Hakediş İmalatlarında Birim Fiyatın Hatalı Alınması:
Tamamlama ve çevre düzenlemesi işinde,
A) SNBF.27 poz nolu “Şantiye dışına kamyonla kazı malzemesi ve moloz nakli” işine ilişkin inşaat artığı ve moloz nakliyesi ödemelerinde esas alınan taşınan malzeme yoğunluğu,
Taşıma İşlerine İlişkin Genel Teknik Şartnamenin 2.8 nolu maddesinde yer alan “İnşaat veya İmalatın Birimindeki Malzeme Yoğunlukları” başlıklı III sayılı Cetvelin devamındaki 2 numaralı notta “her cins malzemeden kargir enkaz için yoğunluk 2,000 ton/m³” olduğu hükmü yer almaktadır. Sorumlular savunmalarında her ne kadar Taşıma Genel Teknik Şartnamesindeki III nolu cetvelde beton ve betonarme imalatlar için bir yoğunluk değeri bulunmadığını, buna bağlı olarak bu imalatlar için yoğunluk değerlerinin İnşaat İşleri Genel Teknik Şartnamesinin Taşıma İşleri başlıklı 2’nci maddesinin, Uygulama Esasları başlıklı 3’üncü fıkrasının, 10’uncu bendi, III nolu cetvelde sırasıyla, 2,20 ton/m³ ve 2,40 ton/m³ olarak belirtildiğini ve BFCT.04 nolu “Patlayıcısız demirli demirsiz beton inşaat yıkımı” ile ilgili yapılan metrajın tamamında moloz yoğunluğunun 2,40 ton/m³ alındığından kamu zararı oluştuğunu, metraj ve ataşmanlara göre imalat beton, betonarme ve kargir elemanların söküm veya yıkımından oluştuğu için beton imalat için 2,20 ton/m³, betonarme imalat için 2,40 ton/m³ ve kargir imalat için 2,00 ton/m³ yoğunluk oranının dikkate alınarak yeniden yapılan hesaplamaya göre kamu zararının 2.892,81-TL olduğunu ileri sürmüşler ise de kırım sonucunda oluşan moloz ve inşaat artığı şeklindeki enkazın taşınma bedelinin hesabında yukarıda yer verilen hüküm gereğince yoğunluğun 2,00 ton/m³ olarak dikkate alınması gerekmektedir. Bir diğer ifadeyle imalatta blok halinde olan betonun kırımı sonrasında oluşacak enkaz yığınında boşluklar oluşacağından enkaz taşıma yoğunluğunun, savunmada ileri sürülen yoğunluklardan farklı olarak 2,00 ton/m³ üzerinden hesaplanması gerekir.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, … İnş. Tur. Tic. Ltd. Şti. yüklenimindeki …. tamamlama ve çevre düzenlemesi işinde, inşaat artığı ve moloz nakliyesine ilişkin ödemede taşınan malzeme yoğunluğunun hatalı alınması suretiyle sebep olunan toplam …-TL kamu zararının …’den müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine oybirliğiyle, karar verildi.
B) Analiz.32 poz nolu “… ve şantiye çevresinin galvaniz saç ile çevrilmesi” işi için yükleniciye ödemede bulunulması,
İşe ait sözleşmenin “İşin ve İş Yerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 18 inci maddesinin 18.2. numaralı fıkrasında “Yüklenicinin iş ve iş yerinin korunması ve sigortalanması ile ilgili sorumlulukları konusunda Genel Şartnamede yer alan hükümler uygulanır.” denilerek Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ) hükümlerine atıf yapılmıştır. YİGŞ’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9 uncu maddesinin 11 inci fıkrasında ise, “İş ve işyerlerinin korunması konusunda gerek yapı denetimi görevlileri tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir.” hükmü yer almaktadır. Söz konusu bu hüküm ister idarenin talebi üzerine olsun isterse yüklenicinin kendi arzusu ile yapılmış olsun, işin ve işyerinin korunması amacıyla uygulanan güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümünün yükleniciye ait olduğunu, bu amaçla idare bütçesinden herhangi bir ödeme yapılamayacağını ortaya koymaktadır.
Diğer taraftan her ne kadar mevzuatta güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin yükleniciye ait olduğu ifade edilmiş ise de ihale aşamasında teklif birim fiyat cetvelinde iş kalemi olarak yer verilerek isteklilerden teklif alınan bir imalatın, idare tarafından yapılacak iş kapsamında değerlendirildiği ve bedelinin ödeneceğinin öngörüldüğü kabul edilmelidir. Zira teklif cetvelinde yer alan her bir imalat için istekliler bu imalatlar için ödeme yapılacağı düşüncesiyle tekliflerini vermektedirler.
İşe ait sözleşme dosyasına ekli, idare ve yüklenici tarafından onaylanmış teklif birim fiyat cetveli incelendiğinde “… ve şantiye çevresinin galvaniz saç ile çevrilmesi” işinin teklif cetvelinin 64’üncü sırasında Analiz 32 poz numarası ile yer aldığı tespit edilmiştir. Bu durumda idarenin bu imalatı yapılacak iş kapsamında değerlendirdiği ve bedelinin idarece ödenmesinin öngörüldüğü anlaşılmış olup yapılan bu imalat için yükleniciye ödemede bulunulmasında mevzuata aykırı bir husus bulunmamaktadır.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, … İnş. Tur. Tic. Ltd. Şti. yüklenimindeki … tamamlama ve çevre düzenlemesi işinde, “… ve şantiye çevresinin galvaniz saç ile çevrilmesi” işi için yükleniciye ödemede bulunulmasının sorgu konusu edildiği ancak mevzuatına uygun olduğu anlaşılan toplam …-TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına oybirliğiyle, karar verildi.
C) Sıva raspası imalatında açılan derzler için ödemede bulunulması,
Birim fiyat listelerinde tarifi yapılan imalat birim fiyatlarını gösteren 2011 Yılı Eski Eser Birim Fiyat Eki listesinde, sıva raspası imalatlarında derz açılırsa bedelinin ödenmeyeceği hükmüne yer verilmiştir. Ancak bu hükme rağmen, … İnş. Tur. Tic. Ltd. Şti. yüklenimindeki … tamamlama ve çevre düzenlemesi işine ait hakediş metraj cetvelleri ve ataşmanlarının incelenmesi sonucunda Analiz 11 poz nolu “Yeniden Sıva Yapılacak Yüzeylerde, Sıva Raspası Sonrası Derz Aralarında Kalan Çimento Kalıntılarının Özgün Tuğlalara Zarar Vermeden Temizlenmesi” işi ile derz açıldığı ve yeniden sıva yapılacak yüzeye sıva raspası sonrası derz açılması bedelinin ödendiği görülmüştür.
Sorumlular tarafından yapılan savunmalarda her ne kadar V.0402 “Tekrar Sıvanacak Taş veya Tuğla Gibi Satıhlarda Sıva Raspası Yapılması” pozu tarifi incelendiğinde derz açma işleminin bu tarifin kapsamına girmediği, … Genel Müdürlüğü’nün yazısında konuya ilişkin eski eser birim fiyat kitabında notlar kısmında “sıva raspası imalatlarında V.0401, V.0401/A, V.0402 pozlarında yapılan raspalarda şayet derz açılırsa bedeli ödenmeyecektir.” notunun sehven kaldırılmadığı, 2014 yılı eski eser birim fiyat kitabı eki listelerinde bahse konu tereddütün giderilerek derz açılması halinde ilgili pozundan ödeme yapılacağı, ayrıca Analiz 11 poz nolu “Yeniden Sıva Yapılacak Yüzeylerde, Sıva Raspası Sonrası Derz Aralarında Kalan Çimento Kalıntılarının Özgün Tuğlalara Zarar Vermeden Temizlenmesi” imalatının adında her ne kadar derz araları ibaresi kullanılmış olsa bile tarifinde yalnızca derz aralarının değil, sıva raspası sonrası çıkan tüm yüzeylerin çimento kalıntılarından temizleneceğinin belirtildiği ifade edilmiş ise de söz konusu işin ihale edildiği tarihte geçerli olan 2011 Yılı Eski Eser Birim Fiyat Eki listesinde açıkça sıva raspası imalatlarında derz açılması halinde bu imalatın bedelinin ödenmeyeceği hükmüne yer verilmiştir. Dolayısıyla söz konusu hükmün bu listede sehven bırakıldığı savunması geçersiz olup “Yeniden Sıva Yapılacak Yüzeylerde, Sıva Raspası Sonrası Derz Aralarında Kalan Çimento Kalıntılarının Özgün Tuğlalara Zarar Vermeden Temizlenmesi” işi ile derz açılarak bedelinin ödenmesi mümkün değildir.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, … İnş. Tur. Tic. Ltd. Şti. yüklenimindeki … tamamlama ve çevre düzenlemesi işinde Analiz 11 poz nolu “Yeniden Sıva Yapılacak Yüzeylerde, Sıva Raspası Sonrası Derz Aralarında Kalan Çimento Kalıntılarının Özgün Tuğlalara Zarar Vermeden Temizlenmesi” işi ile derz açılarak bedelinin yükleniciye ödenmesi suretiyle sebep olunan toplam …-TL kamu zararının …’den müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine oybirliğiyle, karar verildi.
D) SNBF.1 poz nolu “Yonu taşı nakliye işi” yeni birim fiyat analizinde taş yoğunluğunun hatalı alınması,
SNBF.1 poz nolu “Yonu taşı nakliye işi” yeni birim fiyat analizinin incelenmesi sonucunda taş yoğunluğunun 2,80 olarak alındığı görülmüştür. 1,75 sertlik derecesindeki Edirne traverteninin yoğunluğu 2,45 olup 2,80 taş yoğunluğu taşıma teknik şartnamesine göre çok sert kaya için konusudur.
Sorumlular göndermiş oldukları savunmalarında meydana gelen kamu zararını kabul etmişler, 7’nci ve son hakedişde yapılan hata da dahil olmak üzere toplam …-TL kamu zararının tahsil edildiğini bildirmişlerdir.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, … İnş. Tur. Tic. Ltd. Şti. yüklenimindeki … tamamlama ve çevre düzenlemesi işinde SNBF.1 poz nolu “Yonu taşı nakliye işi” yeni birim fiyat analizinde taş yoğunluğunun hatalı alınması suretiyle sebep olunan toplam …-TL kamu zararı … tarih ve … nolu banka dekontu ile tahsil edildiğinden ilişilecek bir husus kalmadığına oybirliğiyle, karar verildi.
E) V.0227-1 poz nolu “Düz satıhta yonu taşı bedeli (1,75 sertliğindeki taş için)” yeni birim fiyat analizinde malzeme girdisi olarak alınan taş miktarı,
V.0227-1 poz nolu “Düz satıhta yonu taşı bedeli (1,75 sertliğindeki taş için)” yeni birim fiyat analizinde malzeme girdisi olarak alınan taş miktarının BFPCT.78 nolu “Düz satıhta yonu taşı bedeli” pozundan “0,30 x 0,75” olarak alındığı, bu durumda taş miktarının 0,225 m3 olduğu, ancak V.0227-1 poz nolu yeni birim fiyat analizine bu miktarın 1,225 m3 olarak dahil edilerek kamu zararına yol açıldığı ileri sürülmüş ise de sorumlular tarafından gönderilen savunma ve eki belgelerden uygulama kapsamında iki cins olarak kullanılan yonu taşlarından küfekinin sertlik derecesinin 1,00, travertenin ise 1,75 olduğu, … Genel Müdürlüğü’nün, 2011 yılı eski eser birim fiyat listelerinde V.0227 poz nolu sertlik derecesi “1” olan düz satıhta yonu taşının fiyatı yayımlanırken sertlik derecesi “1”den fazla olan yonu taşlarının fiyatının ilan edilen V.0227 poz nolu fiyatın üzerine birim fiyat listelerinde belirlenen işlenebilirlik zammı eklenerek bulunacağının belirtildiği görülmüştür. Dolayısıyla V.0227-1 poz nolu analizde yonu taşının sertlik derecesi “1,75” olduğundan bu taşın m³ fiyatının işlenebilirlik zammı ilave edilerek bulunması gerekmekte olup yüklenicinin V.0227 poz nolu sertlik derecesi “1” olan düz satıhta yonu taşının 1 m³’ü için 670,00-TL fiyat teklifi verdiği düşünülürse V.0227 pozunun fiyatına, [(0,30 (işlenebilirlik zammı) x 0,75 (sertlik derecesinin “1” den fazla olan kısmı) =] 0,225 oranında ilave yapılmasıyla (670 x 1,225 =) 820,75-TL üzerinden ödeme yapılmasının mevzuatına uygun olduğu anlaşılmıştır.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, … İnş. Tur. Tic. Ltd. Şti. yüklenimindeki … tamamlama ve çevre düzenlemesi işinde V.0227-1 poz nolu “Düz satıhta yonu taşı bedeli (1,75 sertliğindeki taş için)” yeni birim fiyat analizinde taş malzeme girdisinin 1,225 m³ olarak dahil edilmesinin mevzuatına uygun olduğu anlaşıldığından sorgu konusu toplam …-TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına oybirliğiyle, karar verildi.
F) BFPCT-148 poz nolu “Mermerden 30x30x35 cm’lik abdest alma oturak taşı yapılması ve yerine konulması işçiliği” işinde yerinde yapılan oturak sayısı,
BFPCT-148 poz nolu “Mermerden 30x30x35 cm’lik abdest alma oturak taşı yapılması ve yerine konulması işçiliği” işine ait metraj cetvellerinde ve ödeme belgelerinde abdest alma oturağı 24 adet yer alırken mahallinde 22 adet olduğu tespit edildiği ve yapılmayan abdest oturağı için ödemede bulunulması sonucu kamu zararı oluştuğu ileri sürülmüş ise de sorumlular tarafından gönderilen savunma ve eki belgelerden, sorguda eksik olduğu belirtilen 2 adet abdest alma oturağının kadınların abdest alma yerinde yapıldığı anlaşılmıştır.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, … İnş. Tic. Ltd. Şti. yüklenimindeki …uygulama işinde, BFPCT-148 poz nolu “Mermerden 30x30x35 cm’lik abdest alma oturak taşı yapılması ve yerine konulması işçiliği” işinde 24 adet abdest alma oturağı imalatının gerçekleştiği ve yapılan ödemenin de mevzuatına uygun olduğu anlaşıldığından sorgu konusu toplam …-TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına oybirliğiyle, karar verildi.