Koruma ve güvenlik önlemlerine ilişkin giderlerin idare bütçesinden karşılanması
… İnşaat ve Tic. Ltd. Şti.’nin yükleniminde bulunan … Camii 2010-2011 Yılları Uygulama (Restorasyon) işinde, … poz numarası ile camii ve şantiye çevresinin galvanizli saç ile çevrilmesi işi için yükleniciye yersiz ödemede bulunulmasından kaynaklanan … TL tutarındaki kamu zararı hakkında … sayılı İlam’ın … maddesinin (…) bendiyle verilen tazmin hükmüne ilişkin olarak sorumlulardan … (…) ile … (…) tarafından Temyiz Kurulu’na sunulan sırasıyla … tarihli ve …, … tarihli ve … Sayıştay evrak kayıt numaralı dilekçeler üzerine Temyiz Kurulu tarafından verilen … tarihli ve …, … tutanak numaralı bozma kararları çerçevesinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.
Bahse konu yapım işine ait sözleşmenin “İşin ve İş Yerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 18’inci maddesinin 18.2. numaralı fıkrasında “Yüklenicinin iş ve iş yerinin korunması ve sigortalanması ile ilgili sorumlulukları konusunda Genel Şartnamede yer alan hükümler uygulanır.” denilmekle, (vakıf kültür varlıklarının rölöve, restorasyon, restitüsyon projeleri kapsamında yapılan yapım işlerinde dikkate alınacak temel düzenleme olan) Vakıf Kültür Varlıkları Uygulama İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine atıfta bulunulmuştur. Bu Şartnamenin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinde,
“…
İşyeri ve çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması sebebiyle doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur. Yüklenici, kazaların, zarar ve kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gerekli bütün tedbirleri almak ve yapı denetim görevlileri tarafından, kaza, zarar ve kayıp ihtimallerini azaltmak için verilecek talimatlara uymak zorundadır. …
Bu konularda gerek yapı denetimi görevlileri tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir.” hükmü yer almaktadır.
Vakıf Kültür Varlıkları Uygulama İşleri Genel Şartnamesi’nin yukarıda yer verilen hükümleri, işin, işyerinin, çalışanların ve çevre halkının korunması amacıyla uygulanan güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümünün yükleniciye ait olduğunu açık bir şekilde düzenlemiş olduğundan, ister idarenin talebi üzerine olsun ister yüklenicinin kendi arzusu ile yapılmış olsun, işin ve işyerinin korunması amacıyla uygulanan koruma ve güvenlik önlemlerine ilişkin giderlerin tümünün yüklenici tarafından karşılanması ve bu amaçla idare bütçesinden herhangi bir ödeme yapılmaması gerekmektedir.
Bu kapsamda, söz konusu yapım işine ait sözleşme dosyasının ekinde yer alan ve İdare ile Yüklenici tarafından onaylanmış bulunan birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde, bu iş kapsamında şantiye çevresinin galvanizli saç veya benzeri bir malzeme ile çevrilmesine dair herhangi bir iş kalemine yer verilmediği ve bahsi geçen … poz numaralı “Cami ve Şantiye Çevresinin Galvanizli Saç İle Çevrilmesi” adlı imalat kaleminin, işin ilerleyen safhasında yeni birim fiyat analizi yapılarak oluşturulduğu anlaşılmaktadır. Diğer bir ifadeyle, işin yüklenicisi sözleşme eki Genel Şartnamenin ilgili hükmü gereğince, gerek idareden gelen talep üzerine gerek kendi arzusu ile gerçekleşecek iş ve işyerinin güvenliği ve korunması amacıyla yapılacak tüm uygulamalar için kendisine herhangi bir bedel ödenmeyeceğini bilerek teklif verdiğinden, İdare tarafından … poz imalat için ödemede bulunulması sonucunda kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Sorumlular tarafından Temyiz Kurulu’na sunulan dilekçelerde, 7’nci Daire’nin … tarihli ve … tutanak Kararı ile 8’inci Daire’nin … tarihli ve … kararlarında, aynı konu hakkında kamu zararına sebebiyet verilmediğine hükmedildiği iddia edilmişse de, söz konusu kararlar, adı geçen koruma ve güvenlik önlemlerine ilişkin imalat kalemlerinin teklif birim fiyat cetvelinde yer aldığı gerekçesine dayandırılarak verilmiştir. Ancak, somut olayda, teklif birim fiyat cetvelinde, şantiye çevresinin galvanizli saç veya benzeri bir malzeme ile çevrilmesine dair herhangi bir iş kalemine yer verilmediğinden, bahse konu kararlardaki şartlar ile işbu ilama konu olaydaki şartların farklılık arz ettiği açıktır.
Kaldı ki, aynı İlamın …’üncü maddesinin (…) fıkrasıyla, … poz “Şantiye çevresinin galvanizli sacla çevrilmesi” ve … poz “Ahşap taşıyıcı platform yapılması” iş kalemleri için yükleniciye ödemede bulunulması nedeniyle verilen … TL tutarındaki tazmin hükmü Temyiz Kurulu’nun … tarihli ve … tutanak numaralı kararı ile tasdik edilmiştir. Benzer şekilde, aynı idarenin 2014 yılı hesabının Dairemizde yargılanması sonucu düzenlenen … sayılı İlam’ın …’nci maddesinin (…) bendiyle, koruma ve güvenlik mahiyetindeki ödemeler nedeniyle tazmin hükmü verilen … TL de Temyiz Kurulu’nun … tarihli ve … tutanak numaralı kararı ile tasdik edilmiştir.
Diğer taraftan, sorumlulardan Hakedişi Düzenleyen …’in (…) hakediş kapağında imzası bulunmakla birlikte, elektrik mühendisi olması nedeniyle sorumluluğunun sadece elektrik imalatlarıyla sınırlı tutulması gerekmektedir. Bu itibarla, uzmanlık alanı olan elektrik mühendisliği ile inşaat imalatlarından kaynaklanan kamu zararı arasında illiyet bağının bulunmaması nedeniyle bu konu ile ilgili olarak kendisine mali sorumluluk yükletilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, teklif birim fiyat cetvelinde yer almayan ve yeni birim fiyat yapılmak suretiyle ödemesi gerçekleştirilen güvenlik ve koruma önlemi kapsamındaki … poz “Cami ve Şantiye Çevresinin Galvaniz Saç ile Çevrilmesi” imalatı için yükleniciye yersiz olarak ödemede bulunulmasından kaynaklanan … TL tutarındaki kamu zararının,
Hakedişi Düzenleyen … (…) ile Hakedişi Onaylayan … (…), … (…) ve …’ye (…) müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine, oy birliğiyle karar verildi.