Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-2-53 (Devralma)
Karar Sayısı : 04-49/669-169
Karar Tarihi : 29.7.2004
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN
B- RAPORTÖRLER : Ali ARIÖZ, Fatma GÖZLÜKAYA
C- BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Re’sen
D- TARAFLAR : - Schneider Electric SA
43-45 Boulevard Franklin Roosevelt 92500
Rueil-Malmaison Fransa
Temsilcisi: Nilüfer Çakmaklı
Eski Büyükdere Cad. No: 22 Park Plaza
Kat:11 Maslak/İstanbul
- NKT Holding A/S
NKT Alle 1 DK-2605 Brondby
- A. Ahlstrom Corporation
PO Box 329 Etelaesplanadi 14
FIN 00101 Helsinki
E- DOSYA KONUSU : Schneider Electric SA’nın Lexel A/S’yi devralması
işleminin re’sen incelenmesi.
F- DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulu 25.12.2003 tarih, 03-83/1002-404 sayılı
kararı ile Schneider Electric S.A.’nın (Fransa) Lexel A/S’yi (Danimarka) devralmasına
ilişkin işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” hükümleri uyarınca bildirime tabi ve izin verilebilir bir işlem olup olmadığının
re’sen incelenmesine karar vermiştir. Bunun üzerine yapılan inceleme sonucunda
düzenlenen 23.7.2004 tarih, 2004-2-53/Ö.İ.-04-A.A. sayılı Devralma Ön İnceleme
Raporu 26.7.2004 tarih, REK.0.06.00.00/100 sayılı Başkanlık önergesi ile 04-49 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
04-49/669-169
2
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu devralma işleminin
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğu, ancak,
devralma işlemi sonucunda Kanun’un 7. maddesine aykırı bir durum oluşmadığı
gerekçeleri ile söz konusu işleme izin verilmesi gerektiği, bununla birlikte inceleme
konusu işlemin 1999 yılında gerçekleştiği ancak 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi
uyarınca izne tabi bir işlem olmasına karşın Rekabet Kurumu’na süresi içinde
bildirilmediği, dolayısıyla ilk bakışta taraflar hakkında süresi içinde bildirilmeme eylemi
sebebiyle aynı Kanun’un 16. maddesinin (c) bendi uyarınca idari para cezası
uygulanabileceği izlemini doğurduğu, bununla beraber, işlemin 1999 yılında
gerçekleştiği, buna bağlı olarak bildirim yükümlülüğünün bu tarih itibariyle ortaya
çıktığı göz önüne alındığında bildirmeme eyleminin 4054 sayılı Kanun’un 19.
maddesinin (a) maddesinde düzenlenen 3 yıllık zamanaşımına uğradığı, dolayısıyla
taraflar hakkında aynı Kanun’un 16. maddesinin (c) bendi uyarınca idari para cezası
verilemeyeceği ifade edilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Schneider Electric SA (Schneider)
Fransa yasaları uyarınca kurulmuş, elektrik dağıtımı, endüstriyel kontrol ve
otomasyon alanlarında ürün ve sistem imalatı ve pazarlamasında faaliyet
göstermekte olan bir şirkettir. Dönem itibarıyla Schneider Türkiye’de sadece
Schneider Elektrik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Schneider Elektrik) aracılığı ile faaliyet
göstermektedir.
Şirketin 1998 yılında elektrik dağıtımı, endüstriyel kontrol ve otomasyon
alanlarında ürün ve sistem imalatı ve pazarlamasından elde ettiği Türkiye cirosu
TL’dir ( Euro).
H.1.2. NKT Holding A/S
Danimarka yasaları uyarınca kurulmuş olan NKT Holding A/S, sanayi sektöründe
faaliyet gösteren ve enerji satış şirketlerine ürün ve hizmet tedarikinde bulunan
bir dizi şirketin dahil olduğu NKT grubununun lideridir.
H.1.3. A. Ahlstrom Corporation
Finlandiya yasaları uyarınca kurulmuş olan A. Ahlstrom Corporation, global
ölçekte faaliyet gösteren, özel sektöre ait bir kağıt ve mühendislik grubudur. A.
