Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-4-334 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-39/814-257
Karar Tarihi : 23.06.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, 10
Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Ali Fuat KOÇ, Yunus ALTINIŞIK
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- İrfan KÜÇÜKHAYRAT
Yeni San. Sit.36 Blok No:8 Isparta
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Sevindi Tarım Mak. Otomotiv Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.
Ankara yolu 3.Km. Çankırı
E. DOSYA KONUSU: Sevindi Tarım Mak. Otomotiv Madencilik San. ve Tic. Ltd. 20
Şti.'nin bayisi Hayratoğlu Ticaret’e mal tedarik etmeyi kestiği ve bayilik
sözleşmesini 4054 sayılı Kanun'a aykırı olarak feshettiği iddiaları.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Sevindi Tarım’ın Isparta’da faaliyet
gösteren ve bayisi olan Hayratoğlu Ticaret’e mal tedarik etmeyi kestiği ve bayilik
sözleşmesini 4054 sayılı Kanun’a aykırı olarak feshettiği ifade edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 27.12.2010 tarih ve 9665 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 25.01.2011 tarih ve
2010-4-334/İİ-11-360.EA sayılı İlk İnceleme Raporu, Kurul’un 03.02.2011 tarihli
toplantısında değerlendirilmiş ve 11-07/128-M sayılı kararı ile konu hakkında
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme 30
sonucunda hazırlanan 16.06.2011 tarih ve 2010-4-334/ÖA-11-326.AFK sayılı
Önaraştırma Raporu, 17.06.2011 tarih ve REK.0.08.00.00-110.02.02/286 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 11-39 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Sevindi Tarım Mak. Otomotiv
Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin, bayisi Hayratoğlu Ticaret’e mal tedarik etmeyi
kestiği ve bayilik sözleşmesini 4054 sayılı Kanun’a aykırı olarak feshettiği iddialarına
yönelik şikayetin reddedilmesi gerektiği ve konu hakkında soruşturma açılmasına
gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 40
I.1. İgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, şikayetçinin geçmişte, tek seferliğine, Sevindi
Tarım’dan çeşitli niteliklerde 3 adet römork ve 1 adet yangın tankeri alarak satışını
yaptığı anlaşılmıştır. Ayrıca Sevindi Tarım’ın 2011 yılı fiyat listesinden şikayete konu
olan alanda römork cinsi ve çeşitlerini (Tek dingil- çift dingil, damperli-dampersiz gibi
11-39/814-257
2
çeşitli niteliklerde römorklar, su tankeri ve bahçe forklift) üretip pazarladığı
görülmüştür.
Dosya konusu ürünler ve incelenen tarafın faaliyet konusu dikkate alınarak ilgili ürün
pazarı genel olarak tarım makineleri imalatı ve satışı pazarı olarak belirlenmiştir. 50
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürünlerin tüm Türkiye'de dağıtımının yapılabildiği ve ülke genelinde rekabet
koşullarında bölgeler bazında belirgin farklılıklar olmadığı göz önüne alınarak ilgili
coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir.
I.2. Önaraştırma Sürecinde Elde Edilen Bilgi, Belge ve Tespitler
Sevindi Tarım, Çankırı’da yem sanayi, tarım makineleri, petrol ve lokantacılık gibi
çeşitli alanlarda faaliyet gösteren bir şirkettir. 2010 yılında Sevindi Tarım tarafından
satılan toplam römork sayısı 562 adet iken söz konusu teşebbüsün yurtiçi satışları
2010 yılında 2.446.811 TL olarak gerçekleşmiştir. Söz konusu teşebbüs tarafından
Türkiye genelinde pazar payı %3-5 arasında tahmin edilmektedir. Sevindi Tarım’ın 60
yıllık cirosu ve sattığı tarım makinelerinin adedi ve kendi pazar payı tahminleri dikkate
alındığında tarım makineleri pazarında çok düşük bir pazar payına sahip olduğu
anlaşılmıştır. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden anlaşıldığı kadarıyla Sevindi
Tarım, üretmiş olduğu ürünlerin dağıtım ve pazarlamasını gerçekleştirirken, Türk
Ticaret Kanunu’nda belirtilen bayilik hükümlerine göre, herhangi bir şirket ya da
kurumla sözleşme yapmamaktadır. Bu bağlamda, yetkili satıcılardan Sağlam
Tarım’dan elde edilen belgeler doğrultusunda, Sevindi Tarım’ın ürünlerini Burdur il
ve ilçelerinde satmakta yetkili olduğu, ancak bayilik ilişkilerini belirleyen herhangi bir
ibare bulunmadığı görülmüştür. Bu çerçevede Sevindi Tarımın kurumsallaşmış bir
bayilik sistemine sahip olmadığı ve bayi ile sağlayıcı arasındaki ilişkilerin ayrıntılı 70
olarak düzenlendiği bayilik sözleşmelerinin bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Diğer yandan Sevindi Tarım’dan elde edilen bilgilere göre, Hayratoğlu Ticaret ile
ilişkisinin sona erme nedeni, Sevindi Tarım’ın pazarlama politikası gereği peşin
çalışmaya yönelmesinden dolayı adı geçen firma ile vade ve fiyatta anlaşma
sağlayamamasıdır.
Önaraştırma kapsamında, şikâyete konu teşebbüsün yetkili satıcılarından bazıları ile
konuya ilişkin bilgi almak amacıyla görüşmeler yapılmıştır. Taraflar ile yapılan
görüşmelerde elde edilen bilgiler aşağıda sunulmuştur.
Isparta Keçiborlu’da faaliyet gösteren Aynalı Ticaret adlı teşebbüste Yücel Aynalı,
Denizli’de faaliyet gösteren Esenlik Motorlu Araçları adlı teşebbüste Rıza Esenlik, 80
Samsun’da faaliyet gösteren Kocatepe Ticaret adlı teşebbüste Dilaver Kocatepe,
Eskişehir Çifteler’de faaliyet gösteren As Tarım Market Ziraat Aletleri adlı teşebbüste
Can Rusçuk, Kütahya Tavşanlı’da faaliyet gösteren Bereket Motorlu Araçları San. Tic
Ltd. Şti.’de Osman Oral ve Burdur’da faaliyet gösteren Sağlam Tarım adlı teşebbüste
Mehmet Kınacı adlı şahıslarla telefon görüşmeleri yapılmıştır. Sağlam Tarım
haricinde diğer tüm teşebbüs yetkilileri ile yapılan görüşmeler neticesinde söz konusu
yetkili satıcıların kendi il veya ilçeleri dışındaki yerlere de ürün satabildikleri
anlaşılmış ve aktif veya pasif satışların kısıtlandığına dair herhangi bir bilgiye
ulaşılamamıştır.
Diğer taraftan, yapılan görüşmede Sağlam Tarım yetkilisi tarafından; satış 90
faaliyetlerinin sadece Burdur ili içerisinde yapıldığı, farklı illere satış yapılmadığı, bu
durumun da Sevindi Tarım’ın bilgisi dâhilinde olmakla birlikte, kendi ticari ahlak
görüşü doğrultusunda böyle bir karar alındığını vurgulamış ve Sevindi Tarım’ın bu
konuda bir yaptırımı bulunmadığını dile getirmiştir.
11-39/814-257
3
I.3. Değerlendirme
Sevindi Tarım’ın sahip olduğu pazar payı ve iş hacmi dikkate alındığında hakim
durumda bulunmadığı ve bu nedenle şikayet konusu iddiaların 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesi kapsamına girmeyeceği açıktır. Bu
doğrultuda şikayet konusu iddialar 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında 100
değerlendirilmiştir. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde, “belirli bir mal veya hizmet
piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama
amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan
teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar
ve eylemleri hukuka aykırı ve yasak” kabul edilmiştir.
Bu çerçevede şikayet konusu Sevindi Tarım tarafından gerçekleştirilen Hayratoğlu
Ticaret’e yönelik bayiliğin feshedilmesi ve mal vermenin kesilmesi uygulamaları,
Sevindi Tarım’ın bayilerine yönelik belirli bölgelere ve/veya müşterilere aktif ve/veya
pasif satışları yasaklamaya yönelik politikalarından kaynaklanıyorsa söz konusu
uygulamaların 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal oluşturabilmesi 110
mümkündür.
Ancak yürütülen önaraştırma sürecinde, Sevindi Tarım tarafından aktif ya da pasif
satışın engellenmesi yönünde sistemli bir strateji izlendiğine dair tutarlı herhangi bir
bilgi veya bulguya ulaşılamamıştır. Bunlara ek olarak, söz konusu firmanın yetkili
satıcılarıyla yapılan görüşmeler neticesinde, aktif ve/veya pasif satışların
kısıtlanmasına dair beyanat veren olmamıştır. Bu çerçevede dosya konusu iddialara
ilişkin olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
Diğer taraftan incelenen taraf olan Sevindi Tarım’a 4054 sayılı Kanun ve 2002/2
sayılı Tebliğ hakkında bilgilendirici bir görüş yazısının gönderilmesinin faydalı olacağı
düşünülmüştür. Bilindiği üzere, üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde 120
faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin
alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar -dikey anlaşmalar-
2003/3 ve 2007/2 sayılı Rekabet Kurulu Tebliğleri ile Değişik 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nde (2002/2 sayılı Tebliğ) belirtilen
koşulları taşıması kaydıyla, Kanunun 4. maddesindeki yasaklamadan Kanunun 5.
maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak grup olarak muaf tutulmuştur. 2002/2 sayılı
Tebliğ ile alıcının müşterilerince yapılacak satışları kapsamaması kaydıyla, sağlayıcı
tarafından kendisine veya bir alıcıya tahsis edilmiş münhasır bir bölgeye ya da
münhasır müşteri grubuna yapılacak aktif satışların kısıtlanması Tebliğ kapsamında
muafiyetten faydalanan bir kısıtlama kabul edilirken, pasif satışların kısıtlanması 130
anlaşmayı grup muafiyeti kapsamından çıkarmaktadır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy