Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-1-2 (Ortak Girişim/Birleşme)
Karar Sayısı : 06-08/103-29
Karar Tarihi : 2.2.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Cengiz SOYSAL, Özgür BAL
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - The Shell Company Turkey Limited
Temsilcileri Av. Selim KEKİ ve Av. Orçun DOĞANCALI 20
Ali Zeren Sok. No:7 Daire 1 34330 Levent/İstanbul
- Turcas Petrol A.Ş.
Temsilcileri Av. Onur KORDEL ve Av. Orkun GÜNCAN
Büyükdere Cad. No 151/C D:4 80300 Zincirlikuyu/İstanbul
D. TARAFLAR : - The Shell Company Turkey Limited (Shell Turkey)
Kocayol Caddesi İbrahimağa Sok. No:7 34742
Bostancı/İstanbul
- Turcas Petrol A.Ş. (Turcas)
Emirhan Cad. No:145 Dikilitaş Beşiktaş 34349 İstanbul 30
E. DOSYA KONUSU: Shell Turkey ile Turcas tarafından kurulması
tasarlanan ortak girişime izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 2.1.2006 tarih ve 3 sayı ile giren
bildirim üzerine, söz konusu devralmaya ilişkin olarak talep edilen ek bilgi ve
belgeler, Kurum kayıtlarına 20.1.2006 tarih ve 48 sayı ile intikal eden yazı ile
tamamlanmıştır. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme 40
sonucunda düzenlenen 27.1.2006 tarih, 2006-1-2/Öİ-06-CS sayılı Birleşme Ön
İnceleme Raporu, 30.1.2006 tarih, REK.0.05.00.00-120/13 sayılı Başkanlık
önergesi ile 06-08 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Shell Turkey ve Turcas Petrol
tarafından kurulacak olan Ortak Girişim Şirketi’nin 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğu; ancak söz konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut hakim durumu
güçlendiren ve bunun sonucunda ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde
05-01/3-3
2
azaltılması sonucunu doğuran nitelikte bulunmadığı; bu nedenle söz konusu 50
işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. The Shell Company Turkey Limited (Shell Turkey )
Dosya mevcudunda yer alan bilgilere göre; Shell Turkey, İngiltere ve Galler'de
kurulu bir limited şirkettir. Shell Group'a bağlı bir ortaklık olan Shell Turkey, petrol
ürünlerinin ithalatı ve dağıtımı ile iştigal etmekte olup, Türkiye'de bir Shell şubesi
olarak faaliyet göstermektedir. Şirket hisselerinin büyük çoğunluğu, Shell 60
Petroleum Company Limited'e aittir. Şirketin hissedarları şunlardır:
The Shell Petroleum Company Limited % 99,4
The Asiatic Petroleum Company Limited % 0,4
Shell Corporate Secretary Limited % 0,1
Shell Planaxis Limited % 0,1
Şirket, perakende seviyesinde, otomotiv yakıtı ile diğer petrol ürünlerini Shell
markası altında faaliyet gösteren bağımsız bayi ağı vasıtasıyla satmakta ve
ayrıca Shell Turkey doğrudan endüstriyel ve ticari müşterilere de satış 70
yapmaktadır.
Shell grubunun oto LPG işi dikey olarak entegre olsa da (yani Shell bayileri Shell
markalı oto LPG'si satmaktadır), Shell Turkey'in Türkiye'deki oto LPG
pazarındaki faaliyetleri dolaylı ve sınırlıdır. Shell Turkey Oto LPG'yi kendisi ithal
edip satmaktansa, kardeş şirketi ShellGaz Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi'nin
(Shell Gaz), bayi ağını kullanmasına müsaade etmektedir. Bunun nedeni Shell
Turkey'in, Türkiye'de oto LPG dağıtım lisansına sahip olmamasıdır.
Shell Turkey’in yönetim kurulu üyeleri aşağıdaki şekildedir: 80
Yönetim Kurulu Üyesi Görevi
Michael Harrop kurulu üyesi
Canan Ediboğlu Shell Turkey'de kurul üyesi
Ayrıca:
SPAS'ta yönetim kurulu üyesi
SEAS'ta yönetim kurulu üyesi
Shell Gaz'da yönetim kurulu üyesi
ATAS'ta yönetim kurulu üyesi
Joris Kniep
Shell Turkey'de yönetim kurulu üyesi
Dosyadaki bilgilere göre, Türkiye'de aktif olan Shell grubu şirketleri şunlardır:
● Raffinedarij Shell Mersin N.V (RSM)
RSM Türkiye'de bir Shell şubesi olarak faaliyet göstermektedir. RSM, Eylül
2004'te rafineri olarak faaliyet göstermeyi bırakmıştır. RSM, Türkiye'de petrol
05-01/3-3
3
ürünleri dağıtım lisansına da sahip değildir. RSM, OG Şirketine
devredilmeyecektir.
90
● Shell Petrol Anonim Şirketi (SPAS)
SPAS %99'u Shell Group'a ait bir anonim şirkettir. Diğer dört hissedar şunlardır:
A. Canan Ediboğlu %0,25
Ahmet Erdem %0,25
Ahmet Ural %0,25
Lütfi Avcı %0,25
Şirkete ait ve/veya bayiye ait perakende/bayi yerleri vasıtasıyla petrol ürünleri
perakende pazarlama işi ile uğraşmaktadır. SPAS, Ambarlı terminalinde Shell'e
sağlanan hakların sahibidir. SPAS, OG Şirketine devredilecektir.
100
● Shell Gaz Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi (Shell Gaz)
Shell Gaz, Shell Gas (LPG) Holdings BV üzerinden %99'u Shell Group'a ait bir
anonim şirkettir. Diğer dört hissedar şunlardır:
Hüseyin Latifoğlu %0,25
A. Canan Ediboğlu %0,25
Mehmet Vedat Aybar %0,25
Murat Kılıççı %0,25
OG Şirketinin oluşturulmasının ardından, münhasır olmayan bazda OG Şirketine
oto LPG ürününü tedarik edecektir.
110
● Çekisan Depolama Hizmetleri Limited Şirketi (Çekisan)
Bu yakıtların ve yağların depolanmasında aktif bir ortak girişim şirketidir.
Hissedarları şunlardır:
The Shell Company of Turkey Limited %50
Mobil Oil Türk A.Ş. %50
Shell'in Çekisan'daki hissesi OG Şirketine devredilecektir.
● Shell Enerji Anonim Şirketi (SEAS)
SEAS, bir gaz ve enerji şirketi olup dökme doğal gaz tedariki işi ile iştigal
etmektedir. SEAS Shell Gas BV üzerinden %99'u Shell Group'a ait bir anonim 120
şirkettir. Diğer dört hissedar şunlardır:
Nusret Cömert %0,25
A.Canan Ediboğlu %0,25
Jorge Silva %0,25
Tjerk Huisinga %0,25
SEAS, gaz ürünlerinin perakende pazarlanması ile uğraşmaktadır. OG Şirketine
devredilmeyecektir.
● Shell E&P and Gas Turkey B.V
Shell E&P and Gas Turkey B.V ham petrol arama ve üretme alanında aktif olan 130
bir Shell Group şirketinin irtibat bürosudur. OG Şirketine devredilmeyecektir.
05-01/3-3
4
● Anadolu Tasfiyehanesi A.Ş. (ATAŞ)
ATAŞ bir rafineri olarak kurulmuştu, ancak artık faaliyetlerine ruhsatlı bir yakıt
dağıtım terminali olarak devam etmektedir. Hissedarları aşağıdaki gibidir:
The Shell Petroleum Company Limited %27
BP Turkey Refining Limited %51
BP plc %15
Kenilworth Oil Company Ltd %2
Marmara Petrol Rafineri İşleri A.Ş. %5 140
The Shell Group'un ATAŞ'taki hissesi OG Şirketine devredilmeyecektir.
● Türkiye Petrol Rafinerileri AŞ
Koç Grubu ve Shell Group arasında kurulan bir ortak girişim şirketi vasıtasıyla
Tüpraş’ın hisselerinin %51'i, Özelleştirme Programı kapsamında Özelleştirme
İdaresi'nden satın alınmıştır. Bu ortak girişim şirketinin hisselerinin % 98'ı Koç
Grup'a ve %2'si ise Shell Group'a aittir. Dolayısıyla, Shell Group, Tüpraş
hisselerinin bahsedilen ortak girişim şirketi vasıtasıyla, dolaylı olarak yaklaşık %
1,02'sine sahip olacaktır. (51 X 2 / 100 = 1,02). Sonuç olarak, Shell Group,
Tüpraş'da ve/veya Tüpraş'ı kontrol eden bu ortak girişim şirketinde herhangi bir 150
kontrol hakkına sahip olmayacaktır. Shell Group'un Tüpraş'taki bu hissesi OG
Şirketine devredilmeyecektir.
H.1.2. Turcas Petrol A.Ş. (Turcas)
Dosya mevcudu bilgilere göre; Turcas Petrol A.Ş., Türkpetrol Holding ve Castrol
tarafından 1988 yılında kurulmuştur. 1992 yılında, Turcas Petrolcülük A.Ş.'nin
hisselerinin %15'i Istanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda (İMKB) halka açılmıştır.
1996 yılında Tabaş, Turcas Petrolcülük A.Ş.'deki mevcut hisselerin yaklaşık
%81'ini devralmıştır. Turcas Petrolcülük A.Ş., 30.9.1999 tarihinde Tabaş ile
birleşmiştir. Birleşmenin ardından, Tabaş ticari adını "Turcas Petrol A.Ş." olarak 160
değiştirmiştir. Turcas hisselerinin yaklaşık %18'i halihazırda İMKB'de işlem
görmektedir.
Turcas, ülke geneline yayılmış olan 650’nin üzerindeki akaryakıt istasyonu ve
200’den fazla sınai ve ticari müşterileri vasıtasıyla akaryakıt ürünleri, oto LPG ve
madeni yağ satış ve pazarlama faaliyetlerini yürütmektedir.
Turcas genel olarak Türkpetrol markası altında (bağımsız bayilerinden birkaçı
Tabaş markası altında faaliyet gösterse de) uzun vadeli satış ve marka
sözleşmeleri vasıtasıyla faaliyet göstermektedir. Dolayısıyla Turcas, oto LPG ve
madeni yağ ürünleri dağıtmak için gerekli olan lisanslara sahip olmadığı için, bu
pazarlardaki faaliyetleri dolaylı ve sınırlı olmaktadır. 170
Turcas İMKB'de kayıtlı bir şirkettir, bu suretle hisselerinin yaklaşık %18'i İMKB'de
işlem görmektedir. Turcas'ın hissedarları şunlardır:
Aksoy Petrol Dagitim Yatirimlari A.S. % 28.52
Erdal Aksoy % 19.86
Yılmaz Tecmen % 5.04
Halka Açık % 30.79
Diğer Hisseler % 15.79
Turcas yönetim kurulu üyeleri aşağıdadır:
180
05-01/3-3
5
Yönetim Kurulu Üyesi Görevi
Erdal Aksoy Başkan
Yılmaz Tecmen Kurul Üyesi ve Başkan Yardımcısı
Bülent Çorapçı Kurul Üyesi
Banu Aksoy Kurul Üyesi
Batu Aksoy Kurul Üyesi
Mehmet İlhan Nebioğlu Kurul Üyesi
Türkiye'deki etkilenen pazarlarda aktif olan ve Turcas'ın %10'dan fazla hisseye
sahip olduğu şirketler şunlardır:
● Marmara Petrol ve Rafineri İşleri A.Ş. (Marmara Petrol)
Turcas, Marmara Petrol'deki hisselerin neredeyse tamamına sahiptir. Marmara
Petrol ATAŞ'taki hisselerin %5'ini elinde tutmaktadır. Yukarıda belirtildiği gibi,
ATAŞ eskiden bir rafineri olsa da, artık ruhsatlı bir yakıt dağıtım terminaline
dönüştürülmüştür. Turcas'ın Marmara Petrol'deki hissesi OG Şirketine
devredilmeyecektir. 190
● Ambarlı Depolama Hizmetleri Ltd. Şti.
Turcas, BP Petrolleri A.Ş. (BP) ve Total Oil Türkiye A.Ş. (Total) Marmara
Denizi’nin kuzey kıyısında bulunan BP'ye ait bir terminalin müşterek kullanımı için
Ambarlı Depolama Hizmetleri Ltd. Şti. (Ambarlı) isimli bir ortak girişim şirketi
kurmuşlardır. Ambarlı hisselerinin BP ve Total %25'ine, Turcas ise %50'sine
sahiptir. Ambarlı, bu üç ortak şirkete, ürün depolama ve bu ilgili ürünlerin
alıcıların tankerlerine yüklenmesi hizmetlerini sağlayan bir hizmet şirketidir.
Turcas'ın Ambarlı'daki hissesi OG Şirketine devredilecektir.
200
H.2. YAPILAN İŞLEM
Dosya mevcudu bilgi ve belgelere göre; Shell Turkey ve Turcas müştereken
mevcut işlerinden bazılarını ayni sermaye olarak OG Şirketine koymayı ve
karşılığında da OG Şirketinde çıkarılacak olan hisselerin kendilerine verilmesini
kabul etmişlerdir. Shell grubu OG Şirketinin çıkartılan hisseli sermayesinin
%70'ine sahip olacak ve Turcas da kalan %30'una sahip olacaktır. Turcas, Ortak
Girişim Sözleşmesi'nin 8. maddesine istinaden bazı akdi haklara sahip olacak,
dolayısıyla OG Şirketi üzerinde Shell Turkey ile birlikte müşterek kontrole sahip
olacaktır. OG Şirketi Türkiye'de aşağıdaki faaliyetlerde bulunacaktır: 210
Petrol ürünlerinin (oto LPG dahil) perakende servis istasyonları
vasıtasıyla satışı, pazarlanması ve dağıtımı;
Petrol ürünlerinin ticari müşterilere satışı, pazarlanması ve dağıtımı;
Madeni yağların satışı, pazarlanması ve dağıtımı;
Petrol ürünleri ve yağların depolanması, taşınması ve dağıtımı; ve
İstasyon dahilinde market işlettirilmesi
İşlemin tamamlanmasını müteakip, Shell Turkey ile Turcas'ın halihazırdaki
hissedarlık yapılarında herhangi bir değişiklik olmayacaktır.
İşlem, tarafların aşağıda belirtilen varlıkları, OG Şirketine devretmeleriyle
sonuçlanacaktır: 220
05-01/3-3
6
Shell Turkey Turcas
Aşağıdakileri ihtiva eden perakende satış
yerleri/noktaları;
Mülkiyet hakları – Shell'e ait (ve kısmen ait)
ve bayiinin işlettiği servis istasyonu yerleri;
Yukarıdaki yerlerin bayileriyle işletme
sözleşmeleri;
Başka sözleşmeler (örneğin, kredi
sözleşmeleri, müşteri sözleşmeleri ve
finansman sözleşmeleri); ve
Yukarıdaki yerlerdeki ekipman.
Taşıt tanıma sistemine ait
ekipman/sözleşmeler etc.
Aşağıdakileri ihtiva eden perakende
satış yerleri/noktaları:
Mülkiyet hakları – Turcas'a ait ve
bayiinin işlettiği servis istasyonu
yerleri;
Yukarıdaki yerlerin bayileriyle
işletme sözleşmeleri;
Başka sözleşmeler (örneğin, kredi
sözleşmeleri, müşteri sözleşmeleri
ve finansman sözleşmeleri); ve
Yukarıdaki yerlerdeki ekipman.
Taşıt tanıma sistemine ait
ekipman/sözleşmeler etc.
Petrol ürünlerinin tedarikine ilişkin ticari müşteri
sözleşmeleri.
Petrol ürünlerinin tedarikine ilişkin
ticari müşteri sözleşmeleri.
Shell Turkey'in Shell Gaz ile olan sözleşmesi ve
Shell markalı oto LPG'nin tedarikine ilişkin Shell
Turkey, Shell Gaz ve Shell bağımsız bayileri
arasındaki sözleşmeler.
Turcas bayilerinin İpragaz markalı oto
LPG'si tedarik etmesine müsaade
eden İpragaz sözleşmesi.
Derince yağ harmanlama tesisi, sahası ve ilgili
lojistik.
Aşağıdakileri ihtiva eden tedarik ve dağıtım işi:
İskenderun terminalinin bulunduğu arazi ve
Cekisan öncesi tesis ve donanım;
Antalya terminalinin bulunduğu arazide %50
hisse ve Cekisan öncesi tesis ve donanım;
Cekisan'daki hisseler ve ilintili haklar
(örneğin, yönetim ve kapasite hakları);
Aliağa ve Samsun terminallerinde Total ile,
Trabzon terminalinde Petrol Ofisi ile
depolama ve tedarik sözleşmeleri;
Aliaga boru hattı sözleşmesi;
SPAS'ın hisseli sermayesinin %100'ü (arazi
haklarındaki ve Ambarlı terminalindeki
malvarlığında şirket hissesi dahil);
Hopa Tank Depolama Sözleşmesi;
Karayolu taşımacılığı ve süreli kiralamalar;
ve
Sevkiyat ofisi yerleri ve Batman, Kırıkkale,
Mersin ve Çınarlı terminallerindeki ortak
tesis/donanım ve binalar.
Aşağıdakileri ihtiva eden tedarik ve
dağıtım işi:
Körfez I terminali;
Körfez I ve Aliağa
terminallerindeki girdi-depolama
ve tedarik sözleşmeleri (Delta ve
Enerji);
İzaydaş ile olan Aliağa ve Körfez
terminallerindeki endüstriyel atığın
atılmasına ilişkin protokol;
Total ve BP/Mobil ile konaklama
sözleşmeleri;
Batman, Mersin ve Kırıkkale
terminallerindeki sevkıyat ofisi yeri
ve ilgili tesis ve donanım binaları;
Kırıkkale terminalindeki arazi; ve
Turcas'ın Ambarlı terminalinin
bulunduğu arazideki bütün
hissesi, Ambarlı Limited hisseleri
ve Ambarlı işletme ve kapasite
sözleşmeleri.
İşlemin ardından, Shell Turkey kendisine ait deniz ve havacılık petrol ürünleri işini
muhafaza edecektir. Fakat, Shell Turkey'in halihazırdaki deniz ve hava
yakıtlarını depolamak ve nakletmek için kullandığı malvarlığını, OG Şirketi'ne
devredeceği üzere, OG Şirketi, Shell Turkey'in deniz ve havacılık işlerini
sürdürebilmesi için, Shell Turkey'e depolama, nakil ve terminal hizmetleri
sağlayacaktır.
05-01/3-3
7
H.3 İLGİLİ PAZAR
H.3.1. İlgili Ürün Pazarları
Shell Turkey ve Turcas birleşmesi ile birlikte tarafların örtüşecek olan faaliyet 230
alanları dikkate alındığında, ilgili pazar tanımlarının üç ana başlık altında ele
alınması yerinde olacaktır.
- Beyaz petrol ürünlerinin dağıtımı
- Siyah petrol ürünlerinin dağıtımı
- Madeni yağların dağıtımı
● Beyaz petrol ürünlerinin dağıtımı
Daha önceki Kurul kararlarında da, kurşunsuz ve süper benzin ürünleri, ve dizel
gibi ham petrolden üretilen nihai yakıt ürünlerini kapsayan beyaz petrol
ürünlerinin dağıtımı ayrı bir ürün pazarı olarak kabul edilmiştir. Oto LPG ve
havacılık veya denizcilik petrol ürünlerinin ise söz konusu ilgili ürün pazarı 240
tanımının dışında tutulması gerekmektedir.
● Siyah petrol ürünlerinin dağıtımı
Siyah petrol ürünlerinin dağıtım sistemi beyaz petrol ürünlerinin dağıtım
sisteminden temel olarak farklıdır. Bayiler siyah petrol ürünlerinin satışı,
pazarlanması ve dağıtımı ile uğraşmak için kendi servis istasyonlarına veya
depolama tanklarına ihtiyaç duymamaktadırlar. Genellikle, bir kamyon, dağıtım
şirketinin depolama tesisinden ürünü alır ve ürünü doğrudan tüketicinin yerine
teslim eder. "Siyah petrol ürünleri" akaryakıtın özel ikametgahlara, endüstriyel
tesislere ve deniz taşıtlarına dağıtımını kapsamaktadır ve "dağıtım" bu ürünlerin
depolanması, taşınması, dağıtımı, pazarlanması ve satışını kapsamaktadır. 250
Nitekim, daha önceki Kurul kararlarında da siyah petrol ürünlerinin dağıtımının
ayrı bir ürün pazarı olarak alınmıştır.
● Madeni yağların dağıtımı
Madeni yağların dağıtımı ve satışı, petrol ürünlerin dağıtım ve satışından ayrı ele
alınmalıdır. Madeni yağların kendi içinde Otomotiv Yağları, Endüstriyel Yağlar ve
Gemi Yağları şeklinde bir sınıflandırmaya tabi oldukları görülmektedir.
Birleşmenin taraflarının sadece otomotiv ve endüstriyel madeni yağların dağıtımı
pazarında yer aldıkları dikkate alındığında, geçmiş Kurul kararlarına da
dayanarak1 bu alandaki ilgili pazarı:
a. otomotiv madeni yağları (motor yağları) dağıtımı; ve 260
b. endüstriyel madeni yağların dağıtımı
şeklinde belirlenmiştir. Yukarıdaki gibi, "dağıtım" madeni yağların depolanması,
taşınması, dağıtımı, pazarlanması ve satışını kapsamaktadır.
Sonuç olarak bildirime konu işleme ilişkin ilgili ürün pazarları:
- Beyaz petrol ürünleri (havacılık veya denizcilik petrol ürünleri hariç)
- siyah petrol ürünleri
- otomotiv madeni yağları (motor yağları) ve
endüstriyel madeni yağların dağıtımı
şeklinde tanımlanmıştır.
1 12.12.2000 tarih ve 00-49/517-282 sayılı BP/Mobil; 03.08.2000 tarih ve00-29/329-185 sayılı BP/Castrol
kararları;
05-01/3-3
8
270
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Turcas ve Shell Turkey halihazırda ilgili petrol ürünlerini müşterilerine bütün
ülkeyi kapsayan dağıtım ağları vasıtasıyla tedarik etmektedirler. Bu pazarlara
ilişkin coğrafi pazarın dar tanımlanmasını gerektirecek bir durumun söz konusu
olmadığından, ilgili coğrafi pazarı Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak kabul
edilmiştir.
H.4. DEĞERLENDİRME
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde birleşme sayılan ortak girişimlere ilişkin şu
tanımlama yer almaktadır;
“Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip olacak 280
şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki
veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi
olmayan ortak girişimler (joint-venture).”
Bildirime konu olan Ortak Girişim ele alındığında, Shell Turkey ve Turcas’ın Ortak
Girişim üzerinde ortak kontrole sahip olduğu görülmektedir. Şöyle ki; yedi üyeden
oluşan Yönetim Kurulu’nda Shell Turkey’in 5 Turcas’ın 2 üyesi bulunacak, ancak
belli stratejik kararlarda Turcas tarafından tayin edilen üyelerin veto hakkı
bulunacaktır. Ayrıca Shell Turkey ve Turcas’ın işlemin kapsadığı faaliyet
alanlarından çekilerek bu faaliyetleri Ortak Girişime terk ettikleri görülmektedir.
Nitekim, Ortak Girişim Sözleşmesi'nin 18. Maddesi, OG Şirketi’nin ömrü 290
süresince Türkiye Cumhuriyeti'nde OG Şirketinin işinin bir parçasını oluşturan
hiçbir faaliyette, Turcas ve Shell'in OG Şirketi ile rekabet etmemeyi kabul ettikleri
sınırlayıcı bir taahhütnameyi içermektedir. Yoğunlaşma doğrucu ortak
girişimlerde bu tip rekabet yasakları işlemin gerçekleştirilebilmesiyle ilgili ve
gerekli kısıtlamalar olarak ortaya çıkmakta ve ‘Yan Sınırlama’ olarak kabul
edilmektedir. Bu yapı sonucunda kurulan Ortak Girişimin, amaçlarını
gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir
iktisadi varlık olarak ortaya çıkacağı ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak
girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayacağı
görülmektedir. 300
Yukarıdaki bilgilerden, bildirime konu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir
birleşme niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır. 1997/1 sayılı Tebliğ’de yer alan
eşikler yönüyle işleme bakıldığında ise, aşağıdaki tablodan da görüleceği üzere
cirolar itibarıyla eşiklerin aşıldığı ve dolayısıyla işlemin Rekabet Kurulu iznine tabi
olduğu görülmektedir.
2004 (YTL)
İlgili ürün pazarı Shell Turcas Toplam
Beyaz petrol ürünleri (……………) (……………) (……………)
Siyah petrol ürünleri (……………) (……………) (……………)
Otomotiv madeni y. (……………) (……………) (……………)
Birleşmenin ilgili pazarlara etkileri ele alındığında ise, işlemin ardından herhangi
bir pazarda hakim durum yaratılmasının ya da mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı görülmektedir. Şöyle ki, petrol
ürünlerine ilişkin ilgili Pazar tanımlamasında perakende satışlar ile ticari (toplu) 310
satışlar arasında bir ayırım yapılmamış olmakla birlikte, bu şekilde daraltılarak
yapılan ilgili pazarlarda dahi Shell Turkey Turcas birleşmesi sonrası Ortak Girişim
şirketinin %(…-…) pazar payı ile POAŞ’ın arkasında kalacağı görülmektedir.
05-01/3-3
9
Aşağıdaki tablodan da görüleceği üzere, birleşme işleminin ardından ne beyaz
ne de siyah petrol ürünlerinde yeni bir hakim durumun oluşması mümkündür.
Petrol ürünleri pazar payları (%)
Beyaz petrol ü.
(Perakende &
Toptan)
Beyaz petrol
(Sadece Perakende)
Siyah petrol ü.
POAŞ (…..) (…..) (…..)
Shell Turkey (…..) (…..) (…..)
Turcas (…..) (…..) (…..)
OG Şirketi
(Shell+Turcas)
(…..) (…..) (…..)
BP (…..) (…..) (…..)
OPET (…..) (…..) (…..)
TOTAL (…..) (…..) (…..)
Aytemiz (…..) (…..) (…..)
Diğerleri (…..) (…..) (…..)
Petrol ürünleri dağıtımında stratejik önemi bulunan bir faaliyet de depolamadır.
Esas itibarıyla 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ile ‘Lisanslı Depoculuk’ adı
altında yeni bir faaliyet alanı oluşturulmuş olmakla birlikte bu pazarın henüz
gelişmemiş olması nedeniyle bu alanda ayrı bir pazar tanımı yapılmasına gerek 320
duyulmamıştır. 5015 sayılı Kanun kapsamında tesislerinde boş kapasite bulunan
ileticiler ve lisanslı depocular; pazardaki rakiplerinin iletim ve depolama
taleplerini, talebin bazı şartları sağlaması halinde, karşılamakla yükümlüdür.
Dosya mevcudunda yer alan bilgilere göre, Türkiye’de dağıtım firmalarının sahip
oldukları depolama kapasiteleri dikkate alındığında ise, Shell ve Turcas
birleşmesinin ardından OG şirketinin sahip olacağı kapasitenin ülke toplam
kapasitesindeki payının %(…) olacağı görülmektedir. Dolayısıyla bildirime konu
birleşmenin depolama faaliyetleri yönüyle de Kanun’un 7. maddesi kapsamında
sakınca doğuracak bir sonucunun olmayacağı anlaşılmaktadır.
330
Petrol ürünlerinde olduğu gibi gerek otomotiv ve gerekse endüstriyel madeni
yağlar pazarında da Shell Turkey ve Turcas birleşmesinin yeni bir hakim durum
yaratmadığı aşağıdaki tablodan anlaşılmaktadır.
Madeni Yağlar 2004 Pazar Payları (%)
Otomotiv Madeni Yağları Endüstriyel Madeni Yağları
POAŞ (…..) (…..)
BP/Castrol (…..) (…..)
Exxon/Mobil (…..) (…..)
Shell (…..) (…..)
Turcas (…..) (…..)
OG Şirketi
(Shell+Turcas)
(…..) (…..)
OPET (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..)
Yukarıdaki tabloda dikkat edilmesi gereken bir husus, Turcas'a ait olarak görülen
pazar payının esas itibarıyla Turcas’ın BP/Castrol ile olan anlaşması Castrol
markalı yağların tedarikine ilişkin kontrat kapsamında yapılan satışlar
oluşturmaktadır. Birleşmenin ardından söz konusu kontratlar sona erdirilecektir.
Bu nedenledir ki, tabloda otomotiv madeni yağlarına ilişkin Turcas’a ait görülen 340
05-01/3-3
10
%(…) pazar payı, OG şirketinin pazar payı hesabına katılmamıştır. Bununla
birlikte, hesaplama hangi şekilde yapılırsa yapılsın (Turcas’ın Castrol satışları ile
sahip olduğu %(…) OG’ye aktarıldığında OG’nin payı %(…) olarak ortaya
çıkacaktır), birleşme işleminin otomotiv ve endüstriyel madeni yağlar
pazarlarında yeni bir hakim durum yaratmayacağı veya mevcut hakim durumu
güçlendirmeyeceği anlaşılmaktadır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 350
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem sonucunda 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya
mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirime konu
işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy