Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2013-1-125 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 14-04/66-28
Karar Tarihi : 22.01.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Kenan TÜRK (İkinci Başkan)
Üyeler : Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN,
Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Çağlar Deniz ATA, Tuğçe KOYUNCU, Muhammed Safa UYGUR
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Siyam Petrolcülük San. ve Tic. A.Ş.
Çankaya Mah. İnönü Blv. 101. Cad. Canatan İş Mrk.
10/20 Akdeniz/Mersin
(1) E. DOSYA KONUSU: Siyam Petrolcülük San. ve Tic. A.Ş. ile muhtemel bayi
adayları arasında imzalanacak akaryakıt bayilik sözleşmelerine muafiyet
tanınması talebi.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 11.12.2013 tarihinde giren bildirim üzerine
düzenlenen 16.01.2014 tarih ve 2013-1-125/MM sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, Siyam Petrolcülük San. ve Tic. A.Ş. (SOİL) ile
muhtemel bayi adayları arasında imzalanacak olan bildirime konu akaryakıt bayilik
sözleşmelerinin, belirsiz süreli rekabet etmeme yükümlülüğü getiriyor olmaları nedeniyle
her iki sözleşmenin 21. maddelerinde yer alan ve süreye ilişkin olan hükümlerinin
sözleşme süresinin beş yılı aşamayacağını ifade edecek şekilde düzenlenmesi
koşuluyla, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı
Tebliğ) ile getirilen grup muafiyetinden yararlanabileceği, ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Konu
(4) SOİL tarafından yapılan başvuruda özetle;
- SOİL ve bayileri arasında akdedilecek intifalı ve intifasız bayilik sözleşmelerinin
değişen yasalara ve şartlara uygun olarak yeniden düzenlenmiş olduğu,
- Bu çerçevede Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’na (EPDK) tip sözleşme bildiriminde
bulunulduğu ve bu başvurunun halen sonuçlanmadığı,
ifade edilerek;
- Bildirime konu iki adet ‘Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi’nin rekabeti sınırlayıcı bir yönü
olup olmadığının tespiti,
- Rekabeti sınırlayıcı yönü olan anlaşma, eylem veya uygulamalara 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde muafiyet kararı verilmesi
talep edilmiştir.
H.2. Başvuruya Konu Sözleşmelerin Niteliği
(5) Dosya mevcudu bilgi ve belgelerin incelenmesinden; her iki sözleşme (intifalı ve
intifasız) tipinin de 2002/2 sayılı Tebliğ’deki, “üretim veya dağıtım zincirinin farklı
seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya
hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar”, tanımına
uygun olarak birer dikey anlaşma taslağı olduğu anlaşılmaktadır.
14-04/66-28
2/3
(6) Türkiye genelinde akaryakıt dağıtımı, toptan satışı ve depolanması sektörlerinde faaliyet
göstermekte olan SOİL, akaryakıt dağıtımı faaliyetine ilişkin olarak 5015 sayılı Petrol
Piyasası Kanunu ve konuyla ilgili diğer mevzuat gereği bayileri ile EPDK tarafından
onaylanmış tip sözleşmeler imzalamaktadır. Bildirime konu sözleşmeler de bu
niteliktedir. Ayrıca, sunulan bilgi ve belgelerin kapsamından her iki sözleşmenin de
esasen aynı hükümleri içermekte olduğu fakat sözleşmelerden birisinin istasyon
üzerinde kurulması planlanan intifa hakkına ilişkin birkaç değişik hüküm içerdiği
anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, İntifalı Akaryakıt Bayilik Sözleşmesinin 2.3. maddesinde
diğerinden farklı olarak ilgili satış yeri üzerinde “bayi tarafından ve masrafları bayiye ait
olmak üzere SOİL lehine 5 (beş) yıl süreli intifa hakkı sağlanacağı” düzenlenmiştir.1
H.3. İlgili Pazar
(7) Dosyadaki bilgiler çerçevesinde ilgili ürün pazarı “otogaz LPG”, “otogaz LPG dışında
kalan otomotiv yakıtları” ve “madeni yağ pazarı”; ilgili coğrafi pazar ise, “Türkiye” olarak
belirlenmiştir.
H.4. Değerlendirme
(8) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde, dikey anlaşmaları Tebliğ ile tanınan koruma
dışına çıkartan sınırlamalara yer verilmekte olup bu kısıtlamalar istisnaları saklı kalmak
kaydıyla özetle şöyle sıralanabilir:
– Alıcının kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi.
