Gecikme Cezası
… Belediyesi … yılı hesabının Dairemizde yargılanması sonucu düzenlenen … tarihli ve … sayılı İlam’ın …’ inci maddesinde,
… Enerji Elektrik Üretim San. ve Tic. Ltd. Şti’nin yükleniminde bulunan Entegre Atık Değerlendirme, Geri Dönüşüm ve Bertaraf Tesisleri ile Düzenli Depolama Sahası Yapım ve İşletilmesi İşinde, sözleşmeye konu iş ve işlemlerin Hak Sahibi tarafından 2019 yılı sonu itibariyle tamamlanmaması nedeniyle 2019 yılına ilişkin gecikme cezasının 31.12.2019 tarihine kadar hesaplanması gerekirken İdarece 01.01.2019-26.03.2019 tarihine kadar hesaplanması sonucu gecikme cezasının 280 gün (26.03.2019-31.12.2019) eksik uygulanmasından kaynaklanan … TL’nin denetçi tarafından sorgu konusu edildiği görülmüştür. Ancak, yapılan incelemede, 01.01.2019-26.03.2019 tarihleri arasındaki 85 günlük gecikmeden kaynaklanan gecikme cezasına ilişkin olarak da İdarece herhangi bir tahsilat işlemi gerçekleştirilmediği halde denetçi tarafından bunun sorgu konusu edilmediği tespit edildiğinden, 2019 yılına ilişkin kamu zararının 01.01.2019-26.03.2019 tarihleri arasındaki 85 günlük gecikmeyi de içerek şekilde yeniden hesap edilmesi suretiyle düzenlenecek Ek Raporun yargılanmasına değin konunun, hüküm dışı bırakılmasına karar verilmişti.
Bu karar üzerine, Denetçi tarafından, 2019 yılına ilişkin kamu zararının 01.01.2019-31.12.2019 tarihlerini içerecek şekilde yeniden hesaplanması suretiyle ek rapor düzenlendiği görüldüğünden, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uyarınca konunun görüşülmesinin devamına karar verildi.
… Enerji Elektrik Üretim San. ve Tic. Ltd. Şti’nin yükleniminde bulunan “Entegre Atık Değerlendirme, Geri Dönüşüm ve Bertaraf Tesisleri ile Düzenli Depolama Sahası Yapım ve İşletilmesi” işinde, katı atık bertaraf ücreti işine ilişkin gecikme cezası süresinin eksik hesaplanması ve tahsil edilmemesi nedeniyle … TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
İdare ile HAK SAHİBİ arasında düzenlenen 30.10.2014 tarihli Sözleşmenin,
"İşyeri Teslimi ve İşin Başlama Süresi" başlıklı 7’nci maddesinin 2’nci fıkrasında,
"Sözleşmenin yürürlüğe girmesinden itibaren 5 (beş) iş günü içerisinde HAK SAHİBİNE, HAK SAHİBİ yetkilisi ile İDARE yetkilisi tarafından düzenlenen ve imzalanan bir tutanakla yer teslimi yapılacak ve HAK SAHİBİ de, Katı Atık depolama faaliyetlerine sözleşmenin imzalanmasından itibaren geçen en geç 7 (yedi) gün içerisinde başlayacaktır. İşbu sözleşmede belirtilen diğer işler ise, gerekli olan her türlü ruhsat, izin ÇED v.s’nin alınması, projelendirilme, inşası ve işletmeye alınması dahil olmak üzere en geç 24 (yirmi dört) ay içerisinde tamamlanacaktır."
”Sözleşmenin Bedeli” başlıklı 8.3.1’inci maddesinde, “Sözleşmeye konu olan yatırımların ve işlerin yapılacağı yerlerin yıllık ayni hak /şahsi hak (kira bedeli) bedeli KDV. Hariç …- TL (… –TL)’ dir. Bu bedel her yıl TEFE-TÜFE oranında artırılacaktır. Bunlardan yüksek olanı uygulanacaktır.”
“Ödemeler ve Ödeme Şekilleri” başlıklı 11’inci maddesinde,
“11.1. Hak Sahibi, ayni hak/şahsi hak bedeli olan …-TL’yi (… TL) sözleşmenin imzalanmasından itibaren 1 (bir) ay içerisinde idareye ödeyecektir. Sonraki yıllardaki ayni hak / şahsi hak bedelleri ise, ilk ödenen ayni hak / şahsi hak bedelinin ödendiği tarih esas alınarak yapılacaktır.
11.2. İdare ile Hak Sahibi işlerin görüldüğü ayı takip eden ay içerisinde (bir sonraki ay) alacaklarını mahsuplaştıracaklar ve borçlu çıkan taraf, alacaklı tarafa ödemesini mahsup tarihinden itibaren 1(bir) ay içerisinde yapacaktır. Taraflar kesin mutabakatı ise yılsonunda sağlayacaktır.”
“Cezalar ve Sözleşmenin Sona Ermesi-Feshi” başlıklı 13’üncü maddesinde,
“ 13.1 Sözleşmede belirtilen hususlar, kusurlar ve eksikliklerinin HAK SAHİBİ tarafından süreli olan hususlarda süresi içerisinde, süresi olmayan hususlarda İDARE’nin yazılı uyarısında ve/veya kontrol teşkilatının hazırlayacağı tutanakta verilen sürede yerine getirilmediği takdirde, HAK SAHİBİ geçen her gün için bulunduğu yıla ait ayni hak/şahsi hak bedelinin %0,15 (binde on beş)’i tutarında gecikme cezası ödeyecektir.
13.2 HAK SAHİBİ’nin ilgili kanunlar, yönetmelikler, genelge, tebliğ ve sair mevzuata aykırı davranması durumunda İDARE’ye gelecek cezalar HAK SAHİBİ’ne aittir. Aksi takdirde ve idarenin herhangi bir nedenle ödemek zorunda kaldığı cezalar, derhal HAK SAHİBİ’ne rücu edilir.” hükümlerine yer verilmiştir.
Söz konusu Sözleşme üzerine taraflar arasında 30.10.2014 tarihinde bir ek sözleşme düzenlenmiş ve bu ek sözleşmenin 3’üncü maddesinin 3.9. bendi ile Esas Sözleşmenin 13’üncü maddesinin 13.1. bendi,
“Sözleşme ve şartnamelerde belirtilen hususlar, kusurlar ve eksikliklerin HAK SAHİBİ tarafından süreli olan hususlarda süresi içerisinde, süresi olmayan hususlarda İDARE’nin yazılı uyarısında ve/veya kontrol teşkilatının hazırlayacağı tutanakta verilen sürede yerine getirilmediği takdirde, HAK SAHİBİ geçen her gün için bulunduğu yıla ait ayni hak / şahsi hak bedelinin % 0,15 (binde on beş) artı 1000-TL. toplamı tutarında gecikme cezası ödeyecektir.” şeklinde değiştirilmiştir.
Yine, 05.04.2017 tarihinde taraflar arasında bir ek sözleşme (Ek sözleşme 2) daha düzenlenmiş ve bu ikinci ek sözleşmenin üçüncü maddesinin 3.4. bendi ile ilk ek sözleşmenin 3’üncü maddesinin 3.9. bendi,
“Sözleşmede ve şartnamelerde belirtilen hususlar, kusurlar ve eksikliklerin HAK SAHİBİ tarafından süreli olanlar süresi içerisinde, süresi olmayan hususlarda İDARE’nin yazılı uyarısında ve/veya kontrol teşkilatının hazırlayacağı tutanakta verilen sürede yerine getirilmediği takdirde, HAK SAHİBİ geçen her gün için, bulunduğu yıla ait ayni hak / şahsi hak bedelinin % 0,15 (binde on beş) artı 1000-TL (Bin Türk Lirası), yani, [gün sayısı x ((ayni hak/şahsi hak bedeli x % 0,15) +1.000-TL)] şeklinde toplamı tutarında gecikme cezası uygulanacaktır. Ayrıca söz konusu cezayı oluşturan hususlar, kusurlar ve eksikliklerin giderilmeden 3 kez arka arkaya tekerrür etmesi halinde ( her saha için ayrı ve aynı iş konusunda), sözleşmenin 13.3. maddesinde belirtilen fesih sebebi sayılacaktır." şeklinde düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, işin Kontrol Teşkilatı tarafından düzenlenen 26.03.2019 tarihli Tutanakta, hak sahibinin ilgili kanun, sözleşme, yönetmelik, tebliğ, teknik ve idari şartnamelere göre tamamladığı ve tamamlamadığı imalatlara yer verilmiş ve Tutanağın 6’ncı maddesinde belirtilen eksiklikler dikkate alındığında “Entegre Atık Değerlendirme, Geri Dönüşüm ve Bertaraf Tesisleri ile Düzenli Depolama Sahası Yapımı ve İşletilmesi İşi” nin hak sahibi tarafından tamamlanmadığı, bu sebeple de sözleşmeye göre işin bitirilmesi gereken 17.11.2016 tarihi ile tutanağın düzenlendiği 26.03.2019 tarihleri arasında geçen 859 günlük gecikme için … TL tutarında gecikme cezası uygulanmasına karar verildiği ve söz konusu cezanın … tarih ve … Muhasebe İşlem Fişi ile 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabına alınarak ilgili firmaya da bildirildiği tespit edilmiştir.
Ancak, yukarıda yer verilen ana sözleşme ve ek sözleşme hükümlerine göre, sözleşmeye konu iş ve işlemlerin Hak Sahibi tarafından 2019 yılı sonu itibariyle tamamlanmamış olması nedeniyle 2019 yılına ilişkin gecikme cezasının 01.01.2019-31.12.2019 tarihleri arasında geçerli olmak üzere 2019 yılının tamamını kapsayacak şekilde hesap edilmesi gerekirken, 26.03.2019 tarihine kadar hesaplanması nedeniyle 280 gün (26.03.2019-31.12.2019) eksik gecikme cezası uygulanması sonucu … TL, ayrıca 01.01.2019-26.03.2019 tarihleri arasındaki gecikme cezasının ise İdarece tahakkuk ettirilmekle birlikte henüz tahsil edilmemesi nedeniyle … TL olmak üzere toplam (… +…) … TL kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüştür.
Konu hakkında sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda, söz konusu gecikmeden kaynaklanan … TL kamu zararının, … TL’sinin ilk sorgudan önce … tarih ve … yevmiye numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile, … TL’sinin ise ilk sorgu üzerine … tarih ve … yevmiye Muhasebe İşlem Fişi ile kişi borcu tahsilat kaydının yapılması nedeniyle herhangi bir kamu zararına sebebiyet verilmediği belirtilmişse de, yapılan incelemede, İdarece sadece gelir tahakkuk kayıtlarının yapıldığı, dolayısıyla herhangi bir tahsilatın gerçekleştirilmediği anlaşıldığından, kamu zararının bulunmadığı yönündeki savunmaların kabul edilmesi mümkün değildir.
Bu itibarla … Enerji Elektrik Üretim San. ve Tic. Ltd. Şti’nin yükleniminde bulunan “Entegre Atık Değerlendirme, Geri Dönüşüm ve Bertaraf Tesisleri ile Düzenli Depolama Sahası Yapım ve İşletilmesi” işinde, sözleşmeye konu iş ve işlemlerin hak sahibi tarafından 2019 yılı sonu itibariyle tamamlanmamasına rağmen, İdarece teknik şartnamede öngörülen cezanın kesilmemesi ile ilgili olarak,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uyarınca … tarih ve … İlam’ın …’inci maddesine ilişkin hüküm dışı kaydının kaldırılmasına,
Yeniden yapılan hesaplama neticesinde … TL olduğu anlaşılan kamu zararının,
Harcama Yetkilisi (...), …, Gerçekleştirme Görevlisi (…) … ile Diğer Sorumlular (…) …, (…) …, (…) … ve (…) …’a, müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, oy birliğiyle karar verildi.