Ahlstrom Corporation’ın şirketleri, kağıt hamırı ve kağıt sektörüne sistem ve
teçhizat satışı yapmakta ve özel kağıtlar ile dönüştürülmüş ürünler üretmektedir.
Lexel ise 1995 yılında NKT Holding A/S ile A. Ahlstrom Corporation arasındaki bir
ortak girişim olarak kurulmuştur. Elektrik tesisatı malzemeleri, tesisat sistemleri
ve güvenlik ve akıllı sistemler üretip pazarlamaktadır.
Dönem itibarıyla, Lexel’in Türkiye’deki iştirakleri Metesan-Lexel Elektrik Malzeme
Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Metesan-Lexel) ile kauçuk ürünleri üretimi ve satımı
alanında faaliyet gösteren Metelastik Kauçuk ve Makine Sanayi ve Ticaret
A.Ş.’dir. Lexel’in 1998 yılında elektrik tesisatı malzemeleri, tesisat sistemleri ve
04-49/669-169
3
güvenlik ve akıllı sistemler üretimi ve satışından elde ettiği Türkiye cirosu
TL’dir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Taraflar AB Komisyonu’na yapmış oldukları bildirimde, ilgili ürün pazarını genel
olarak, binalara ait elektrik dağıtım teçhizatları, haberleşme ile kontrol parçaları ve
sistemleri olarak belirleyerek, bu pazarın beş alt segmente ayrılabileceğini ifade
etmişlerdir. Buna göre, taraf teşebbüslerin tüm dünyada çapında faaliyet gösterdikleri
alanlar aşağıda yer verilen alt segmentlerden oluşmaktadır:
Ana tevzi tabloları (orta ve düşük gerilimli elektrik): Kabinler, orta gerilimli devre
anahtarları, düşük gerilimli devre kesiciler, transformatörler ve sigortalar.
Dağıtım paneli tabloları (düşük gerilim): Kabinler, düşük gerilim devre kesiciler,
kontrol/kumanda cihazları (enerji kontrolü ve ölçümü), sigortalar ve minyatür devre
kesiciler.
Kablo merdivenleri ve tablaları: Madeni, alüminyum ve plastik kablo taşıyıcılar.
Nihai düşük gerilimli panel-tablolar: Küçük plastik veya metal kabinler ile devre
kesiciler, toprak kaçağa karşı koruma üniteleri, yıldırıma karşı korunma (paratoner),
ölçüm ve regülasyon (ayar) cihazları ile haberleşmede kullanılan BUS cihazları gibi
din raylı parçalar.
Tel bağlantı cihazları ve sistemleri (ambiyans segmenti):
Akıllı sistemler de dahil olmak üzere anahtarlar ve prizler:
Parçaları: Anahtarlar, soketler, aydınlatma armatürleri rabıtaları, ortak (tasarım)
aksesuarları, endüstriyel kullanım ürünleri, elektronik tesisat parçaları.
Kontrol sistemleri: Sensörler ve kumanda servisleri de dahil olmak üzere kablo
bağlantı cihazları.
Güvenlik ve emniyet sistemleri: Yangın alarmı, hırsız alarmı, giriş kontrolü, video
gözetimi, acil durum aydınlatması, sosyal yaşam tesisleri vb.
Haberleşme şebekesi sistemleri: Konnektörler, kumanda şalterleri (kumanda panosu)
ve ilgili parçalar.
Elektrikli aksesuarlar: Kutular, sabitleme materyalleri ve kablaj malzemeleri.
Şebeke sistemleri: Zemin kutuları, duvar şebekesi sistemleri, direkler vb. yatay ve
dikey servis taşıyıcıları.
Lexel’in ilgili dönem itibarıyla Türkiye’de Metesan-Lexel aracılığıyla faaliyet gösterdiği
alanlar aşağıdaki gibidir:
Sıvaaltı elektrik ve elektronik tesisat malzemeleri: Anahtar prizler, grup prizler, fiş
prizler, beton duvar anahtar kasaları, tuğla/ince duvar anahtar kasaları, sıvaaltı kare
buatlar, otomat kutuları, termoplastik dağıtıcılar, döşeme altı priz setleri, elektronik
balastlar.
04-49/669-169
4
Endüstriyel tip fiş prizler: Kauçuk fiş prizler, CEE 17 fiş prizler, kombinasyon kutuları,
dikdörtgen çok kontaklı fiş prizler, yuvarlak çok kontaklı fiş prizler, alüminyum
dağıtıcılar, rakorlar.
Aydınlatma armatürleri, altyapı malzemeleri, ticari malzemeler: Gökkuşağı, yıldız seri
armatür, tulga armatürleri, standart bant armatürleri, nemliyer armatürleri, duy, el
lambası.
Schneider’in ise, ilgili dönem itibariyle Türkiye’de Schneider Elektrik aracılığıyla
faaliyet gösterdiği alanlar ise aşağıdaki gibidir:
Minyatür devre kesiciler
Alçak gerilim kompakt devre kesiciler
Alçak gerilim panoları ve sistemleri
Orta gerilim panoları ve sistemleri
Endüstriyel kontrol ürünleri: Sinyal lambaları ve bulorlar, hız kontrol cihazları
Otomasyon ürünleri: Programlanabilir lojik kontrolor, network, insan makina diyalog
ürünleri
Yukarıda yer verilen bilgiler işaret etmektedir ki, Schneider ve Lexel’in faaliyet alanları
tüm dünyada olduğu gibi Türkiye pazarında da birbirinden farklılaşmaktadır. Taraf
teşebbüslerin üretimi ve satışı faaliyeti ile iştigal ettikleri ürünler bina içi elektrik
dağıtımı ile haberleşme kontrol ürün ve sistemleri genel pazarını oluşturmakla birlikte,
bu ürün ve sistemler esasen birbirini ikame etmeyen ve ancak birbirini tamamlayan
ürün ve sistemleri oluşturmaktadır.
Diğer taraftan birbirini fonksiyonel olarak tamamlayan bu ürünler arasında birlikte
kullanımlarını zorunlu kılacak nitelikte fiziksel bir bağ bulunmamaktadır. Diğer bir
ifade ile, örneğin bir bina için farklı teşebbüslerin üretimi olan alçak gerilim pano,
kutu, alçak gerilim devre kesici gibi bina içi ana elektrik dağıtım üniteleri ile anahtar
prizler, çok kontaklı fiş prizler ile aydınlatma armatürleri gibi dış yüzey ya da sıvaaltı
elektrik dağıtım ürünlerinin birlikte kullanılmasında teknik açıdan herhangi bir engel
bulunmamaktadır.
Sektörde, talep açısından entegre sistemlere olan talebin artan bir eğilim gösteriyor
olmasına karşın, dönem itibarıyla bu eğilimin yeni yeni gelişiyor olması sebebiyle,
“tek noktadan temin” yönlü bir talebin bina içi elektrik dağıtım ve haberleşme
sistemleri için yoğun biçimde henüz ortaya çıkmadığını söylemek mümkündür.
Bahsi geçen ürünlerin tek bir teşebbüs tarafından üretildiği örnekler mevcutsa da,
inşaat sektöründe bina içi elektrik dağıtım ve haberleşme sistemleri alanında
geleneksel üretim yönteminin oldukça yoğun olduğu da açıkça görülmektedir. Bu
sebeple taraf teşebbüslerin Türkiye’de faaliyet gösterdiği alanların iki farklı ürün
pazarı oluşturduğu anlaşılmaktadır.
Esasen, her iki teşebbüsün de Türkiye’de faaliyet gösterdiği alt pazarları birbirinden
kesin çizgilerle ayırmak mümkün olmamakla birlikte, döneme ait ciro ve pazar payı
bilgilerine ulaşmadaki güçlük ve ana pazar ya da alt pazar ayrımına gitmenin, işlemin
her halükarda yoğunlaşma doğurucu nitelik taşımadığı kabul edilerek, yapılacak
değerlendirme açısından belirgin bir farklılık yaratacak olmaması gibi hususlar
04-49/669-169
5
gözönüne alındığında eldeki bilgiler çerçevesinde tarafların Türkiye’deki faaliyetlerinin
her birinin ayrı ilgili ürün pazarı olarak kabul edilmesinde sakınca bulunmamaktadır.
Buna göre ilgili ürün pazarları, “sıvaaltı elektrik ve elektronik tesisat malzemeleri”,
“endüstriyel tip fiş prizler”, “aydınlatma armatürleri, altyapı malzemeleri, ticari
malzemeler”, “minyatür devre kesiciler”, “alçak gerilim kompakt devre kesiciler”,
“alçak gerilim panoları ve sistemleri”, “orta gerilim panoları ve sistemleri”, “endüstriyel
kontrol ürünleri”, “otomasyon ürünleri” pazarları olarak tespit edilmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden hareketle devralma işleminin etkili olduğu ilgili
coğrafi pazar, “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak kabul edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
İnceleme konusu işlem, NKT Holding A/S ile A. Ahlstrom Corporation arasındaki bir
ortak girişim olan Lexel’in tüm hisselerinin Schneider tarafından devralınması
hakkındadır. Devralma işlemi sonucunda Lexel, Schneider’in tek başına kontrolü
altına girmiştir. Bu nedenle, işlem 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi (b) bendi
anlamında kontrol değişikliğine yol açan bir devralma işlemidir.
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesi "Bu Tebliğ’in 2 inci
maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya
devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili
ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya
bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirasını aşması halinde
Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur" demek suretiyle hangi tür birleşme ya
da devir işlemlerinin Rekabet Kurulu'nun iznine tabi olduğunu belirlemektedir.
Schneider’in 1998 yılında, Schneider Elektrik vasıtasıyla elde ettiği ciro her bir ürün
grubu için sırasıyla;
- minyatür devre kesiciler için TL ( Euro, 31.12.1998 tarihli T.C. Merkez Bankası
Euro satış kuru 1 Euro = 367.956 TL),
- alçak gerilim kompakt devre kesiciler için TL ( Euro)
- alçak gerilim panoları için TL ( Euro),
- endüstriyel kontrol ürünleri için TL ( Euro),
- otomasyon ürünleri için TL ( Euro)'dir.
Böylece Schneider’in 1998 yılı Türkiye toplam cirosu TL ( Euro) olarak
gerçekleşmiştir.
Lexel’in 1998 yılında Metesan-Lexel vasıtasıyla elde ettiği ciro her bir ürün grubu için
sırasıyla;
- sıvaaltı elektrik tesisat malzemeleri için TL,
- sanayi tipi fiş ve prizler için TL,
- diğer malzemeler için TL'dir.
Böylece Lexel’in 1998 yılı Türkiye toplam cirosu TL olarak gerçekleşmiştir.
1998 yılı itibarıyla, “minyatür devre kesiciler”, “alçak gerilim kompakt devre kesiciler”,
“alçak gerilim panoları ve sistemleri”, “orta gerilim panoları ve sistemleri”, “endüstriyel
04-49/669-169
6
kontrol ürünleri” ve “otomasyon ürünleri” ilgili ürün pazarlarında faaliyet gösteren ve
Schneider’in en büyük rakiplerini oluşturan şirketler ile tahmini pazar payları aşağıda
gösterilmektedir:
Tablo 1: Schneider’in Rakipleri İle Tahmini Pazar Payları
İlgili ürün
pazarı (%)
/Şirket
Minyatür
Devre
kesiciler
Alçak gerilim
compact
devre kesiciler
Alçak gerilim
panoları ve
sistemleri
Orta Gerilim
panoları ve
sistemleri
Endüstriyel
Kontrol
ürünleri
Otomasyon
ürünleri
Schneider
Siemens
Legrand
Moeller
ABB
Alstom
Emas
Omron
Tetsan
Ekosan
Federal Elek.
Diğer 15 18 81 0 40 51
Toplam 100 100 100 100 100 100
1998 yılı itibarıyla, “sıvaaltı elektrik ve elektronik tesisat malzemeleri”, “endüstriyel tip
fiş prizler”, “aydınlatma armatürleri, altyapı malzemeleri, ticari malzemeler”, ilgili ürün
pazarlarında faaliyet gösteren ve Lexel’in en büyük rakiplerini oluşturan şirketler ile
tahmini pazar payları aşağıda gösterilmektedir:
Tablo 2: Lexel’in Rakipleri İle Tahmini Pazar Payları
İlgili ürün pazarı (%)
/Şirket
Sıvaaltı elektrik tesisat
malzemeleri
Sanayi tipi fiş
ve prizler
Diğer
Malzemeler*
Metesan-Lexel
Legrand
Viko
Ekosan
Demirbağ
Siemens
T-Plast
Detay
TEM
Diğer 53 0
Toplam 100 100
* Diğer malzemelere ilişkin tahmini pazar payı bildirilmemiştir.
Yukarıda yer verilen bilgiler göstermektedir ki, inceleme konusu işlemin hiçbir ilgili
ürün pazarında 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde yer verilen toplam ciro eşiği
aşılmamaktadır. Ancak bazı ürün grupları ve buna bağlı olarak belirlenen ilgili ürün
pazarlarında tarafların bildirilen tahmini pazar paylarının %25’lik pazar payı eşiğini
aştığı görülmektedir. Bu bakımdan, inceleme konusu işlem, “alçak gerilim kompakt
devre kesiciler” ve “sanayi tipi fiş ve prizler” ilgili ürün pazarları bakımından Rekabet
Kurulu’nun iznine tabi bir devralma işlem haline gelmektedir.
04-49/669-169
7
4054 Sayılı Kanun’un 7. maddesi “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum
yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak
şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç
olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır” demek suretiyle hakim durum
doğuran ya da mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda rekabetin
önemli ölçüde azalmasına yol açan birleşme ve devralmaları yasaklamaktadır.
İşlemin her iki tarafını oluşturan teşebbüslerin, genel olarak binalara ait elektrik
dağıtım teçhizatları, haberleşme ile kontrol parçaları ve sistemleri şeklinde
tanımlanabilecek pazarın her biri ayrı birer ilgili ürün pazarı teşkil eden alt
segmentlerinde faaliyet göstermekte oldukları ve faaliyetlerinin bu alt pazarlarda
çakışma göstermemesi, işlemin dikey anlamda bir entegrasyona yol açmaması,
inceleme tarihinden altı yıl önce gerçekleşmiş işlemden sonra muhtelif tarihlerde
sektöre ilişkin çeşitli incelemeler yapılmış olduğu ve söz konusu incelemeler
neticesinde ilgili ürün pazarlarında herhangi bir yoğunlaşma tespit edilmemiş olduğu,
pazarın rekabetçi bir yapıda bulunduğu, sektöre giriş önünde yasal ya da fiili
herhangi bir engel bulunmadığı gibi hususlar gözönüne alındığında, inceleme konusu
devralma işlemine izin verilmesinde sakınca bulunmadığı anlaşılmaktadır.
J- SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Schneider Electric S.A.’nın
Lexel A/S’yi devralmasına ilişkin 1998 yılında gerçekleştirilen işlemin, tarafların ilgili
ürün pazarında sahip olduğu toplam pazar payları yönüyle, 1997/1 sayılı "Rekabet
Kurulu'ndan İzin alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ"
kapsamında izne tabi bir işlem olduğuna; bununla beraber, işlemin 1999 yılında
gerçekleştiği, buna bağlı olarak bildirim yükümlülüğünün bu tarih itibariyle ortaya
çıktığı göz önüne alındığında bildirmeme eyleminin 4054 sayılı Kanun’un 19.
maddesinin (a) maddesinde düzenlenen 3 yıllık zamanaşımına uğradığına,
dolayısıyla taraflar hakkında aynı Kanun’un 16. maddesinin (c) bendi uyarınca idari
para cezası verilmemesine; bu işlemin aynı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim
durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda
ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili pazarlardaki rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığına, dolayısıyla bildirime konu
devralma işlemine izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy