Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-4-157 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 10-62/1277-481
Karar Tarihi : 30.9.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Reşit GÜRPINAR 10
B. RAPORTÖRLER : Süleyman CENGİZ, Hale GÜNDÜZ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Sigorta Bilgi Merkezi
Temsilcisi: Av. Turgan GÜRMEN
Mete Cd. No:12/7 34437 Taksim/İstanbul
D. TARAFLAR : Sigorta Bilgi Merkezi
Sanayi Mh. Manolya Sk. No:3 K:3 4. Levent/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Sigorta Bilgi Merkezi (SBM)’nin Motaport platformu üzerinden
ikinci el araç alım satım aracılık hizmeti vermesine menfi tespit verilmesi veya
muafiyet tanınması talebi. 20
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.6.2010 tarih ve 4761 sayı ile giren başvuru
üzerine düzenlenen 20.9.2010 tarih ve 2010-4-157/Öİ-10-133.SC sayılı Muafiyet Ön
İnceleme Raporu aynı tarih ve REK.0.08.00.00-130/380 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-62
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda,
- SBM tarafından adlı bir internet sitesi kurulması ve bu internet
sitesinde alım satımına aracılık edilecek binek araçlarının hasar ve pert geçmişlerinin
sorgulanması hizmeti sunulmasının 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un
4, 6 ve 7. maddelerini ihlal etmesi muhtemel görülmediğinden, aynı Kanun’un 8. maddesi
çerçevesinde Menfi Tespit Belgesi verilmesinin yerinde olacağı; 30
- Bununla birlikte, araçların hasar ve pert geçmişlerinin sorgulanması hizmeti sunulması
için kullanılacak veri tabanının rakip teşebbüslere veya benzer nitelikli hizmetler sunan
teşebbüslere satılmaması veya kullandırılmaması kararının, 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesi kapsamında iki yıl süre ile aynı Kanun’un 4. maddesi uygulamasından muaf
tutulmasının yerinde olacağı,
görüşüne yer verilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı “internet üzerinden araç alım-40
satımına aracılık hizmetleri” olarak belirlenmiştir.
10-62/1277-481
2
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Platforma erişimin her yerden mümkün olması ve platformda üzerinden aracılık edilen
hizmetin ülke genelinde dileyen herkese hizmet verecek şekilde tasarlanmış olması
nedenleriyle, ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirimin konusunu SBM’nin Motaport platformu üzerinden ikici el araç alımına aracılık
etmesi ve araç hasar-pert bilgisi sorgulama hizmeti vermesine ilişkin olarak menfi tespit
belgesi talep etmesi oluşturmaktadır. Bununla birlikte, başvuru sahibi taraflara sorulması 50
üzerine, hasar pert bilgisi sorgulanması hizmetinde kullanılacak veri tabanının, benzer
hizmetler vermek isteyecek teşebbüslere kullandırılmamasının tasarlandığı ifade edilmiştir.
Dolayısıyla, SBM’nin internet üzerinden araç alım-satımına aracılık hizmetleri sunması ile
söz konusu hizmetlerin sunulmasında kullanılacak veri tabanının rakiplere
kullandırılmaması kararları birbirinden bağımsız olarak ele alınarak değerlendirilmiştir.
Başvuru’da Kurul’un menfi tespit vermemesi halinde, başvurunun muafiyet başvurusu
olarak kabul edilmesi talebi bulunmaktadır.
H.2.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi
Kurulun bir teşebbüsün menfi tespit belgesi talebine olumlu yanıt verebilmesi için öncelikle
başvuru konusunun 4054 sayılı Kanun’un 4, 6, ve 7. maddelerine aykırılık oluşturabilecek 60
bir yönünün olmaması gerekmektedir.
SBM’nin Motaport platformu aracılığıyla internet üzerinden ikinci el araç alım-satım
işlemlerine aracılık hizmeti vermesi ve bu kapsamda SBM bünyesinde tutulan bilgileri
bedelli veya bedelsiz olarak paylaşmasına yönelik uygulamasının Kanun’un ilgili hükümleri
çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir.
SBM’nin kuruluş amacı alt bilgi merkezleri aracılığıyla hayat, sağlık, trafik vb. sigortalara
ilişkin verileri tutulmasını sağlamaktır. Bu yolla, sigorta şirketleri bakımından
sigortalanacak varlığa ilişkin en doğru bilgiye ulaşmak mümkün olacak ve sigorta pazarının
daha etkin çalışması sağlanabilecektir. SBM nezdinde kurulan alt bilgi merkezlerinin
koordinasyonu Koordinasyon Komitesi tarafından yerine getirilmekte ve söz konu 70
Koordinasyon Komitesi en az üç alt bilgi merkezinin Yönetim Komitelerinin atanmasıyla
oluşturulmaktadır. Koordinasyon Komitesi oluşturulurken Sigorta ve Reasürans Şirketleri
Birliği (TSRŞB)’nin üç, Hazine Müşteşarlığı’nın bir üye belirleme hakkı bulunmaktadır.
Koordinasyon Komitesi’nin diğer üyesi ise Merkez Müdürü’dür. Merkez Müdürü’nün
TSRŞB tarafından önerilecek üç aday içerisinden Müsteşarlığın uygun görüşü üzerine
atandığı da dikkate alınınca SBM’nin TSRŞB kontrolünde olduğu değerlendirilmiştir.
TSRŞB’nin bir teşebbüs birliği olduğu göz önünde bulundurulduğunda, SBM’nin kurulması,
SBM bünyesinde kurulacak alt bilgi merkezlerinde verilerin toplanması, bu verilen belli bir
ücret karşılığında Motaport üzerinden pazarlanması ve bu bilgilerin Motaport’un rakipleri
paylaşılmaması gibi kararları teşebbüs birliği kararları niteliğinde olduğu açıktır. 80
SBM’nin internet üzerinden araç alım-satımı aracılık hizmetleri sunma kararı esasen
herhangi bir rekabet kısıtlaması taşımamaktadır. Dosya mevcudu bilgilere göre, pazarda
yeni olan Motaport’un inceleme konusu hizmet yoluyla pazarda bir hâkim durum
oluşturulması ya da var olan bir hâkim durumun güçlendirilmesi muhtemel değildir.
İnceleme konusu işlemin nitelik itibariyle 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde bir
ihlal içermesi de muhtemel değildir.
10-62/1277-481
3
Diğer yandan, hasar-pert bilgileri veri tabanının rakip teşebbüslere kullandırılmaması ve
pazarlanmaması kararına 4. madde penceresinden bakıldığında, bir teşebbüs birliğinin bir
pazardaki rekabet ilişkilerini değiştirme potansiyeline sahip bir ekonomik varlığı, belirli bir
teşebbüse kullandırma ve diğerlerine kullandırmama kararı aldığı görülmektedir. 90
SBM, Motaport platformu üzerinden müşterilerine muadili olan platformlardan farklı olarak
araçların geçmiş bilgilerine ulaşma imkânı tanımaktadır. Araç almak isteyen kişilerin en
çok önem verdiği bilgilerden biri olan araç geçmiş bilgisinin sunulması ise Motaport
açısından rakiplerine karşı önemli bir avantaj sağlamaktadır. Motaport’un SBM bünyesinde
tutulan araç hasar bilgilerine hiçbir maliyete katlanmaksızın erişmesi ise bu avantajını
artırmaktadır. Bilindiği üzere iki farklı taleple karşılaşılan bu pazarlarda, pazarın bir
tarafında elde edilen avantaj, pazarın diğer tarafını da etkilemektedir. Bu bakımdan
tüketicilerin platforma olan taleplerinin artması, ilan verenler (bayiler, galericiler ve gerçek
kişiler) ile sponsorlar ve reklam verenlerin platforma olan talebini de artıracaktır. Pazardaki
rekabet üzerinde önemli bir etki yaratması muhtemel olan veri tabanının teşebbüs birliği 100
kararı ile tek bir hizmet sunucuya kullandırılmaması 4054 sayılı Kanunun 4. maddesini ihlal
eder niteliktedir.
Burada, lehine karar alınan teşebbüsün, karar alıcı konumundaki teşebbüs birliğinin bir
unsuru olmasının, teşebbüs birliği kararının rekabeti bozucu etkisini ortadan kaldıracak
nitelikte olmadığının vurgulanması gerekmektedir. Ayrıca, inceleme konusu kararın
niteliğinde bir değişiklik yaratmamakla birlikte, konuya ilişkin kararın gerekliliğinin altının
çizilmesi bakımından, inceleme konusu ekonomik varlığın kamu otoritesi kullanılarak,
ancak, ekonomik güç ya da gelir yaratılması maksadı taşınmadan ilgili teşebbüs birliğine
devredildiğinin vurgulanmasında yarar görülmektedir.
H.2.2. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi 110
Menfi tespit alamayacağı düşünülen işleme bireysel muafiyet tanınabilmesi için aşağıda
sayılan şartların aynı anda sağlanması gerekmektedir:
a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin
ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması,
b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması,
c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla
sınırlanmaması,
Motaport’un aktif hale gelmesi ile birlikte tüketiciler bakımından platformun muadili olan
internet sitelerinde olmayan araç geçmiş hasar bilgisine ulaşmak belirli bir ücret 120
karşılığında mümkün olacaktır. Her ne kadar bu bilgilere TRAMER’in internet sitesi
üzerinden veya sms mesajı yoluyla ulaşılma imkânı varsa da tek bir platform üzerinden
araç ilanlarına ve plaka numarasını girerek söz konusu aracın geçmiş bilgilerine ulaşılması
Kanun’un 5. maddesinin (a) bendi kapsamında bir “yenilik” ve “iyileşme” olarak kabul
edilebilecektir.
İnternet kullanımın yaygınlaşmasıyla birlikte pek çok işlem gibi otomobil alım satım
işlemleri de internet aracılığıyla yapılmaya başlanmıştır. Türkiye’de her yıl yüz binlerce
araç el değiştirmekte ve bu işlemler için giderek yaygın bir şekilde internet platformu
kullanılmaktadır. Tüketiciler için oldukça önemli olan araç geçmiş bilgilerin internet sitesi
gibi erişmenin oldukça kolay olduğu bir platformda sunulması, tüketiciler bakımından 130
önemli bir fayda ortaya çıkarmaktadır. Tüketiciler önce araba ilanını bulup sonra başka bir
10-62/1277-481
4
platform üzerinden ilgilendikleri aracın geçmiş bilgisine bakarak zaman kaybetmek yerine
aynı platform üzerinden işlemlerine gerçekleştireceklerdir. Dolayısıyla işlem kolaylığı
açısından tüketici faydasına olan bir hizmet sunulmaya başlanacaktır. Bunun yanında
Motaport tarafından sunulan bilgilerin SBM bünyesinde tutulan verilere dayanması ise
sunulan hizmetin güvenirliğini temin etmesi nedeniyle ortaya çıkaracağı faydayı
artıracaktır. Dolayısıyla işlem Kanun’un 5. maddesinin (b) bendi ile aranılan “tüketici yararı”
şartını karşılamaktadır
Diğer taraftan, pazarda faaliyet gösteren diğer teşebbüslerin uzun zamandan beri
faaliyetlerini sürdürmeleri, çok çeşitli hizmetler sunmaları ve hasar pert bilgisi sorgulama 140
hizmetinin sunulan pek çok hizmetten sadece birisi olması da dikkate alınarak bu aşamada
pazarın önemli bir kısmında rekabetin ortadan kalkamayacağı değerlendirilmiştir.
Bu bakımdan dosya mevcudu bilgilere göre, başvuru konusu işlem (a), (b) ve (c)
bentlerinde yer alan şartları karşılamaktadır. Öte yandan, “rekabetin (a) ve (b)
bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması” kriteri
yönüyle bakıldığında, internet üzerinden araç alım-satımına aracılık hizmetleri pazarında
faaliyet gösterecek söz konusu teşebbüsün -kamu gücüne dayanılarak elde edilen önemli
bir avantajla sektöre giriş yaptığı da dikkate alındığında- kalıcı varlığını temellendirmesi
için üç yıllık bir sürenin yeterli olacağı kanaatine varılmıştır. Ayrıca, inceleme konusu
işlemin pazarda yaratacağı etkinin yönü tahmin edilebilmekle birlikte, bu etkinin büyüklüğü 150
henüz bilinmemektedir. Tanınacak bir muafiyetin zaman içerisinde piyasadaki rekabetin
ortadan kaldırılması sonucunu yaratmaması için de tanınacak muafiyetin mezkûr süre ile
sınırlandırılması gereklidir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Sigorta Bilgi Merkezi tarafından adlı bir internet sitesi kurulması ve
bu internet sitesinde alım satımına aracılık edilecek binek araçlarının hasar ve pert
geçmişlerinin sorgulanması hizmeti sunulmasına, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 4, 6 ve 7. maddelerini ihlal etmesi muhtemel görülmediğinden aynı
Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde Menfi Tespit Belgesi verilmesine, 160
2. Araçların hasar ve pert geçmişlerinin sorgulanması hizmeti sunulması için kullanılacak
veri tabanının rakip teşebbüslere veya benzer nitelikli hizmetler sunan teşebbüslere
satılmaması veya kullandırılmaması kararına, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi
kapsamında üç yıl süre ile muafiyet tanınmasına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy