Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-1-162 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 06-04/56-14
Karar Tarihi : 26.1.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER : Cengiz SOYSAL, Harun ULU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Ay-Pet Oto Bakım ve Petrol San. Ve Tic. Ltd. Şti. (AYPET)
Nurlu Pınar Mah. Karlı Sk. No:70 Manisa
Temsilcisi Av. Bülent Yarol 20
Nadir Nadi Cad. Tibaş İşhanı Kat:3/316 Konak/İzmir
D. KARŞI TARAF : The Shell Comany of Turkey Limited (SHELL)
Kocayol Cad. İbrahimağa Sok. No:7 Bostancı/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: SHELL ve AYPET arasında akdedilmiş olan bayilik
sözleşmesinin rekabet hukukuna uygunlaştırılmasında ortaya çıkan
anlaşmazlığa ilişkin şikayet.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle; AYPET ile SHELL arasındaki 30
bayilik sözleşmesinin rekabet hukukuna uygunluğunun sağlanması çalışmalarında
SHELL’in hukuka aykırı davrandığı iddia edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 27.12.2005 tarih ve 1524 sayı ile intikal
eden başvuruya ilişkin hazırlanan 19.1.2006 tarih, 2005-1-162/İİ-06-CS sayılı İlk
İnceleme Raporu, 20.1.2006 tarih ve REK.0.05.00.00-110/9 sayılı Başkanlık
önergesi ile 06-04 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; AYPET tarafından Shell hakkında
yapılan şikayete ilişkin önaraştırma veya soruşturma açılmasına gerek olmadığı, 40
şikayetin reddedilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Dosya mevcudu bilgilere göre; taraflar esas itibarıyla 1992 yılında sağlayıcı-bayi
ilişkisine girmişler, bu ilişki içinde AYPET bayiliğin söz konusu olduğu mülkiyet
sahibi oldukları istasyona ilişkin SHELL ile 20 yıl süreli kira sözleşmesi yapmış,
bunun karşılığında istasyonun işletilmesine ilişkin de 1 yıl süreli olan ancak
06-04/56-14
2
tarafların feshi ihbarda bulunmaması halinde otomatik olarak uzayan sözleşme
yapmışlardır. 50
Şikayet dilekçesinde sürelere ilişkin hususla birlikte, SHELL tarafından
gerçekleştirilen bazı uygulamalar özetlenmiştir. Bunlar:
- SHELL tarafından AYPET’e ayrılan kar payının çok düşük olduğu,
- AYPET ile diğer bayiler arasında SHELL’in ayrımcılık yaptığı,
- AYPET’in ‘smart kart’ ile yaptığı satışlardan SHELL’in %0.75 pay aldığı ve
bu bedelin gerekçesinin belli olmadığı,
- AYPET’in LPG satışı yapmasına SHELL tarafından izin verilmediği
60
gibi hususlardır. Esas itibarıyla yukarıdaki iddiaların, sağlayıcı ve bayisi arasındaki
ilişkiyi 2002/2 sayılı dikey anlaşmalara ilişkin Tebliğ’in dışına çıkaran, başka bir
ifadeyle Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal oluşturan bir durum teşkil etmediği
görülmektedir. Nitekim şikayet dilekçesinin yoğunlaştığı noktanın da süreye ilişkin
olduğu görülmektedir.
Şikayet dilekçesinde, eski sözleşmede süre 1 yıl olup her yıl sonunda otomatik
yenileme söz konusu iken, 7.1.2003 tarihli sözleşmede sürenin 5 yıl olarak
yenilendiği ancak her yıl sonunda otomatik yenilemenin devam ettiği, başka bir
deyişle hukuka aykırılığın söz konusu olduğu belirtilmektedir. 7.1.2003 tarihinde 70
yenilenmiş olan sözleşmenin süreye ilişkin 30. maddesi aşağıdaki şekildedir:
“İşbu İşletme Sözleşmesi 7.1.2003 tarihinde 1 (bir) nüsha olarak tanzim edilmiş
olup, süresi 5 (beş) yıldır. Ancak taraflardan herhangi biri sözleşmenin sona
ermesinden bir ay evvel feshi ihbarda bulunmadığı takdirde, işbu sözleşme her
seferinde aynı kayıt ve şartlar ile birer sene için uzatılmış olur. Hitamından bir
ay evvel fesih edilmeme suretiyle uzatılan anlaşma süresi her şart altında beş
yılı aşamaz. İşbu anlaşma 7.1.2008 tarihinde kendiliğinden münfesih olur.”
Yukarıdaki maddeye ilişkin konuyu inceleyen raportörlerce SHELL’in Avukatı ile 80
yapılan görüşmede, yeni yapılan sözleşmelerde sürenin 1 yıl ve otomatik olarak
uzayan şekilde belirlendiği ancak bu uzamanın 5 yıl ile sınırlandırıldığı belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan maddeye bakıldığında da, otomatik uzamaya ilişkin ibarenin
ardından sözleşmenin 7.1.2008’de kendiliğinden münfesih olacağının belirtildiği
görülmektedir. Başka bir ifadeyle, sözleşmenin yeni halinde sürenin 2002/2 sayılı
Tebliğ’e uygun olarak oluşturulduğu görülmektedir.
AYPET tarafından yapılan bir diğer itiraz ise, bu değişikliğin sadece işletme
sözleşmesini kapsadığı, uygunluğun sağlanması için kira sözleşmesinin de aynı
şekilde değişikliğe uğraması gerektiği yönündeki iddiasıdır. Şikayetçinin örnek 90
olarak gösterdiği 2.10.2003 tarih ve 03-64/770-356 sayılı kararda da belirtildiği
üzere;
“… rekabet hukuku açısından sözleşme sürelerinin tespiti haricinde, isletme
sözleşmesinin geçersizliği, edinilmiş hakların nasıl geri verileceği veya kira/intifa
hakkı ya da ariyet sözleşmeleri gibi taraflar arasındaki diğer anlaşmaların ne
06-04/56-14
3
ölçüde isletme sözleşmesinin esaslı bir parçası olduğu ve ne şekilde
etkileneceğine ilişkin hususların özel hukuk hükümleri çerçevesinde
değerlendirilmesi gerekmektedir.”
100
Sözleşmenin yenilendikten sonraki halinde, 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamı dışına
çıkaracak bir hükmün bulunmaması da dikkate alındığında, ortada önaraştırma
yapılmasını ya da soruşturma açılmasını gerektirecek bir hususun bulunmadığı
değerlendirilmektedir.
J. SONUÇ
Dosya konusu şikayete ilişkin olarak bir önaraştırma yapılmasına veya soruşturma
açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy