Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-2-113 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 06-27/330-80
Karar Tarihi : 14.4.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, 10
Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER : E.Ebru ÖZTÜRK, İbrahim AYDEMİR
C. BİLDİRİMDE : Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş.
BULUNAN
D. TARAFLAR : - Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Yakacık Yolu No.111 Kartal/İstanbul
- Boysan Mühendislik
Reşatbey Mah. Prof.Nusret Fişek Cad. No.17 Baykal
Apt. 1/10 Seyhan/Adana 20
E. DOSYA KONUSU : Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Boysan
Mühendislik arasında imzalanan bayilik sözleşmesine bireysel muafiyet
tanınması talebi.
F. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına en son 23.3.2006 tarih, 1814 sayı
ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun”un 8. maddesi ile 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği’nin ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda
düzenlenen 5.4.2006 tarih ve 2005-2-113/MM-06-EÖ sayılı Menfi 30
Tespit/Muafiyet raporu 10.4.2006 tarih ve REK.0.06.00.00-130/59 sayılı
Başkanlık önergesi ile 06-27 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da;
Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Siemens) ile Boysan Mühendislik (Boysan)
arasında imzalanan "Yetkili Satıcı - Sistem Entegratörü Mukavelesi"ne menfi
tespit verilemeyeceği; ancak anılan sözleşmenin 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında olduğu sonucuna
ulaşıldığı, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesi gerektiği ifade
edilmektedir. 40
06-27/330-80
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Tarafların faaliyet alanları dikkate alınarak ilgili ürün pazarı, “endüstriyel
otomasyon sistemleri pazarı” olarak tanımlanmıştır.
50
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Türkiye sınırları içinde ilgili pazar açısından rekabet koşullarının farklılık arz
ettiği ayrı bölgelerin söz konusu olmaması nedeniyle, ilgili coğrafi pazar
“Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak tespit edilmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.1. Yapılan Anlaşmanın Niteliği ve Amacı
Bildirime konu sistem entegratörlüğü anlaşması çerçevesinde Boysan’a,
Siemens’in Almanya’daki Siemens AG’den ithal ettiği otomasyon tekniği
ürünlerinin Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde satıcılığını yapma yetkisi 60
verilerek, bayilik ilişkisi kurulmaktadır. Anlaşma münhasırlık içermemektedir.
Siemens yetkilileri anlaşma konusu ürünlerin satışının bugüne kadar
doğrudan kendileri tarafından yapıldığını, bundan sonra ise hem satış
yapacak hem de satış sonrası hizmet verecek bir bayi kanalıyla çalışmak
istediklerini ve başvuru konusu sözleşme muafiyet aldığı takdirde aynı
sözleşmeyi diğer bayilerle de yapacaklarını raportörlere ifade etmişlerdir.
H.2.2. Menfi Tespit Değerlendirmesi
Dosya mevcudu bilgilere göre, bildirim konusu anlaşma tek elden satın alma
şartı içermektedir. Sözleşmenin “Mal Temini” başlıklı 10. maddesine göre,
“Sistem entegratörü mukaveleye konu emtiayı şirket dışında bir başka yerden 70
temin edip satamaz.”
Sözleşmenin ‘Rekabet Yasağı’ başlıklı 16. maddesinin 3. bendi ise aşağıdaki
gibidir:
“Mukaveleye konu mal ve hizmetlerle veya bunların parçalarıyla –doğrudan
veya dolaylı- rekabet eden ürünleri satamaz, üretemez, satımına aracılık
edemez, bunlarla rekabet edemez ve pazarlayamaz. Şirketin yazılı izni
olmaksızın Sistem Entegratörü, TC sınırları dışında mukaveleye konu mal ve
hizmetleri satamaz ve satımına aracılık edemez. Bu mukavelenin 13. madde
uyarınca feshi durumunda da bu madde hükümleri mukavelenin sona
ermesinden itibaren 1 yıl süre ile geçerliliğini muhafaza eder.” 80
Bu hükümlerle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yer alan
kısıtlamalar getirilmektedir. Bu nedenle sözleşmeye menfi tespit verilmesi
mümkün değildir. Sözleşmenin muafiyet alıp alamayacağı ise aşağıda
değerlendirilmektedir.
06-27/330-80
3
H.2.3. Grup Muafiyeti Değerlendirmesi
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin
Açıklanmasına Dair Kılavuz’un ‘Giriş’ bölümünde “Teşebbüslerin üretim ve
dağıtım sürecini en iyi şekilde kurmalarını ve bunun sonucu olarak genellikle
pazarda markalararası rekabetin artmasını sağlayan dikey anlaşmalar belirli
koşulları sağlamaları halinde Kanun’un 4. maddesindeki yasaklamadan muaf 90
tutulması gereken anlaşma gruplarının başında gelmektedir” ifadesi yer
almaktadır.
Dosya mevcudunda yer alan bilgi ve belgelerden, yapılan görüşmelerden,
Siemens’in sözleşme konusu ürünleri doğrudan pazarlamakta iken bayi
kanalına açmakta olduğu, dağıtım ve satış sonrası hizmetin kalitesini
artırabilmek ve daha çabuk ve yerinde hizmet götürebilmek amaçlarıyla
başvuru konusu anlaşmayı gerçekleştirdiği anlaşılmaktadır.
Sözleşmenin muhtelif maddelerinde Siemens’in yetkili satıcı–sistem
entegratörüne eğitim vereceği, finansman desteği sağlayacağı hükme
bağlanmaktadır. 100
2002/2 Sayılı Tebliğ’in Açıklanmasına Dair Kılavuz’a göre, süresi beş yılı
aşmayan veya beş yıldan sonraki uzatmanın her iki tarafın açık iradesi ile
mümkün olduğu ve alıcının beş yıllık süre sonunda rekabet etmeme şartına
son vermesini engelleyen herhangi bir durumun olmadığı hallerde rekabet
etmeme yükümlülüğü grup muafiyeti kapsamında değerlendirilecektir.
Başvuru konusu sözleşmenin süresi 12 ayla sınırlandırılmıştır (md. 14). Süre
sonunda sözleşmenin uzaması tarafların karşılıklı ve yazılı olarak bunu
onaylamalarına bağlıdır. Bu nedenle sözleşmede yer alan rekabet yasağının
süresi 1 yıl olarak kabul edilmelidir.
Sözleşmenin 13. maddesine göre, şirketin gördüğü lüzum üzerine sözleşmeyi 110
süresi dolmadan feshetme yetkisi vardır. Bu durumda rekabet yasağının fesih
tarihinden itibaren 1 yıl daha devam edeceği hükme bağlanmaktadır. Bu
durumdaki artı 1 yıllık rekabet yasağının sözleşmenin normal süresinde sona
ermesi üzerine ilave edilen 1 yıllık süreli rekabet yasağı ile aynı kabul
edilmemesi gerekir. Çünkü bu durumda sözleşme beklenen zamandan önce
sona ermiş olmaktadır ve Siemens tarafından yetkili satıcıya aktarılmış olan
know-how ve teknik bilgilerin karşılığı alınmamış olacaktır. Dolayısıyla süresi 1
yılı aşmayan bu nitelikteki (fesihe bağlı) bir korumanın makul olarak
değerlendirilmesi gerekmektedir.
Sözleşmede “Fiyatlar” başlığı altında yer alan hüküm, Siemens’in sistem 120
entegratörüne uygulayacağı fiyatlara ilişkin tenzilatları ve vadeli ödeme
koşullarını düzenlemektedir. Yeniden satış fiyatı hakkında getirilen herhangi
bir koşul bulunmamaktadır.
06-27/330-80
4
Bayilik sözleşmesinin 16.3. maddesinde Siemens’in yazılı izni olmaksızın
ürünlerin Boysan tarafından Türkiye sınırları dışında satılamayacağı ve
satımına aracılık edilemeyeceği belirtmektedir. Bildirim formunda bu hüküm
nedeniyle bireysel muafiyet talebinde bulunulduğu ifade edilmekle birlikte, bu
hükümle getirilen pazar sınırlaması ilgili coğrafi pazar olan Türkiye
Cumhuriyeti sınırlarını etkilemediğinden grup muafiyeti değerlendirmesine
gerek görülmemiştir. 130
Bu bilgiler çerçevesinde bildirim konusu anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında olduğu kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapor ve incelenen dosya kapsamına göre;
Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Boysan Mühendislik arasında imzalanan
“Yetkili Satıcı-Sistem Entegratörü Mukavelesi”ne menfi tespit
verilemeyeceğine; ancak anılan sözleşmenin 2002/2 Sayılı Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 140
Full & Egal Universal Law Academy