Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-1-59 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 09-34/798-201
Karar Tarihi : 5.8.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: İsmail Atalay YOLCU, Şamil PİŞMAF, Tuğçe KOYUNCU
C. ŞİKAYET EDEN : - Arslan SAĞLAM
- Vezirköprü Sağlamlar Petrol İnş. Malz. Tarım Ür. San. Tic. Ltd. Şti.
Temsilcileri Av. M. Özlem Akalın
Kale Mh. Orhaniye Geç.Kefeli Apt. No:9/1 Samsun 20
D. HAKKINDA İLK İNCELEME
YAPILANLAR : - Shell&Turcas Petrol A.Ş.
Karamancılar İş Merkezi, Gülbahar Mah. Salih Tozan Sok. No:18
B Blok Esentepe - Şişli 34394 İstanbul
- Turcas Petrol A.Ş.
Emirhan Cad. 109 Atakule K:6 Beşiktaş 34349 İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Shell&Turcas Petrol A.Ş.’nin bayilik sözleşmesini feshettiği 30
halde intifa hakkını terkin ettirmediği, yeni bayilik sözleşmesi de yapmayarak
başvuru sahibini mağdur ettiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle; başvuru sahibi Arslan Sağlam’ın
maliki olduğu taşınmaz üzerinde, 28.6.1995 tarihli resmi senetle Turcas Petrolcülük
A.Ş. (Turcas) lehine 20 yıl süre ile intifa hakkı tesis edildiği ve bayilik sözleşmesi
imzalandığı, daha sonra bayilik sözleşmesi feshedilerek Turcas ile Vezirköprü
Sağlamlar Petrol Ltd. Şti. arasında aynı taşınmazda petrol istasyonu işletilmek üzere
28.5.1997 tarihinde bayilik sözleşmesi imzalandığı, söz konusu bayilik sözleşmesinin
de 1999 yılında Turcas Petrol A.Ş. tarafından feshedildiği, yeni bayilik sözleşmesi 40
imzalanmadığı, intifa hakkının ise sona erdirilmediği bu nedenle malikin taşınmazı
kullanım hakkının engellendiği, Turcas Petrol A.Ş.’nin intifa hakkına dayanarak
taşınmazı 30.6.2006 tarihinde noterde düzenlenen “İntifa Hakkına Dayalı Kira
Sözleşmesi” ile Shell &Turcas Petrol A.Ş.’ye kiraya verdiği, 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği uyarınca intifa sürelerinin 5 yılı aşmaması
gerektiği belirtilerek gerekli yaptırımların uygulanması talep edilmiştir.
09-34/798-201
2
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.6.2009 tarih ve 4175 sayı ile giren
bildirim üzerine, yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 24.7.2009 tarih ve 2009-1-
59/İİ-09-İAY sayılı İlk İnceleme Raporu, 28.7.2009 tarih, REK.0.05.00.00-110/138 50
sayılı Başkanlık önergesi ile 09-34 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Arslan Sağlam ile Turcas arasındaki ilk işleticilik sözleşmesi ve bununla bağlantılı 20
yıl süreyle geçerli olmak üzere akdedilmiş olan 28.6.1995 tarihli intifa
sözleşmesinden oluşan iktisadi ilişkinin 18.9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında grup muafiyetinden yararlandığı,
60
- 18.9.2010 tarihinden sonra taraflar arasında mevcut olan dikey ilişkinin her iki tarafın
da rızası olmaksızın herhangi bir sebeple uzatılmaya zorlanması halinde 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde işlem tesis edilebileceği hususunun Turcas
Petrol A.Ş. ve Shell&Turcas Petrol A.Ş.’ye bildirilmesi gerektiği,
- Bununla birlikte intifa hakkının tapudan terkinine karar verme yetkisinin hukuk
mahkemelerinde olduğu, bu hususta da başvuru sahibine bilgi verilmesi gerektiği,
görüşü ifade edilmiştir.
70
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Başvuru dilekçesi, ek bilgi talebine cevaben gönderilen yazı ve ekleri incelendiğinde,
Arslan Sağlam’ın maliki olduğu taşınmaz üzerinde 28.6.1995 tarihli resmi senet ile
Turcas lehine 20 yıl süreyle geçerli olmak üzere intifa hakkı tesis edildiği ve Arslan
Sağlam ile Turcas arasında 28.6.1995 tarihinde, 20 yıl süreli akaryakıt satışına ilişkin
işleticilik sözleşmesi imzalandığı anlaşılmaktadır. Bu sözleşmenin feshedilmesinin
ardından Turcas ile başvuru sahibinin yetkili temsilcisi olduğu Vezirköprü Sağlamlar
Petrol Ltd. Şti. arasında 28.5.1997 tarihinde bir yıl süreyle geçerli olmak üzere işleticilik
sözleşmesi imzalanmıştır. 80
Yargı kararları, Rekabet Kurulunun Total-Akdağ kararı ve sonrasında almış olduğu
5.3.2009 tarihli Barbaros-Alpet, Polpet-Moil kararları çerçevesinde, başvuru konusu
Arslan Sağlam ile Turcas arasındaki işleticilik sözleşmesi ile intifa sözleşmesinin 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi anlamında birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Söz
konusu anlaşmalar bir bütün olarak ele alındığı takdirde, dikey ilişkinin 2002/2 sayılı
Tebliğ’in 5. maddesinde öngörülen beş yıllık süreyi aşar nitelikte rekabet etmeme
yükümlülüğü içerdiği sonucu ortaya çıkmaktadır.
Rekabet Kurulunun, akaryakıt sektörüne yönelik olarak yapılan önaraştırma 90
neticesinde almış olduğu 15.11.2006 tarihli ve 06-84/1059-306 sayılı kararında, yine
Kurulun almış olduğu Total-Mevlana kararına atıfla, rekabet yasağına ilişkin olarak
yapılan değerlendirmede, 18.9.2005 tarihinden önce yapılmış olan ve bu tarih itibarıyla
kalan süreleri beş yılı aşan anlaşmaların 18.9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ
ile tanınan grup muafiyetinden yararlanma ve uygulama süresi bulunduğu belirtilmiştir.
09-34/798-201
3
Buna göre Arslan Sağlam ile Turcas arasındaki ilk işleticilik sözleşmesi ve bununla
bağlantılı intifa sözleşmesi, 28.6.1995 tarihli olup, 20 yıl süreyle geçerli olmak üzere
akdedilmiştir. Dolayısıyla taraflar arasındaki dikey ilişki, 18.9.2010 tarihine kadar grup
muafiyeti kapsamındadır. İntifa hakkı devam ettiğinden, bayilik sözleşmesinin 100
feshedilmiş olması dikey ilişkiyi kesintiye uğratmamaktadır.
Dağıtıcı ile istasyon sahibi arasında hem bayilik hem de intifa sözleşmesinin
bulunduğu durumlarda, intifa sözleşmesinin muafiyetten yararlanabileceği üst sınır
taraflar arasındaki dikey ilişkiye esas teşkil eden ilk anlaşmanın yapıldığı tarihten
itibaren beş yıldır. Dolayısıyla taşınmazın intifa hakkına dayanılarak Shell&Turcas
Petrol A.Ş.’ye kiralanması (veya yeni bir bayilik ilişkisi kurulması), dikey ilişkinin grup
muafiyetinden yararlanma süresi bakımından farklı bir yoruma gitmeyi
gerektirmemektedir. Yukarıda açıklandığı üzere, intifa sözleşmesinin 2002/2 sayılı
Tebliğ’in sağladığı grup muafiyetinden yararlanma süresi 18.9.2010 tarihinde sona 110
erecektir.
Bununla birlikte, 18.9.2010 tarihine kadar taraflar müzakere ederek mevcut
sözleşmeleri sonlandırmak suretiyle, beş yılı aşmayacak şekilde yeni işleticilik
sözleşmesi ve bu süre ile uyumlu olarak yeni intifa sözleşmesi akdedebilecektir. Bu
tarihten sonra taraflar arasında akdedilmiş olan işleticilik sözleşmesi ve onunla
bağlantılı intifa sözleşmesinden oluşan “rekabet yasağına dayalı dikey ilişki”nin her iki
tarafın da rızası olmaksızın herhangi bir sebeple uzatılmaya zorlanması halinde, 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde işlem tesis edilebilecektir.
120
Rekabet Kurulu, Grup Muafiyeti Tebliğleri ile 4054 sayılı Kanunun 4. maddesinin hangi
şartlara sahip anlaşmalara uygulanmayacağını önceden ilan etmektedir. Dolayısıyla
grup muafiyeti Tebliğlerine uygun olarak yapılan anlaşmaların Kurul’a bildirilmesi
gerekmediği gibi bunlarla ilgili olarak Kuruma başvuru yapılması halinde de öncelikle
Tebliğ ile düzenlenen grup muafiyeti koşullarının geçerli olup olmadığının tespit
edilmesi gerekmektedir. Bu açıdan değerlendirildiğinde, ilgili sözleşmelerin hâlihazırda
grup muafiyeti kapsamında olduğu, dolayısıyla bu aşamada önaraştırma veya
soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
Diğer taraftan başvuru konusu intifa hakkının terkinine karar verme yetkisi ise hukuk 130
mahkemelerinde olduğundan, bu husus Rekabet Kurumunun görev alanı içinde
değildir.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Taraflar arasındaki 28.6.1995 tarihli işleticilik sözleşmesi ve bununla bağlantılı
intifa sözleşmesinden oluşan rekabet yasağına dayalı iktisadi ilişkinin,
18.9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Dikey anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti 140
Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına,
2. 18.9.2010 tarihinden sonra taraflar arasında mevcut olan dikey ilişkinin her iki
tarafın da rızası olmaksızın herhangi bir sebeple uzatılmaya zorlanması halinde
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde işlem tesis edileceği hususunun
Turcas Petrol A.Ş. ve Shell&Turcas Petrol A.Ş.’ye bildirilmesine,
09-34/798-201
4
3. Bununla birlikte intifa hakkının tapudan terkinine karar verme yetkisinin hukuk
mahkemelerinde olduğu hususunda başvuru sahibinin bilgilendirilmesine,
150
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Başkan V.
Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI
Mehmet Akif ERSİN
Doç. Dr. Mustafa ATEŞ İsmail Hakkı KARAKELLE
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY
Murat ÇETİNKAYA Reşit GÜRPINAR
Full & Egal Universal Law Academy