Hakediş Ödemesi
… Genel Müdürlüğü … yılı hesabının Dairemizde yargılanması sonucu düzenlenen … tarih ve … sayılı Asıl İlama ek olarak düzenlenen … tarih ve … sayılı Ek İlamın 2'nci maddesiyle tazminine hükmolunan konuyla ilgili olarak, Temyiz Kurulunun … tarih ve … tutanak numaralı ikinci bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.
… tarih ve … sayılı Asıl İlamın 2/A maddesinde; … İnşaat ve Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan …. İli, … İlçesi, …. Cami 2010-2011 Yılları Uygulama (Restorasyon) işinde; koruma ve güvenlik önlemlerine ilişkin giderlerin yükleniciye ait olduğu gerekçesiyle Özel 01. poz numarası ile cami ve şantiye çevresinin galvanizli saç ile çevrilmesi işi için yükleniciye yersiz ödemede bulunulması nedeniyle oluşan … TL tutarındaki kamu zararı hakkında tazmin hükmü verilmiş, ancak Sorumluların temyiz başvurusunda bulunmaları sonucunda verilen … tarih ve … tutanak numaralı Temyiz Kurulu Kararı ile; ilama konu ödemenin mevzuata uygun olduğu gerekçesiyle söz konusu tazmin hükmünün bozulmasına karar verilmiştir.
Temyiz Kurulunun bu bozma Kararı üzerine, Dairemizce konu hakkında yeniden hüküm tesis edilmesi amacıyla yapılan görüşme sonucunda düzenlenen …. tarih ve …sayılı Ek İlamla da, tazmin kararı verilmek suretiyle ilk kararda ısrar edilmiştir.
Bu defa, sorumlulardan ….’nın (…) bahse konu Ek İlam hükmüne karşı temyiz başvurusunda bulunması üzerine alınan … tarih ve … tutanak numaralı Temyiz Kurulu Kararında özetle;
Vakıf Kültür Varlıkları Uygulama İşleri Genel Şartnamesi’nde, yüklenicinin uhdesinde olduğu belirtilen koruma ve güvenlik önlemlerinin; genel giderler kapsamında yer alan, işçi sağlığı ve iş güvenliğine yönelik olarak iskele taşıma kapasitesini gösteren; levha, baret, kep, gözlük, yangın tüpü gibi malzemeler ile kamera sistemleri, bekçi, iş yerinin sigortalanması vb. işlerin ve işyerine ilişkin tedbir niteliğindeki iş kalemlerinin olduğunun değerlendirildiği,
Ayrıca Kültür ve Turizm Bakanlığı birim fiyat kitaplarında yer alan 3019 poz no.lu “2. sınıf çam kerestesiyle tahta perde yapılması” iş kaleminin koruma ve güvenlik amacıyla 1994 yılından bu yana çeşitli idareler tarafından kullanıldığı ve bedelinin ödendiği; somut olayda da, bu iş kaleminin ödeneceğinin öngörüldüğü ancak bu pozun sonradan, daha kolay uygulanması ve yangına karşı daha dayanıklı olması nedeniyle görsel açıdan daha az rahatsız edici olduğu belirtilen bir malzeme olan galvanizli saç ile değiştirildiği;
Bu bağlamda; gerek Kültür Bakanlığı birim fiyat kitaplarında yerini bulan ve sözleşme kapsamına alınan 3019 poz no.lu “2.sınıf çam kerestesiyle tahta perde yapılması” iş kaleminin, gerekse sonradan bunun yerine yapılmasına karar verilen Özel.01 poz no.lu “Cami ve şantiye çevresinin galvanizli saç ile çevrilmesi” iş kaleminin; Şartnameye göre yüklenicinin uhdesinde bulunan iş ve işyerinin korunmasına dair yukarıda da belirtilen genel koruma ve güvenlik önlemleri kapsamındaki giderlerden olmayıp, daha çok yaya trafiğine yön vermek, ziyaretçilerin ve yayaların herhangi bir üzücü olayla karşılaşmaması, can ve mal güvenliği içerisinde şantiye çevresinde gidiş gelişlerinin sağlanabilmesini amaçlayan, özetle vatandaşları koruma amaçlı olarak yapılması gerekli görülen imalatlar niteliğinde olduğu,
Kaldı ki, Vakıflar Genel Müdürlüğü 2016 yılı birim fiyat kitaplarında “Şantiye etrafının galvanizli saç ile çevrilmesi” pozuna yer verildiğinden, bu poz mukabilinde ödeme yapılabileceği,
Sayılan gerekçelerle, …. İli, … İlçesi, …. Cami 2010-2011 Yılları Uygulama (Restorasyon) işi” ne ait hakedişlerde bedeli ödenen “Özel. 01: Cami ve şantiye çevresinin galvanizli sac ile çevrilmesi” pozunun, Sözleşmede ve Vakıf Kültür Varlıkları Uygulama İşleri Genel Şartnamesinde geçen koruma ve güvenlik önlemlerine ilişkin giderler kapsamında yer almadığı
İfade edilerek, konuya ilişkin ilk Kurul Kararında da belirtilmiş olan gerekçelerle … sayılı Ek İlamın 2’nci maddesindeki tazmin hükmünün ikinci kez bozulmasına karar verilmiş olduğundan, söz konusu bozma Kararı üzerine düzenlenen Ek Raporun 2’nci maddesine konu edilen husus, dosyada mevcut bilgi ve belgeler ile 6085 sayılı Kanunun 55’inci maddesinin sekizinci fıkrasındaki;
“Daire ilk kararında ısrar eder ve bu ısrar üzerine temyiz olunarak tekrar Temyiz Kurulunca bozma kararı verilirse daire bu karara uymak zorundadır.” hükmü dikkate alınmak suretiyle yeniden incelenmiştir.
… tarihli sözleşmenin “İşin ve İş Yerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 18’inci maddesinin 18.2 numaralı fıkrasında; “Yüklenicinin iş ve iş yerinin korunması ve sigortalanması ile ilgili sorumlulukları konusunda Genel Şartnamede yer alan hükümler uygulanır.” denilerek, Vakıf Kültür Varlıkları Uygulama İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine atıfta bulunulmuş ve anılan Şartnamenin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinde, işyeri ve çevresindeki bölgede koruma ve güvenlik önlemlerine ilişkin giderlerin tümünün yükleniciye ait olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan, Bayındırlık Bakanlığı Bayındırlık Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile birim fiyatlara %15 genel gider (Şantiye tesis masrafları, gelir vergisi, kurum vergisi, işçi ve ihtiyarlık sigortaları, noter harcı, mukavele masrafları, sermaye ve teminat mektubu masrafları yekûnu %15 haddini aşmakta olduğu) belirlenmiştir. Yine, 1997 yılında “Teknik Yayınevi” tarafından yayımlanan “İnşaat İhaleleri, Teklif Hazırlığı 97” isimli kitapta; yapım işleri genel giderleri ayrıntılarıyla ortaya konulmuştur. Genel giderler; personel giderleri, işveren istekleri giderleri, şantiye tesisleri giderleri (tefriş), iş güvenliği nedeniyle yapılan giderler vb. olarak sıralanmaktadır. Bu kitaptan alınan Ek 11’de yer alan tablolardan görüleceği üzere %15 genel giderler içerisinde, iş güvenliği nedeniyle yapılacak giderler tablosunda 6 sıra numaralı “yapı iskelelerinde alınacak güvenlik tedbirleri için yapılan harcamalar” olarak sadece a. iskele taşıma kapasitesini gösterir levhaların giderleri öngörülmüştür. Ayrıca Tabloda görüleceği gibi; diğer giderler olarak; baret, kep, gözlük ve yangın tüpleri gibi temel malzemeler öngörülmüştür.
Buna göre, Genel Şartnamede yüklenicinin uhdesinde olduğu belirtilen koruma ve güvenlik önlemlerinin de; genel giderler kapsamında yer alan işçi sağlığı ve iş güvenliğine yönelik olarak iskele taşıma kapasitesini gösterir levha, baret, kep, gözlük, yangın tüpleri gibi malzemeler ile kamera sistemleri, bekçi, iş yerinin sigortalanması gibi işe ve işyerine yönelik tedbir niteliğindeki iş kalemlerinin olduğu değerlendirilmektedir.
Ayrıca, Kültür ve Turizm Bakanlığı birim fiyat kitaplarında yer alan 3019 poz no.lu “2. sınıf çam kerestesiyle tahta perde yapılması” iş kalemi de koruma ve güvenlik amacıyla 1994 yılından bu yana çeşitli idareler tarafından kullanılmakta ve bedeli ödenmektedir.
Rapora konu olayda da; şantiye çevresinde bedeli mukabilinde 3019 pozuna uygun (İBF İBF:54) güvenlik önlemi alınması öngörülmüş, ancak sonradan daha kullanışlı (uygulama kolaylığı), daha dayanıklı (yangın vs.) ve görsel açıdan daha az rahatsız edici olduğu gerekçesiyle malzeme değişikliğine gidilmiştir. Yani, başlangıçta sözleşme kapsamında olmayan ve genel gider niteliğinde de bulunmayan, galvanizli sacla koruma yapılması iş kalemine, işin uygulama safhasında ihtiyaç duyulmuştur.
Dolayısıyla; gerek Kültür Bakanlığı birim fiyat kitaplarında yer alan ve sözleşme aşamasında ödenmesi öngörülen İBF:54 poz no.lu “2.sınıf çam kerestesiyle tahta perde yapılması” iş kalemi olsun, gerekse sonradan bu poz yerine uygulanmasına karar verilen Özel.01 poz no.lu “Cami ve şantiye çevresinin galvanizli sac ile çevrilmesi” iş kalemi olsun, her iki pozun da Şartnameye göre yüklenicinin uhdesinde bulunan, iş ve işyerinin korunmasına yönelik olarak yukarıda belirtilen genel koruma ve güvenlik önlemleri kapsamındaki giderlerden olmadığı; daha ziyade yaya trafiğine yön vermeyi, ziyaretçilerin ve yayaların herhangi bir üzücü olayla karşılaşmamasını, can ve mal güvenliği içerisinde şantiye çevresinde gidiş gelişlerinin sağlanabilmesini amaçlayan, kısacası vatandaşları koruma amaçlı olarak yapılması gerekli görülen imalatlar niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.
Kaldı ki, Vakıflar Genel Müdürlüğü 2016 yılı birim fiyat kitaplarında “Şantiye etrafının galvanizli sac ile çevrilmesi” pozu yer aldığından, bundan sonra yapılan benzer işlerde şantiye etrafının saç ile kapatılması imalatının bedeli mukabilinde yapılması mümkün hale gelmiştir. Nitekim, bu pozun tanımında “cami dışında bina çevresinde yaya trafiğine yön vermek, ziyaretçilerin ve yayaların herhangi bir üzücü olayla karşılaşmaması, can ve mal güvenliği içerisinde şantiye çevresinde gidiş gelişlerinin sağlanabilmesi için” ifadesine yer verilmiştir. Görüleceği üzere, bu tanım da, ilama konu edilen imalatın vatandaşları korumak için yapıldığı ve genel giderler kapsamı dışında bedeli ödenmesi gereken bir imalat olduğu hususunu teyit etmektedir.
Yukarıda sayılan gerekçelerle, …. İli, … İlçesi, …. Cami 2010-2011 Yılları Uygulama (Restorasyon) işinde; bedeli ödenen “Özel. 01 poz no.lu “Cami ve şantiye çevresinin galvanizli sac ile çevrilmesi” imalat kaleminin; Sözleşmede ve Vakıf Kültür Varlıkları Uygulama İşleri Genel Şartnamesinde öngörülen koruma ve güvenlik önlemleri kapsamında değerlendirilemeyeceği, bu sebeple adı geçen poz için yapılan ödeme nedeniyle kamu zararına sebebiyet verilmediği anlaşıldığından, uyuşmazlık konusu edilen … TL hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına, oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy