1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D3/1/Y.Y.-02/01 (Menfi Tespit/Muafiyet)
Karar Sayısı : 02-02/18-3
Karar Tarihi : 15.1.2002
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU.
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER,
Mustafa PARLAK, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER: Onur Yelda YÜKSEL, Hilmi BOLATOĞLU
C- BAŞVURUDA BULUNAN: Exel Depolama ve Dağıtım Hizmetleri A.Ş.
Temsilcisi: Gülperi YÖRÜKER
Güllü Sokak No:1 80630 3.Levent/İSTANBUL
D- TARAFLAR: Exel Depolama ve Dağıtım Hizmetleri A.Ş.
10. Yıl Caddesi Belgrat Kapı Karşısı
34760 Zeytinburnu/İSTANBUL
Sezginler Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
10. Yıl Caddesi Belgrat Kapı Karşısı
34760 Zeytinburnu/İSTANBUL
E- DOSYA KONUSU: Sezginler Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Exel Depolama ve
Dağıtım Hizmetleri A.Ş. arasında imzalanan "Açık Hesap Sözleşmesi"ne menfi
tespit belgesi verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.9.2001 tarih ve 4121 sayı ile intikal
eden bildirim üzerine; 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. ve 8.
maddeleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 9.1.2002 tarih,
D3/1/Y.Y.-02/01 sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Ön İnceleme Raporu 11.1.2002 tarih,
REK.0.07.00.00/2 sayılı Başkanlık önergesi ile 02-02 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Sezginler Gıda Sanayi ve Ticaret
A.Ş. (Sezginler Gıda) ile Exel Depolama ve Dağıtım Hizmetleri A.Ş. (Exel
Depolama) arasında imzalanan "Açık Hesap Sözleşmesi" için yapılan menfi tespit
başvurusuna ilişkin olarak;
- “Açık Hesap Sözleşmesi”nin "Amaç" başlıklı 2.1. ve 2.4. maddelerinde yer alan
Sezginler Gıda ile Exel Depolama arasında münhasır tedarik düzenlemelerine ilişkin
hükümlerin daha önce Ocean Overseas Holdings Limited (Ocean Overseas) ile
Sezginler Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş., Sezgin Elmas, Saniye Elmas ve Burak Elmas
(Sezginler) arasında, Exel Depolama ve Dağıtım Hizmetleri A.Ş.'nin kurulmasına
2 REKABET KURUMU
yönelik olarak gerçekleştirilen ortak girişim işleminin yan sınırlaması niteliğinde
olduğu,
- Bu çerçevede ilgili hükümlerin ve sözleşmenin ortak girişim işlemiyle birlikte
değerlendirilerek, Rekabet Kurulu’nun “Ortak Girişim Sözleşmesi” bakımından 01-
29/285-85 sayılı kararı doğrultusunda, bildirim konusu “Açık Hesap Sözleşmesi”ne
menfi tespit belgesi verilebileceği
ifade edilmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
Ürün Pazarı: Dosya mevcudu bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili ürün pazarı tedarik
zinciri yönetim hizmetleri de dahil olmak üzere, perakende satış, sağlık ve tüketici
sektörlerinde sunulacak lojistik yer hizmetleri ile depolama ve ulaşım hizmetleri
pazarı olarak belirlenmiştir.
Coğrafi Pazar: Sözleşmenin coğrafi uygulama alanı dikkate alınarak, ilgili coğrafi
pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak tespit edilmiştir.
H.2.Taraflar
H.2.1. Sezginler Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Sezginler Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Sezginler Gıda), hızlı tüketim
mamullerinin satışı ve toptan satışı ile otellere, restoranlara, hastanelere, yemek
dağıtım şirketleri ile toptan yemek tüketimi yapan diğer şirketlere yemek ve temizlik
ürünlerinin tedariki alanlarında faaliyet göstermektedir. Ayrıca Sezginler Grup
Şirketleri bünyesinde üretilen ürünlerin ithalatını da yapmakta olup, ortaklık yapısı
aşağıdaki gibidir:
Tablo 1. Sezginler Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin Ortaklık Yapısı
Pay Sahipleri Pay Tutarı (TL) Pay Oranı (%)
Sezginler Holding A.Ş. 2,313,600,000,000 48.0000
Sezgin Elmas 1,232,815,000.000 25.5771
Saniye Elmas 257,984,000,000 5.3523
Burak Elmas 25,798,000,000 0.5352
Burçak Deniz 25,798,000,000 0.5352
Yılmaz Aktuna 5,000,000 0.0001
Halka Açık Bölüm 964,000,000,000 20.0000
Toplam 4,820,000,000,000 99.9999
H.2.2. Exel Depolama ve Dağıtım Hizmetleri A.Ş.
Exel Depolama ve Dağıtım Hizmetleri A.Ş. (Exel Depolama) Ocean Overseas
ile Sezginler arasında kurulmuş bir ortak girişim şirketidir. Bu şirketin amaç ve
konusu perakende satış, tüketici, sağlık ve diğer ilgili tüm sektörlerde müşterilere
geri dönüşüm yönetim hizmetleri ve tedarik zinciri yönetim hizmetleri sağlamak da
3 REKABET KURUMU
dahil üçüncü kişilere lojistik yer hizmetleri, depolama ve ulaşım hizmetleri sağlamak
olup, ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 2. Exel Depolama ve Dağıtım Hizmetleri A.Ş.'nin Ortaklık Yapısı
Pay Sahipleri Pay Tutarı(TL) Pay Oranı (%)
Ocean Overseas 68,500,000,000 50.0
Sezginler Gıda A.Ş. 64,390,000,000 47.0
Sezgin Elmas 1,370,000,000 1.0
Saniye Elmas 1,370,000,000 1.0
Burak Elmas 1,370,000,000 1.0
Toplam 137,000,000,000 100.0
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirim konusu "Açık Hesap Sözleşmesi"nin yapılması, Sezginler ile Ocean
Overseas Holdings Limited arasında, Exel Depolamanın kurulmasına yönelik olarak
imzalanan "Ortak Girişim Sözleşmesi"nde öngörülmüştür. Bu sözleşmede Sezginler
Gıda ile ortak girişim şirketi Exel Depolama arasında imzalanacak bir "Açık Hesap
Sözleşmesi"ne istinaden, Sezginler Gıda'nın, Exel Depolama'yı fiziksel dağıtım
işlemlerinin tek lojistik ve tedarik zinciri yönetim hizmetlerinin münhasır tedarikçisi
olarak atayacağı hükmü yer almaktadır. Söz konusu "Açık Hesap Sözleşmesi" "Ortak
Girişim Sözleşmesi"nde yer alan bu hüküm gereğince imzalanmıştır.
İlgili "Ortak Girişim Sözleşmesi" Rekabet Kurumu kayıtlarına 16.3.2001 tarih
ve 1063 sayı ile intikal eden başvuru dilekçesi ile bildirilmiş ve menfi tespit talebinde
bulunulmuştur. Rekabet Kurulu 26.6.2001 tarih ve 01-29/285-85 sayılı kararında;
ortak girişim işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ'in 2. maddesinde tanımlanan "Birleşme
ve Devralma Sayılan Haller"den biri olduğu, bu işlem sonucunda 1998/2 sayılı Tebliğ
ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ ile öngörülen eşiklerin aşılmaması nedeniyle anılan
ortak girişim işleminin Rekabet Kurulu'nun iznine tabi olmadığı sonucuna ulaşmıştır.
Ortak girişim işlemi ile doğrudan ilgili ve varlığı için gerekli olan kurucu
anlaşma dışındaki ilave anlaşmaların ortak girişim işlemiyle birlikte değerlendirilmesi
gerekmektedir. Bu çerçevede ortak girişim işleminin birleşme ve devralma sayılan
hallerden biri olarak nitelendirilmesi halinde bu işlemle doğrudan ilgili ve işlem için
gerekli, diğer bir deyişle yan sınırlama sayılabilecek hükümler içeren ek
anlaşmalarda rekabeti kısıtlayan hükümler olsa bile bu hükümler yoğunlaşma
işleminin yan kısıtlamaları olarak kabul edilerek birleşme ve devralma işlemiyle
birlikte değerlendirilecektir. Bu çerçevede "Açık Hesap Sözleşmesi"nin rekabeti
kısıtlar nitelikte hükümler içerip içermediğinin ve bunların yoğunlaşma işleminin yan
sınırlaması sayılıp sayılamayacağının belirlenmesi gerekmektedir.
"Açık Hesap Sözleşmesi"nin 2.1. ve 2.4. maddelerinde, Sezginler Gıda'nın
lojistik hizmetler bakımından Exel Depolama'yı münhasır tedarikçisi olarak atayacağı
belirtilmektedir. Bu maddelerle getirilen tedarik düzenlemesini, Exel Depolama'nın
kurulmasına yönelik olarak yapılan "Ortak Girişim Sözleşmesi"nde öngörülen ana
teşebbüslerin ortak girişim şirketiyle rekabet etmeyeceklerine ilişkin hükümden ayrı
değerlendirmek mümkün değildir. Bu rekabet yasağı çerçevesinde Sezginler
4 REKABET KURUMU
Gıda'nın, satış ve pazarlama hizmetlerini sunarken kendi bünyesinde
gerçekleştirdiği, fakat aynı zamanda Exel Depolama'nın faaliyet konusunu oluşturan
lojistik hizmetlerin kapsamında yer alan nakliye ve stoklama gibi faaliyetlerden
çekilmesi gerekmektedir.
Rekabet yasakları çerçevesinde ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet
alanından çekilmeleri sonucu ekonomik bütünlükleri bozulmaktadır. Buna bağlı
olarak ana teşebbüslerin önceden kendi bünyelerinde sağladıkları girdi ve
hizmetlere ulaşmalarında aksamalar ve kesintiler meydana gelmektedir. Bu
olumsuzlukların giderilmesine yönelik ve geçici bir dönemle sınırlı olacak şekilde,
ortak girişimlerin ana teşebbüslere satış yapması veya belirli hizmetleri sunması,
hem devredilmeyen hem de ortak girişime devredilen faaliyetlerde mal ve/veya
hizmet tedarikinin sürekliliğini sağlamakta ve bu nedenle yoğunlaşma işleminin yan
sınırlaması olarak kabul edilmektedir.
Ayrıca ortak girişim şirketlerinin ana teşebbüslere çeşitli mal ya da hizmetleri
sağlamaları, yeni ekonomik birimin pazarda tutunabilmesi ve aktif rol oynayabilmesi
için gerekli görülmektedir. Ortak girişimin başlangıç döneminde aynı pazarda faaliyet
gösteren büyük ve oturmuş firmalara karşı rekabet edebilmesini, dolayısıyla
başarıyla hayata geçirilmesini sağlamaları nedeniyle de bu düzenlemeler
yoğunlaşma işleminin yan sınırlaması olarak kabul edilmektedir.
Diğer yandan tedarik düzenlemesinin münhasırlık içermesi halinde, bu
düzenlemenin belli koşulları bulunmadıkça yan sınırlama olarak nitelendirilmemesi
gerekmektedir. Bu koşullar; ilgili ürün ya da hizmetin özelliklerinin münhasır tedarik
düzenlemesini gerektirmesi ya da ürünün ilk kez piyasaya sürülmesi nedeniyle
henüz gerçek anlamda bir pazarının bulunmamasıdır.
Tedarik düzenlemesinin konusunu oluşturan lojistik hizmetler; her türlü satın
alma faaliyetlerinin, malzeme stoklama ve hareketlerinin, ham ve mamul maddelerin
envanterlerinin ve bunların bilgi akışıyla birlikte satış kanallarındaki taleplerinin etkin
maliyet yöntemiyle mevcut ve gelecekteki karlılığı en üst düzeye çıkartmaya
odaklanmış stratejik bir yönetimdir. Lojistik hizmetlerin özellikleri nedeniyle nakliye,
depolama ve stok yönetimi gibi fiziksel dağıtıma ilişkin faaliyetlerde verimliliğin, bu
çerçevede dağıtım kanallarının etkinliğinin sağlanabilmesi için tüm tedarik ve
dağıtıma ilişkin bilgilerin tek bir elde toplanması ve değerlendirilmesi gerekmektedir.
Dolayısıyla lojistik hizmetlerin yapısı gereğince, bir teşebbüsün bu hizmetleri aynı
anda birkaç firmadan alması hedeflenen etkinliğe ulaşılmasında özellikle bu firmalar
arasında oluşacak bilgi koordinasyonsuzluğu nedeniyle mümkün olmayacaktır. Bu
çerçevede Sezginler Gıda'nın ilgili hizmetleri Exel Depolama'dan münhasıran alması
makuldür.
Tedarik düzenlemelerinin yan sınırlama olarak değerlendirilebilmeleri için
sürelerinin belli bir başlangıç dönemi için öngörülmesi ve yeni teşebbüsün pazarda
tutunmasını sağlayacak uzunlukta olması gerekmektedir. Ortak Girişim Şirketi'nin
kuruluşuna ilişkin "Ortak Girişim Sözleşmesi" hükümlerinin değerlendirilmesi
aşamasında, belirsiz süreli olarak öngörüldüğü anlaşılan "Açık Hesap
Sözleşmesi"nin süresi taraflarca Rekabet Kurulu'nun 26.6.2001 tarih ve 01-29/285-
85 sayılı kararı doğrultusunda üç yıllık bir başlangıç dönemini kapsayacak şekilde
sınırlandırılarak, makul bir uzunluğa getirilmiştir. Başlangıç tarihi ise sözleşmenin
5 REKABET KURUMU
"Tanımlar ve Yorumlar" başlıklı 1. maddesi uyarınca 1 sayılı ekinde tanımlanmış ve
27.2.2001 olarak belirlenmiştir.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde; Sezginler Gıda Sanayi ve
Ticaret A.Ş. ile Exel Depolama ve Dağıtım Hizmetleri A.Ş. arasında imzalanan "Açık
Hesap Sözleşmesi" ile ilgili olarak;
- Bildirim konusu “Açık Hesap Sözleşmesi”nin "Amaç" başlıklı 2.1. ve 2.4.
maddelerinde yer alan Sezginler Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Exel Depolama ve
Dağıtım Hizmetleri A.Ş. arasında münhasır tedarik ilişkisi kurulmasına ilişkin
hükümlerin daha önce Sezginler Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş., Sezgin Elmas, Saniye
Elmas ve Burak Elmas (Sezginler) ile Ocean Overseas Holdings Limited (Ocean
Overseas) arasında Exel Depolama ve Dağıtım Hizmetleri A.Ş.'nin kurulmasına
yönelik olarak gerçekleştirilen ortak girişim işleminin yan sınırlaması niteliğinde
olduğuna,
- Bu çerçevede ilgili hükümlerin ve sözleşmenin ortak girişim işlemiyle birlikte
değerlendirilerek, Rekabet Kurulu’nun “Ortak Girişim Sözleşmesi” bakımından
26.6.2001 tarih ve 01-29/285-85 sayılı kararı doğrultusunda, bildirim konusu “Açık
Hesap Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi verilmesine,
OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy