Hakediş İmalatlarında Birim Fiyatın Hatalı Alınması:
2013-2015 yılı uygulama işinde,
A) “Şantiye çevresinin galvanizli saç ile çevrilmesi” işi için yükleniciye ödemede bulunulması,
İşe ait sözleşmenin “İşin ve İş Yerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 18 inci maddesinin 18.2. numaralı fıkrasında “Yüklenicinin iş ve iş yerinin korunması ve sigortalanması ile ilgili sorumlulukları konusunda Genel Şartnamede yer alan hükümler uygulanır.” denilerek Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ) hükümlerine atıf yapılmıştır. YİGŞ’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9 uncu maddesinin 11 inci fıkrasında ise, “İş ve işyerlerinin korunması konusunda gerek yapı denetimi görevlileri tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir.” hükmü yer almaktadır. Söz konusu bu hüküm ister idarenin talebi üzerine olsun isterse yüklenicinin kendi arzusu ile yapılmış olsun, işin ve işyerinin korunması amacıyla uygulanan güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümünün yükleniciye ait olduğunu, bu amaçla idare bütçesinden herhangi bir ödeme yapılamayacağını ortaya koymaktadır.
Diğer taraftan her ne kadar mevzuatta güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin yükleniciye ait olduğu ifade edilmiş ise de ihale aşamasında teklif birim fiyat cetvelinde iş kalemi olarak yer verilerek isteklilerden teklif alınan bir imalatın, idare tarafından yapılacak iş kapsamında değerlendirildiği ve bedelinin ödeneceğinin öngörüldüğü kabul edilmelidir. Zira teklif cetvelinde yer alan her bir imalat için istekliler bu imalatlar için ödeme yapılacağı düşüncesiyle tekliflerini vermektedirler.
İşe ait sözleşme dosyasına ekli, idare ve yüklenici tarafından onaylanmış teklif birim fiyat cetveli incelendiğinde “Şantiye çevresinin galvanizli saç ile çevrilmesi” işinin teklif cetvelinin 147’nci sırasında yer aldığı tespit edilmiştir. Bu durumda idarenin bu imalatı yapılacak iş kapsamında değerlendirdiği ve bedelinin idarece ödenmesinin öngörüldüğü anlaşılmış olup yapılan bu imalat için yükleniciye ödemede bulunulmasında mevzuata aykırı bir husus bulunmamaktadır.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, … İnş. Res. A.Ş. yüklenimindeki … 2013-2015 yılı uygulama işinde, “Şantiye çevresinin galvanizli saç ile çevrilmesi” işi için yükleniciye ödemede bulunulmasının sorgu konusu edildiği ancak mevzuatına uygun olduğu anlaşılan toplam …-TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına oybirliğiyle, karar verildi.
B) Sıva raspası imalatında açılan derzler için ödemede bulunulması,
Birim fiyat listelerinde tarifi yapılan imalat birim fiyatlarını gösteren 2013 Yılı Eski Eser Birim Fiyat Eki listesinde, sıva raspası imalatlarında derz açılırsa bedelinin ödenmeyeceği hükmüne yer verilmiştir. Ancak bu hükme rağmen, … İnş. Res. A.Ş. yüklenimindeki … 2013-2015 yılı uygulama işine ait hakediş metraj cetvelleri ve ataşmanlarının incelenmesi sonucunda birim fiyat teklif cetvelinin 57’nci sırasında yer alan “Tekrar Sıvanacak Taş veya Tuğla gibi Satıhlarda Sıva Raspası Yapılması” imalatının uygulandığı alanın 304,75 m2’sinde, birim fiyat teklif cetvelinin 168 poz no’lu “Yeniden Sıva Yapılacak Yüzeylerde, Sıva Raspası Sonrası Derz Aralarında Kalan Çimento Kalıntılarının Özgün Tuğlalara Zarar Vermeden Temizlenmesi” işi ile derz açıldığı ve yeniden sıva yapılacak yüzeye sıva raspası sonrası derz açılması bedelinin ödendiği görülmüştür.
Sorumlular tarafından yapılan savunmalarda her ne kadar 57 sıra nolu V.0402 “Tekrar Sıvanacak Taş veya Tuğla Gibi Satıhlarda Sıva Raspası Yapılması” pozu tarifi incelendiğinde derz açma işleminin bu tarifin kapsamına girmediği, … Genel Müdürlüğü’nün … sayılı yazısında konuya ilişkin eski eser birim fiyat kitabında notlar kısmında “sıva raspası imalatlarında V.0401, V.0401/A, V.0402 pozlarında yapılan raspalarda şayet derz açılırsa bedeli ödenmeyecektir” notunun sehven kaldırılmadığı, 2014 yılı eski eser birim fiyat kitabı eki listelerinde bahse konu tereddütün giderilerek derz açılması halinde ilgili pozundan ödeme yapılacağı, ayrıca 168 sıra nolu “Yeniden Sıva Yapılacak Yüzeylerde, Sıva Raspası Sonrası Derz Aralarında Kalan Çimento Kalıntılarının Özgün Tuğlalara Zarar Vermeden Temizlenmesi” imalatının adında her ne kadar derz araları ibaresi kullanılmış olsa bile tarifinde yalnızca derz aralarının değil, sıva raspası sonrası çıkan tüm yüzeylerin çimento kalıntılarından temizleneceğinin belirtildiği ifade edilmiş ise de söz konusu işin ihale edildiği tarihte geçerli olan 2013 Yılı Eski Eser Birim Fiyat Eki listesinde açıkça sıva raspası imalatlarında derz açılması halinde bu imalatın bedelinin ödenmeyeceği hükmüne yer verilmiştir. Dolayısıyla söz konusu hükmün bu listede sehven bırakıldığı savunması geçersiz olup “Tekrar Sıvanacak Taş veya Tuğla gibi Satıhlarda Sıva Raspası Yapılması” imalatının uygulandığı 304,75 m2 alanda “Yeniden Sıva Yapılacak Yüzeylerde, Sıva Raspası Sonrası Derz Aralarında Kalan Çimento Kalıntılarının Özgün Tuğlalara Zarar Vermeden Temizlenmesi” işi ile derz açılarak bedelinin ödenmesi mümkün değildir.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, … İnş. Res. A.Ş. yüklenimindeki … 2013-2015 yılı uygulama işine ait birim fiyat teklif cetvelinin 57’nci sırasında yer alan “Tekrar Sıvanacak Taş veya Tuğla gibi Satıhlarda Sıva Raspası Yapılması” imalatının uygulandığı alanın 304,75 m2’sinde, “Yeniden Sıva Yapılacak Yüzeylerde, Sıva Raspası Sonrası Derz Aralarında Kalan Çimento Kalıntılarının Özgün Tuğlalara Zarar Vermeden Temizlenmesi” işi ile derz açılarak bedelinin yükleniciye ödenmesi suretiyle sebep olunan toplam …-TL kamu zararının …’den müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine oybirliğiyle, karar verildi.