Brüt İşçilik Maliyetinin Yükleniciye Fazla Ödenmesi
İhale tarihi 15.11.2013 olan … Genel Müdürlüğü … Bölge Müdürlüğü ile … Ltd. Şti. arasında 14.02.2014 tarihinde sözleşmesi imzalanan … TL sözleşme bedelli ……. İşi ne ait bazı aylara ilişkin hakediş ödemelerinde, Kamu İhale Kurumundaki işçilik hesap modülüne göre hesaplanan brüt işçilik maliyeti ile yüklenicinin katlandığı brüt işçilik maliyeti arasında yüklenici lehine fark oluştuğu görülmüştür.
İşe ilişkin İdari Şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde,
“…
25.3.Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti,
Hizmetin yerine getirilmesine ait personel ücreti, fazla mesai ücreti, giyim bedeli, yemek ve yol bedelleri ile Teknik Şartname ekinde belirtilen Firma tarafından temin edilecek teçhizatlar, genel giderler ve firma karı sözleşme bedeline dahildir. 40 adet Özel Güvenlik Görevlisinin her birine yıl içerisinde 14 gün resmi tatil çalışma karşılığı fazla mesai ücreti ödenecek ve bu fazla mesai ücreti teklif fiyata dahil edilecektir.
25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:
Yemek bedeli: Yüklenici çalıştırdığı her Koruma ve Güvenlik Görevlisinin 1 (bir) günlük Yemek bedeli olarak brüt 8,05 TL (sekiz Türk lirası beş kuruş)tur. Bu bedel 26 gün ile çarpılarak bir Koruma ve Güvenlik Görevlisinin aylık Yemek bedeli hesaplanır. Yüklenici kişilerin aylık brüt Yemek bedelini, ücret bordrolarında göstermek şartı ile nakdi olarak ödemek zorundadır.
Yol bedeli: Yüklenici çalıştırdığı her Koruma ve Güvenlik Görevlisinin 1 (bir) günlük Yol bedeli olarak brüt 4,90 TL (dört Türk lirası doksan kuruş)tur. Bu bedel 26 gün ile çarpılarak bir Özel Güvenlik Görevlisinin aylık Yol bedeli hesaplanır. Yüklenici kişilerin aylık brüt yol bedelini, ücret bordrolarında göstermek şartı ile nakdi olarak ödemek zorundadır... ” denilmektedir.
Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım ihalelerinde aylık asgari işçilik maliyeti, brüt asgari ücret veya İdari Şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil), nakdi yemek ve yol bedeli gibi prime esas kazancın hesabında esas alınan işçiliğe bağlı diğer ödemeler ve işveren sigorta primlerinin toplam tutarından oluşur. Yüklenici, teklif bedeli içinde yer alan ve İdareden aldığı brüt işçilik ücretlerini olduğu gibi işçi bordrolarına koyarak ödemekle yükümlüdür. Bu bedelin işçilere veya işçiler adına ilgili Kurumlara tam ödenmemesi halinde İdare tarafından yükleniciye fazladan bir ödeme yapılmış olması nedeniyle kamu zararı ortaya çıkacaktır.
Söz konusu hizmet alımı işine ait bazı aylara ilişkin hakediş ödemelerinin incelenmesinde, Kamu İhale Kurumu İşçilik Hesaplama Modülü kullanılarak yapılan hesaplama ile bulunan aylık brüt işçilik maliyeti ile işçi ücret bordolarına göre hesaplanan aylık brüt işçilik maliyeti arasında yüklenici lehine farkın olduğu görülmüş olup bu farkın yüklenici tarafından işçilere yemek, yol ücretleri ile fazla çalışma ve resmi tatil çalışma ücretlerinin eksik ödenmesinden, işçinin raporlu olduğu günler için ücret ve yemek-yol gideri kesintisi yapılmasından veya SGK’ya eksik prim ödenmesinden kaynaklanabileceği düşünülmüştür.
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Kamu makamlarının ve asıl işverenlerin hakedişlerinden ücreti kesme yükümlülüğü” başlıklı 36’ncı maddesinin beşinci fıkrasında, “İşverenler, alt işverene iş vermeleri hâlinde, bunların işçilerinin ücretlerinin ödenip ödenmediğini işçinin başvurusıı üzerine veya aylık olarak resen kontrol etmekle ve varsa ödenmeyen ücretleri hakedişlerinden keserek işçilerin banka hesabına yatırmakla yükümlüdür.” hükmü gereğince İdare tarafından aylık işçi ücret bordroları üzerinden, yüklenicinin işçi ücretlerini ve sigorta primlerini tam hesaplayıp hesaplamadığı kontrol edilerek, işçi ücretlerinden yapılmış bir kesinti (icra kesintisi gibi yasal kesintiler dışında) varsa bunun da hakedişlerden düşülmesi gerekmektedir.
Nitekim bazı … Bölge Müdürlüklerinde bu şekilde hesaplama yapılarak bulunan ve yüklenici tarafından ödenmeyen brüt işçilik ücretlerinin, hakediş üzerinden kesintisinin yapıldığı görülmüştür.
Sorumlular savunmalarında, yüklenicinin SGK’ya borcu olmadığının teyit edildiğini, hiçbir güvenlik personelinin eksik ücret aldığına ilişkin itirazının olmadığını, dolayısıyla yüklenicinin işçilere veya işçiler adına kurumlara eksik ödeme yaptığı iddiasının geçerli olmadığını ifade etmiş olsalar da, aşağıda yapılan hesaplamada bulunan farkın, neden kaynaklandığını açıklayıcı mahiyette herhangi bir bilgi göndermemişlerdir.
Bu itibarla, “40 Personel Eliyle Özel Güvenlik Hizmet Alımı İşi” ne ilişkin olarak bazı aylarda yüklenici tarafından ödenmeyen brüt işçilik ücretlerinin toplam tutarı olarak sorguda belirtilen … TL’nin,
İlişikli ödeme emri belgeleri ve ekleri üzerinden yargılama esnasında yapılan yeniden hesaplamada … TL’sinin mevzuatına uygun olduğu anlaşıldığından, bu konuda ilişilecek husus bulunmadığına,
Kalan …TL’sinin ise aşağıdaki hesaplama tablosunda gösterildiği üzere kamu zararı niteliğinde olduğu görüldüğünden, bu tutarın,
Harcama Yetkilisi … (… Müd. Yard.) ile Gerçekleştirme Görevlisi … (…Şb. Müd.)’a müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, oybirliğiyle, karar verildi.