmüştür. Bu giderlere ait faturalar katı atık bertaraf ücreti hesabının ekinde yer almaktadır.
Benzer şekilde …… Merkez tesisleri için …… TL, …… TL, …… TL tutarındaki giderler KDV dahil alınmıştır. Bu giderlere ait faturalar da katı atık bertaraf ücreti hesabının ekinde yer almaktadır.
İşletme gideri kapsamında hesaplamaya dahil edilen bu giderlerin KDV dahil olarak alındığı faturalardan anlaşılmaktadır.
Sorumlular işletme giderleri içinde yer alan KDV’nin bir gider unsuru olduğunu, firmaya ödenen KDV tutarlarının vergi beyannamesinde gösterildiğini, ödenen tutarın atık üreticilerden tahsil edildiğini ve bu durumun bütçede bir azalmaya sebep olmadığını ifade etmişlerdir.
KDV gerek idare için gerek firma için bir gider unsuru değildir. Ödenen KDV, KDV beyannamesinde indirilecek KDV olarak gösterildiğinden giderlere dahil edilemez. Katı atık bertaraf ücreti firmaya ödenirken KDV dahil edilmektedir. Ayrıca giderlerin KDV dahil alınarak hesaplamaya dahil edilmesi mükerrer ödeme yapılmasına neden olmaktadır. Bu durum firma için haksız bir kazanç oluşturmaktadır. İdarenin firmaya fazla ödeme yapması daha sonra bu tutarı kullanıcılardan alması mevzuata aykırıdır.
……. katı atık bertaraf tesisleri için 4734 sayılı Kanun kapsamındaki hizmet alımı dolayısıyla işleten firmaya ödenen giderler KDV dahil alınmıştır. Katı atık bertaraf ücreti firmaya ödenirken KDV dahil edilmektedir. Ayrıca giderlerin KDV dahil alınarak hesaplamaya dahil edilmesi mükerrerliğe neden olmaktadır.
Sorumlular …… katı atık bertaraf tesisleri için hesaplanan giderlerin KDV hariç alındığını ve hangi işlemden bahsedildiğinin anlaşılmadığını belirtmişlerdir.
…… katı atık bertaraf tesisleri için doğrudan ve dolaylı gider yıllık …… TL olarak hesaplanmıştır. Bu tutar 4734 sayılı Kanun kapsamında hizmet alım suretiyle yapılan hakediş ödemelerinin toplamından oluşmaktadır. Yapılan incelemede bu tutarı oluşturan hakedişlerin KDV dahil olarak hesaplamaya dahil edildiği görülmüştür.
…… katı atık bertaraf tesisleri için yapılan maliyet hesaplamasında, 4734 sayılı Kanun kapsamında hizmet alımı dolayısıyla işleten firmaya ödenen giderler yerine bu işe ait sözleşme bedeli esas alınmıştır. Söz konusu hesaplamada firmaya ödenen gerçek giderlerin esas alınması gerekmektedir.
……Katı Atık Bertaraf Tesisi için 4734 sayılı Kanun kapsamında yapılan 24 aylık ihalede yaklaşık maliyet …… TL ve sözleşme bedeli ise …… TL’dir. Firmaya ödenecek katı atık bertaraf ücreti hesabına sözleşme bedelinin aylık tutarı eklenmiştir.(……/24=…… TL) Kılavuza göre hesaplamaların gerçekleşen maliyetler üzerinden yapılması gerekmektedir. Sözleşme bedeli henüz gerçekleşen tutarlar olmadığından maliyet hesabına hakediş bedelinin dahil edilmesi gerekir. 4734 sayılı Kanun kapsamında yapılan hakediş tutarları dikkate alındığında aylık ortalama gider (……/12= …… TL) ……. TL olmaktadır.
İdare ise aylık ortalama gideri …… TL olarak almıştır. Görüleceği üzere aylık ortalama gider …… TL alınması gerekirken …… TL alınmıştır.
Bütün bu giderler hesaplanırken 2014 ve 2015 maliyetleri karışık alınmıştır. Kılavuzun 5.1’inci maddesinde, maliyet hesabında geçmiş yıl verilerinin kullanılacağı ve cari yılda gerçekleşen maliyetin gelecek yılın tarife hesaplamaları için veri olarak kabul edileceği belirtilmiştir. Katı atık bertaraf ücreti 14.09.2015-14.09.2016 dönemi için belirlendiğinden ve bu ücret daha çok 2016 yılını kapsadığından maliyet hesabında 2015 yılı verilerinin kullanılması gerekmektedir.
2014 ve 2015 yılı maliyetlerinin birlikte alınması mükerrerliğe neden olmaktadır. Güncel olması bakımından 2015 maliyetlerinin esas alınması gerekir.
Sorumluların savunmalarında ifade ettikleri hususlar idare için hesaplanacak katı atık bertaraf ücreti için geçerlidir ancak uyuşmazlık konusu idareye ödenecek katı atık bertaraf ücreti değil aksine firmaya ödenecek katı atık bertaraf ücretidir.
Yüklenici firmanın duruşmadaki sözlü ve yazılı ifadeleri değerlendirildiğinde ise,
Firma yetkilisince tam maliyet ve kirleten öder esaslarına göre bertaraf ücreti tespitinde kapatma maliyetine yer verilmediği belirtilmiştir.
Kapatma maliyetleri 4734 sayılı Kanuna göre yapılan ihale kapsamında yer almaktadır.
….. Merkez (…… İKN), …… (…… İKN) ve …… (…… İKN) katı atık bertaraf tesislerinin işletilmesi ihalelerine ait teknik şartnamelerinde çöplerin üzerinin günlük ve ara örtü toprakla yüklenici tarafından kapatılacağı belirtilmiştir.(……. teknik şartnamesinin 6.1.4, 6.1.5 ve 6.1.6. maddelerinde, …… Merkez işine ait teknik şartnamenin 3.2, 2.B.1.1, 3.2- maddelerinde ve …… işine ait teknik şartnamenin 3.2, 3.2.2 ve 3.2.3 maddelerinde yer almaktadır. ……Merkez tesisleri için toprağın idare tarafından verileceği belirtilmiştir. Mevcut durumda da toprak idarenin gösterdiği diğer lotlardan kazılan topraktan elde edilmektedir.)
Düzenli Depolama Tesisleri Saha Yönetimi ve İşletme Kılavuzunun 11’inci maddesinde düzenli depolama alanlarının toprak örtüsü ile kapatılacağı belirtilmiştir. Anlaşılacağı üzere kapatma maliyeti çöp sahalarının veya lotların toprak örtüsü ile kapatılmasıdır.
Görüleceği üzere saha kapatma maliyetleri 4734 sayılı Kanuna göre yapılan ihaleler kapsamında yer almaktadır.
4734 sayılı Kanuna göre yapılan ihalelere ait hakediş ödemeleri katı atık bertaraf ücretine dahil edilmiştir. Dolayısıyla bertaraf ücreti tespitinde kapatma maliyetine yer verilmediği iddiası yerinde değildir.
Ahiz firma tarafından bertaraf ücreti tespitinde kapatma sonrası bakım ve gözetim maliyetlerinin dikkate alınmadığı belirtilmiş ise de, Kapatma sonrası bakım ve gözetim maliyetleri 4734 sayılı Kanuna göre yapılan ihale kapsamında yer almaktadır. Düzenli Depolama Tesisleri Saha Yönetimi ve İşletme Kılavuzunun 11’inci maddesinin son fıkrasında kapatma sonrası bakım, kontrol ve izlemenin nelerden oluştuğu belirtilmiştir. Buna göre işletmeci, kontrol ve izleme işlemlerine ilişkin genel hükümler, yeraltı sularının korunmasında uygulanacak kontrol ve izleme işlemleri, sızıntı suyu ve gaz kontrolü için uygulanacak kontrol ve izleme işlemlerine uygun şekilde düzenli depolama tesisinde oluşan gaz ve sızıntı suyunun analizinden ve saha çevresindeki yeraltı suyu rejiminin ve kalitesinin izlenmesinden sorumludur.
….. Merkez (…… İKN), …… (…… İKN) ve …… (…… İKN) katı atık bertaraf tesislerinin işletilmesi ihalelerine ait teknik şartnamelerinde, yeraltı suyu izleme çalışmaları, sızıntı suyu izleme çalışmaları, deponi gazı izleme çalışmaları ve arıtma çamuru izleme çalışmaları düzenlenmiş ve bu işler kapsamında olduğu belirtilmiştir.
4734 sayılı Kanuna göre yapılan ihalelere ait hakediş ödemeleri katı atık bertaraf ücretine dahil edilmiştir. Dolayısıyla bertaraf ücreti tespitinde kapatma sonrası maliyetlerine yer verilmediği iddiası yerinde değildir.
Yüklenici firma kapatma ve kapatma sonrası maliyetlerinin aylık …… TL olduğunu belirtmiş, hesaplama yöntemini yazılı savunmasına eklemiştir.
Savunma ekine bakıldığında kapatma m² fiyatının ….. TL alındığı görülmüştür. Ahiz firma bu tutarı bakanlık birim fiyatları olarak belirtmiştir. Bakanlığın böyle bir birim fiyatı bulunmadığı gibi Evsel Katı Atık Tarifelerinin Belirlenmesine Yönelik Kılavuzda da böyle bir hesaplama yöntemi bulunmamaktadır. Katı atık bertaraf ücreti gerçekleşen maliyetler üzerinden hesaplanmaktadır. İdarelerin maliyetleri farklılık arz etmektedir. Burada ise sabit bir tutar esas alınmıştır.
Yüklenici firmanın hesap yönteminde sahaların kullanım ömürleri farklı olmasına rağmen aynı birim maliyet kullanılmıştır. Diğer bir ifadeyle süreden bağımsız bir şekilde maliyet belirlenmiştir. 27 yıl kullanım ömrü olan ……Merkezdeki sahanın 27 yıllık m² birim fiyatı …… TL alınmıştır. Aynı şekilde 16,5 yıl kullanım ömrü olan ……’ndaki sahanın 16,5 yıllık m² birim fiyatı …… TL alınmıştır. Görüleceği üzere 27 yıllık maliyet ile 16,5 yıllık maliyet aynı alınmıştır. Maliyetler alan büyüklüğüne ve kullanım ömrüne göre değiştiğinden yapılan hesaplamanın hatalı olduğu görülmektedir.
Yüklenici firma atık su maliyetlerinin ücret tarifesine dahil edilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Uyuşmazlık konusu evsel katı atık tarifelerinin maliyetidir. Atık su maliyetleri değildir. Atık su maliyetlerinin konuyla ilgisi bulunmamaktadır.
Ayrıca firma faturalandırma maliyetleri ile tahsil edilemeyen alacakların maliyetlere dahil edilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Evsel Katı Atık Tarifelerinin Belirlenmesine Yönelik Kılavuzun “1- Giriş” başlıklı maddesinde,
“Bu kılavuzun amacı, evsel katı atık idarelerine, atık üreticilerine sağladıkları evsel katı atık hizmetleri için evsel katı atık tarifelerinin ve ücretlerinin saptanması konusunda yol göstermektir.
……” Denilmiş, Evsel Katı Atık İdareleri ise büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve belediye birlikleri olarak tanımlanmıştır
Anılan kılavuzun “2-Tarife Hesaplama İlkeleri” başlıklı maddesinde ise, “Yönetmelik, evsel katı atık idarelerinin tarifeleri saptarken tam maliyet ve kirleten öder ilkelerini kullanmalarını zorunlu kılmaktadır. Bu kılavuzda tarife terimi bir evsel katı atık idaresinin, evsel katı atık ile ilgili verdiği tüm hizmetler karşılığında ortaya çıkan toplam sistem maliyetinin bu hizmetlerden yararlanan atık üreticilerine yansıtılmasına yönelik yöntemi ve bu yöntemle hesaplanmış ücretler listesini ifade etmektedir.
……” Denilmektedir.
Ahiz firmanın belirttiği maliyetler idarenin katlandığı maliyetlerdir. Firmanın katlandığı maliyetler değildir. İdarenin kullanıcılardan alacağı katı atık bertaraf ücretine bu maliyetleri dahil etmesi gerekir. Ancak firmaya ödenecek katı atık bertaraf ücretine sadece firmanın katlandığı cari nitelikteki maliyetlerin dahil edilmesi gerekir. İdarenin katlandığı maliyetlerin katı atık bertaraf ücretine dahil edilmesi ve ahiz firmaya ödenmesi kılavuza aykırıdır.
Ahiz firma idarenin kullanıcılardan tahsil edemediği alacak tutarı kadar bir tutarı kendisine katı atık bertaraf ücreti içinde ödemesi gerektiğini ifade etmiştir. İdarenin tahsil edemediği alacakların firmayla ilgisi bulunmadığı gibi bu alacakların firmanın maliyetleriyle de ilgisi bulunmamaktadır. Firmanın katlanmadığı bir maliyetin firmaya ödenmesi mümkün değildir.
Firma, bertaraf ücretinin mutabakatla belirlendiğini ve bu tutarın geçerli olduğunu belirtmiştir. Katı atık bertaraf ücretinin kılavuz doğrultusunda hesaplanması gerekmektedir. Katı atık bertaraf ücreti kılavuz doğrultusunda hesaplanmadığından bu tutarın mutabakatla belirlenmesi geçerli olduğu anlamına gelmemektedir.
Firma, lehine olan birçok maliyet unsurunun dikkate alınmadığını belirtmiştir. Yukarıda da açıklandığı üzere firmanın belirttiği maliyetler idarenin katlandığı maliyetlerdir. Kapatma ve kapatma sonrası maliyetler hesaba dahil edilmiştir. Firmanın katlanmadığı maliyetlerin bertaraf ücretine dahil edilerek firmaya ödenmesi tam maliyet sistemine aykırıdır.
Ahiz firma kılavuzda amortisman bedellerinin eklenmeyeceğine yönelik düzenleme olmadığını, varlıkların yeniden yapılabilmesi için amortismanların maliyete eklenmesi gerektiğini belirtmiştir.
Anılan Kılavuzun 5.2.1’inci maddesine göre idarenin katlanmadığı varlıklara ait amortisman bedeli idarenin alacağı katı atık bertaraf ücretine eklenmeyecektir. Benzer şekilde firmaya ödenecek katı atık bertaraf ücreti için firmanın katlanmadığı varlıklara ait amortisman bedeli hesaplanmayacaktır. Kılavuzun 1’inci maddesinde tanımlanan toplam sistem maliyeti gereği her bir idare katlandığı maliyetleri bertaraf ücretine dahil edebilmektedir. Firmaya ödenecek bertaraf ücreti hesabına idare tarafından yapılan tesislere ait amortisman bedelinin dahil edilmesi kılavuza aykırıdır.
Firma açıklamasında, sorguda amortismanların güncellenerek dahil edilmesi hususunun eleştirildiğini, bu açıklamanın denetçinin bir önceki açıklamalarıyla çelişkili olduğunu, ayrıca kılavuza aykırı olduğu ifade edilen açıklamaların kılavuzun hangi maddesine aykırı olduğunun denetçi tarafından sorguda açıklanmadığını belirtmiş ise de, amortisman bedellerinin katı atık bertaraf ücreti hesabına eklenmesi kılavuzun 5.2.1 maddesine, güncelleme yapılması hususu ise Kılavuzun 5.3.2 maddesine aykırıdır. Kılavuzun 5.3.2 amortisman bölümünde ve bölümde yer verilen örneklerde yatırım maliyetlerinin dolayısıyla amortisman bedelinin güncelleneceği ile ilgili bir ifade bulunmamaktadır. Amortisman bedellerinin eklenmesi gibi bu tutarların güncellenerek eklenmesi de kılavuzun yukarıda belirtilen maddelerine aykırıdır. Yapılan hatanın mahiyetini ortaya koymak için bu iki durum ayrı ayrı belirtilmiştir.
Firma açıklamasında, …… tesisleri için bu işte kullanılmayan araçların amortisman bedelinin eklenmesi ile ilgili olarak, bu araçların kullanılmadığına yönelik bir tespit bulunmadığı belirtilmiştir.
Anılan Kılavuzun “2 -Tarife hesaplama ilkeleri” bölümünde, bir evsel katı atık idaresinin, evsel katı atık ile ilgili verdiği tüm hizmetler karşılığında ortaya çıkan maliyet toplam sistem maliyeti olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla bu işte kullanılmayan araçların bir maliyeti olmayacağından amortisman bedelinin de bertaraf ücretine eklenmesi kılavuza aykırı olacaktır.
İdarenin araçlarına ait maliyetlerin firmayla ilgisi bulunmadığından, bu araçlara ait amortisman bedelinin hesaplamaya dahil edilmesi hatalı olacaktır.
Firma ayrıca kendileri tarafından çok fazla araç ve iş makinesinin söz konusu işte kullanıldığını, hesaplamalarda bu araçların maliyetleri ile amortismanlarının da dikkate alınması gerektiğini ifade etmiştir.
İşe ait idari ve teknik şartnamede yapılacak işler belirtilmiş ancak bu işte kullanılacak araç ve iş makine sayısı belirtilmemiştir. Firma sözleşme kapsamındaki işleri yapmak için gerekli sayıda araç ve iş makinesi bulundurmak zorundadır. Bu araçların kaç tane olacağını firma belirleyecektir.
Kılavuzun 5.1’inci maddesinde, maliyet hesabında geçmiş yıl verilerinin kullanılacağı ifade edilmiştir. Katı atık bertaraf ücreti, geçmiş yıl verileri esas alınarak hesaplandığından firmanın belirttiği araçlara ait amortisman bedellerinin dahil edilmesi kılavuzun 5.1’inci maddesine aykırı olacaktır.
…… katı atık bertaraf tesisi bu ihaleden önce 4734 sayılı Kanun kapsamında hizmet alımı şeklinde işletilmekteydi. Firmaya ödenecek katı atık bertaraf ücretine 4734 sayılı Kanun kapsamında hizmet alımı dolayısıyla işleten firmaya ödenen giderler dahil edilmiştir. 4734 sayılı kanun kapsamında yapılan hizmet alım işinde araçlar dahil olduğundan, bu araçların amortisman bedelinin katı atık ücretine dahil edilmesi mükerrer olacaktır.
Firma, ücretleri idare tarafından ödenen 19 personelin maliyetlerinin katı atık bertaraf ücretine dahil edilmesi gerektiğini, mevcut durumda 100’ün üzerinde personel çalıştığını bunlara ait maliyetlerin de eklenmesi gerektiğini belirtmiştir.
Katı atık bertaraf ücreti geçmiş yıl verileri esas alınarak hesaplandığından firmanın belirttiği personel maliyetlerinin dahil edilmesi kılavuzun 5.1’inci maddesine aykırı olacaktır.
….. Merkez, …… ve ….. katı atık bertaraf tesisleri bu ihaleden önce 4734 sayılı Kanun kapsamında hizmet alımı şeklinde işletilmekteydi. Firmaya ödenecek katı atık bertaraf ücretine, hizmet alımı dolayısıyla işleten firmaya ödenen giderler dahil edilmiştir. 4734 sayılı Kanun kapsamında yapılan hizmet alım işinde personel giderleri dahil olduğundan, ayrıca idarenin mevcut durumda maliyetine katlandığı 19 personelinin ücretinin dahil edilmesi Kılavuzun 1, 5.2.1 ve 5.2.2’nci maddelerine aykırı olacaktır.
Mevcut durumda 19 personelin ücretleri idare tarafından ödenmektedir. Kılavuzun 1’inci maddesi gereği her bir idarenin katlandığı maliyetler katı atık bertaraf ücretine dahil edilmektedir. Dolayısıyla firmaya ödenecek bertaraf ücretine firmanın katlanmadığı personel giderlerinin dahil edilmemesi gerekmektedir.
Firma, işletme gideri altında yapılan harcamaların bir ihtiyaç olduğunun dikkate alınmadığını, anılan malzemelerin bertaraf süreci içerisinde kullanılmadığının ispat edilemediğini belirtmiştir.
Söz konusu giderler, 4734 sayılı Kanun kapsamında hizmet alım suretiyle yapılan ödemeler içinde yer aldığı ve bu giderler işleten firmaya ödenen gider kapsamında katı atık bertaraf ücretine dahil edildiği halde bunların tekrar hesaplanıp katı atık bertaraf ücretine eklenmesi mükerrerliğe neden olmaktadır.
İşletme gideri altında yer alan …… TL tutarındaki temizlik malzeme bedelinin ……ve …… katı atık bertaraf tesisleri giderlerine ayrı ayrı yazılmak suretiyle mükerrer alındığı görülmüştür.
İşletme gideri kalemi altında yer alan kalemlerin büyük bir kısmı tıbbı atık tesislerine ait giderlerden oluşmaktadır. 2886 sayılı Kanuna göre ihale edilen işin İdari Şartnamesinin 2’nci maddesinde, tıbbi atık tesislerinin bu iş kapsamında olmadığı belirtilmiştir. Dolayısıyla katı atık bertaraf ücretine tıbbı atık tesislerine ait giderlerin eklenmesi şartnameye aykırıdır.
Bununla birlikte işletme gideri olarak eklenen kalemlerin içerisine müdürlüklerde kullanılan sarf malzemeler, idarenin aracına ait trafik sigortası ve idare tarafından tesislere alınan demirbaş niteliğindeki malzemeler dahil edilmiştir. Bu maliyetlerin firma maliyetleriyle ilgisi bulunmamaktadır. İdare bir taraftan bu maliyetlere katlanmakta, bir taraftan da katlandığı maliyetler kadar katı atık bertaraf ücreti adı altında firmaya ödeme yapmaktadır. Bu husus kılavuza aykırıdır.
İşletme giderleri ile 4734 sayılı Kanun kapsamında yapılan giderler farklı dönemlere aittir. İki dönemin maliyeti toplanmış, tek bir dönem gibi alınarak hesaplanmıştır. Bu da maliyetlerin olduğundan fazla görünmesine neden olmaktadır.
Örneğin 4734 sayılı Kanun kapsamında hizmet alımı suretiyle gerçekleşen …… (…… İKN) katı atık bertaraf tesislerinin işletilmesi ihalesine ait Teknik Şartnamenin 3.2.1.2’nci maddesinde, …… paket arıtma tesisi için kullanılacak kimyasalların hizmet sunucusu tarafından sağlanacağı ifade edilmiştir. Firmaya ödenecek katı atık bertaraf ücreti hesabına, 4734 sayılı Kanun kapsamında hizmet alım suretiyle yapılan ödemeler dahil edilmiştir.
Ancak katı atık bertaraf ücretine yukarıda belirtilen gider dışında 03.09.2014 tarihinde …… paket arıtma tesisi için doğrudan temin yöntemi ile alınan …… TL tutarında kimyasal malzeme bedeli de dahil edilmiştir.
4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen iş 01.01.2015 tarihinde başlamıştır. Bu alım ise 03.09.2014 tarihine aittir. Görüldüğü üzere iki farklı dönemin gideri bir dönemin gideri olarak gösterilmiş ve hesaplamaya dahil edilmiştir. Birden fazla döneme ait giderlerin toplanması kılavuza aykırıdır. Dolayısıyla malzemeler farklı dönemlerde kullanıldığı için sadece bir tanesinin esas alınması gerekmektedir.
Ahiz firma açıklamasında, KDV’nin kapsam dışı bırakılmasını öngören bir düzenlemenin kılavuzda bulunmadığını belirtmiştir.
İşletme giderleri altında yer alan giderler ile …… katı atık bertaraf tesisleri için 4734 sayılı Kanun kapsamında hizmet alımı dolayısıyla işleten firmaya ödenen hakedişler KDV dahil alınarak katı atık bertaraf ücreti hesaplanmıştır.
Katı atık bertaraf ücreti firmaya ödenirken %18 oranında KDV dahil edilmektedir. Ayrıca giderlerin KDV dahil alınarak hesaplamaya dahil edilmesi mükerrerliğe neden olmaktadır. Böylece KDV’ye tekrar KDV eklenerek ödeme yapılmaktadır.
Anılan Kılavuzun 4.1’inci maddesinde, “Kurumlar vergisi de dahil olmak üzere vergiler, harçlar ve diğer zorunlu ödemeler de tarife hesaplamalarına eklenir.” denilmiş,
5.2.4’üncü maddesinde, “Kurumlar Vergisi Dönem karı üzerinden ilgili mevzuat hükümlerine göre hesaplanan vergi ve yasal yükümlülük karşılıkları toplam sistem maliyetine dahil edilmelidir.” Hükmüne yer verilmiş,
5.4’üncü maddesinde ise, “Toplam sistem maliyeti, direkt ve dolaylı maliyetler, finansman maliyeti, kurumlar vergisi ve özkaynak getirisi toplamıdır.” Denilmiştir.
Kılavuzun 4.1’inci maddesinde genel bir ifade kullanılmış, devamında ise hangi maliyetlerin dahil edileceği tek tek açıklanmıştır. Maliyetlerin hesabında Kurumlar vergisinin dahil edileceği belirtilmiştir. Ancak KDV’nin hesaplamaya dahil edileceği yönünde herhangi bir düzenleme kılavuzdaki açıklamalarda ve verilen örneklerde bulunmamaktadır.
Diğer taraftan toplam sistem maliyeti içerisinde kurumlar vergisi ayrıca belirtilmiştir. Firmanın dediği gibi olsaydı toplam sistem maliyeti içerisinde KDV’nin de ayrıca sayılması gerekirdi.
Kılavuzun 4.1. maddesindeki ifade genel bir ifade olduğundan vergi, harç ve zorunlu ödemelerin mahiyetine bakılması gerekmektedir.
Kurumlar vergisinin bir gider unsuru olduğu açıktır. KDV ise gerek idare için gerekse firma için bir gider unsuru değildir. Ödenen KDV, KDV beyannamesinde İndirilecek KDV olarak gösterilmekte, alınan KDV ise KDV beyannamesinde Hesaplanan KDV olarak gösterilmektedir. Ödenen KDV ile alınan KDV karşılaştırılarak mahsup edilmektedir. Mahsup sonucu ödenen KDV fazla ise vergi dairesi bu KDV tutarını ilgilisine öder. Alınan KDV fazla ise ilgili kişi mahsup sonucu tutarı vergi dairesine öder. Anlaşılacağı üzere KDV gider olarak muhasebeleştirilmemektedir.
Giderlerin KDV dahil alınarak hesaplamaya dahil edilmesi ve daha sonra bu tutara % 18 oranında KDV eklenmesi mükerrerliğe neden olmakta ve bu durum firma için haksız bir kazanç oluşturmaktadır.
Firma açıklamasında, katı atık bertaraf ücreti ile ilgili bir hesaplama yaparak kendilerine ödenecek bertaraf ücretinin …… TL olduğunu belirtmiştir.
Söz konusu tutarın hesabını gösteren belgeler incelendiğinde, maliyetlerin 2019 yılına ait olduğu, belirtilen rakamların bir kısmının tahmini rakamlara dayandığı, bir kısmının ise kendilerince belirlendiği (kapatma maliyeti gibi), belgelerin resmi bir geçerliliğinin bulunmadığı, bu işle ilgili olmayan giderlerin (atık su arıtma gideri, trafik cezaları) hesaplamaya dahil edildiği, firmanın yatırım giderlerinin de bunların içinde olduğu anlaşılmaktadır.
İdari şartnamenin 28’inci maddesinde, katı atık bertaraf ücretinin sözleşmenin imzalanmasından itibaren geçen 10 gün içerisinde belirleneceği ve belirlenen bu ücretin her yıl TEFE-TÜFE oranında artırılacağı ifade edilmiştir.
Sözleşme 04.09.2015 tarihinde imzalandığından ve Kılavuzun 5.1’inci maddesinde, maliyet hesabında geçmiş yıl verisinin kullanılacağı ifade edildiğinden 2019 yılı maliyetlerinin kullanılması hatalıdır.
Firma tarafından yapılan açıklamanın tamamında kendilerine ödenecek katı atık bertaraf ücretine idarenin maliyetlerinin dahil edilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Kılavuzun 1’inci maddesinde tarife teriminin (katı atık bertaraf/toplama ücreti) bir evsel katı atık idaresinin, evsel katı atık ile ilgili verdiği tüm hizmetler karşılığında ortaya çıkan toplam sistem maliyetinin bu hizmetlerden yararlanan atık üreticilerine yansıtılmasına yönelik yöntemi ve bu yöntemle hesaplanmış ücretler listesini ifade ettiği belirtilmektedir.
Kirleten öder ilkesi gereği maliyetin tamamı kullanıcılardan alınmaktadır. Uygulamanın firmanın açıklamaları doğrultusunda yapılması durumunda, idare bir taraftan maliyetlere katlanacak, bir taraftan da bu maliyet kadar firmaya ödeme yapması gerekecektir. Bu takdirde idare toplam sistem maliyeti kadar bir geliri toplamamış olacaktır.
Kılavuzun toplam sistem maliyetini düzenleyen 5.4’üncü maddesinde, sistemden gelir elde edilmesi durumunda, buradan elde edilecek gelirin, toplam sistem maliyetinden düşülmesi ve tarifeye net toplam sistem maliyetinin yansıtılması gerektiği ifade edilmiştir.
Firma bu tesislerden elektrik üretimi dolayısıyla gelir elde etmektedir. …… Merkezde 01.04.2018 tarihinden itibaren elektrik üretimine başlanmış, ……’nda ise 01.01.2018 tarihinden itibaren elektrik üretimine başlanmıştır. ……ve …… depolama alanlarında ise henüz elektrik üretimine başlanmamıştır.(31.12.2018 tarihi itibariyle)
Elektrik dağıtım firmasına ait faturalar incelendiğinde, hak sahibi firmanın bu 18 aylık dönemde (01.04.2017-30.09.2018) KDV hariç toplam …… TL gelir elde ettiği görülmüştür. Ayrıca bu 18 aylık dönemin ilk 9 ayında tek tesisten elektrik üretimi yapılmış, ikinci 9 ayda iki tesisten elektrik üretimi yapılmıştır.
Firmanın yaptığı hesaplamalar doğrultusunda, elektrik üretiminden elde edilen gelirin toplam sistem maliyetinden düşülmesi gerekirdi. Ancak firma yaptığı katı atık bertaraf ücreti hesabında bu geliri düşmemiştir.
Diğer taraftan Kılavuzun “2-Tarife Hesaplama İlkeleri” başlıklı maddesi gereği 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun Mükerrer 44’üncü maddesi hükmü gereğince alınan çevre temizlik vergisi de toplam sistem maliyetinden çıkartılmalıdır. Firmaya ödenecek katı atık bertaraf ücreti hesabından alınan çevre temizlik vergisi düşülmemiştir.
Kılavuz gereği her bir idarenin katlandığı maliyetleri katı atık bertaraf ücretine yansıtması gerekir. Böylece kirleten öder ilkesi gereği giderlerin tamamı kullanıcılar tarafından karşılanmış olacaktır.
Söz konusu iş 2886 sayılı Kanuna göre ihale edildiğinden anılan Kanun ve ihale şartnamesi gereği yapılacak yatırım ve demirbaş niteliğindeki giderler ihaleyi alan firmaya aittir. Yüklenici firma bu işten gelir elde etmekte, ihale kapsamındaki giderleri karşılamakta ve sözleşme gereği bu gelirden pay vermektedir.
İdarenin katlandığı amortisman, personel, sarf malzeme ve demirbaş gibi maliyetlerin firmanın katlanmış olduğu maliyetler gibi kabul edilerek hesaplama yapılması, bu iş kapsamında, olmayan tıbbı atık tesislerine ait giderlerin eklenmesi, yine bu iş kapsamında kullanılmayan araçlara ait amortisman bedeli ile sarf malzeme ve personel giderlerinin dahil edilmesi, işletme gideri olarak belirtilen bazı kalemlerin mükerrer alınması ve maliyetlerin KDV dahil alınması firmaya ödenecek katı atık bertaraf ücretinin hatalı ve yüksek belirlenmesine neden olmaktadır. Böyle bir hesaplama yapılması 2886 sayılı Kanuna, anılan kılavuza ve işe ait şartnameye aykırılık teşkil etmektedir.
Yukarıda yer verilen açıklamalara göre, firmaya ödenecek katı atık bertaraf ücretine sadece 4734 sayılı Kanun kapsamındaki hizmet alımı suretiyle yapılan giderlerin KDV hariç olarak dahil edilmesi gerekir.
Bu çerçevede, idarenin 2015 yılı ilk dokuz ayı içerisinde ……, …… ve ……. katı atık bertaraf tesisleri için 4734 sayılı Kanun kapsamında hizmet alımı suretiyle yaptığı giderler bu dönemde toplanan çöp miktarına bölünerek firmaya ödenecek katı atık bertaraf ücreti yeniden hesaplanmıştır.
İdare tarafından 10.09.2015-01.10.2016 dönemi için firmaya ödenecek katı atık bertaraf ücreti ton başına …… TL olarak hesaplanmıştır. Bu tutar her yıl TEFE-TÜFE oranından düşük olanı üzerinden artırılmış ve 01.10.2016-01.10.2017 dönemi için …… TL, 01.10.2017-01.10.2018 dönemi için …… TL, 01.10.2018-01.10.2019 dönemi için …… TL olarak belirlenmiştir.
Yapılan açıklamalar doğrultusunda 10.09.2015-01.10.2016 dönemi için firmaya ödenecek katı atık bertaraf ücreti yeniden hesaplanarak ton başına …… TL bulunmuştur. Yeniden hesaplanan katı atık bertaraf ücreti idari şartname gereği her yıl TEFE-TÜFE oranından düşük olanı üzerinden artırıldığında 01.10.2016-01.10.2017 dönemi için …… TL, 01.10.2017-01.10.2018 dönemi için …… TL ve 01.10.2018-01.10.2019 dönemi için …… TL olmaktadır.
Katı atık bertaraf maliyetini/ücretini belirleyen komisyon üyeleri ile harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi ilgili ödemeden sorumlu tutulmuştur.
Bu itibarla, firmaya ödenecek katı atık bertaraf ücretinin yüksek hesaplanması sonucu oluşan toplam ……. TL kamu zararının,
…… TL’sinin Harcama Yetkilisi ……, Gerçekleştirme Görevlisi …… ile Diğer Sorumlular …….,, ……, ve ……’a,
…… TL’sinin Harcama Yetkilisi ……, Gerçekleştirme Görevlisi ……, …… ile Diğer Sorumlular …… ve ……..’a
Müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine oy birliğiyle karar verildi.