…
B- Yükleniciye mevzuata aykırı taş işlenebilirlik zammı ödenmesi
Yüklenicinin taş imalatları gerçekleştirmek için teklif ettiği fiyatlara işin devamında taş işlenebilirlik zammı ödenmesi nedeniyle oluşan … TL tutarındaki kamu zararı hakkında, … tarihli ve … sayılı İlam'ın …’nci maddesinin (…) bendiyle verilen tazmin hükmü ile ilgili olarak, sorumlulardan … (…) tarafından Temyiz Kurulu’na sunulan … tarihli ve …, … tarihli ve … Sayıştay evrak kayıt numaralı dilekçeler üzerine Temyiz Kurulu tarafından verilen … tarihli ve … tutanak numaralı bozma kararı çerçevesinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.
Vakıflar Genel Müdürlüğü Eski Eser Birim Fiyat Eki Listesi’nin “ÖNEMLİ NOT” başlıklı bölümünün, “B-YONU TAŞI İMALATI İÇİN” alt başlıklı bölümünde, Vakıflar Genel Müdürlüğü’nce belirlenen taşların işlenebilirlik katsayılarının birim fiyat eki arkasına eklendiği, listeden belli olan veya sonradan işlenebilirlik (sertlik) derecesi belirlenecek taşlar için derecesine göre fiyat zaptı yapılarak onaylandıktan sonra ödeme yapılacağı, aksi halde imalata giren taşın işlenebilirlik (sertlik) derecesinin 1 (Bir) olarak kabul edileceği ve ödemelerin buna göre yapılacağı belirtilmiştir.
Bahse konu işte, minare gövde ve peteği, minare korkuluğu, minare basamakları, silme, korniş, harpuşta gibi imalatlarda Kırklareli-PINARHİSAR taşı, cami avlu kaplamalarında ise Ankara- Gölbaşı andezit taşı kullanılmış olup, Vakıflar Genel Müdürlüğü Eski Eser Birim Fiyat Eki Listesi’nin ekinde yer alan listelerde, her iki taşın da sertlik katsayısı 1,5 olarak belirlenmiştir.
Bu kapsamda yapılan incelemede, … poz “Hidrolik kireç harcı ile yonu taşından kurşunlu paslanmaz çelikten kenet ve zıvanalı tek parça yuvarlak minare gövde ve peteği yapılması işçiliği”, … poz “Hidrolik kireç harcı ile yonu taşından kurşunlu paslanmaz çelikten kenet ve zıvanalı tek parça 50 cm genişliğe kadar farisili, minare gövdesi ve peteği yapılması işçiliği”, … poz “ Hidrolik kireç harcı ile minare gövde ve peteğinde yonu taşından 15-25 cm yükseklikte kurşunlu paslanmaz çelikten kenet ve zıvanalı simit veya korniş yapılması işçiliği”, … poz “Hidrolik kireç harcı ile minarede yonu taşından kurşunlu paslanmaz çelikten kenet ve zıvanalı basit barok şerefe altı yapılması işçiliği”, … poz “Hidrolik kireç harcı ile yonu taşından kurşunlu paslanmaz çelikten kenet ve zıvanalı, yedek veya çekirdekli minare basamağı yapılması ve yerine konması işçiliği”, … poz “Hidrolik kireç harcı ile yonu taşından kurşunlu paslanmaz çelikten kenet ve zıvanalı, kavisli veya iki yüzü düz korkuluk yapılması ve yerine konması işçiliği”, V.1304/B poz “Hidrolik kireç harcı ile yonu taşından 21-25 cm arası genişlikte, düz veya pahlı söve yapılması ve yerine konması işçiliği”, V.1332/B poz “Hidrolik kireç harcı ile yonu taşından hususi öneme haiz masif, barok harpuşta yapılması ve yerine konması işçiliği” ve V.0228/3 poz “Küfeki taşına ait kavisli satıhta yonu taşı bedeli” adlı yonu taşı ile yapılan imalat kalemlerinde, uygulamada 1,5 sertlik derecesine sahip Kırklareli Pınarhisar küfeki taşı kullanıldığı gerekçesiyle yükleniciye taş işlenebilirlik zammı ödendiği görülmüşse de, söz konusu zammın ödenebilmesi için Vakıflar Genel Müdürlüğü Eski Eser Birim Fiyat Eki Listesi’nin “ÖNEMLİ NOT” başlıklı bölümünde öngörüldüğü şekilde taş işlenebilirlik zammı ödenmesine ilişkin fiyat zaptının/zabıtlarının düzenlenmediği anlaşıldığından, bahsi geçen imalatlara giren taşın işlenebilirlik (sertlik) derecesinin 1 (Bir) olarak kabul edilmesi ve yükleniciye herhangi bir şekilde taş işlenebilirlik zammı ödenmemesi gerekmektedir.
Kaldı ki, anılan işte, ocakların ve/veya buna bağlı olarak imalatlarda kullanılan taşların cinslerinin değişmesi gibi öngörülemeyen bir durum da ortaya çıkmadığından, yüklenicilerin, tekliflerini, imalatlarda kullanılacak taşların sertlik katsayılarını dikkate alarak oluşturması gerektiği açıktır.
Diğer taraftan, anılan iş kapsamında yükleniciye … “6 cm andezit plaklarla döşeme kaplaması” ve … “Andezit mucartalı bir yüzü profilli merdiven basamağı kaplaması yapılması” pozları için de taş işlenebilirlik zammı ödendiği görülmüşse de, bu pozların yeni birim fiyat analizi oluşturulurken, 26.203/C1 “4 cm kalınlığında beyaz mermer ile döşeme kaplaması yapılması” pozundan yararlanıldığı, 26.203/C1 pozun birim fiyat tarifinde, taşın işlenmesi ile alakalı bir işçilikten bahsedilmediği gibi, malzeme bedeli olarak, yerine konmuş taşın bedelinin alınacağı anlaşıldığından, … ve … pozlar için de yükleniciye taş işlenebilirlik zammı ödenmesi mevzuata aykırıdır. Nitekim, sorumlu … (…) tarafından Temyiz Kurulu’na sunulan … tarihli ve … sayılı dilekçede de, andezit taşla ilgili imalatlara taş işlenebilirlik zammı ödenmesi nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği kabul edilmiştir.
Konu hakkında, … (…) tarafından gönderilen savunmada, ara hak edişlerde yapılan eksik ya da fazla ödemelerin kesin hesapta yeniden değerlendirilerek düzeltilebileceği ve kesin hesapta imzasının bulunmadığı gerekçeleriyle sorumluluğunun bulunmadığı iddia edilmişse de, Sayıştay yargısında kamu zararının tespitinde kesin hesabın veya kesin kabulün yapılıp yapılmadığının önemi bulunmadığı gibi yapılacak düzeltme veya tahsilatların, yargılamanın her aşamasında dikkate alınması mümkün bulunduğundan, savunmasının bu yönüyle kabul edilmesi mümkün değildir.
Öte yandan, hakedişi inceleyen sıfatı ile imzalayan …’in (...) hakediş ile ekinde yer alan belgeler üzerinde hiçbir değişiklik yapmadığı ve kendisinin görevinin genel hatlarıyla matematiksel bir inceleme ile sınırlı olduğu anlaşılmış bulunduğundan, oluşan kamu zararı nedeniyle sorumluluğu bulunmamaktadır.
Bu itibarla, Yüklenicinin taş imalatları gerçekleştirmek için teklif ettiği fiyatlara mevzuata aykırı olarak taş işlenebilirlik zammı ödenmesinden kaynaklanan … TL kamu zararının sorumlularına müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine karar verilmesi gerekmekteyse de, sorumlu … tarafından Temyiz Kurulu’na sunulan dilekçeler ile eklerinde yer alan tahsilat belgelerinden, söz konusu … TL’nin,
… TL’sinin … tarihli ve … , … TL’sinin ise … tarihli ve … dekont ile Yüklenici … Mühendislik’ten tahsil edilerek, sırasıyla … tarihli ve … , … tarihli ve … MİF ile bütçe gelirlerine aktarıldığı anlaşıldığından, uyuşmazlık konusu edilen … TL hakkında ilişilecek bir husus kalmadığına, yapılan tahsilatın ilamda gösterilmesine, oy birliğiyle karar verildi.
C) Yükleniciye mevzuata aykırı nakliye bedeli ödenmesi
İnşaat mahallinde kullanılan çimento, agrega, moloz, blokaj, kırmataş, yonu taşı, ve kesme taş gibi malzemelerin kullanıldığı imalatların tanımlarında, inşaat mahallindeki yatay, düşey taşıma ile yükleme ve boşaltmanın, birim fiyatlara dahil olduğu belirtildiğinden, bu malzemeler için ayrıca nakliye bedeli ödenmemesi gerekirken, buna uyulmaması sonucu oluşan … TL tutarındaki kamu zararı hakkında, … tarih ve … sayılı İlamın …’nci maddesinin (D) bendiyle verilen tazmin hükmü ile ilgili olarak, sorumlulardan … (…) tarafından Temyiz Kurulu’na sunulan … tarihli ve …, … tarihli ve … Sayıştay evrak kayıt numaralı dilekçeler üzerine Temyiz Kurulu tarafından verilen … tarihli ve … tutanak numaralı bozma kararı çerçevesinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.
Bahsi geçen yapım işinde tüm inşaat imalatlarına ilişkin birim fiyat analizlerinde, inşaat mahallindeki yatay, düşey taşıma ile yükleme ve boşaltmanın teklif birim fiyata dahil olduğu anlaşıldığından, şantiye dışına ve şantiye içinde el arabası ile malzeme nakli için yükleniciye ayrıca nakliye bedeli ödenmesi mümkün değildir.
Nitekim, bu husus sorumlular tarafından da kabul edilmişse de, bahse konu … Camii’nin bulunduğu alana hiçbir araç giremediğinden, şantiyeye gelen ve şantiyeden çıkan malzemelerin şantiye sahasına bitişik bir alanda depo edildikten sonra kamyonlarla döküm yerlerine veya şantiye içine nakledildiği, bu nedenle de yükleniciye bahse konu nakliye bedeli ödendiği belirtilmiştir.
Buna ilaveten, sorumlulardan, … tarafından Temyiz Kuruluna sunulan … tarihli ve … sayılı ilk dilekçede, önceki savunmalara ilave olarak, şantiye içerisine kamyon giremediğinden depo alanı ile imalat yapılan alan arasındaki mesafe 157 mt olmasına rağmen ödemelerin 100 mt üzerinden gerçekleştirilmesi nedeniyle olması gerekenden daha az nakliye bedeli ödendiği iddia edilmişse de, yüklenicinin ihale aşamasında basiretli bir tacir gibi hareket ederek inşaat mahallinin çalışma şartlarını göz önünde bulundurarak tekliflerini oluşturması gerekmektedir.
Kaldı ki, sorumlular tarafından çalışma sahası ile ilgili olarak beklenilmeyen bir durumun geliştiğine dair herhangi bir tutanak, rapor vb. mahiyette bir belge de sunulmadığından teklif birim fiyata dahil olan yatay, düşey taşıma ile yükleme ve boşaltma için yükleniciye ilave nakliye bedeli ödenmesi nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği açıktır.
Konu hakkında, sorumlulardan … (…) tarafından gönderilen savunmada, ara hak edişlerde yapılan eksik ya da fazla ödemelerin kesin hesapta yeniden değerlendirilerek düzeltilebileceği ve kesin hesapta imzasının bulunmadığı gerekçeleriyle sorumluluğunun bulunmadığı iddia edilmişse de, Sayıştay yargısında kamu zararının tespitinde kesin hesabın veya kesin kabulün yapılıp yapılmadığının önemi bulunmadığı gibi yapılacak düzeltme veya tahsilatların, yargılamanın her aşamasında dikkate alınması mümkün bulunduğundan, savunmasının bu yönüyle kabul edilmesi mümkün değildir.
Öte yandan, hakedişi inceleyen sıfatı ile imzalayan …’in (…) hakediş ile ekinde yer alan belgeler üzerinde hiçbir değişiklik yapmadığı ve kendisinin görevinin genel hatlarıyla matematiksel bir inceleme ile sınırlı olduğu anlaşılmış bulunduğundan, oluşan kamu zararı nedeniyle sorumluluğu bulunmamaktadır.
Sonuç itibarıyla, … Mühendislik yükleniminde bulunan … Cami 2012-2013 Yılları Uygulama (Restorasyon) İşinde, inşaat mahallinde kullanılan çimento, agrega, moloz, blokaj, kırmataş, yonu taşı, ve kesme taşı gibi malzemelerin kullanıldığı imalatların tanımlarında, inşaat mahallindeki yatay, düşey taşıma ile yükleme ve boşaltma teklif birim fiyata dahil olduğundan, bu taşımalar için mevzuata aykırı olarak yükleniciye ilave nakliye bedeli ödenmesinden kaynaklanan … TL tutarındaki kamu zararının, sorumlularına müştereken ve müteselsilen ödettirilmesi gerekmekteyse de,
Sorumlu … tarafından Temyiz Kurulu’na sunulan … tarihli ve … sayılı ikinci dilekçeden, bu tutarın … tarihli ve … işlem numaralı dekont ile Yüklenici … Mühendislik’ten tahsil edilerek, … tarih ve … yevmiye MİF ile bütçe gelirlerine aktarıldığı anlaşıldığından, … TL hakkında ilişilecek bir husus kalmadığına, yapılan tahsilatın ilamda gösterilmesine, oybirliğiyle karar verildi.