………………….. Müdürlüğü kontrollüğünde, ………………………..yüklenimindeki “……………………………………………İşi”ne ilişkin olarak;
A) V.1664/A2 Hidrolik kireç harcı ile eski duvar yüzeyine tirfil veya çelik mala perdahlı düz sıva yapılası” pozunun uygulandığı yüzeylerde “V.1661/A1 Hidrolik kireç harcı ile yüzü bozuk düz ve kavisli duvar satıhlarında sıva altı dolgusu yapılması” pozundan mükerrer ödeme yapılması sonucu oluşan ……………. TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine …….. sayılı İlamın ……….. maddesiyle karar verilmişti. Bunun üzerine, sorumlulardan…………… ’un (……………..)…………. tarih ve …………, …………..’in (……………...)………… tarih ve …………..,, …………….’nun (………….) ………..tarih ve……………, ………………..’ın ( ………….) ..... tarih ve ....., ………………’nın (………….) …………. tarih ve…………..,, ……………..’nin (………...)………… tarih ve ……………. Sayıştay evrak kayıt numaralı dilekçeleri üzerine Temyiz Kurulu’nca verilen …………. tarih ve ……., ………., ……., …….., ………., …………, …………… tutanak numaralı bozma kararları çerçevesinde konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin 7’inci fıkrası hükmü gereğince görüşülmesine karar verildi.
Söz konusu İş’in Sözleşmesinde “V.1664/A2 Hidrolik kireç harcı ile eski duvar yüzeyine tirfil veya çelik mala perdahlı düz sıva yapılması” pozunun birim fiyat tarifinde;
“Sıva yapılacak satıhtaki derzlerin hararetli olan harçlarının temizlenip yıkanması için poz no: V.0130D'deki horasan harcı ile ortalama 3 cm. kalınlıkta 2 tabaka, poz no: V.0131C harcı ile ortalama l cm. kalınlıkta üst tabaka olmak üzere tirfil veya çelik mala perdahlı düz sıva yapılması, yüzeylerinin pürüzsüz ve kalem işi yapılacak hale getirilmesi her türlü malzeme ve işçilik dahil, (sıva yapılacak alanda derz açılması gerekiyor ise derz açma bedeli ilgili pozundan ayrıca ödenir.) beher m2 bedeli:”
Denilirken, “V.1661/A1 Hidrolik kireç harcı ile yüzü bozuk eski düz ve kavisli duvar satıhlarında sıva altı dolgusu yapılması” pozunun birim fiyat tarifinde ise;
“Poz no: V.1661/3 şartları ile poz no: V.0130C horasan harcı ile sıva yapılması, dolgu harcının en az iki tabaka halinde vurulması ve yüzünün mastar çekilmeden engebeli bırakılmaması harcın pirizi tamamlayıncaya kadar 8 saat ara ile sulanması her türlü malzeme ve işçilik dahil, beher m2 bedeli:”
Denilmektedir.
Yapılan incelemede; metraj cetvellerinde V.1661/A1 pozu ile V.1664/A2 pozunun uygulandığı toplam 5.156,058 m2’lik yüzeyin 3.245,110 m2’sinde gerçekleşen imalatın V.1660/E03/01 pozu üzerinden, kalan 1.910,948 m2’sinde gerçekleşen imalatın ise V.1664/A2 pozu üzerinden ödendiği, bazı yüzeylerde hem V.1661/A1 pozundan hem de V.1164/A2 pozundan ödeme yapıldığı tespit edilmiştir.
İşin teknik boyutu incelendiğinde ise, eski eser yapılarda duvarlara zaman içerisinde çeşitli malzemelerle dokularına uymayan sıva müdahaleleri yapıldığından öncelikle sıva raspası yapılarak, bu raspa sonucu tüm yüzeylerden duvar dokusuna uymayan sıva malzemelerinin itina ile temizlendiği, eski yapıların duvarları genellikle (sıvalı yapılanları) moloz taş veya moloz taş ile tuğla malzeme karışık olarak yapıldığı, dizimlerinin ise sıralı ve düzgün yapılmadığı, bu nedenle oluşan boşlukları fazla ve gönyesinde olmayan bu tür yapılarda duvar dokusunun sıvalı yüzey olarak kullanılabilmesi için öncelikle bir sıva altı dolgusu ile boşlukların doldurulması gerektiği, duvarın düz bir yüzey olarak görselliğini oluşturabilmek için sıva altı dolgusu ile tamamlanan boşlukların duvar yüzeyinde düzeltilmesi veya duvarda oluşan sehim ve malzemelerin dizimindeki bozuklukların (usta hatası veya dış müdahalelerle oluşan deformasyonlar) yapılan sıva uygulamasının alt malzemesi ile düzeltilip sonra üst tabaka uygulaması yapılarak sıva işleminin tamamlandığı görülmektedir. Dolayısıyla, işin teknik boyutundan bakıldığında sıva altı dolgu ve sıva yapılmasının iki ayrı imalat olarak uygulandığı anlaşılmaktadır.
Bu anlamda, V.1661/A1 pozu sıva altına uygulanan bir imalattır. Sıva altı dolgunun üzerine yapılan V.1664/A2 pozu ise normal sıva yapımında kullanılmaktadır. Malzemelerin üst üste uygulanan tabakalarda benzer kullanımı, tabakalar arasındaki aderansı ve sıva yapılan duvarın sağlamlığını pekiştirmek için yapılan bir uygulamadır. Dolayısıyla, hem sıva altı dolguda hem de sıvada aynı malzemeden imal edilmiş harcın kullanılması, bu malzemenin mükerrer kullanıldığı anlamına gelmemektedir.
Bu itibarla, V.1661/A1 pozu ile V.1664/A2 imalatlarının aynı alanlara uygulanması mevzuata uygun olduğundan, uyuşmazlık konusu …………….. TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, oybirliğiyle karar verildi.
B) Fiilen kırmataş serildiği halde bedelinin “MSB 305 Granülometrik çakıl serilmesi” pozu üzerinden ödenmesi sonucu oluşan ..... TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine ……….. sayılı İlamın ………. maddesiyle karar verilmişti. Bunun üzerine, sorumlulardan …………… ’un (……………..)…………. tarih ve …………, …………..’in (……………...)………… tarih ve …………..,, …………….’nun (………….) ………..tarih ve……………, ………………..’ın ( ………….) ..... tarih ve ......, ………………’nın (………….) …………. tarih ve…………..,, ……………..’nin (………...)………… tarih ve ……………. Sayıştay evrak kayıt numaralı dilekçeleri üzerine Temyiz Kurulu’nca verilen …………. tarih ve ……., ………., ……., …….., ………., …………, …………… tutanak numaralı bozma kararları çerçevesinde konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin 7’inci fıkrası hükmü gereğince görüşülmesine karar verildi.
İşe ait .... tarihli Sözleşmenin “Yüklenicinin Teknik Sorumluluğuna İlişkin Şartlar” başlıklı 22’nci maddesinde;
“Yüklenici, üstlenmiş olduğu işi, sorumlu bir meslek adamı olarak sözleşme ve ekleri ile fen ve sanat kurallarına uygun şekilde yapmaya mecburdur…”
Denilmektedir.
Sözleşme eki Uygulama İşleri Genel Şartnamesi’nin (UİGŞ) “Sözleşmede Bulunmayan İşlerin Birim Fiyatının Tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde; işin yürütülmesi aşamasında yapılan ancak birim fiyat teklif cetvelinde fiyatı bulunmayan yeni iş kalemlerinin bedellerinin, yüklenici ile birlikte söz konusu maddede belirtilen usuller çerçevesinde tespit edilerek, tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden ödeneceği, ifade edilmektedir.
Uygulama İşleri Genel Şartnamesinin “Hatalı, Kusurlu ve Eksik İşler” başlıklı 24’üncü maddesinde;
“Sorumluluğu yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan işlerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden veyahut teminatından kesilir.”
Denilmekte,
“Geçici hakediş raporları” başlıklı 39’uncu maddesinde ise; “…Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzarattan doğan alacakları, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödenir…”
Hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri gereğince, işin yürütülmesi sırasında yapımına karar verilen ancak birim fiyat teklif cetvelinde fiyatı bulunmayan yeni iş kalemlerinin bedelleri, yüklenici ile birlikte Şartnamenin 22’nci maddesinde belirtilen usuller çerçevesinde tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden ödenecektir. Bu durumda sözleşmede öngörülmemiş olsa da fiilen imalatı gerçekleşen kırmataş malzemesi serilmesi işine ilişkin yeni birim fiyatın tespit edilmesi ve ödemenin tespit edilen bu fiyat üzerinden yapılması gerekmektedir. Projesine uygun gerçekleşmeyen “MSB.305 Granülometrik çakıl serilmesi” işi bedelinin ise düzenlenecek hakedişlerden düşülmesi gerekmektedir.
Sözleşmede fiyatı bulunmayan “04.001/051 32 mm’ye kadar kırmataş serilmesi” işine ilişkin olarak UİGŞ’nin 22’nci maddesinde belirtildiği şekilde MSB.305 pozunun mevcut analizinden ve uygulama yılı rayiçlerinden yararlanılarak yeni birim fiyat …….. TL/m3 olarak tespit edilmiştir.
Dolayısıyla, İdare tarafından kırmataş malzemesinin serilmesi işine ilişkin bedelin ödenmesi gerekirken “MSB.305 Granülometrik çakıl serilmesi” pozundan ödeme yapılması sonucunda kamu zararı oluşmuştur.
Sorumlulardan Gerçekleştirme Görevlisi ………… (………..) savunmasında, söz konusu ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla ilgili kamu zararından sorumlu tutulmaması gerektiği yönünde itirazda bulunmuştur.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesinde kamu zararının; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur ve ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlandığı, bu çerçevede, kamu zararından ve mali sorumluluktan bahsedilebilmesi için kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemin bulunması; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması durumu ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem arasında bir illiyet bağının olması şartlarının birlikte aranması gerektiği anlaşılmaktadır.
Muayene ve Kabul Komisyonu tarafından işin sözleşme ve şartnamesine uygun ve tam olarak yapıldığının tespit edilmesi üzerine, düzenlemiş olduğu ödeme emri belgesinde imzası bulunan ve ekli belgelerden ilam konusu hatalı ve mükerrer imalatları tespit etmesi mümkün olmayan, yapım işinin hakediş hazırlama, kontrollük, inceleme, geçici ve kesin kabul gibi işlemlerinin hiçbir aşamasında görev almayan ilgilinin, Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla yapmış olduğu işlem ile oluşan kamu zararı arasında bir illiyet bağının bulunmadığı değerlendirildiğinden, söz konusu ödeme emri belgesini düzenleyen Gerçekleştirme Görevlisi …………’in (…………..) sorumluluğa ilişkin olarak yapmış olduğu itirazın yerinde olduğuna ve oluşan kamu zararında sorumluluğunun bulunmadığına karar verilmiştir.
Bu itibarla, fiilen kırmataş serildiği halde bedelinin “MSB 305 Granülometrik çakıl serilmesi” pozu üzerinden ödenmesi sonucunda oluşan ………….. TL kamu zararının;
Harcama Yetkilisi ……….. (…………..) ile Diğer Sorumlular ………… (…………), …………. (…………….), …………… (………….), ………… (…………...) ve………………’ya (……………..),
Müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, oy birliğiyle karar verildi.
C) “Özel ANZ 34 Paslanmaz çelik elemanlarla güçlendirmede iç ve dış elemanların Q18 tijlerle bağlanması” pozuna ait yeni birim fiyat analizinde; “01.018 sıcak demirci ustası” ile “01.027 tornacı ustası” rayicine yer verilmesi gerekirken “01.K01 Mütehassıs usta” rayicine yer verilmesi sonucu oluşan ...... TL’nin sorumlularına ödettirilmesine …….. sayılı İlamın ………… maddesiyle karar verilmişti. Bunun üzerine, sorumlulardan…………… ’un (……………..)…………. tarih ve …………, …………..’in (……………...)………… tarih ve …………..,, …………….’nun (………….) ………..tarih ve……………, ………………..’ın ( ………….) ..... tarih ve ......, ………………’nın (………….) …………. tarih ve…………..,, ……………..’nin (………...)………… tarih ve ……………. Sayıştay evrak kayıt numaralı dilekçeleri üzerine Temyiz Kurulu’nca verilen …………. tarih ve ……., ………., ……., …….., ………., …………, …………… tutanak numaralı bozma kararları çerçevesinde konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin 7’inci fıkrası hükmü gereğince görüşülmesine karar verildi.
Sözleşme eki Uygulama İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşmede Bulunmayan İşlerin Birim Fiyatının Tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde;
“a) Ön veya kesin proje üzerinden veya proje yapımı ile uygulamanın birlikte yapılarak sözleşmeye bağlandığı işlerde işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek ilgili koruma kurulunun onayını almak kaydı ile yapılmasını istediği, ancak birim fiyat teklif cetvelinde fiyatı bulunmayan yeni iş kalemlerinin bedelleri,
b)Bu şartnamenin 21 nci maddesine göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri,
Yüklenici ile birlikte aşağıdaki usuller çerçevesinde tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.
Yeni birim fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki analizlerden biri kullanılır:
a) Yüklenicinin birim fiyatların tespitinde kullanarak teklifinin ekinde idareye verdiği ve yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kalemlerine ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine benzerlik gösteren iş kalemlerine ait analizler.
c) Yeni iş kaleminin yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları ile işçi ve makinelerin çalışma saatleri esas alınarak oluşturulacak analizler.
İşin niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri uygulanır.
1) Yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.
2) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.
3) İdarenin veya diğer idarelerin sözleşmeye bağladığı benzer uygulama işlerinde ortaya çıkan fiyatlar
4) İdarece kabul edilmek şartı ile uygulama ayına ait Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmış yerel rayiçleri.
Yeni birim fiyat yüklenici ile birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek düzenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve otuz gün zarfında idarece onaylanarak geçerli olur…”
Denilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükmüne göre işin yürütülmesi aşamasında yapımına karar verilen yeni iş kalemlerine ait birim fiyatın, herhangi bir öncelik sıralaması olmaksızın yeni iş kalemine benzerlik gösteren ve diğer İdarelerde mevcut olan analizlere göre tespit edilmesi mümkün olduğu gibi, yapılan işe ilişkin yerinde ölçülen malzeme miktarları ile işçilik girdilerine göre oluşturulan analize göre tespit edilmesi de mümkündür. Nitekim İdare tarafından Özel Anz 34 pozuna ilişkin yeni birim fiyat, mahallinde kullanılan işçilik saatleri ile malzeme miktarlarının ölçülmesi suretiyle hesaplanmıştır.
Dolayısıyla, Özel Anz 34 pozuna ait yeni birim fiyat analizinde işin niteliğine uygun olarak “01.K01 Mütehassıs usta” rayicine yer verilmesinde mevzuata aykırı bir durumun olmadığı anlaşılmıştır.
Ancak, Özel Anz 34 pozuna ait oluşturulmuş fiyat analizinin incelenmesinde; “04.257/3 Ç.1040 kalite Ø (27-60) mm çelik çubuk” malzemesi rayiç fiyatının hatalı alındığı görülmüştür. Söz konusu malzemenin 2011 yılı yayımlanmış birim fiyatı ……….TL/kg olduğundan analize bu fiyattan dahil edilmesi gerekirken …..TL/kg fiyatından dahil edilmesi sonucu kamu zararına yol açılmıştır.
Sorumlulardan Gerçekleştirme Görevlisi ……….. (………….) savunmasında, söz konusu ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla ilgili kamu zararından sorumlu tutulmaması gerektiği yönünde itirazda bulunmuştur.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesinde kamu zararının; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur ve ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlandığı, bu çerçevede, kamu zararından ve mali sorumluluktan bahsedilebilmesi için kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemin bulunması; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması durumu ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem arasında bir illiyet bağının olması şartlarının birlikte aranması gerektiği anlaşılmaktadır.
Muayene ve Kabul Komisyonu tarafından işin sözleşme ve şartnamesine uygun ve tam olarak yapıldığının tespit edilmesi üzerine, düzenlemiş olduğu ödeme emri belgesinde imzası bulunan ve ekli belgelerden ilam konusu hatalı ve mükerrer imalatları tespit etmesi mümkün olmayan, yapım işinin hakediş hazırlama, kontrollük, inceleme, geçici ve kesin kabul gibi işlemlerin hiçbir aşamasında görev almayan ilgilinin, Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla yapmış olduğu işlem ile oluşan kamu zararı arasında bir illiyet bağının bulunmadığı değerlendirildiğinden, söz konusu ödeme emri belgesini düzenleyen olarak Gerçekleştirme Görevlisi…………’in (………….) sorumluluğa ilişkin olarak yapmış olduğu itirazın yerinde olduğuna ve oluşan kamu zararında sorumluluğunun bulunmadığına karar verilmiştir.
Bu itibarla, Özel Anz 34 pozuna ait oluşturulmuş fiyat analizinin incelenmesinde; “04.257/3 Ç.1040 kalite Ø (27-60) mm çelik çubuk” malzemesi rayiç fiyatının hatalı alınması sonucunda oluşan …………….TL kamu zararının;
Harcama Yetkilisi ……….. (…………..) ile Diğer Sorumlular ………… (…………), …………. (…………….), …………… (………….), ………… (…………...) ve………………’ya (……………..),
Müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, oy birliğiyle karar verildi.