AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Başvuru No: 45080/18
Ahmet SİL /TÜRKİYE
ve diğer 102 başvuru
(bk. ekli liste)
Başkan,
Egidijus Kūris,
Pauliine Koskelo,
Hâkimler
Gilberto Felici,
Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Dorothee von Arnim’in katılımıyla 27 Eylül 2022 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Ekte bulunan tabloda belirtilen tarihlerde yapılan yukarıda ifade edilen başvuruları dikkate alarak,
Gerçekleştirilen müzakerelerin ardından aşağıdaki kararı vermiştir:
DAVANIN KONUSU
Başvurular, esas olarak, farklı ceza infaz kurumlarında tutuklu bulunan başvuranların belirli tedbirlerle ilgili olarak, açtıkları davaların adilliği ile ilgilidir. Başvuranların, İnfaz Hâkimlikleri ve Ağır Ceza Mahkemeleri önünde yaptıkları çeşitli talepleri, dosyadaki tüm unsurlar ışığında ve başvuranlara bildirilmeyen Cumhuriyet savcısının mütalaaları da dikkate alınarak reddedilmiştir. Olayların meydana geldiği dönemde, başvuranlar, FETÖ/PDY isimli örgüte (Türk makamları tarafından “Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması” adıyla belirtilen bir örgüt) mensup oldukları şüphesiyle çeşitli cezaevlerinde tutuklu bulunmaktaydılar. Ceza infaz kurumu idareleri, farklı tarihlerde, başvuranların bazı taleplerini reddetmiş (eş ziyareti hakkı, telefonla görüşme hakkı, imamla görüşme, sınavlara katılma, cezaevi dışındaki diş hekimi/doktor randevularının geciktirilmesi, cezaevindeki açık alanın güvenlik nedeniyle kapatılması vb.) veya başvuranlar hakkında bazı disiplin tedbirleri almıştır (şifreli mesajlar nedeniyle mektuplara el konulması, radyolara el konulması, duruşmaları beklerken kelepçelenmesi vb.). Başvuranlar, bu kararlara itiraz etmişlerdir. İnfaz Hâkimlikleri, başvuranların itirazlarını reddetmişlerdir. Başvuranlar, İnfaz Hâkimliklerinin kararlarına itiraz etmişlerdir. Ağır Ceza Mahkemeleri, İnfaz Hâkimliklerinin kararlarının usule ve kanuna uygun olduğu değerlendirmesinde bulunarak, başvuranların itirazlarının reddine karar vermişlerdir. Cumhuriyet savcıları, özellikle Ağır Ceza Mahkemelerinin önünde yürütülen yargılamalar sırasında, davaların özel koşullarına göre, başvuranların itirazlarının reddedilmesini talep ettikleri, aynı, basılı ve ayrıntılı olmayan yazılı mütalaalar sunmuşlardır. Cumhuriyet Savcıları, İnfaz Hâkimliklerinin kararlarının usule ve kanuna uygun olduğu kanaatine varmışlardır. Bu mütalaalar, başvuranlara bildirilmemiştir. Başvuranlar, Sözleşme’nin 6. maddesinin 1. fıkrasını ileri sürerek, esas olarak, Ağır Ceza Mahkemeleri önünde görülen yargılamalar sırasında ve bazı davalarda da İnfaz Hâkimlikleri önünde yürütülen yargılamalarda sunulan Cumhuriyet savcılarının mütalaalarının bildirilmemesinden şikâyet etmişlerdir. Başvuranlar, silahların eşitliği ilkesi uyarınca, kendilerinin ve/veya avukatlarının, savunmalarını hazırlamak amacıyla, dosyada yer alan belgelerin tamamına erişebilmeleri gerektiğini ileri sürmektedirler.MAHKEMENİN DEĞERLENDİRMESİ
Mahkeme, başvurulardaki olay ve olgular ile hukuki sorunların benzerliğini dikkate alarak, Mahkeme İç Tüzüğü’nün 42. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, başvuruların birleştirilmesine karar vermiştir. Söz konusu Cumhuriyet savcılarının mütalaalarının bildirilmemesine ilişkin 6. maddenin 1. fıkrası bağlamındaki şikâyetle ilgili olarak, Mahkeme’nin aynı türden şikayetlerin yer aldığı Günana ve diğerleri/Türkiye (no. 70934/10 ve diğer 4 başvuru, 20 Kasım 2018) kararındaki tespiti aşağıdaki gibidir:“78. Cumhuriyet savcısının 39367/12 ve 66687/12 no.lu başvurular kapsamında 27 Ekim 2011 ve 21 Mart 2012 tarihlerinde bildirilen mütalaaları ile ilgili olarak, Mahkeme, başvuran tarafın yorumunu gerektirebilecek yeni bir konunun bu mütalaalarda gündeme getirilmediğini tespit etmektedir. Nitekim Cumhuriyet savcısı mütalaalarda, İnfaz Hâkimliğinin kararının usul ve kanuna uygun olduğunu belirtmekle yetinmiştir (yukarıda 20 ve 28. paragraflar). Mahkeme ayrıca, başvuranın, Cumhuriyet savcısının söz konusu mütalaalarına cevaben, Ağır Ceza Mahkemesi önünde yapılan itirazının incelenmesi için yeni ve ilgili unsurlar getirebileceğini göstermediğini belirtmektedir.
79. Mahkeme daha önce Kılıç ve diğerleri/Türkiye davasında benzer bir şikâyeti incelediğini ve başvuranların şikayetlerini, Danıştay önünde Cumhuriyet Savcılığın mütalaalarının bildirilmemesi nedeniyle “önemli bir zarara” maruz kalmadıkları gerekçesiyle kabul edilemez olarak açıkladığını hatırlatmaktadır (Kılıç ve diğerleri/Türkiye (k.k.), no. 33162/10, § 32, 3 Aralık 2013; bk. aynı zamanda, bu davaya uygulanabildiği ölçüde (mutatis mutandis) Tamer/Türkiye (k.k.), no. 60108/10, § 54, 28 Ağustos 2014). Mahkeme, somut olayda farklı bir sonuca götürebilecek iddia ya da olay ve olgu bulunmaması nedeniyle, bu şikâyetin, 39367/12 ve 66687/12 no.lu başvurular kapsamında 27 Ekim 2011 ve 21 Mart 2012 tarihlerinde Cumhuriyet savcısı tarafından sunulan mütalaalarla ilgili olarak, Sözleşme’nin 35. maddesinin 3. fıkrasının b) bendi 4. fıkrası uyarınca kabul edilemez olduğuna karar vermektedir.”
Mahkeme, aynı durumun mevcut davalar için de geçerli olduğu kanaatindedir. Bu nedenle, Mahkeme, yukarıda belirtilen Günana ve diğerleri/Türkiye ve Kılıç ve diğerleri/Türkiye davalarında varmış olduğu tespitleri ve sonuçları bertaraf etmek için hiçbir neden görmemektedir. Mahkeme, Cumhuriyet savcısı tarafından sunulan mütalaalarla bildirilmemesi ile ilgili bu şikâyetlerin, Sözleşme’nin 35. maddesinin 3. fıkrasının b) bendi ve 4. maddesi uyarınca kabul edilemez olduğuna karar vermektedir. Başvuranlar, Sözleşme’nin çeşitli maddeleri, özellikle 2, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10 ve 13. maddeleri ile 1 No.lu Protokol’ün 1 ve 2. maddeleri bağlamında, prototip ve desteklenmemiş bir şekilde başka şikâyetler de ileri sürmüşlerdir. Mahkeme, elinde bulunan unsurların tamamını göz önünde bulundurarak ve ihtilaf konusu olay ve olguların yetkisine girdiği ölçüde, söz konusu şikâyetlerin Sözleşme’nin 34 ve 35. maddelerinde belirtilen kabul edilebilirlik kriterlerini karşılamadığını ve Sözleşme ve Protokolleri tarafından öngörülen hak ve özgürlüklerin ihlaline ilişkin herhangi bir belirti bulunmadığını tespit etmektedir. Sonuç olarak başvuruların bu kısmı, Sözleşme’nin 35. maddesinin 4. fıkrası uyarınca reddedilmelidir.Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Başvuruların birleştirilmesine;
Başvuruların kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.
İşbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiş olup, 20 Ekim 2022 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Dorothee von Arnim Egidijus Kūris
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan
EK
Başvuruların Listesi
No.
Başvuru No.
Davanın adı
Başvuru tarihi
Başvuran
Doğum Yılı
İkâmet Yeri
Uyruğu
Temsilci
1.
45080/18
Sil/Türkiye
07.08.2018
Ahmet SİL
1985
Wagenfeld
Türk
2.
47674/18
Demirtaş/Türkiye
28.09.2018
Ali DEMİRTAŞ
1989
Adana
Türk
3.
49203/18
Akar/Türkiye
08.10.2018
Fatih AKAR
1987
Manisa
Türk
Mehmet ARI
4.
49315/18
Kökten/Türkiye
09.10.2018
Mustafa KÖKTEN
1981
Osmaniye
Türk
5.
2078/19
Kökten/Türkiye
12.11.2018
Mustafa KÖKTEN
1981
Osmaniye
Türk
6.
2082/19
Kökten/Türkiye
12.11.2018
Mustafa KÖKTEN
1981
Osmaniye
Türk
7.
2095/19
Kökten/Türkiye
20.12.2018
Mustafa KÖKTEN
1981
Osmaniye
Türk
8.
2158/19
Boran/Türkiye
11.12.2018
Hasan Basri BORAN
1973
Osmaniye
Türk
Sinan TUMLUKOLÇU
9.
6393/19
Tüzün/Türkiye
17.01.2019
Soner TÜZÜN
1984
Aksaray
Türk
Mehmet Fatih ARSLAN
10.
6490/19
Yılma/Türkiye
02.01.2019
Şeyhmus YILMA
1986
Tekirdağ
Türk
Büteyra DEMIR
11.
8342/19
Önce/Türkiye
22.01.2019
Alper ÖNCE
1970
Osmaniye
Türk
12.
8395/19
Sil/Türkiye
04.02.2019
Ahmet SİL
1985
Wagenfeld
Türk
Mehmet ARI
13.
9538/19
Tüzün/Türkiye
17.01.2019
Soner TÜZÜN
1984
Aksaray
Türk
Mehmet Fatih ARSLAN
14.
10534/19
Evren/Türkiye
12.02.2019
Enver EVREN
1977
İzmir
Turc
15.
10624/19
Mart/Türkiye
14.02.2019
Ufuk MART
1987
Osmaniye
Türk
16.
11072/19
Göksan/Türkiye
14.02.2019
Mehmet Fatih GÖKSAN
1990
Aydın
Türk
17.
11969/19
Tüzün/Türkiye
31.01.2019
Soner TÜZÜN
1984
Aksaray
Türk
Mehmet Fatih ARSLAN
18.
11990/19
Sazil/Türkiye
12.02.2019
Selami SAZİL
1972
Adana
Türk
Sinan TUMLUKOLÇU
19.
12075/19
Sazil/Türkiye
12.02.2019
Selami SAZİL
1972
Adana
Türk
Sinan TUMLUKOLÇU
20.
13013/19
Vural/Türkiye
21.02.2019
Muhammed Said VURAL
1991
İstanbul
Türk
21.
13574/19
Dilevci/Türkiye
28.02.2019
Gündüz DİLEVCİ
1977
Mersin
Türk
22.
14595/19
Kökten/Türkiye
11.12.2018
Mustafa KÖKTEN
1981
Osmaniye
Türk
23.
14596/19
Kökten/Türkiye
11.12.2018
Mustafa KÖKTEN
1981
Osmaniye
Türk
24.
14597/19
Kökten/Türkiye
11.12.2018
Mustafa KÖKTEN
1981
Osmaniye
Türk
25.
14602/19
Sazil/Türkiye
04.03.2019
Selami SAZİL
1972
Adana
Türk
Sinan TUMLUKOLÇU
26.
14605/19
Sazil/Türkiye
04.03.2019
Selami SAZİL
1972
Adana
Türk
Sinan TUMLUKOLÇU
27.
14606/19
Sazil/Türkiye
04.03.2019
Selami SAZİL
1972
Adana
Türk
Sinan TUMLUKOLÇU
28.
15089/19
Göksan/Türkiye
22.02.2019
Mehmet Fatih GÖKSAN
1990
Aydın
Türk
29.
16199/19
Vural/Türkiye
27.02.2019
Muhammed Said VURAL
1991
İstanbul
Türk
30.
16359/19
Güvenç/Türkiye
05.03.2019
İsmail GÜVENÇ
1985
Kocaeli
Türk
31.
16475/19
Önce/Türkiye
11.03.2019
Alper ÖNCE
1970
Osmaniye
Türk
32.
16525/19
Önce/Türkiye
13.03.2019
Alper ÖNCE
1970
Osmaniye
Türk
33.
19344/19
Dilevci/Türkiye
08.03.2019
Gündüz DİLEVCİ
1977
Mersin
Türk
34.
19403/19
Fesli/Türkiye
25.03.2019
Muhammed Hamza FESLİ
1992
Mersin
Türk
35.
19404/19
Fesli/Türkiye
25.03.2019
Muhammed Hamza FESLİ
1992
Mersin
Türk
36.
20426/19
Güner/Türkiye
22.03.2019
Mustafa GÜNER
1973
Konya
Türk
37.
20598/19
Tonbul/Türkiye
11.03.2019
Mehmet TONBUL
1974
Hatay
Türk
38.
20641/19
Çimen/Türkiye
15.03.2019
Mustafa ÇİMEN
1981
MERSİN
Türk
39.
20928/19
Tonbul/Türkiye
11.04.2019
Mehmet TONBUL
1974
Hatay
Türk
40.
21136/19
M.O./Türkiye
11.04.2019
Muhammet OCAK
1990
Meerbusch
Türk
41.
21430/19
Çamurşen/Türkiye
02.04.2019
Metin ÇAMURŞEN
1975
Tekirdağ
Türk
42.
22063/19
Başaran/Türkiye
12.04.2019
Mehmet BAŞARAN
1986
İstanbul
Türk
43.
22326/19
Başkaya/Türkiye
03.04.2019
Yusuf BAŞKAYA
1966
Osmaniye
Türk
44.
24471/19
Korkmaz/Türkiye
15.04.2019
Enis KORKMAZ
1984
İzmir
Türk
45.
24919/19
Kökten/Türkiye
16.04.2019
Mustafa KÖKTEN
1981
Osmaniye
Türk
46.
24927/19
Kökten/Türkiye
16.04.2019
Mustafa KÖKTEN
1981
Osmaniye
Türk
47.
26940/19
Başaran/Türkiye
12.04.2019
Mehmet BAŞARAN
1986
İstanbul
Türk
48.
27343/19
Ocak/Türkiye
13.05.2019
Muhammet OCAK
1990
Meerbusch
Türk
49.
32430/19
Sarı/Türkiye
15.05.2019
Mustafa SARI
1989
Mersin
Türk
50.
32607/19
Talay/Türkiye
21.05.2019
Mahmut TALAY
1975
Mersin
Türk
51.
33390/19
Sarı/Türkiye
15.05.2019
Mahmut SARI
1989
Mersin
Türk
52.
33550/19
Mart/Türkiye
02.05.2019
Ufuk MART
1987
Osmaniye
Türk
53.
34025/19
Tüzün/Türkiye
29.05.2019
Soner TÜZÜN
1984
Aksaray
Türk
Mehmet Fatih ARSLAN
54.
34058/19
Kurtgöz/Türkiye
31.05.2019
Ahmet KURTGÖZ
1969
Osmaniye
Türk
Mehmet Fatih ARSLAN
55.
34453/19
Kurtgöz/Türkiye
13.06.2019
Ahmet KURTGÖZ
1969
Osmaniye
Türk
56.
36260/19
Boran/Türkiye
10.06.2019
Hasan Basri BORAN
1973
Osmaniye
Türk
Sinan TUMLUKOLÇU
57.
38787/19
Keleş/Türkiye
04.07.2019
Kerim KELEŞ
1975
Adana
Türk
58.
39383/19
Ocak/Türkiye
01.07.2019
Muhammet OCAK
1990
Meerbusch
Türk
59.
41196/19
Korkmaz/Türkiye
01.07.2019
Enis KORKMAZ
1984
İzmir
Türk
60.
42818/19
Kurtgöz/Türkiye
02.08.2019
Ahmet KURTGÖZ
1969
Osmaniye
Türk
61.
44527/19
Ketenoğlu/Türkiye
01.08.2019
Feyyaz KETENOĞLU
1987
Kastamonu
Türk
62.
44998/19
Dilevci/Türkiye
08.08.2019
Gündüz DİLEVCİ
1977
Mersin
Türk
63.
56364/19
Karataşlı/Türkiye
07.10.2019
Süleyman KARATAŞLI
1971
Osmaniye
Türk
64.
60932/19
Karataşlı/Türkiye
07.10.2019
Süleyman KARATAŞLI
1971
Osmaniye
Türk
65.
61631/19
Dilevci/Türkiye
06.11.2019
Gündüz DİLEVCİ
1977
Mersin
Türk
66.
61730/19
Sazil/Türkiye
08.11.2019
Selami SAZİL
1972
Adana
Türk
Sinan TUMLUKOLÇU
67.
63005/19
Kurtgöz/Türkiye
20.11.2019
Ahmet KURTGÖZ
1969
Osmaniye
Türk
68.
63765/19
Sazil/Türkiye
07.11.2019
Selami SAZİL
1972
Adana
Türk
Sinan TUMLUKOLÇU
69.
64051/19
Polat/Türkiye
29.11.2019
Mehmet POLAT
1991
Kahramanmaraş
Türk
70.
1956/20
Fesli/Türkiye
25.11.2019
Muhammed Hamza FESLİ
1992
Mersin
Türk
71.
1959/20
Topla/Türkiye
02.12.2019
Ali TOPLA
1976
Osmaniye
Türk
72.
1961/20
Topla/Türkiye
23.12.2019
Ali TOPLA
1976
Osmaniye
Türk
73.
5878/20
Esgiyer/Türkiye
09.12.2019
Hacı Mustafa ESGİYER
1981
Mersin
Türk
74.
5943/20
Keçeci/Türkiye
06.01.2020
Mehmet KEÇECİ
1985
Osmaniye
Türk
75.
6473/20
Dilevci/Türkiye
10.01.2020
Gündüz DİLEVCİ
1977
Mersin
Türk
76.
6524/20
Topla/Türkiye
30.12.2019
Ali TOPLA
1976
Osmaniye
Türk
77.
9877/20
Bora/Türkiye
27.01.2020
Zekeriya BORA
1988
Mardin
Türk
78.
10970/20
Polat/Türkiye
16.01.2020
Mehmet POLAT
1991
Kahramanmaraş
Türk
79.
12022/20
Polat/Türkiye
17.01.2020
Mehmet POLAT
1991
Kahramanmaraş
Türk
80.
13440/20
Dikmen/Türkiye
12.02.2020
Süleyman Tuna DİKMEN
1985
Aydın
Türk
81.
14983/20
Esgiyer/Türkiye
21.02.2020
Hacı Mustafa ESGİYER
1981
Mersin
Türk
82.
15354/20
Öztürk/Türkiye
10.03.2020
Oğuz ÖZTÜRK
1985
Osmaniye
Türk
83.
15507/20
Burgaç/Türkiye
02.03.2020
Mustafa BURGAÇ
1975
Osmaniye
Türk
84.
17134/20
Tuncer/Türkiye
26.03.2020
Abdullah Murat TUNCER
1957
Ankara
Türk
Oya SOYUER
85.
17221/20
Göksan/Türkiye
30.03.2020
Mehmet Fatih GÖKSAN
1990
Aydın
Türk
86.
18820/20
Başkaya/Türkiye
27.03.2020
Yusuf BAŞKAYA
1966
Osmaniye
Türk
87.
21175/20
Korkmaz/Türkiye
06.05.2020
Enis KORKMAZ
1984
İzmir
Türk
88.
21606/20
Sarıbey/Türkiye
11.05.2020
Ali SARIBEY
1984
Eskişehir
Türk
89.
23483/20
Esgiyer/Türkiye
21.05.2020
Hacı Mustafa ESGİYER
1981
Mersin
Türk
90.
29874/20
Keçeci/Türkiye
01.07.2020
Mehmet KEÇECİ
1985
Osmaniye
Türk
91.
35185/20
Burgaç/Türkiye
04.08.2020
Mustafa BURGAÇ
1975
Osmaniye
Türk
92.
35294/20
Kurtgöz/Türkiye
13.07.2020
Ahmet KURTGÖZ
1969
Osmaniye
Türk
93.
40284/20
Ayar/Türkiye
13.08.2020
Adem AYAR
1979
Osmaniye
Türk
94.
43462/20
Yeşil/Türkiye
10.09.2020
Ahmet YEŞİL
1965
Manisa
Türk
Türkan ASLAN AĞAÇ
95.
48120/20
Kurtgöz/Türkiye
28.09.2020
Ahmet KURTGÖZ
1969
Osmaniye
Türk
96.
48865/20
Gündüz/Türkiye
20.10.2020
Emren GÜNDÜZ
1973
İstanbul
Türk
97.
49067/20
Dikmen/Türkiye
08.10.2020
Süleyman Tuna DİKMEN
1985
Aydın
Türk
98.
50006/20
Tuskan/Türkiye
15.10.2020
Mehmet TUSKAN
1968
Adana
Türk
99.
50213/20
Demir/Türkiye
02.11.2020
İsmail DEMİR
1990
Gaziantep
Türk
100.
51038/20
Kurtgöz/Türkiye
07.10.2020
Ahmet KURTGÖZ
1969
Osmaniye
Türk
101.
51837/20
Göksan/Türkiye
02.11.2020
Mehmet Fatih GÖKSAN
1990
Aydın
Türk
102.
21932/21
Şahin/Türkiye
16.03.2021
Erhan ŞAHİN
1980
İstanbul
Türk
103.
21956/21
Bacaklıoğlu/Türkiye
16.03.2021
Hayri BACAKLIOĞLU
1978
Karabük
Türk
Müleyke ÇEVİK