Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-426 (Devralma)
Karar Sayısı : 11-55/1456-517
Karar Tarihi : 02.11.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, 10
Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Bayram Ali GEÇGİL, Gözde KARABEL
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Işıl Televizyon Yayıncılık A.Ş.
Temsilcisi: Kemal Tahir SU
Turan Güneş Bulvarı 100/20 Yıldız/Ankara
D. DOSYA KONUSU: Işıl Televizyon Yayıncılık A.Ş.’nin hisselerinin tamamının
Doğuş Yayın Grubu A.Ş. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.10.2011 tarih ve 7194 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 28.10.2011 tarih ve 7493 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine 20
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ve 2010/4 sayılı
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in
ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen 31.10.2011 tarih ve 2011-2-426/Öİ-11-
325.BAG sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 01.11.2011 tarih ve REK.0.16.00.00-
120/645 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-55 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; söz konusu işlemin 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi anlamında hâkim durum yaratan veya mevcut bir hâkim durumu
güçlendiren ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuran bir işlem olmadığı, dolayısıyla işleme izin verilmesi gerektiği görüşüne yer 30
verilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. İşlemin Kapsamı
Bildirim konusu işlem neticesinde, Star TV’nin mevcut ortakları Alp Görsel İletişim
Hizmetleri A.Ş., Opal İletişim Hizmetleri A.Ş., Denizatı İletişim Hizmetleri A.Ş., Mehmet
Ali YALÇINDAĞ ve Ertuğrul ALPTEKİN (Doğan Grubu)’in bu teşebbüste sahip oldukları
hisselerinin tamamının, Doğuş Yayın Grubu A.Ş, Doğuş Grubu İletişim Yayıncılık ve Tic.
A.Ş., Doğuş Hava Taşımacılığı A.Ş., Doğuş Uydu Haberleşme ve Teknik Hizmetler A.Ş.
ve Doğuş Nakliyat ve Tic. A.Ş. (Doğuş Grubu) tarafından devralınması planlanmaktadır.
Bildirim konusu işlemin gerekçesi olarak 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş 40
ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un hükümleri gösterilmiştir. Anılan Kanun’un 19/d
maddesinde “Bir gerçek veya tüzel kişi doğrudan veya dolaylı olarak en fazla dört
karasal yayın lisansına sahip medya hizmet sağlayıcı kuruluşa ortak olabilir. Ancak,
birden çok medya hizmet sağlayıcıya ortaklıkta bir gerçek veya tüzel kişinin doğrudan
veya dolaylı hisse sahibi olduğu medya hizmet sağlayıcı kuruluşların yıllık toplam ticari
iletişim geliri, sektörün toplam ticari iletişim gelirinin yüzde otuzunu geçemez. Toplam
11-55/1456-517
2
ticari iletişim geliri bu oranı aşan gerçek veya tüzel kişiler, Üst Kurul tarafından verilen
doksan günlük süre içinde bu oranın altına inecek şekilde medya hizmet sağlayıcı
kuruluşlardaki hisselerini devreder” hükmünün yer aldığı ve söz konusu hükmün
gereğini yerine getirmek üzere devir işleminin gerçekleştirildiği ifade edilmiştir. 50
G.2. Taraflar
G.2.1. Devralan Taraf
İşlemin devralan tarafını oluşturan teşebbüsler kontrol yapısı dolayısıyla genel olarak
Doğuş Grup şirketlerinin bağlı olduğu ekonomik bütünlük içinde değerlendirilmektedir.
Doğuş Grubu’nun otomotiv, medya, bankacılık, finans, turizm, enerji, inşaat ve
gayrimenkul sektörlerinde faaliyetleri bulunmaktadır.
Grup, bankacılık sektöründe Garanti Bankası ile faaliyet göstermekte olup, sigorta,
factoring, leasing, portföy yönetimi, yatırım, mortgage, filo yönetim hizmetleri, ödeme
sistemleri gibi alanlarda iştirakleri bulunmaktadır. Otomotiv sektöründe binek ve hafif
ticari araçlar, ağır vasıtalar, endüstriyel ve deniz motorları, soğutma sistemleri 60
alanlarında çeşitli markaların temsilciliğini yapmaktadır. Turizm sektöründe otelcilik ve
seyahat acenteleri hizmetleri sunan şirketleri bulunmakta ve çeşitli marinaları
işletmektedir.
Doğuş Grubu’nun medya sektöründeki faaliyetleri ise televizyon, internet, radyo, dergi
ve kitap yayıncılığı alanlarında toplanmaktadır. Grubun bünyesinde televizyon kanalları
olarak NTV, NTVSpor, CNBC-e, e2, Kral TV, NBA TV ve radyo kanalları olarak NTV
Radyo, Kral FM, NTVSpor Radyo, Capitol Radyo, Virgin Radyo, Radyo Voyage ve
Radyo Eksen bulunmaktadır. Ayrıca internet alanında ,
, , ve adlı siteleri ile
dergicilik alanında Vogue, National Geographic, National Geographic Kids, Robb 70
Report, Cnbc-e Business, Motor Boat & Yachting, NTV Tarih adlı dergileri
bulunmaktadır.
Bildirim konusu işlem neticesinde %99,99 oranında hisseye sahip olarak Star TV’yi
kontrol edeceği anlaşılan Doğuş Yayın Grubu A.Ş. (Doğuş Yayın)’nin yaklaşık
%(…..)’ine Doğuş Holding A.Ş. sahip bulunmaktadır. Doğuş Yayın’ın yönetim kurulu
üyeleri ise Erman Yerdelen, Şadan Gürtaş, Şehmuz Ahmet Sedid Kurutluoğlu, Hasan
Hüsnü Güzelöz ve Cem Aydın’dan oluşmaktadır.
G.2.2. Devreden Taraflar
Devreden taraf olan Doğan Grubu’nun faaliyetleri; medya, sanayi (çelik halat, Ditaş vb.),
enerji, ticaret (Milpa), finansal hizmetler (DD Konut Finansmanı A.Ş.) ve turizm (Milta) 80
gibi sektörlerde toplanmaktadır. Medya sektöründe grubun faaliyetleri yazılı ve görsel
medya olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Görsel medyada Doğan Grubu; Kanal D, CNN
Türk, Dream TV, TNT, Fenerbahçe TV ve Beşiktaş TV televizyon kanalları ile Radyo D,
CNN Türk Radyo ve Radyo Foreks radyo kanallarına sahip bulunmaktadır. Ayrıca uydu
platform hizmetleri pazarında D-Smart ile faaliyet göstermektedir.
Yazılı medya sektöründe ise Hürriyet, Radikal, Posta, Fanatik, Fanatik Basket, Turkish
Daily News gazetelerini yayımlamakta, Doğan Burda Rizzoli, Doğan Books, Doğan
Egmont Publishing ve DPP ile dergi ve kitapçılık alanında faaliyet göstermektedir.
Grubun yazılı medya dağıtımında ise Yaysat-Doğan Dağıtım ve D&R ile faaliyeti
bulunmaktadır. Doğan İletişim Elektronik Servis Hizmetleri A.Ş, grubun elektronik medya 90
ve internet servis sağlayıcılık sektöründe faaliyet gösteren şirketidir. Doğan Grubu ve
Koç Grubu’nun %50 oranında ortağı oldukları Ultra Kablo A.Ş., İstanbul-Anadolu
yakasında Kablo TV alt yapı işletmeciliği hizmeti vermektedir.
11-55/1456-517
3
Doğan Gazetecilik, Doğan Haber Ajansı ve Doğan Music Company ise grubun medya
ile bağlantılı diğer faaliyetlerini oluşturmaktadır.
G.2.3. Devredilen Taraf: Star TV
Alp Görsel İletişim Hizmetleri A.Ş. (Alp Görsel)’nin kontrolü altında bulunan Star TV
ulusal televizyon yayıncılığı pazarında faaliyet göstermektedir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; Star TV’nin en büyük hissedarı olan Alp Görsel’in 100
ve bu şirketi doğrudan veya dolaylı olarak kontrol eden diğer şirketlerin nihai aşamada
Doğan grubunun kontrolünde oldukları anlaşılmıştır.
G.3. İlgili Pazar
G.3.1. Pazara İlişkin Genel Bilgiler
Televizyon yayıncılığı alanında pazar tanımlaması yapılırken kullanılan başlıca dört
kriter bulunmaktadır.
i. Yayın Alanlarının Genişliğine Göre
Yayın alanlarının genişliğine göre televizyon yayıncılığı piyasaları ulusal, bölgesel ve
yerel olarak sınıflandırılmaktadır. 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın
Hizmetleri Hakkında Kanun’a göre: 110
- Ulusal yayın; ülke nüfusunun asgari yüzde yetmişine ve Üst Kurulca belirlenen
yerleşim yerlerine karasal ortamdan ulaştırılan yayın hizmetini,
- Bölgesel yayın; bir coğrafi bölge içindeki illerin toplam nüfusunun asgari yüzde
yetmişine ve Üst Kurulca coğrafi bölge içinde belirlenen illere ulaştırılan yayın hizmetini,
-Yerel yayın; en fazla bir ilin sınırları içine karasal ortamdan ulaştırılan yayın hizmetini,
ifade etmektedir.
ii. Yayın Türlerine Göre
Yayın türlerine göre, yayın kuruluşlarını genel ve tematik yayın yapanlar olarak
sınıflandırmak mümkündür. Buna göre:
- Genel nitelikte yayın yapan kanalları; yayın programları, filmler, kültür, spor, magazin, 120
çocuk, kadın, dizi, din, eğlence ve haber programları gibi çok farklı konuları içeren
kanallar,
- Tematik yayın kanalları; haber, belgesel, spor, müzik ve benzeri türlerde olmak üzere,
yalnızca belli bir konuda yayın yapan kanallar
olarak tanımlamak mümkündür.
iii. Finansman Türlerine Göre
Bu kritere göre yayın kuruluşları açık ve paralı yayın yapanlar olarak
sınıflandırılmaktadır:
- Açık kanal, izleyicinin herhangi bir ücret ödemeden izleyebildiği yayıncılık türüdür. Bu
kanalların esas gelir kaynaklarını, yayınladıkları programların aralarına, önlerine veya 130
sonrasına aldıkları reklamlar ve sponsorluklar oluşturmaktadır.
- Paralı (şifreli) kanal; yayın hizmetinden faydalanabilmek için izleyicilerin abone olarak
belli bir süre için belirli meblağlar ödediği kanallardır. Dolayısıyla, parasız kanallardan
farklı olarak, abone ile kanal arasında ticari bir ilişki söz konusu olup, kanallar için esas
olan abone sayısı ve ücretidir.
11-55/1456-517
4
iv. Yayın Şekillerine Göre
Yayın kuruluşlarını, yayın şekillerine göre karasal, uydudan ve kablolu olarak üçe
ayırmak mümkünse de TV kanalları genellikle ulaşılan izleyici sayısını arttırabilmek için
farklı iletim tekniklerini bir arada kullanarak yayın yapmayı tercih etmektedir. Buna göre: 140
- Karasal yayın; uydu veya kablo aracılığı olmaksızın, karadan vericiler ve yansıtıcılar
vasıtasıyla gönderilen sinyallerle alıcılara ulaştırılan yayın türünü,
- Kablolu yayın; radyo ve televizyon ve veri yayınlarının kablo, cam iletken ve benzeri bir
fiziki ortam üzerinden abonelere ulaştırılmasını sağlayan yayın türünü,
- Uydudan yayın; radyo ve televizyon programlarının yetkili yayıncı veya hizmeti temin
edecek kişi veya kuruluş tarafından şifreli veya şifresiz olarak uzayda sinyal iletebilen
herhangi bir araç vasıtasıyla yapılan ilk yayını
ifade etmektedir.
G.3.2. İlgili Ürün Pazarı
Doğan Grubu bünyesinde Star TV logosuyla faaliyet gösteren Işıl Televizyon Yayıncılık 150
A.Ş., Türkiye genelinde ulusal televizyon yayıncılığı yapmakta ve genel nitelikte yayınlar
gerçekleştirmektedir. Star TV izleyicilerin herhangi bir ücret ödemeden izleyebildiği açık
bir televizyon kanalıdır.
İlgili ürün pazarının tespitinde, üreticilerin birbirine ikame olabilecek nitelikteki ürünleri
üretebilme imkânına sahip oldukları durumlarda ortaya çıkan “arz ikamesi” açısından
değerlendirme yapılmıştır.
Bu çerçevede tematik kanalların, reklam yeri pazarı açısından rekabetin son derece
yoğun olduğu prime time kuşağında bile genel nitelikli yayın yapan kanallarla ciddi bir
rekabet içinde olduğu ve ayrıca sahiplik el değiştirmeden, yayın türü olarak tematik
yayınlardan genel nitelikli yayınlara geçildiği dikkate alınarak, ilgili pazar tanımlanırken 160
genel nitelikli yayın yapan kanallar ile tematik yayın yapan kanallar arasında bir ayırıma
gidilmediği anlaşılmıştır.
Ödemeli kanallar ile açık kanalların ise rekabet koşullarındaki farklılıklar sebebiyle ayrı
ürün pazarlarını oluşturduğu; ticari ilişkinin açık televizyonlarda sadece program
sağlayıcılar ile reklam endüstrisi arasında, ödemeli kanallarda ise temel olarak program
sağlayıcılar ile aboneler yani izleyiciler arasında gerçekleştiği; bunun sonucunda en
önemli parametrelerin açık televizyonlar için izleyici payı ve reklam oranları iken ödemeli
kanallar için hedef grupların beklentilerini karşılamak ve abonelik düzeyi olduğu
görülmüştür.
Ülkemizde sayısallaşma sürecine geçilmesi ile beraber ödemeli kanallar ile açık kanallar 170
arasında bir yakınsama olması beklenmekle birlikte, bu durumun, söz konusu iki
televizyon yayıncılığı türünün ortak bir ürün pazarı olmasını mümkün kılmadığı
sonucuna ulaşılmıştır.
Ayrıca ulusal yayın yapan kanalların yayın alanlarının genişliğinin, reklamların hedef
aldığı izleyicilere ulaşma olanaklarını arttırması nedeniyle reklam verenlerin reklam
harcamalarının dağılımını yaparken, öncelikle ulusal yayın yapan kanallar arasında
izlenme paylarına göre seçim yaptıkları, dolayısıyla ulusal yayın yapan kanalların aynı
pazar içinde ele alınması gerektiği kanaatine varılmıştır. Bu çerçevede, ulusal bir kanal
olarak yayın yapmanın yurt çapında çok sayıda izleyiciye ulaşabilme imkânı yaratması
nedeniyle reklam toplayabilme kabiliyeti açısından önemli bir farklılık oluşturduğu, ayrıca 180
frekans bandının sınırlı olmasının ulusal karasal yayıncılığın sınırlı sayıda yayıncı
tarafından yapılmasına sebep olduğu dikkate alınarak, dosya konusu devir işlemi
bakımından ilgili ürün pazarı, önceki Rekabet Kurulu kararlarına paralel biçimde, açık
11-55/1456-517
5
yayın yapan ve karasal yayın hakkı bulunan yayıncılardan oluşacak şekilde “ulusal
televizyon yayıncılığı pazarı” olarak belirlenmiştir.
G.3.3. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürün pazarında ülke içinde rekabet şartlarının farklılık arz etmesine neden olan
herhangi bir unsur bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak ele
alınmıştır.
G.4. Değerlendirme 190
G.4.1. İşlemin Niteliği Bakımından Yapılan Değerlendirme
Bildirim konusu işlem neticesinde Doğan Grubu bünyesinde Star TV logosuyla ulusal
televizyon yayıncılığı pazarında faaliyet gösteren Işıl Televizyon Yayıncılık A.Ş.
hisselerinin tamamı Doğuş Grubu tarafından devralınacaktır. Bu nedenle söz konusu
işlem, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi kapsamına giren bir
devralma işlemidir.
G.4.2. Bildirim Yükümlülüğü Açısından Yapılan Değerlendirme
2010/4 sayılı Tebliğ’in “İzne tabi birleşme veya devralmalar” başlıklı 7. maddesine göre;
işlem taraflarının Türkiye ciroları toplamının yüz milyon TL’yi ve işlem taraflarından en
az ikisinin Türkiye cirolarının ayrı ayrı otuz milyon TL’yi veya işlem taraflarından birinin 200
dünya cirosunun beş yüz milyon TL’yi ve diğer işlem taraflarından en az birinin Türkiye
cirosunun beş milyon TL’yi, aşması halinde söz konusu işlemin hukuki geçerlilik
kazanabilmesi için Kuruldan izin alınması zorunludur.
Devre konu Star TV’nin 2010 yılı net satışlar toplamı (……...) TL’dir. Devralan ilgili
teşebbüslerin 2010 yılı net satışlar toplamı ise (………..) TL olarak gerçekleşmiştir.
Devralan ve devredilen ilgili teşebbüslerin cirolarının, 2010/4 sayılı Tebliğ’de belirtilen
eşikleri aşması nedeniyle anılan devralma izne tabi bir işlemdir.
G.4.3. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un “Birleşme veya Devralma” işlemlerini düzenleyen 7. maddesine
göre; “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum yaratmaya veya hâkim 210
durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında
herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin
diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya
da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap
durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır”.
Bildirime konu devralma işlemiyle Doğan Grubu kontrolünde olan Star TV Doğuş
Grubu’nun kontrolüne geçecektir. Doğuş Grubu’nun ilgili ürün pazarı olarak belirlenen
açık ulusal televizyon yayın pazarında faaliyetinin bulunması nedeniyle anılan pazar
işlemden etkilenen pazar olarak nitelendirilmiştir. Söz konusu işlemin 220
değerlendirilebilmesi amacıyla, devralma işlemi öncesi ve sonrasındaki etkilenen
pazarın genel yapısı ve başta işlem tarafları olmak üzere bu pazarda faaliyet gösteren
teşebbüslerin pazar payları incelenmiştir.
Açık televizyonculuk faaliyetindeki temel ekonomik aktivite, izlenme paylarına göre
değerlenen reklam yerlerinin satışı ve temel gelir kaynağı da reklam gelirleridir. Bu
nedenle, televizyon yayıncılığı piyasasında pazar paylarının, izlenme oranları ve
özellikle de reklam gelirleri esas alınarak belirlenmesi kabul görmektedir. Bu çerçevede
ilk olarak aşağıdaki tabloda, kanalların RTÜK ve TRT’den elde edilen reklam gelirlerine
göre hesaplanmış 2008, 2009 ve 2010 yıllarına ilişkin pazar paylarına yer verilmektedir.
230
11-55/1456-517
6
Tabloya göre, Kanal D son üç yılda en büyük pazar payına sahip kanal olarak dikkat
çekerken, onu 2008 ve 2009 yıllarında Show TV, 2010 yılında ise ATV takip etmektedir.
Devir işlemine konu olan Star TV ise en yüksek pazar payına sahip dördüncü kanal
olarak görülmektedir. Ancak, Kanun kapsamında yapılacak olan değerlendirmede
kanalların tek tek değil kontrollerini ellerinde bulunduran gruplar bazında incelenmesi
daha yararlı olacaktır. Bu çerçevede, gruplar açısından pazar yapısına ve pazar payları
tablosuna (en büyük ilk beş grup/kanal için) aşağıda yer verilmektedir.
Tablo 2: Devralma İşlemi Öncesi Gruplar Bazında Reklam Geliri (TL) ve Pazar Payları (%)
2008 2009 2010
GRUPLAR
Reklam Geliri Pazar Payı Reklam Geliri
Pazar
Payı Reklam Geliri
Pazar
Payı
Doğan Grubu (Kanal
D + CNN Türk + Star
+ TNT )
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Doğuş Grubu (NTV
+ NTV Spor +
CNBC-e)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Çalık Grubu (ATV)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Show TV (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
FOX (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tabloya göre, Kanal D, CNN Türk, Star TV ve TNT’den oluşan Doğan Grubu bütün
yıllarda pazar lideri durumunu devam ettirmiştir. Çalık Grubu (ATV) 2010 yılında elde
ettiği pazar payı ile Show TV’yi geçerek pazarda ikinci sıraya yerleşmiş ve en büyük beş 240
Tablo 1: TV Kanalları Reklam Gelirleri (TL) ve Pazar Payları (%)
2008 2009 2010
KANALLAR
Reklam Geliri Pazar Payı Reklam Geliri
Pazar
Payı Reklam Geliri
Pazar
Payı
Meltem TV (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TV 8 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Flash TV (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Show TV (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Cine 5 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TNT (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
NTV (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kanal D (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
BRT (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
FOX (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kanal 6 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
STV (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
CNBC-e (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Haber Türk (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Star TV (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kanal Türk (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
24 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
CNN TÜRK (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
ATV (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
NTV Spor (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kanal 7 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ata TV (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TV Net (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TRT (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
11-55/1456-517
7
grubun/kanalın toplam pazar içindeki payları son üç yıl için ortalama %(…..) civarında
gerçekleşmiştir.
Bildirim konusu devralma işlemi sonrasında Star TV’nin Doğan Grubu’ndan Doğuş
Grubu’nun kontrolüne geçeceği öngörüldüğü için yukarıda yer verilen ilk beş teşebbüsün
toplam pazar payında dolayısıyla da pazarın genel yoğunlaşma seviyesinde bir
değişiklik olmayacaktır. Devralma işlemi sonrasında gruplar bazında ortaya çıkması
öngörülen pazar yapısı ve payları ise aşağıdaki şekildedir1.
Tablo 3: Devralma İşlemi Sonrasında Gruplar Bazlı Pazar Payları
Gruplar/Kanallar Reklam Geliri (TL) Pazar Payı (%)
Doğan Grubu (Kanal D + CNN Türk + TNT ) (…..) (…..)
Doğuş Grubu (NTV + NTV Spor + CNBC-e+ Star) (…..) (…..)
ATV (Çalık Grubu) (…..) (…..)
Show TV (Karamehmet Grubu) (…..) (…..)
FOX (…..) (…..)
Tablodan da görüleceği üzere, Doğuş Grubu’nun pazar payı Star TV’yi devralması
halinde %(…..)’den %(…..)’e yükselmekte, Doğan Grubu’nun pazar payı ise %(…..)’den 250
%(…..)’e düşmektedir. Bu durumda Doğan Grubu toplam pazar payı itibarıyla pazar
lideri konumunu sürdürmekle birlikte, pazar ikincisi ile arasındaki fark kapanmakta,
Doğuş Grubu ise ATV’ye yakın bir pazar payı elde etmektedir. Devralma işlemi ile
birlikte pazar lideri konumundaki Doğan Grubu’nun pazar payı düşerken, sıralamada
beşinci durumdaki Doğuş Grubu üçüncü sıraya yükselmektedir. Bu çerçevede, devralma
işlemi neticesinde ilgili pazarda hâkim durum yaratılması veya mevcut hâkim durumun
güçlendirilmesi durumunun ortaya çıkmayacağı kanaatine ulaşılmıştır. Ancak,
grupların/kanalların pazar paylarında ortaya çıkması öngörülen değişikliklerin, piyasanın
yapısına olabilecek etkileri de incelenmiştir. Bu kapsamda, pazar paylarının yanında
pazarın rekabetçi yapısı hakkındaki önemli göstergelerden biri olan yoğunlaşma 260
oranlarına bakılması gerekmektedir. Yoğunlaşma oranlarının hesaplanmasında ise
genel olarak Herfindahl–Hirschman Index (HHI) kullanılmaktadır. Bu hesaplama yöntemi
ağırlığı oransal olarak yüksek pazar payına sahip firmalara vermektedir.
Esas itibariyle, birleşme sonrası HHI oranının;
- 1000’in altında olduğu,
- HHI’ın 1000 ve 2000 arasında olduğu ancak HHI’daki değişimin 250’den az olduğu,
- HHI’ın 2000’in üzerinde olmakla birlikte HHI’daki değişimin 150’den az olduğu
durumlarda, devralınan firmanın küçük ve yeni ama pazarda yenilikçi olan ve önemli bir
rekabetçi baskı oluşturan bir teşebbüs olması gibi istisnalar haricinde yatay olarak
rekabetçi endişe duyulmamaktadır. Bu oranları aşan HHI ve HHI değişim oranları ise, 270
pazarın rekabetçi yapısı konusunda endişe verici bir gösterge olarak ortaya çıkmaktadır.
Bu çerçevede pazarın mevcut ve devralma sonrasındaki yapısına ilişkin olarak
öngörülen pazar paylarına dayanarak hesaplanmış HHI değerlerine aşağıda yer
verilmektedir.
1 Bu tabloda devralma işleminin değerlendirmesinde esas alınacak son mali yıl olan 2010 yılı verileri
dikkate alınmıştır.
11-55/1456-517
8
Tablo 4: HHI Değerleri
Devralma öncesi Devralma Sonrası
GRUPLAR/KANALLAR
Pazar payı (%) HHI değeri Pazar payı (%) HHI değeri
Doğan Grubu (…..) (…..) (…..) (…..)
ATV (…..) (…..) (…..) (…..)
Show TV (…..) (…..) (…..) (…..)
Fox (…..) (…..) (…..) (…..)
Doğuş Grubu (…..) (…..) (…..) (…..)
Meltem TV (…..) (…..) (…..) (…..)
TV 8 (…..) (…..) (…..) (…..)
Flash TV (…..) (…..) (…..) (…..)
Cine 5 (…..) (…..) (…..) (…..)
STV (…..) (…..) (…..) (…..)
Habertürk (…..) (…..) (…..) (…..)
Kanal Türk (…..) (…..) (…..) (…..)
Kanal 7 (…..) (…..) (…..) (…..)
TV Net (…..) (…..) (…..) (…..)
TRT (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..) (…..) (…..)
Tabloya göre, devralma işlemi sonrasında piyasanın HHI değeri, rekabetçi endişelerin
doğmasına yol açabilecek bir artışın aksine yaklaşık olarak 478 puan azalacaktır. Bu 280
azalma; HHI değerinde Doğan Grubu’nun pazar payının düşmesiyle gerçekleşen
azalma ile Doğuş Grubu’nun pazar payında meydana gelen artışın net etkisi olarak
ortaya çıkmıştır.
Devralma işleminin gerçekleştiği Türkiye ulusal televizyon yayıncılığı pazarı, %(…..)’lik
dilimi beş büyük gruba ait, geriye kalan %(…..)’lik dilimi ise diğer kanalların sahip
olduğu, yoğunlaşma oranı yüksek bir pazardır. Mevcut durumdaki bu yoğunlaşmış
piyasa yapısı, ilk beş büyük grubun toplam pazar payının değişmemesi nedeniyle
devralma sonrasında ortaya çıkması öngörülen piyasa yapısıyla bu açıdan benzerlik
gösterse de, devralma işlemi sonrasında gruplar bazında değişen pazar payları toplam
HHI değerinde bir düşme olacağını göstermektedir. Bu durumda, bildirim konusu 290
devralma işlemiyle ilgili pazardaki yoğunlaşma oranının azalması mümkün hale
gelecektir.
Açık televizyon yayıncılığı yapan kanalların pazar paylarının/güçlerinin ölçülmesinde
reklam gelirleri ile birlikte kullanılan diğer bir veri ise söz konusu reklam gelirlerini
doğrudan etkileyen, kanallara ait izlenme paylarıdır. İzlenme paylarının yüksekliği ile
kanalların reklam saniye birim fiyatları ve buna bağlı olarak reklam gelirleri doğru
orantılıdır. Bu çerçevede; TİAK A.Ş. tarafından Türkiye’de televizyon izleme
araştırmalarını yapmakla görevlendirilen Nielsen Audience Measurement (NAM)’dan ve
TRT adına ölçüm yapan Sabit Ölçme Değerlendirme Bilişim ve Tic. A.Ş.’den elde edilen
2010 yılı izlenme payı verileri esas alınarak oluşturulan, ulusal yayın yapan televizyon 300
kanallarının devralma işlemi öncesi ve sonrasındaki durumlarını gruplar (en yüksek
paya sahip ilk dört büyük grup/kanal) bazında gösteren izlenme payı bilgilerine aşağıda
yer verilmektedir.
11-55/1456-517
9
Tablo 5: Star TV’nin Devrinden Önceki İzlenme Payları
KANALLAR İzlenme Payı (%)
Doğan Grubu (Kanal D + CNN Türk + Star TV) (…..)
Doğuş Grubu (NTV + NTV Spor + CNBC-e) (…..)
ATV (…..)
Show TV (…..)
Tablo 6: Star TV’nin Devrinden Sonra İzlenme Payları
KANALLAR İzlenme Payı (%)
Doğan Grubu (Kanal D + CNN Türk) (…..)
Doğuş Grubu (NTV + NTV Spor + CNBC-e + Star TV) (…..)
ATV (…..)
Show TV (…..)
Tablolarda yer verilen bilgilere göre, devralma işlemi sonrasında pazar lideri durumunda 310
olan Doğan Grubu yaklaşık 9 puanlık bir düşüşe rağmen, %(…..)’lık izlenme payı ile bu
pozisyonunu korumakta iken, Doğuş Grubu’nun izlenme payları toplamı ise %(…..)
çıkmaktadır. İzlenme payları esas alınarak yapılan bu incelemeye göre de, ilgili pazarda
hâkim durumun yaratılması veya var olan hâkim durumun güçlendirilmesi durumunun
ortaya çıkmayacağı kanaatine varılmıştır.
Açık televizyon yayıncılığı piyasasında televizyon kanallarının ve bunları kontrol eden
grupların pazar paylarının ve pazar güçlerinin ölçülmesinde kullanılan iki temel kriter
olan reklam gelirleri ve izlenme paylarına dayanılarak yapılan her iki değerlendirmede
de, bildirim konusu işlem sonucunda pazar lideri konumunda olan Doğan Grubu’nun
pazar payında bir düşüşün, bununla birlikte Doğuş Grubu’nun pazar payında ise bir 320
yükselişin ortaya çıkacağı, anılan grupların pazar paylarındaki karşılıklı değişmenin
pazardaki yoğunlaşma düzeyinde bir düşüşe neden olacağı sonucuna ulaşılmıştır.
H. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı “Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”
kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen
nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme 330
izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy