Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2017-1-73 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 18-06/90-45
Karar Tarihi : 20.02.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER: Hakan EREK, Bilge YILMAZ, Hande DAYAN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Serdar Naim KOSİF
- Hürrem KOSİF
- Hüdayi KOSİF
- Göksu Akaryakıt Ticaret Ltd. Şti.
Temsilcileri: Av. Murat SAYIN
Şehit Ahmet Sok. No:6-10 Ada Residence Kat:3 D:50
Mecidiyeköy /İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Shell&Turcas Petrol A.Ş.
Karamancılar İş Merkezi Gülbahar Mah. Salih Tozan Sok. No:18
B Blok Esentepe 34394 Şişli/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Shell&Turcas Petrol A.Ş.’nin yapmış olduğu dikey
anlaşmalar ve diğer uygulamaları ile 4054 sayılı Kanun’u ve 2002/2 sayılı Tebliğ’i
ihlal ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; İstanbul ili, Beykoz ilçesi, Göksu mahallesi,
31 ada 2 parsel ve 3 parselde kayıtlı taşınmazda yer alan Anadolu Hisarı Shell
Akaryakıt ve Servis İstasyonu (İSTASYON) ile ilgili olarak Shell&Turcas Petrol A.Ş.
(SHELL) ve Kosifler Petrol Tic. Ltd. Şti. (KOSİFLER)1 arasında 20.09.2010 tarihinde
yürürlüğe girmek üzere 06.08.2010 tarihinde Bayilik Sözleşmesi ve yine aynı tarihte Kira
Sözleşmesi imzalandığı, daha sonra 08.08.2012 tarihinde SHELL lehine 10 yıllık intifa
hakkı tesis edildiği, SHELL ile Serdar Naim KOSİF, Hürrem KOSİF, Hüdayi KOSİF
(ŞİKAYETÇİLER) arasında 06.08.2010 tarihinde başlayan dikey ilişkinin 06.08.2015
tarihinde bitmesi gerekirken bugüne kadar kesintisiz devam ettiği, ŞİKAYETÇİLER
tarafından SHELL’e 13.11.2017 tarihinde noter aracılığıyla bildirimde bulunulduğu
ancak SHELL’in intifa hakkını tapudan terkin etmediği, dolayısıyla SHELL hakkında
gerekli işlemlerin yapılması talep edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.12.2017 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 10.01.2018 tarih ve 2017-1-73/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 18.01.2018
tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 18-03/36-M sayı ile önaraştırma yapılmasına
karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 14.02.2018 tarih ve 2017-1-73/ÖA
sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
1 KOSİFLER, unvanını Göksu Akaryakıt Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. (GÖKSU AKARYAKIT) olarak değiştirmiş
ve 30.11.2011 tarihinden itibaren bu unvanı geçerli olmaya başlamıştır.
18-06/90-45
2/4
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- SHELL ile ŞİKAYETÇİLER ve Shell Petrol A.Ş. arasındaki dikey anlaşmaya esas
teşkil eden ve Bayilik Sözleşmesi’nin başlangıcı olan 15.07.2012 tarihinden itibaren
intifa hakkının süresi boyunca 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği (2012/2 sayılı Tebliğ) kapsamında grup muafiyetinden
yararlanabileceği,
- Dolayısıyla SHELL hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un
(4054 sayılı Kanun) 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına yer olmadığı ve
şikâyetin reddinin gerektiği
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Konuya ilişkin bilgi isteme yazısına cevaben SHELL tarafından gönderilen ve Kurum
kayıtlarına 07.02.2018 tarihinde giren yazıda özetle;
- Bahse konu istasyon üzerinde 06.08.2010 tarihinde SHELL ve GÖKSU
AKARKAYIT arasında imzalanan bayilik ve kira sözleşmesinin 14.05.2012 tarihinde
yapılan bir protokolle feshedildiği,
- Aynı protokolde Shell Petrol A.Ş. ya da SHELL’in atayacağı bayiler tarafından
işletilmek üzere SHELL lehine intifa hakkı tesisi edilmesi hükmünün yer aldığı,
- 05.07.2012 tarihinde SHELL ile Shell Petrol A.Ş. arasında bayilik sözleşmesi
imzalandığı ve akabinde 08.08.2012 tarihinde ŞİKAYETÇİLER tarafından SHELL
lehine 10 yıllık intifa hakkı tanındığı,
- ŞİKAYETÇİLER ile Shell Petrol A.Ş.’nin birbirinden bağımsız kişiler olduğu,
- Dikey ilişkinin 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde yer alan istisna hükmüne uygun
olduğu,
ifade edilerek şikayetin reddi talep edilmiştir.
(6) Dosya konusu dikey ilişkiye esas teşkil eden sözleşmeler incelendiğinde; 20.09.2010
tarihinde yürürlüğe girmek üzere 06.08.2010 tarihinde ŞİKAYETÇİLER ile GÖKSU
AKARYAKIT arasında Bayilik Sözleşmesi; 20.09.2010 tarihinde ise Kira Sözleşmesi
imzalandığı ve imzalanan Kira Sözleşmesi’nin 07.10.2011 tarihinde tapuya şerh edildiği
görülmektedir. Ayrıca 14.05.2012 tarihinde tarafların karşılıklı imzaladığı protokolden,
başta 06.08.2010 tarihinde imzalanan Çerçeve Anlaşma ve Bayilik Sözleşmesi olmak
üzere söz konusu arazi üzerinde kurulu İSTASYON ile ilgili çeşitli anlaşmalar akdedildiği
anlaşılmaktadır. Bu protokol uyarınca imzalanan anlaşma ve sözleşmelerin karşılıklı
olarak feshi konusunda tarafların mutabık kaldığı ve protokol konusu taşınmazlar
üzerinde malikler tarafından SHELL lehine, Shell Petrol A.Ş. ya da SHELL’in atayacağı
bayiler tarafından işletilmek üzere 10 yıllık intifa hakkı tesis edilmesi konusunda
mutabakata varılacağı anlaşılmaktadır.
(7) Taraflar arasında süregelen bu dikey ilişki, 2012 yılında GÖKSU AKARYAKIT’ın söz
konusu faaliyetlerine devam etmek istemediğini bildirmesi üzerine tarafların aralarında
düzenledikleri 14.05.2012 tarihli bir protokol ile 06.08.2010 tarihli Bayilik Sözleşmesi de
dahil olmak üzere tüm sözleşmeleri feshetmeleriyle sona ermiştir.
18-06/90-45
3/4
(8) Dikey ilişkinin feshinin ardından 18.06.2012 tarihinde SHELL ile ŞİKAYETÇİLER
arasında İntifa Tesisi Vaadi Hakkında Protokol imzalanmış ve 08.08.2012 tarihinde de
10 yıllık bir süre için SHELL lehine intifa hakkı tesis edilmiştir. Buna ek olarak SHELL ve
Shell Petrol A.Ş. arasında 15.07.2012 tarihinde Bayilik Sözleşmesi imzalanmıştır.
Dolayısıyla fesih işleminden sonra gerçekleştirilen ikinci işlem ile ŞİKAYETÇİLER ve
GÖKSU AKARYAKIT ile hukuki veya iktisadi bağlantısı bulunmayan SHELL’in bir başka
grup şirketi olan Shell Petrol A.Ş., İSTASYON’a bayi olarak atanmıştır.
(9) Akaryakıt sektöründe uygulanan dikey anlaşmalara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun ve
2002/2 sayılı Tebliğ çerçevesinde Kurulumuz ve Danıştay tarafından alınan çok sayıda
karar ile sabit olduğu üzere, bayilik sözleşmeleri ile bu sözleşmelerde yer alan rekabet
etmeme yükümlülüğünün süresine etki eden intifa sözleşmeleri ve kira sözleşmelerinin
tamamı tek bir dikey anlaşma olarak kabul edilmektedir. Yine söz konusu kararlarda
Kurulumuz, bu tür sözleşmelerin varlığında, 18.09.2005 tarihinden önce yapılmış olan
ve süresi beş yılı aşan anlaşmaların “azami hadde indirme” ilkesi gereğince 18.09.2010
tarihine kadar; 18.09.2005 tarihinden sonra yapılmış olan anlaşmaların ise yapıldıkları
tarihten itibaren en fazla beş yıl süre ile 2002/2 sayılı Tebliğ’de düzenlenen grup
muafiyetinden yararlanabileceğine ve bu tarihten sonra muafiyet koşullarının ortadan
kalkacağına; bu sürelerin hitamından itibaren intifa hakkı çerçevesinde bayilerin yeniden
sözleşme yapmaya zorlanması halinde 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde
işlem başlatılacağının ilgili taraflara bildirilmesine karar vermiştir.
(10) Diğer taraftan 2002/2 sayılı Tebliğ‘in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde,
anlaşmalardaki rekabet etmeme yükümlülüğüne veya bu yükümlülüğün anlaşmanın asli
parçası olduğu hallerde anlaşmanın tamamına yönelik olarak getirilen beş yıllık grup
muafiyeti sınırına ilişkin olarak bir istisnai durum düzenlenmiştir. Söz konusu hüküm,
”Alıcının anlaşmaya dayalı faaliyetlerini sürdürürken kullanacağı tesisin mülkiyeti arazi
ile birlikte veya alıcı ile bağlantısı olmayan üçüncü kişilerden sağlanan bir üst hakkı
çerçevesinde sağlayıcıya ait ise, yahut alıcı bu faaliyetini sağlayıcının alıcı ile bağlantısı
olmayan üçüncü kişilerden elde ettiği bir ayni veya şahsi kullanım hakkının konusu olan
bir tesiste sürdürecekse, alıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü, söz konusu
tesisin alıcı tarafından kullanıldığı süreye bağlanabilir” şeklindedir. Dolayısıyla bir
anlaşmanın istisna kapsamında değerlendirilebilmesi için dağıtım şirketinin
(sağlayıcının) ilgili akaryakıt istasyonuna ilişkin ayni veya şahsi hakkını doğrudan
malikten alması ve daha sonra bu istasyonu malik ile bağlantısı olmayan başka bir
şahsa işlettirmesi şartı aranmaktadır. Bu çerçevede bir dikey anlaşmanın 2002/2 sayılı
Tebliğ’in 5(a) maddesinde öngörülen istisna hükmünde kabul edilebilmesi için malik ile
işletici (bayi) arasında herhangi bir hukuki veya iktisadi bağlantının bulunmaması
gerekmektedir.
(11) 14.05.2012 tarihinde yapılan protokolün birinci maddesinde yer alan “… Söz konusu
İntifa Hakkı süresince de söz konusu Akaryakıt İstasyonunun işleticiliği SHELL in grup
şirketlerinden Shell Petrol A.Ş. ya da ŞHELL'in atayacağı işletici tarafından
yapılacaktır.” hükmünden anlaşılacağı üzere ŞİKAYETÇİLER ile Shell Petrol A.Ş.
arasında bir hukuki veya iktisadi bağlantı bulunmamaktadır. Bu çerçevede, dosya
konusu dikey anlaşmanın, imzalanan intifa anlaşması süresinin sonuna kadar 2002/2
sayılı Tebliğ’in 5(a) maddesinde düzenlenen istisna hükmünden yararlandığı
anlaşılmaktadır. Bu bağlamda 15.07.2012 tarihinde imzalanan Bayilik Sözleşmesi intifa
hakkı süresi boyunca 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
yararlanabilecektir.
18-06/90-45
4/4
(12) Yukarıda açıklanan nedenlerle, başvuru konusu dikey ilişki ile ilgili olarak 4054 sayılı
Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem tesisine gerek olmadığı ve şikayetin
reddedilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(13) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
- Shell & Turcas Petrol A.Ş. ile Serdar Naim KOSİF, Hürrem KOSİF, Hüdayi KOSİF,
Shell Petrol A.Ş. arasındaki dikey ilişkinin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin
Grup Muafiyeti Tebliği’nin 5. maddesinde düzenlenen istisna hükmü çerçevesinde
aynı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına,
- Dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma
açılmamasına,
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy