Kurum ile Banka Arasında Yapılan Protokol Gereği Elde Edilen Gelir ve Menfaatlerin Kaydı:
.... ile ..... Bankası arasında Kurulun banka işlemleri ile ilgili olarak, 12.02.2009 tarihinde üç yıl süreli bir protokol yapılmıştır. Söz konusu protokolün düzenlenmesinde, o tarihte yürürlükte olan Kamu Haznedarlığı Genel Tebliği esas alınmıştır.
Söz konusu protokole göre, .... ait mevduat,.... Bankasında değerlendirilecek, buna karşılık banka,
“-..... 'a ödeme yapmak durumunda bulunan yayıncı kuruluşlardan havale ücreti alınmayacağını,
-.....'un yapmış olduğu harcamalar ile diğer konulardaki para transferleri karşılığında herhangi bir aktarım masrafı alınmayacağını,
-.... 'un mevduat hesaplarına ilgili mevzuatı dahilinde faiz tahakkuk ettirileceğini,
-Kurumun çeşitli ihtiyaçları için yapacağı ayni ve nakdi harcamaların banka tarafından karşılanacağı,”
hususlarını taahhüt etmiştir.
5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun “Faiz oranları ile diğer menfaatler” başlıklı 144 üncü maddesinde,
“Bakanlar Kurulu, bankaların ödünç para verme işlemleri ve mevduat kabulünde uygulanacak azamî faiz oranlarını, katılma hesaplarında kâr ve zarara katılma oranlarını, özel cari hesaplar dâhil bu maddede belirtilen işlemlerde sağlanacak diğer menfaatlerin nitelikleri ile azamî miktar ya da oranlarını tespit etmeye, bunları kısmen veya tamamen serbest bırakmaya yetkilidir. Bakanlar Kurulu, bu yetkilerini Merkez Bankasına devredebilir.” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu 144 üncü madde gereğince, Bakanlar Kurulu tarafından, 16/10/2006 tarih ve 2006/11188 sayılı “Mevduat ve Kredi Faiz Oranları ve Katılma Hesapları Kâr ve Zarara Katılma Oranları ile Özel Cari Hesaplar Dahil Bu İşlemlerde Sağlanacak Diğer Menfaatler Hakkında Karar” kabul edilerek, 22.11.2006 tarihli ve 26354 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Söz konusu Bakanlar Kurulu Kararının “Diğer menfaatler” başlıklı 4. üncü maddesinde,
“(1) Mevduata faiz dışında, katılma hesaplarına ise kâr payı dışında menfaat temin edilemez. Mevduat ve katılım fonu sahipleri lehine verilecek özel sigorta teminatı bu düzenlemenin dışındadır.
(2) Bankaların kredi işlemlerinde sağlayacakları faiz dışındaki diğer menfaatlerin ve tahsil olunacak masrafların nitelikleri ile azami miktar ya da oranları ve bunların kısmen veya tamamen serbest bırakılması Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca yayımlanacak tebliğlerle düzenlenir.” hükmüne yer verilmiştir.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından 09.12.2006 tarih ve 26371 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Mevduat Ve Kredi Faiz Oranları Ve Katılma Hesapları Kâr Ve Zarara Katılma Oranları İle Kredi İşlemlerinde Faiz Dışında Sağlanacak Diğer Menfaatler Hakkında Tebliğ”in “Kredi faiz oranları ve sağlanacak diğer menfaatler” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında ise,
“Bankalarca, reeskont kaynaklı krediler dışındaki kredilere uygulanacak faiz oranları ile faiz dışında sağlanacak diğer menfaatlerin ve tahsil olunacak masrafların nitelikleri ve sınırları serbestçe belirlenir.” hükmü düzenlenmiş,
Geçici 1 inci maddesi ile de, 2006/11188 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının yürürlüğe girdiği tarihten önce başlamış işlemlerin, tesis edildikleri tarihte yürürlükte bulunan Tebliğ hükümlerine tabi olduğu kuralı getirilmiştir.
.... tarafından .... Bankası ile imzalanan söz konusu protokol uyarınca ilgili mevzuatına göre tahakkuk eden faiz tutarları bütçeye gelir kaydedilmiştir. Faiz gelirleri dışında kalan ve miktarı parasal olarak ifade edilse bile ayni harcama şeklindeki katkılar ise yukarıda yer verilen Bakanlar Kurulu Kararı ile Tebliğ hükümlerine uygun olarak alınıp Kurulun çeşitli ihtiyaçlarında kullanıldığı anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan, Sayıştay Başkanlığının .... tarihli ve Yazı İşl. Md./..... sayılı yazısı çerçevesinde Başbakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığınca Hazırlanan .... tarihli ve .... sayılı inceleme raporunda da, .... ile T.C. .... Bankası arasında imzalanan protokole istinaden ortaya çıkan promosyon gelirlerinin bütçeye gelir kaydedilmeksizin ve ilgili ihale mevzuatına uyulmaksızın harcandığı hususu ile ilgili olarak,
“....’te banka hizmetlerinin, .... Genel Müdürlüğü ile yapılan 15.12.2005 tarihli üç yıl süreli, .... Bankası Ankara 1. Bölge Başkanlığı ile yapılan 12.02.2009 tarihli üç yıl süreli banka hizmet protokolleri çerçevesinde yürütüldüğü,
Protokollerin ve işlemlerin, Bankacılık mevzuatı, usul ve teamülleri ile 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi hakkında Kanunun 12 ve 16 ncı maddelerine dayanılarak Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Devlet Bakanlığı ve Maliye Bakanlığınca birlikte yürürlüğe konulmuş olan Kamu Haznedarlığı Genel Tebliği hükümlerine göre yapıldığı,
Her iki Bankanın da, “diğer menfaatler” çerçevesinde ....’e 9 araç tahsis ettikleri, .... ihtiyaçlarına yönelik faturalar karşılığı ilgili firmalara ödemeler yaptıkları, ....’e herhangi bir ödeme yapılmadığından bütçeye gelir kaydının bulunmadığı, 2009 yılı söz konusu giderlerinin .... bütçesinden karşılanması gereken harcama kalemlerinden oluştuğu,
Söz konusu işlemlerden, şikayet konusu edilen 15/12/2005-11/09/2009 dönemine ait işlemlerin ve Ankara C.Başsavcılığının talebi üzerine 4483 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılan ön incelemesi sonucunda Başbakanlık Makamınca .... yetkilileri hakkında verilen soruşturma izni verilmemesi kararının Danıştay 1. Dairesinin .... tarih ve ..... sayılı kararıyla hukuka uygun bulunduğu, kamu zararının oluşmadığı, kararın kesin olduğu,
Bankalarca yapılan faiz ödemelerinin .... taarfından bütçeye gelir kaydedildiği” ifade edilmiştir.
Başbakanlık Makamının ... tarihli ve ..... sayılı olurunda da,
Protokollerin “diğer menfaatler” yönüyle dayanağı 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve Kanun çerçevesinde yürürlüğe konulan düzenleyici mevzuat, usul ve teamüller olduğundan, işlemlerin ilgili Bankaların tabi olduğu hukuka göre yürütüldüğü,
5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun “Faiz oranları ve diğer menfaatler” başlıklı 144 üncü maddesindeki düzenlemeye göre Kanun Koyucunun, bankaların ödünç para verme işlemleri ve mevduat kabulünde taraflar lehine sağlayacakları menfaatleri, faiz ve diğer menfaatler olarak ikili ayrıma tabi tuttuğu, diğer menfaatleri faiz dışında öngördüğü, ek faiz olarak öngörmediği, “diğer menfaatler çerçevesinde sağlanan ve ayni katkı şeklinde gerçekleşen promosyonların faiz gibi .....'e ödenmesi ve bütçeye gelir yazılmasının mümkün olmadığı,
Söz konusu “diğer menfaatler”in 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümlerine göre .... bütçesine gelir kaydedilebilmesi için hukuksal düzenleme yapılması gerektiği, belirtilmiştir.
22.08.2008 tarihli ve 26975 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Kamu Haznedarlığı Genel Tebliği” 07.05.2012 tarih ve 28285 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Kamu Haznedarlığı Genel Tebliği” ile yürürlükten kaldırılmıştır. 07.05.2012 tarihli “Kamu Haznedarlığı Genel Tebliği” ile maaş uygulamaları dışında kalan kurumsal mevduatların kamu bankalarınca değerlendirilmesi işlemleri ile ilgili mevzuat eksikliği giderilmiştir. Özellikle kamusal gelirlerin nemalandırılması işlemlerinde uygulamaya esas hukuki çerçeve net olarak belirlenmiştir.
Bu kapsamda, anılan Tebliğin “Diğer menfaatler” başlıklı 7 inci maddesinde,
“(1) Kurumlar mali kaynaklarının değerlendirilmesinde faiz veya kar payı dışında ayni ya da nakdi herhangi bir menfaat temin edemez.
(2) Kurumların aylık ve ücret ödemeleri ile faaliyetleri kapsamında bankalara yaptırdıkları tahsilat ve ödeme işlemlerine ilişkin olarak sağladıkları havale, elektronik fon transferi (EFT), para transferi ve benzeri bankacılık hizmetleri için ortaya çıkan ücret ve hizmet bedellerinin banka tarafından üstlenilmesine ilişkin olarak yapılan protokoller bu kapsamda değerlendirilmez.
(3) Bu tebliğin yürürlük tarihinden önce yapılmış olan protokoller sürelerinin bitimine kadar uygulanmaya devam olunur.”
Hükmü yer almaktadır.
Dolayısıyla, yeni tebliğde, 07.05.2012 tarihinden sonra kurumların mali kaynaklarının değerlendirilmesinde faiz veya kar payı dışında ayni ya da nakdi herhangi bir menfaat temin edemeyecekleri ancak tebliğin yürürlük tarihinden önce yapılmış olan protokollerin sürelerinin bitimine kadar uygulanmaya devam olunacağı hüküm altına alınmıştır.
Sonuç olarak, .... ile .... Bankası arasında yapılan protokol gereğince, mevduat faizi dışında kalan ve bankaca Kurula temin edilen menfaatlerin (..... personelinin yemek katkı bedellerinin karşılanması, .... yiyecek içecek alımları ile .... üyelerine araç temini) bütçeye kaydedilmesine gerek olmadığına, konu ile ilgili olarak Başbakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığınca ... tarihli ve .... sayılı inceleme raporu hazırlandığından ve söz konusu raporda da yapılan işlemin yürürlükteki mevzuata aykırı olmadığı kanaatine varılmış bulunduğundan, yeniden ilişkili Bakanlığına yazılmasına gerek olmadığına, hesap ve işlemlerin yasal düzenlemelere uygunluğuna,
Üye ....'ın, “5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hazine Birliği” başlıklı 6 ıncı maddesinde belirtilen “Merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin gelir, gider, tahsilat, ödeme, nakit planlaması ve borç yönetimi Hazine birliğini sağlayacak şekilde yürütülür.” hükmü gereği kamu zararının sorumlularından müştereken ve müteselsilen ödettirilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşüne karşı, oy çokluğuyla, karar verildi.