Taş Tahkimat İmalatı
…’nin yükleniminde bulunan “… İnşaat” işinde, kesin hakedişten önce düzenlenen ilk 90 hakediş boyunca ödemelerin işin keşfinde öngörüldüğü üzere … “Ocak Taşı ile İstifli Tahkimat” pozu birim fiyatı üzerinden yapıldığı ve yüklenicinin bu birim fiyata herhangi bir itirazda bulunmadığı, ancak daha sonra İdarece işin en başından itibaren imalatın toplama taşı ile yapıldığı gerekçesiyle kesin hakedişte … “Ocak Taşı ile İstifli Tahkimat” pozunun minha edilerek ödemenin tamamının “… “Toplama Taş ile İstifli Tahkimat” pozundan yapıldığı görülmüş olmakla birlikte, söz konusu tahkimat imalatının tamamının ocak taşı mı yoksa toplama taşından mı yapıldığı hususunda tereddüt hasıl olması nedeniyle, tahkimatın fiilen hangi taş kullanılarak gerçekleştirildiğinin denetçi tarafından tespit edilmesi suretiyle düzenlenecek Ek Rapor yargılanana değin, sorguda ilişikli tutulan … tarihli ve … ödeme emri belgesi tutarı olan … TL’nin hüküm dışı bırakılmasına karar verilmişti.
Bu karar üzerine, konu hakkında … Müdürlüğü tarafından bir teknik heyet görevlendirildiği, bu heyet tarafından düzenlenen … tarihli “Teknik Gezi Raporu”nda, sorgu konusu edilen tahliye kanallarındaki tahkimatın tamamının toplama taşı kullanılarak yapıldığının tespit edildiği, söz konusu tespit esas alınarak denetçi tarafından … tarihli Ek Raporun düzenlenerek Dairemize havale edildiği görüldüğünden 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 50’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uyarınca konunun görüşülmesinin devamına karar verildi.
17.12.1996 tarihinde ihale edilen söz konusu yapım işine ilişkin 06.02.2017 tarihli Sözleşmenin eki Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’nin “Geçici Hakediş Raporları” başlıklı 39’uncu maddesinde,
“Müteahhit tarafından yapılan yapım ve hizmet işlerinin bedelleri, sözleşmeye ekli birim fiyat cetvelinde veya keşif özetinde yazılı veya sonradan düzenlenen onaylı yeni fiyatlar üzerinden hesaplanarak, yaptığı indirime, sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir.
Sözleşme eki keşif özetinde veya birim fiyat cetvelinde her hangi bir yapım ve hizmet işi için fiyat gösterilmiş olması müteahhide, mutlaka o türden yapım ve hizmet işlerini yapmak hakkını vermez. İşin gerektirmesi halinde, sözleşme eki birim fiyat listesinde fiyatı bulunan yapım veya hizmet işlerinin yapılabilmesi ve birim fiyatının uygulanabilmesi için yetkili makamdan onay alınması gerekir.
Müteahhidin yaptığı işler ile ihzarattan doğan alacakları, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödenir. …” hükmüne yer verilmiştir.
Sorumlular tarafından gönderilen savunmaların ekinde yer alan … Bölge Müdürlüğü, Kalite Kontrol ve Laboratuvar Şube Müdürlüğü tarafından düzenlenen … tarihli ve … sayılı yazıda, … İnşaatı işinde kullanılması düşünülen … Taş Ocağı’ndan elde edilen kırma taş numuneleri üzerinde yapılan incelemede, yapılan 200 elek sonucunda, kumun % 22,3’ü, ince çakılın %1,9’u ve orta çakılın % 1’i olmak üzere, toplam malzemenin % 25,2’sinin 200 eleğin altından geçtiği ve bu değerin basınç dayanımlarına olumsuz etki yapacağının anlaşıldığı, ayrıca kumun su emme oranının % 4,5, ince çakılın su emme oranının % 1,8 ve orta çakılın su emme oranının ise % 2,4 olduğunun tespit edildiği, ancak tahliye kanallarında kullanılacak taş dolgunun doğrudan su ile teması söz konusu olduğundan su emme değerlerinin uygun aralıkta olması gerektiği, sonuç itibarıyla, ocaktan laboratuvara getirilen numunelerin beton agregası olarak kullanılmasının sakıncalı olduğunun tespit edildiği görülmüştür.
Nitekim, sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda da, bahsi geçen taş ocağının kırıklı, çatlaklı yapıda olması nedeniyle tahkimat imalatlarında kullanılmasının uygun olmadığının İdarece kesin hakediş düzenlenmeden önce tespit edildiği, ancak Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesine göre, yeni birim fiyatların kesin hakediş aşamasında da yapılması imkanı bulunduğundan, ilk 90 hakediş süresince, ödemelerin toplama taşı yerine ocak taşından yapılmaya devam edildiği, kaldı ki, … “Ocak Taşı ile İstifli Tahkimat” pozunun sözleşme yılı birim fiyatı … TL/m3 iken … “Toplama Taşı ile İstifli Tahkimat” pozunun sözleşme yılı birim fiyatının …/ m3 olması nedeniyle, geçici hakedişlerle yapılan ödemelerde İdare lehine tutum sergilendiği anlaşılmıştır.
Dolayısıyla, her ne kadar geçici hakedişlerde ödemeler … “Ocak Taşı ile İstifli Tahkimat” pozundan gerçekleştirilmişse de, Genel Müdürlük tarafından düzenlenen teknik rapordan ve ekinde yer alan fotoğraflardan, uygulamada ocak taşı değil, toplama taşının kullanıldığı, ancak bu imalatın sözleşmeye ekli birim fiyat teklif cetvelinde fiyatı bulunmadığından, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi’nin 20’nci maddesi çerçevesinde, … tarihli ve “… Toplama taş ile istifli taş tahkimat” poz yeni birim fiyat yapıldığı ve söz konusu yeni birim fiyatın, 14.12.2016 tarihinde Genel Müdürlük tarafından onaylandığı görülmüştür.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar doğrultusunda, … İnşaat” işinde, geçici hakedişlerde, ödemelerin … “Ocak Taşı ile İstifli Tahkimat” pozundan gerçekleştirilmesine rağmen, kesin hakedişte, bu pozun minha edilerek, ödemelerin … “Toplama Taşı ile İstifli Tahkimat” pozundan gerçekleştirilmesinin sorgu konusu edildiği … TL ile ilgili olarak,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 50’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uyarınca … tarihli ve … sayılı İlamın …’nci maddesine ilişkin hüküm dışı kaydının kaldırılmasına ve kamu zararı oluşmadığı anlaşılan konu hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.