– Alıcının sözleşme konusu mal veya hizmetleri satacağı bölge veya müşterilere ilişkin
kısıtlamalar getirilmesi.
– Seçici dağıtım sisteminde (bir sistem üyesinin yetkili olmadığı yerde faaliyet
göstermesinin yasaklanması hakkı saklı kalmak kaydıyla), perakende seviyesinde
faaliyet gösteren sistem üyelerinin son kullanıcılara yapacakları aktif veya pasif
satışların kısıtlanması.
– Seçici dağıtım sisteminde, sistem üyelerinin kendi aralarındaki alım ve satımın
engellenmesi.
(9) Konusunu bayinin ilgili satış yerinde “münhasıran SOİL'den satın alacağı benzin türleri,
nafta (hammadde, solvent nafta hariç), gazyağı, motorin türleri, fuel-oil türleri ile 5015
sayılı yasa gereği belirlenen diğer ürünlerin satışı” oluşturan başvuru konusu
Sözleşmenin ilgili maddelerinin incelenmesinden, 2002/2 sayılı Tebliğ’in yukarıda
özetlenen “Anlaşmaları Grup Muafiyeti Dışına Çıkaran Sınırlamalar” başlıklı 4.
maddesinde sayılan hususlardan herhangi birisini içermediği değerlendirilmektedir.
Bununla birlikte, sözleşmenin münhasırlık hükümlerini düzenleyen maddeleri ile “Süre”
başlıklı 21. maddesi birlikte göz önünde bulundurulduğunda, bu maddelerde yer alan
hükümlerin süresi belirsiz birer rekabet etmeme yükümlülüğü öngördüğü, bu nedenle
mevcut haliyle 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde yer verilen düzenleme paralelinde
grup muafiyetinden yararlanamadıkları değerlendirilmektedir.
(10) Şöyle ki; 2002/2 sayılı Tebliğin 5. maddesi gereği, alıcıya getirilen belirsiz süreli veya
beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülükleri 2002/2 sayılı Tebliğ’in kapsamı dışında
kalmaktadır. Rekabet etmeme yükümlülüğü içeren bayilik sözleşmelerinin yanı sıra
dağıtıcı tarafından bayinin faaliyet gösterdiği tesis üzerinde elde edilen intifa, kira vb.
gibi dikey ilişkinin süresine etki eden haklar da bu kapsamda değerlendirilmektedir.
İntifalı bayilik sözleşmesinde “bayi tarafından ve masrafları bayiye ait olmak üzere SOİL
lehine 5 (beş) yıl süreli intifa hakkı sağlanacağı” düzenlenmiştir.
(11) Bu bağlamda sözleşmenin 21. maddesinde yer verilen, “İş bu sözleşmenin süresi,
imzalandığı tarihten itibaren ….. (….) yıldır. Taraflarca mutabakat sağlandığı takdirde,
1 Kararın bundan sonraki kısımlarında her iki sözleşme birlikte “sözleşme” olarak anılacaktır.
14-04/66-28
3/3
sözleşme aynı şartlarla …. ( …..) yıl daha uzar. Taraflar süre sonunda sözleşmeyi
yenilemek istedikleri takdirde bir ay önceden bir araya gelerek önceki sözleşmenin sona
erme tarihinde yürürlüğe girmek üzere yeni bir sözleşme imzalayacaklardır.” şeklindeki
hükmün, sözleşmenin süresini açıkça düzenlemiyor olduğu; SOİL’in her iki bayilik
sözleşmesinde yer alan bu hükümlerinde gerekli değişikliklerin yapılarak sözleşmenin
süresinin dikey ilişkinin ilk kurulduğu tarihten itibaren beş yılı aşamayacağına ilişkin açık
hüküm getirilmesi koşuluyla, bildirim konusu sözleşmelerin grup muafiyetinden
yararlanabileceği kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
(12) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu akaryakıt
bayilik sözleşmelerinin belirsiz süreli rekabet etmeme yükümlülüğü getirmeleri
sebebiyle; her iki sözleşmenin 21. maddesinde yer alan hükümlerinde, sözleşmenin
süresinin dikey ilişkinin ilk kurulduğu tarihten itibaren beş yılı aşmayacağına ilişkin
düzenleme yapılması koşuluyla 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy