03-62/749-353
1
Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-3-107 (Devralma)
Karar Sayısı : 03-62/749-353
Karar Tarihi : 18.9.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
II. Başkan : Tuncay SONGÖR
Üyeler : A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Kublay ATASAYAR,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B-RAPORTÖRLER:Aydın ÇELEN, Neşe Nur YAZGAN
C- BİLDİRİMDE
BULUNAN : Fox Paine & Company, LLC
Temsilcileri: Tunç LOKMANHEKİM, Zümrüt ESİN,
Sinan NAİPOĞLU
Sümbül Sok. No:41-43
80620 1. Levent / İstanbul
D- TARAFLAR :Fox Paine Seminis Holdings LLC
950 Tower Lane Suite 1950 Foster City
Kaliforniya / ABD
Seminis Acquisitions LLC
2700 Camino del Sol, Oxnard,
93030-7967 Kaliforniya / ABD
E-DOSYA KONUSU: Seminis Inc.’ın %75 ila %91 oranında hisselerinin,
Seminis Acquisitions LLC tarafından, Fox Paine Seminis Holdings, LLC’ye
devredilmesi işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.8.2003 tarih, 4113 sayı ve 4.9.2003
tarih, 4301 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri
uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 12.9.2003 tarih, 2003-3-107/Öİ-
03-AÇ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu 15.9.2003 tarih,
REK.0.07.00.00/119 sayılı Başkanlık önergesi ile 03-62 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
03-62/749-353
2
G-RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ:İlgili Rapor'da;
-bildirim konusu işleme taraf teşebbüslerin toplam ciroları 25 trilyon TL’lik eşiğin
altında olmasına rağmen, balkabağı tohumu pazarındaki pazar paylarının %25
eşiğinin üzerinde olması nedeniyle, işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi
olduğu,
-işlem sonucunda aynı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen hakim durumun
yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, bu nedenle bildirim konusu
devralma işlemine izin verilmesi gerektiği,
ifade edilmektedir.
H-İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Sektöre İlişkin Bilgiler
Türkiye’de tohumculuk sektöründeki üretim, tescil, sertifikasyon ve kontrol
konusundaki işlemler 1963 tarihli ve 308 sayılı Tohumlukların Tescil ve
Sertifikasyonu Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde yürütülmektedir.
1980’li yıllara kadar, Türkiye’de tohumluk üretimi, çeşit ıslahı ve dağıtımı ağırlıklı
olarak birlikler ve ofisler aracılığı ile devlet tarafından gerçekleştirilmiştir. 1980
yılından sonra, çıkarılan bir dizi teşvik yasası ile özel sektörün tohumculuk
alanına girmesi sağlanmış ve pazarda önemli yapısal değişiklikler yaşanmıştır.
Bunlardan en önemlisi, 1983 ve 1984 yıllarında sırasıyla tohumluk fiyatlarının
serbest bırakılması ve özel sektörün tohum ithal etmesine izin verilmesidir.
Tohumluk pazarının özel teşebbüslerin girişine açılması ile birlikte pazardaki özel
teşebbüs sayısı hızla artmıştır. Türkiye’de tohumluk pazarında seksenin üzerinde
firma faaliyetlerini sürdürmektedir. Pazardaki özel teşebbüs sayısının hızla
artmasına paralel olarak, bazı tohum türlerinin hemen hemen tamamı özel
teşebbüslerce üretilmektedir. Özel teşebbüslerce üretilen tohum türlerinden
başlıcaları, hibrit mısır, ayçiçeği ve çeşitli sebze tohumlarıdır. Öte yandan, diğer
bazı tohum türlerinde ise devletin ağırlığında herhangi bir azalma olmamıştır.
1980-2000 yılları arasındaki dönemde, patates tohumluğu üretimi 24 kat, hibrit
mısır tohumluğu 9 kat ve sebze tohumluğu üretimi 5 kat artmıştır. Üretim
miktarlarında gözlenen bu radikal artışlara rağmen, tohum ihtiyacı bakımından
Türkiye’nin kendine yeter bir ülke olduğunu ileri sürmek oldukça zordur.
Nüfusunun yaklaşık %55’i kırsal kesimde yaşayan ve daha da önemlisi sahip
olduğu iklimi sayesinde birbirinden farklı çok sayıda tohum çeşidini geliştirme
imkanına sahip olan Türkiye, özellikle sebze tohumu bakımından dışa bağımlı bir
ülke konumundadır.
03-62/749-353
3
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Devralınan teşebbüs konumunda bulunan Seminis Inc., iştiraki Seminis Sebze
Tohumları A.Ş. aracılığıyla Türkiye’de faaliyette bulunmaktadır. Bildirim
formundan; söz konusu şirketin, Türkiye sınırları dahilinde, domates, tatlı biber,
patlıcan, salatalık, karpuz, kavun, balkabağı, kabak, fasulye, mısır, karnabahar,
soğan, havuç, lahana ve diğer yapraklılar olarak nitelendirilen bitki tohumlarının
satışını yapmakta olduğu anlaşılmaktadır.
Devralan konumundaki Fox Paine Seminis Holdings LLC’nin ise Türkiye’de,
gerek kendisi gerekse portföy şirketleri bağlamında herhangi bir faaliyeti
bulunmamaktadır. Söz konusu teşebbüs finansal yatırımcı olarak faaliyet
göstermekte ve ne Türkiye’de ne de başka bir ülkede meyve, sebze tohumları
üretimi ya da satışı faaliyetinde bulunmaktadır. Buna ek olarak, Fox Paine
Seminis Holdings LLC, Seminis Inc.’ın faaliyet gösterdiği herhangi bir pazarın alt
veya üst pazarlarında da faaliyet göstermemektedir.
Bu açıklamalar ışığında ilgili ürün pazarı, devralınan şirketin faaliyet alanını
oluşturan, domates, tatlı biber, patlıcan, salatalık, karpuz, kavun, balkabağı,
kabak, fasulye, mısır, karnabahar, soğan, havuç, lahana ve diğer yapraklılar
olarak nitelendirilen bitki tohumları pazarları ayrı ayrı ilgili ürün pazarı olarak
belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Yukarıda sıralanan tohum çeşitleri bakımından Türkiye dahilinde bölgesel bir
farklılık bulunmadığı dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti
sınırları olarak belirlenmiştir.
H.3. Taraflar
H.3.1. Fox Paine Seminis Holdings, LLC
Ana faaliyet konusu finansal yatırımlarda bulunmak, sınai ve ticari kuruluşlara
belirli bir getiri beklentisi ile sermaye sağlamak olan Fox Paine & Company LLC,
inceleme konusu devralma işleminde alıcı konumunda bulunan Fox Paine
Seminis Holdings LLC’nin hisselerinin tamamını elinde bulundurmaktadır. Anılan
iki şirketin de Türkiye’de cirosu bulunmamaktadır. Bir limited şirket olarak faaliyet
gösteren Fox Paine & Company LLC’nin %50 oranında hisseye sahip iki ortağı,
Saul A. Fox ve W. Dexter Paine, III’dir.
03-62/749-353
4
H.3.2. Seminis Acquisitions LLC
Meyve ve sebze tohumları geliştirme, üretim ve satış faaliyetlerinde bulunan
Seminis Inc. yasal zorunluluk gereği Türkiye’de sadece sınırlı miktarda domates
tohumu üretmekte satışını yaptığı diğer tüm tohum çeşitleri ise %100 iştiraki
niteliğindeki Seminis Vegetable Seeds Inc.'dan ithal edilmektedir. Seminis Inc.’ın,
iştiraki Seminis Sebze Tohumları A.Ş. aracılığıyla Türkiye’deki satışlarından elde
ettiği 2002 yılı cirosu ……. trilyon TL dir.
Amacı, inceleme konusu devralmanın tamamlanabilmesi için gerekli işlemleri
yerine getirmek olan Seminis Acquisitions LLC’nin herhangi bir alanda faaliyeti
veya iştiraki bulunmamaktadır. Söz konusu şirket devralma işleminin
tamamlanması sonrasında tasfiye edilecektir.
H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.4.1. İşlemin Niteliği
İncelenen devralma işlemi, Seminis Acquisitions LLC tarafından, Seminis Inc.’ın
%75 ile %91 oranındaki hisselerinin, Fox Paine Company LLC bünyesinde yer
alan Fox Paine Seminis Holdings LLC’ye satılmasıdır1.
Devralma işlemi öncesinde, Seminis Inc.’ın kontrolüne %79 oranında hisse ile
Savia sahip bulunmaktadır. Mevcut durumda, Seminis Inc. de dahil olmak üzere,
Savia Grup şirketlerini kontrol eden Alfonso Romo Garza, devralma işlemi
sonrasında da Seminis Inc.’ın yönetim kurulu başkanı ve genel müdürü olarak
faaliyet gösterecektir. “Hissedarlar Anlaşması” nın 5.3. maddesi uyarınca Alfonso
Romo Garza, söz konusu sözleşmede belirtilen ‘temerrüt’ halleri oluşmadıkça
devralınan Seminis Inc.’in Yönetim Kurulu’nun çoğunluğunu atama hakkına sahip
olacaktır. Ayrıca, anılan anlaşma çerçevesinde Fox Paine & Company LLC ve
Alfonso Romo Garza, belirli işlemler konusunda veto haklarına sahip
bulunmaktadırlar. Söz konusu veto hakları çerçevesinde, Seminis Inc.'ın sermaye
yapısının değişmesi, belirli bir miktarı aşan değerde varlık satışları, devir ya da
diğer tasarruflar gibi konularda alınacak kararlar, yönetim kurulunun
çoğunluğunun ve yönetim kurulunun çoğunluğunu aday gösterme hakkına sahip
olmayan tarafın onayını gerektirmektedir. Bu açıdan bakıldığında, mevcut
durumda Seminis Inc.’ın kontrolünü tek başına elinde bulunduran Alfonso Romo
Garza, devralma işlemi sonrasında şirketin kontrolünü devralan konumundaki
Fox Paine & Company LLC ile paylaşacak ve şirket üzerinde ortak kontrol tesis
edilecektir.
1 Seminis Acquisitions LLC tarafından Fox Paine Seminis Holdings LLC’ye devredilecek Seminis
Inc. hisse oranı %91’dir. Ancak, Seminis Inc. ile aynı grup içerisinde yer alan Pulsar Internacional
S.A. de C.V.’nin alacaklıları konumunda bulunan tahvil ve türev sermaye piyasası araçları
sahiplerinin Seminis Inc.’in sermayesinin yaklaşık %16’sını satın alma opsiyonları bulunmaktadır.
Bu opsiyonun ilgili teşebbüslerce tamamen kullanılması durumunda, devralma sonrasında Fox
Paine Seminis Holdings LLC Seminis Inc.’in ancak %75 hissesine sahip olabilecektir.
03-62/749-353
5
1997/1 sayılı Tebliğ'in 2. maddesinde “Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü
ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya
çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti
sınırlayıcı amaç ve etkisi olmayan ortak girişimler” birleşme veya devralma olarak
nitelendirilmektedir. Dolayısıyla, inceleme konusu devralma işlemi, Tebliğ
kapsamında bir devralmadır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesine göre,
devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde
ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini aşması halinde
veya bu oranı aşmasa dahi, toplam cirolarının 25 trilyon TL’yi aşması halinde,
Rekabet Kurulu’ndan izin alınması gerekmektedir. Seminis Acquisitions LLC’nin
Seminis Inc. hisselerini Fox Paine Seminis Holdings LLC’ye devretmesi işlemi
değerlendirildiğinde, Tebliğ’de belirtilen ciro eşiğinin aşılmadığı görülmektedir.
Bununla birlikte, bildirim formunda, Türkiye’ye ithal edilen tohumlar içerisinde
Seminis Inc.’ın sahip olduğu pazar payları incelendiğinde, balkabağı tohumu
bakımından, söz konusu işlemin, izne tabi olduğu anlaşılmaktadır. Tablo-1'de
Seminis Inc.’ın Türkiye’ye ithal edilen tohumlar içerisinde, ciro olarak pazar
payına yer verilmiştir.
Tablo1: Türkiye’ye İthal Edilen Tohumlar İçerisinde Seminis Inc.’ın Payı
Sebze/Meyve Çeşidi Pazar Payı (%)
Domates (Taze) ……
Domates (Sanayi Tipi) ……
Tatlı Biber ……
Patlıcan ……
Salatalık ……
Salatalık (Turşuluk) ……
Karpuz ……
Kavun ……
Balkabağı ……
Kabak ……
Fasulye ……
Mısır ……
Karnabahar ……
Soğan ……
Havuç ……
Lahana ……
Ispanak ……
Diğer Yapraklılar ……
H.4.2. Hakim Durum Değerlendirmesi
4054 sayılı Kanun'un 7. maddesinin birinci fıkrasında, bir veya birden fazla
teşebbüsün hakim durum yaratmaya ya da hakim durumlarını güçlendirmeye
yönelik olarak piyasadaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuracak şekilde birleşmeleri veya bu sonucu doğuracak şekilde bir teşebbüsün
başka bir teşebbüsü devralması hukuka aykırı bulunmuş ve yasaklanmıştır.
03-62/749-353
6
Devralınan konumdaki teşebbüs olan Seminis Inc. sebze ve meyve tohumu
üretimi ile iştigal etmektedir ve Türkiye’de bir yavru şirketi aracılığı ile faaliyetlerini
sürdürmektedir. Devralan konumundaki teşebbüs olan Fox Paine Seminis
Holdings LLC’in ise söz konusu tohum pazarlarının hiçbirinde faaliyeti
bulunmamaktadır.
Balkabağı tohumu pazarı dışındaki ilgili ürün pazarlarında Seminis Inc. hakim
durumda değildir. Balkabağı tohumu pazarında ise Seminis Inc.’in pazar payı
%…..’dir. Ancak, bu pazar payı sadece ithal tohumların değerlendirmeye
alınması neticesinde hesaplanan pazar payıdır. Yerli tohum üretimi de
hesaplamaya dahil edildiğinde söz konusu teşebbüsün balkabağı tohumu
pazarındaki payının %….. civarında olduğu tahmin edilmektedir. Bu durumda,
Seminis Inc.’ın bu pazarda da hakim durumda olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Seminis Inc. balkabağı tohumu pazarında hakim durumda kabul edilse dahi,
devralan konumundaki Fox Paine Seminis Holdings LLC’nin herhangi bir şekilde
tohum pazarında faaliyet göstermemesi nedeniyle, inceleme konusu devralma
neticesinde yeni bir hakim durumun yaratılması ya da mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesi söz konusu değildir.
I. SONUÇ
Yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında, Seminis Inc. hisselerinin Seminis
Acquisitions LLC tarafından Fox Paine Seminis Holdings LLC’ye devredilmesi
işleminin, ilgili ürün pazarı olarak belirlenen tohum pazarlarında söz konusu
teşebbüslerin toplam ciroları 25 trilyon TL’lik eşiğin altında olmasına rağmen, ilgili
pazarlardan balkabağı tohumu pazarındaki pazar payının %25 eşiğinin üzerinde
olması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğuna; bu
işlem sonucunda aynı Kanun’un 7. maddesinde yasaklanan nitelikte bir hakim
durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı anlaşıldığından,
bildirim konusu devralma işlemine izin verilmesine OY BİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy