Hakediş İmalatlarında Birim Fiyatın Hatalı Alınması:
2013-2014 yılı uygulama işinde,
A) YFA.04 poz nolu “Şantiye çevresinin profil karkaslı galvanizli saç ile çevrilmesi” işi için yükleniciye ödemede bulunulması,
İşe ait sözleşmenin “İşin ve İş Yerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 18 inci maddesinin 18.2. numaralı fıkrasında “Yüklenicinin iş ve iş yerinin korunması ve sigortalanması ile ilgili sorumlulukları konusunda Genel Şartnamede yer alan hükümler uygulanır.” denilerek Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ) hükümlerine atıf yapılmıştır. YİGŞ’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9 uncu maddesinin 11 inci fıkrasında ise, “İş ve işyerlerinin korunması konusunda gerek yapı denetimi görevlileri tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir.” hükmü yer almaktadır. Söz konusu bu hüküm ister idarenin talebi üzerine olsun isterse yüklenicinin kendi arzusu ile yapılmış olsun, işin ve işyerinin korunması amacıyla uygulanan güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümünün yükleniciye ait olduğunu, bu amaçla idare bütçesinden herhangi bir ödeme yapılamayacağını ortaya koymaktadır.
Diğer taraftan her ne kadar mevzuatta güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin yükleniciye ait olduğu ifade edilmiş ise de ihale aşamasında teklif birim fiyat cetvelinde iş kalemi olarak yer verilerek isteklilerden teklif alınan bir imalatın, idare tarafından yapılacak iş kapsamında değerlendirildiği ve bedelinin ödeneceğinin öngörüldüğü kabul edilmelidir. Zira teklif cetvelinde yer alan her bir imalat için istekliler bu imalatlar için ödeme yapılacağı düşüncesiyle tekliflerini vermektedirler.
İşe ait sözleşme dosyasına ekli, idare ve yüklenici tarafından onaylanmış teklif birim fiyat cetveli incelendiğinde YFA.04 nolu “Şantiye çevresinin profil karkaslı galvanizli saç ile çevrilmesi” pozunun işin ihale edilme aşamasında teklif birim fiyat cetvelinde veya eki analizlerde yer alan bir iş kalemi olmadığı, daha sonra işin ilerleyen safhasında, işin yapıldığı alanın korunması amacıyla yeni birim fiyat analizi olarak oluşturulduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda işin yüklenicisinin sözleşme eki YİGŞ’nin ilgili hükmü gereğince, gerek idareden gelen talep üzerine gerek kendi arzusu ile gerçekleşecek iş ve işyerinin güvenliği ve korunması amacıyla yapılacak uygulamalar için kendisine herhangi bir bedel ödenmeyeceğini bilerek teklifini verdiğinin kabul edilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla idare tarafından YFA.04 poz nolu “Şantiye çevresinin profil karkaslı galvanizli saç ile çevrilmesi” işi için ödeme yapılması kamu zararına neden olmaktadır.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, … Tur. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. yüklenimindeki … 2013-2014 yılı uygulama işinde, YFA.04 poz nolu “Şantiye çevresinin profil karkaslı galvanizli saç ile çevrilmesi” işi, için yükleniciye ödemede bulunulması suretiyle sebep olunan toplam …-TL kamu zararının …’den müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine, karar verildi.
B) YFA.01 poz nolu “Düze veya kavisli yonu taşı yüzeylerde kimyasal (AB 57) temizlik yapılması” işi yeni birim fiyat analizinde jel malzemenin girdi miktarı,
… Tur. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. yüklenimindeki … 2013-2014 yılı uygulama işinde, YFA.01 poz nolu “Düz veya kavisli yonu taşı yüzeylerde kimyasal (AB 57) temizlik yapılması” işi yeni birim fiyat analizinde V.0132 poz nolu jel hazırlanması işinin “4,444 saat” olarak yer aldığı, ancak jel hazırlanması biriminin “lt” olup, yapılan araştırma ve üretici firmalarla yapılan görüşmelerden “AB 57” jel kullanım miktarının kavisli yüzey yonu taşı için ortalama 2,5 lt/m2 olarak tespit edildiği, malzeme kullanım katalogları ve AB 57 teknik açıklamalarından da aynı bilgiye ulaşmanın mümkün olduğu, ayrıca V.0417 ve V.0418 poz nolu … birim fiyatlarının da AB 57 kullanımı ile ilgili miktar yönünden konuya ışık tuttuğu, sonuç olarak YFA.01 poz nolu yeni birim fiyat analizinde AB 57 jel malzemesinin hatalı alınarak kamu zararına neden olunduğu ileri sürülmüş ise de savunma ve ekinde yer alan belgelerden V.0417 ve V.0418 nolu pozların tanımında bahsedilen temizliğin YFA.01 pozunda yer verilen yonu taşından (küfeki) farklı olarak mermer yüzeyleri için olduğu, yine savunma ve ekindeki belgelerden küfeki taşı yüzey emiciliğinin mermere oranla 2 kat daha fazla olduğu, ayrıca küfeki taşının girinti ve çıkıntılarının, pürüzsüz mermer yüzeye göre daha fazla olduğu (midyeli yüzey) ve bu durumun kimyasal temizliği daha da zorlaştırdığı, dolayısıyla YFA.01 nolu pozda analiz girdilerinde m²’ye harcanan jel miktarının V.0417 ve V.0418 poz nolu … birim fiyatlarına göre, yonutaşı ve mermerin emicilik katsayılarına göre orantılandığında yüksek olmadığı anlaşılmıştır.
Diğer taraftan sorguda ve raporun sonuç kısmında her ne kadar malzeme kataloglarındaki bilgilerden ve uygulamacılarla yapılan görüşmelerden net olarak malzeme miktarının yüksek alındığının tespit edildiği belirtilmişse de bu durumu kanıtlayıcı herhangi bir bilgi veya belgeye raporda veya eklerinde yer verilmemiştir.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, … Tur. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. yüklenimindeki … 2013-2014 yılı uygulama işinde, YFA.01 poz nolu “Düz veya kavisli yonu taşı yüzeylerde kimyasal (AB 57) temizlik yapılması” işi yeni birim fiyat analizinde V.0132 poz nolu jel hazırlanması işinde kullanılan malzeme miktarının mevzuatına uygun olduğu anlaşıldığından sorgu konusu toplam …-TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına oybirliğiyle, karar verildi.