Hakediş İmalatlarında Birim Fiyatın Hatalı Alınması:
2013 yılı restorasyon işinde,
A) 203 poz nolu “Hava geçişini sağlayan, file dokulu, düz renk ithal branda bezi ile bina cephesinde fon (ekranlama) yapılması” işi, 204 poz nolu “Hava geçişini sağlayan, file dokulu, binanın restore edilmiş resminin basıldığı ithal branda bezi ile bina cephesinde fon (ekranlama) yapılması” işi ve 205 poz nolu “… ve şantiye çevresinin galvaniz saç ile çevrilmesi” işi, için yükleniciye ödemede bulunulması,
İşe ait sözleşmenin “İşin ve İş Yerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 18 inci maddesinin 18.2. numaralı fıkrasında “Yüklenicinin iş ve iş yerinin korunması ve sigortalanması ile ilgili sorumlulukları konusunda Genel Şartnamede yer alan hükümler uygulanır.” denilerek Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ) hükümlerine atıf yapılmıştır. YİGŞ’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9 uncu maddesinin 11 inci fıkrasında ise, “İş ve işyerlerinin korunması konusunda gerek yapı denetimi görevlileri tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir.” hükmü yer almaktadır. Söz konusu bu hüküm ister idarenin talebi üzerine olsun isterse yüklenicinin kendi arzusu ile yapılmış olsun, işin ve işyerinin korunması amacıyla uygulanan güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümünün yükleniciye ait olduğunu, bu amaçla idare bütçesinden herhangi bir ödeme yapılamayacağını ortaya koymaktadır.
Diğer taraftan her ne kadar mevzuatta güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin yükleniciye ait olduğu ifade edilmiş ise de ihale aşamasında teklif birim fiyat cetvelinde iş kalemi olarak yer verilerek isteklilerden teklif alınan bir imalatın, idare tarafından yapılacak iş kapsamında değerlendirildiği ve bedelinin ödeneceğinin öngörüldüğü kabul edilmelidir. Zira teklif cetvelinde yer alan her bir imalat için istekliler bu imalatlar için ödeme yapılacağı düşüncesiyle tekliflerini vermektedirler.
İşe ait sözleşme dosyasına ekli, idare ve yüklenici tarafından onaylanmış teklif birim fiyat cetveli ve eki analizler incelendiğinde, ÖZEL.27 (203) poz nolu “Hava geçişini sağlayan, file dokulu, düz renk ithal branda bezi ile bina cephesinde fon (ekranlama) yapılması” işi teklif cetveline ekli inşaat analizleri arasında 27’nci sayfada, ÖZEL.28 (204) poz nolu “Hava geçişini sağlayan, file dokulu, binanın restore edilmiş resminin basıldığı ithal branda bezi ile bina cephesinde fon (ekranlama) yapılması” işinin 28’inci sayfada ve ÖZEL.29 (205) poz nolu “… ve şantiye çevresinin galvaniz saç ile çevrilmesi” işinin 29’uncu sayfada yer aldığı tespit edilmiştir. Bu durumda idarenin bu üç imalatı yapılacak iş kapsamında değerlendirdiği ve bedellerinin idarece ödenmesinin öngörüldüğü anlaşılmış olup bu imalatlar için yükleniciye ödemede bulunulmasında mevzuata aykırı bir husus bulunmamaktadır.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, … İnş. San. ve Tic. A.Ş. yüklenimindeki … 2013 yılı restorasyon işinde, ÖZEL.27 (203) poz nolu “Hava geçişini sağlayan, file dokulu, düz renk ithal branda bezi ile bina cephesinde fon (ekranlama) yapılması” işi, ÖZEL.28 (204) poz nolu “Hava geçişini sağlayan, file dokulu, binanın restore edilmiş resminin basıldığı ithal branda bezi ile bina cephesinde fon (ekranlama) yapılması” işi ve ÖZEL.29 (205) poz nolu “… ve şantiye çevresinin galvaniz saç ile çevrilmesi” işi için yükleniciye ödemede bulunulmasının sorgu konusu edildiği ancak mevzuatına uygun olduğu anlaşılan toplam …-TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına oybirliğiyle, karar verildi.
B) YFZ.007 poz nolu “… dış cephelerindeki sıvaların düz yüzeylerinde mevcut bulunan boyanın kimyasal yöntemle temizlenmesi” ve YFZ.008 poz nolu “… dış cephelerindeki profilli sıva silmelerin yüzeyinde mevcut bulunan boyanın kimyasal yöntemle temizlenmesi” işi yeni birim fiyat analizlerinde esas alınan boya sökücü jel miktarı,
Sıva yüzeylerindeki boyaların kimyasal yöntemle temizlenmesi işinde kullanılan su bazlı boya sökücü jel miktarının üretici firma kataloglarında 3-5 m²’lik boyalı yüzeyler için yaklaşık 1 kg olarak (1 m²’lik alan için 0,33-0,20 kg arası) ifade edilmesine rağmen … 2013 yılı restorasyon işinde, YFZ.007 poz nolu “… dış cephelerindeki sıvaların düz yüzeylerinde mevcut bulunan boyanın kimyasal yöntemle temizlenmesi” işine ait yeni birim fiyat analizinde 1 m² alan için su bazlı boya sökücü jel miktarının 1,6 kg/m² olarak alınması suretiyle kamu zararına yol açıldığı ileri sürülmüş ise de aynı üretici firma kataloglarında “çok katlı boyalı yüzeyler için her katta ayrı ayrı sürülmesi gereklidir” ibaresinin yer aldığı, savunma ve eki belgelerden de yapılan uygulamanın tek kat yerine 5 kat olarak yapıldığı, bu durumda da uygulamanın her kata boya sökücü jel kullanılmak suretiyle yapıldığı dikkate alındığında analiz girdisinde 1,6 kg/m² olarak yer verilen malzeme miktarının fazla olmadığı tespit edilmiştir.
Diğer taraftan YFZ.008 poz nolu “… dış cephelerindeki profilli sıva silmelerin yüzeyinde mevcut bulunan boyanın kimyasal yöntemle temizlenmesi” işine ilişkin olarak uygulamanın yapıldığı yüzeyin düzgün olmaması nedeniyle yine üretici firma kataloglarından hareketle kullanılması gereken malzeme miktarının 3 m²’lik alan için 1 kg olması gerektiği ileri sürülmüş ve konu hakkında yapılan savunma ve eklerinde sorumlular her ne kadar …GM pozlarında düz yüzey ile profilli yüzey arasındaki analiz girdi oranlarının yaklaşık 2-3 kat civarında değiştiğine dair iddialarını kanıtlayıcı bir bilgi veya belge sunmamışlarsa da 1 m²’lik düz yüzeyde 5 kat şeklinde uygulanan imalat için 1,6 kg malzeme kullanılmasının olağan olduğu bir işte profilli sıva silme yüzeylerindeki girinti ve çıkıntıların düz yüzeye göre uygulamanın yapılacağı alanı artıracağı düşünüldüğünde 1,6 kg’dan daha fazla malzeme kullanılması normal karşılanmalıdır.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, … İnş. San. ve Tic. A.Ş. yüklenimindeki … 2013 yılı restorasyon işinde, YFZ.007 poz nolu “… dış cephelerindeki sıvaların düz yüzeylerinde mevcut bulunan boyanın kimyasal yöntemle temizlenmesi” ve YFZ.008 poz nolu “… dış cephelerindeki profilli sıva silmelerin yüzeyinde mevcut bulunan boyanın kimyasal yöntemle temizlenmesi” işi yeni birim fiyat analizlerinde esas alınan boya sökücü jel miktarının yapılan uygulamayla orantılı olduğu görülmüş olup mevzuatına uygun olduğu anlaşılan sorgu konusu toplam …-TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına oybirliğiyle, karar verildi.
C) YFZ.031 poz nolu “Kavisli yonu taşı yüzeylerde kimyasal (AB 57) temizlik yapılması” işi yeni birim fiyat analizinde jel malzemenin girdi miktarı,
… İnş. San. ve Tic. A.Ş. yüklenimindeki … 2013 yılı restorasyon işinde,, YFZ.031 poz nolu “Kavisli yonu taşı yüzeylerde kimyasal (AB 57) temizlik yapılması” işi yeni birim fiyat analizinde V.0132 poz nolu jel hazırlanması işinin “4,444 saat” olarak yer aldığı, ancak jel hazırlanması biriminin “lt” olup, yapılan araştırma ve üretici firmalarla yapılan görüşmelerden “AB 57” jel kullanım miktarının kavisli yüzey yonu taşı için ortalama 2,5 lt/m2 olarak tespit edildiği, malzeme kullanım katalogları ve AB 57 teknik açıklamalarından da aynı bilgiye ulaşmanın mümkün olduğu, ayrıca V.0417 ve V.0418 poz nolu … birim fiyatlarının da AB 57 kullanımı ile ilgili miktar yönünden konuya ışık tuttuğu, sonuç olarak YFZ.03 poz nolu yeni birim fiyat analizinde AB 57 jel malzemesinin hatalı alınarak kamu zararına neden olunduğu ileri sürülmüş ise de savunma ve ekinde yer alan belgelerden V.0417 ve V.0418 nolu pozların tanımında bahsedilen temizliğin YFZ.031 pozunda yer verilen yonu taşından (küfeki) farklı olarak mermer yüzeyleri için olduğu, yine savunma ve ekindeki belgelerden küfeki taşı yüzey emiciliğinin mermere oranla 2 kat daha fazla olduğu, ayrıca küfeki taşının girinti ve çıkıntılarının, pürüzsüz mermer yüzeye göre daha fazla olduğu (midyeli yüzey) ve bu durumun kimyasal temizliği daha da zorlaştırdığı, dolayısıyla YFZ.031 nolu pozda analiz girdilerinde m²’ye harcanan jel miktarının V.0417 ve V.0418 poz nolu … birim fiyatlarına göre, yonutaşı ve mermerin emicilik katsayılarına göre orantılandığında yüksek olmadığı anlaşılmıştır.
Diğer taraftan sorguda ve raporun sonuç kısmında her ne kadar malzeme kataloglarındaki bilgilerden ve uygulamacılarla yapılan görüşmelerden net olarak malzeme miktarının yüksek alındığının tespit edildiği belirtilmişse de bu durumu kanıtlayıcı herhangi bir bilgi veya belgeye raporda veya eklerinde yer verilmemiştir.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, … İnş. San. ve Tic. A.Ş. yüklenimindeki … 2013 yılı restorasyon işinde, YFZ.031 poz nolu “Kavisli yonu taşı yüzeylerde kimyasal (AB 57) temizlik yapılması” işi yeni birim fiyat analizinde V.0132 poz nolu jel hazırlanması işinde kullanılan malzeme miktarının mevzuatına uygun olduğu anlaşıldığından sorgu konusu toplam …-TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına oybirliğiyle, karar verildi.