Araç Kiralama
… Belediyesi … yılı hesabının Dairemizde yargılanması sonucu düzenlenen … tarihli ve … sayılı İlam’ın …’nci maddesinin (…) ve (…) bentlerinde sırasıyla, teknik şartnameye aykırı araç (8 adet) çalıştırılmasına rağmen teknik şartnamede öngörülen … TL /günlük cezanın kesilmemesinden ve araçlar için ödenen aylık kiralama bedelinin (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), aracın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın Ocak ayı itibarıyla uygulanan Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin % 2'sini aşmasından kaynaklanan kamu zararının, gerek 2017 yılını gerekse 2018 yılını ilgilendirdiği anlaşıldığından, 2017 yılını ilgilendiren kamu zararının ilgili olduğu 2017 yılı ödeme emri belgeleriyle ilişkilendirilmek suretiyle 2017 yılı yargı raporuna, 2018 yılını ilgilendiren kamu zararının ise ilgili olduğu 2018 yılı ödeme emri belgeleriyle ilişkilendirilmek suretiyle 2018 yılı yargı raporuna konu edilmesini teminen, raporun …’nci maddesinin (…) ve (…) bentlerinde bahsedilen konuların hüküm dışı bırakılmasına karar verilmişti.
Bu karar üzerine, Denetçi tarafından, 2018 yılı Yargı Raporunun …’nci maddesine konu edilen ancak 2017-2018 yıllarını ilgilendiren kamu zararının, 2018 yılını ilgilendiren kısmının, 2018 yılı ödeme emri belgeleriyle ilişkilendirilmek suretiyle ek rapor düzenlendiği görüldüğünden 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50’inci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uyarınca konunun görüşülmesinin devamına karar verildi.
… Belediyesi İnşaat Taahhüt Otomotiv Petrol Ürünleri Gıda Reklam ve Organizasyon Tic. San. A.Ş.’nin yükleniminde bulunan … adet araç kiralama hizmet alım işinde,
A) Teknik şartnameye aykırı araç çalıştırılmasına rağmen teknik şartnamede öngörülen cezanın kesilmemesi sonucu … TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
Bahse konu işe ilişkin Teknik Şartnamenin,
“1. Konu ve Kapsam” başlıklı bölümünde, yakıtı ve şoförü Belediyeye ait olmak üzere dört tip (… adet) araç kiralanacağı ve kiralanacak araçların tamamının dizel yakıtlı olması gerektiği,
“2. Özel Şartlar” başlıklı bölümünün, “Tip 3. Binek Otomobil Sedan” alt başlıklı kısmının 5’inci maddesinde, kiralanacak araçların model yılının en az 2014 olması gerektiği,
Hükme bağlanmıştır.
Anılan Şartnamenin “4. Cezai Şartlar” başlıklı bölümünde ise, herhangi bir hususta Teknik Şartnameye uymayan araç/araçlar için yeni aracın 24 saat içerisinde tahsis edilmediği durumda, (24 saati aşan gecikmelerde aracın işe gelmemiş kabul edileceği) işe gelmeyen aracın/araçların yevmiyesinin kesileceği ve bu cezanın binek araçlar için günlük … TL olarak uygulanacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen teknik şartname hükümleri uyarınca, yüklenicinin teknik şartnameye uygun araç tahsis etmesi gerektiği, ancak teknik şartnameye aykırı araç tahsis edilmesi durumunda ise aracın işe gelmemiş sayılacağı ve işe gelmeyen her bir araç için İdarece günlük … TL tutarında ceza uygulanması gerektiği açıktır.
Ancak, söz konusu araç kiralama ihalesi kapsamında kiralanan araçların ruhsat örnekleri ile muayene ve kabul tutanaklarının incelenmesinde, araçlardan dördünün benzinli, üçünün 2014 modelden daha düşük modelde ve birinin ise hem benzinli hem de 2014 modelden daha düşük modelde olduğu, dolayısıyla da kiralanan 8 aracın, 2018 yılı içinde 6 ay boyunca teknik şartnameye aykırı olarak çalıştırıldığı ancak bu aykırılığa rağmen teknik şartnamede günlük … TL olarak öngörülen cezanın kesilmemesi sonucu ayrıntıları aşağıdaki tabloda görüleceği üzere …TL kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşılmıştır.
Konu hakkında sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda, sorgu konusu araçların tamamının mülkiyetinin belediye şirketi olan …’ya ait olduğu, şirkete ceza yazmanın, belediyenin kendisine ceza yazmak anlamına geleceği çünkü elindeki araçları satıp yeni araç alacak olan … A.Ş.’nin bu masrafı kamu kaynaklarından karşılamış olacağı, bu nedenle teknik şartnameye aykırı olmakla birlikte, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması adına, mevcut araçlarla hizmetin devamlılığının sağlandığı belirtilmişse de, adı geçen belediye şirketinin gerek belediyeden ayrı bir bütçeye sahip olması gerekse belediyeden farklı bir hukuki ve mali rejime tabi olması sebebiyle, teknik şartnameye aykırı eylemleri nedeniyle, teknik şartnamede öngörülen cezanın İdarece söz konusu şirket hakkında işletilmesi gerekmektedir.
Yukarıda yer verilen gerekçelerle, teknik şartnameye aykırı araç çalıştırılmasına rağmen teknik şartnamede öngörülen cezanın kesilmemesi ile ilgili olarak,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uyarınca … tarih ve … İlamın …’nci maddesinin (…) bendine ilişkin hüküm dışı kaydının kaldırılmasına,
Söz konusu … TL kamu zararının,
Harcama Yetkilisi (...) …, Gerçekleştirme Görevlisi (…) … ile Diğer Sorumlular (…) … ve (…) ...’ya müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, Üye …’ın karşı oyu ile ve oy çokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Üye …’ın karşı oy gerekçesi,
“İşe ilişkin Teknik Şartnamenin “4. Cezai Şartlar” başlıklı bölümünün ilk fıkrasında, “Herhangi bir hususta Teknik Şartnameye uymayan araç/araçlar için, yeni araç 24 saat içerisinde tahsis edilmediği taktirde, (24 saati aşan gecikmelerde ise araç işe gelmemiş kabul edilir). İşe gelmeyen aracın/araçların yevmiyesi kesilir. Binek araçlar için … TL/Gün, uygulanır.” hükmüne yer verilmiştir. Öte yandan, somut olayda, teknik şartnameye aykırı araç çalıştırılmasına rağmen İdarece Yükleniciden yeni araç tahsisi talebinde bulunulduğuna ilişkin herhangi bir bilgiye veya belgeye ulaşılamadığından, teknik şartnamede öngörülen cezai şartın işletilmesi mümkün bulunmamaktadır. Bu sebeple, teknik şartnamede öngörülen cezai şartın işletilmediği gerekçesiyle … TL kamu zararına sebebiyet verildiğinden söz etmek mümkün bulunmamaktadır.”
B) Araçlar için ödenen aylık kiralama bedelinin (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), aracın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın Ocak ayı itibarıyla uygulanan Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin % 2'sini aşması sonucu … TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
17.03.2006 tarihli ve 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in, 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde,
“Taşıtlar yakıt hariç, şoförlü veya şoförsüz olarak edinilebilecektir.” hükmüne yer verilmiş ve anılan maddenin ikinci fıkrasında,
“Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç) hizmet alımı yöntemiyle ediniminde,
a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmayacaktır. …” denilmiştir.
28.09.2006 tarihli ve 26303 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2006-1 sayılı Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Hakkında Genel Tebliğ’in “2. Harcama talimatı, ihale onay belgesi ve onay belgesi” başlıklı kısmında, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 32’nci maddesi hükmüne göre kamu idarelerince bütçeden bir giderin yapılabilmesinin harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkün olduğu, kamu ihale mevzuatına göre düzenlenmesi öngörülen ihale onay belgesi ile onay belgesinde harcama talimatındaki bilgilerin yer aldığı ve ihale yetkilisi olarak harcama yetkililerinin bu belgeleri imzaladıkları, daha açık bir ifade ile 5018 sayılı Kanuna göre harcama yetkilisi tarafından verilen harcama talimatının, kamu ihale mevzuatına göre ihale yetkilisi tarafından imzalanan ihale onay belgesi ya da onay belgesi ile nitelikleri itibariyle aynı mahiyette belgeler olduğu belirtilmiştir.
Buna göre, yukarıda anılan Bakanlar Kurulu Kararı’nda yer alan “harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla” ifadesinin “ihale onay belgesinin imzalandığı yılın ocak ayı itibarıyla” şeklinde anlaşılması gerektiği açıktır.
Bu kapsamda, sorgu konusu edilen araç kiralama işine ilişkin ihale onay belgesinin 2017 yılında imzalanması sebebiyle, araçlar için ödenebilecek maksimum aylık kira bedelinin belirlenmesinde, Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan 2017 yılı Ocak ayı Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesi’nin esas alınması gerekmektedir.
Ancak, yapılan incelemede, araçlar için 2018 yılı içerisinde ödenen aylık kiralama bedelinin, Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin % 2’sini aştığı görülmüştür.
Bu itibarla, araçlar için 2018 yılı içerisinde ödenen aylık kiralama bedelinin, Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin % 2’sini aşmasından kaynaklanan … TL kamu zararı ile ilgili olarak,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uyarınca … tarih ve … İlamın …’nci maddesinin (…) bendine ilişkin hüküm dışı kaydının kaldırılmasına,
Söz konusu kamu zararının … tarih ve … numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile Yüklenici … Belediyesi İnşaat Taahhüt Otomotiv Petrol Ürünleri Gıda Reklam ve Organizasyon Tic. San. A.Ş.’den mahsuben tahsil edildiği anlaşıldığından, konu hakkında ilişilecek bir husus kalmadığına, oy birliğiyle karar verildi.