AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
BEDRETTİN IŞILDAK / TÜRKİYE
(Başvuru no. 15534/17)
Başkan
Jovan Ilievski,
Hâkimler
Péter Paczolay,
Davor Derenčinović
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Dorothee von Arnim’in katılımıyla 25 Mart 2025 tarihinde Komite hâlinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine, Manisa Barosuna bağlı Avukat F. C. Işıldak tarafından temsil edilen 1964 doğumlu ve Manisa’da yaşayan bir Türk vatandaşı olan Bedrettin Işıldak’ın (“başvuran”) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (“AİHM” veya “Mahkeme”), İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca, 24 Ocak 2017 tarihinde yapmış olduğu başvuruyu (no.15534/17),
Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi eski Başkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”), Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi kapsamındaki şikâyetin iletilmesine ve başvurunun geri kalan kısımlarının kabul edilemez olduğuna dair kararı,
Tarafların beyanlarını,
Bölüm Başkanı tarafından davaya üçüncü taraf olarak müdahil olmasına izin verilen Gönüllü Hukukçular Derneği tarafından sunulan görüşleri (Sözleşme’nin 36 § 2 maddesi ve Mahkeme İç Tüzüğü’nün 44 § 3 maddesi),
Gerçekleştirilen müzakereler sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
DAVA KONUSU
1. Mevcut başvuru, 6723 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinin ardından Danıştay’daki görev süresinin erken ve iddia edildiği üzere keyfi olarak sona erdirilmesiyle ilgili olarak başvuranın mahkemeye erişiminin olmadığına ilişkindir. Başvuran, Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi kapsamında mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğinden şikâyet etmektedir.
2. Başvuran söz konusu tarihte Danıştay üyesi olarak görevde bulunan bir idari hâkimdir.
3. 23 Temmuz 2016 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6723 sayılı Kanun uyarınca başvuranın görev süresi sona erdirilmiştir (Kanun’un yürürlüğe girmesinin arka planı ve içeriği için bk. Sözen/Türkiye, no. 73532/16, §§ 5-12, 9 Nisan 2024 ve Olcay ve Diğerleri/Türkiye [BD], no. 59481/16 ve diğer 29 başvuru, § 3, 11 Şubat 2025).
4. Başvuran, 6723 sayılı Kanun ile görev süresinin sona erdirilmesine yönelik olarak Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulunmamıştır.
MAHKEMENİN DEĞERLENDİRMESİ
5. Başvuran, Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi kapsamında, 6723 Sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesiyle Danıştay’daki görev süresinin erken ve iddia edildiği üzere keyfi olarak sona erdirilmesine itiraz etmek için mahkemeye erişim hakkının engellendiğinden şikâyet etmiştir.
6. Sözleşme’nin 35 § 1 maddesinde öngörülen başvuru süresi sınırıyla ilgili olarak Mahkeme, bunun bir kamu politikası kuralı olduğunu ve bu nedenle konuyu re’sen incelemesi gerektiğini yinelemektedir (bk. Sabri Güneş/Türkiye [BD], no. 27396/06, § 29, 29 Haziran 2012).
5. Mahkeme’nin yerleşik içtihadına göre, 1 Şubat 2022 tarihinden önce yürürlükte olan altı aylık süre, kesinleşmiş iç hukuk kararının bir nüshasının tebliğ edildiği tarihte veya başvuran için etkili bir hukuk yolunun mevcut olmadığı hâllerde, şikâyet edilen eylem veya tedbirlerin tarihinden ya da bu eylem ya da tedbirlerin başvuran üzerindeki etkisi veya zararının öğrenildiği tarihten itibaren işlemeye başlamaktadır (bk. yukarıda anılan Sabri Güneş, §§ 53-54). Bu süre, ayların gerçek süresine bakılmaksızın, altı takvim ayı sonra sona ermektedir (bk. yukarıda anılan Sabri Güneş, §§ 44, 49 ve 59; Saakashvili/Gürcistan (k.k.), no. 6232/20 ve 22394/20, § 49, 1 Mart 2022 ve Otto/Almanya (k.k.), no. 21425/06, 10 Kasım 2009).
8. Mahkeme, Olcay ve Diğerleri kararında (yukarıda anılan, §§ 13-22), mevcut başvurudakine benzer koşullarda, başvuranın Mahkeme’ye başvurduğu tarihte Anayasa Mahkemesi’ne yapılan bir şikâyetin etkili bir hukuk yolu olduğunun kanıtlanmadığını hâlihazırda tespit ettiğini kaydetmektedir. Mahkeme ayrıca, başvuranın 6723 sayılı Kanun hükümleri uyarınca görev süresinin sona erdirilmesi tedbirine ilişkin kullanabileceği başka bir etkili hukuk yolu bulunmadığını da kaydetmektedir.
9. Bu nedenle, mevcut başvuruda, ilgili tarihte hâlen geçerli olan altı aylık süre, 6723 sayılı Kanun’un 23 Temmuz 2016 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanmasından itibaren işlemeye başlamış ve dolayısıyla 23 Ocak 2017 tarihinde sona ermiştir. Ancak mevcut başvuru Mahkeme’ye 24 Ocak 2017 tarihinde, yani altı aylık sürenin dolmasından sonra yapılmıştır.
10. Yukarıda belirtilenler ışığında Mahkeme, mevcut başvurunun süresi dışında iletildiğine ve bu nedenle Sözleşme’nin 35 §§ 1 ve 4. maddesi uyarınca reddedilmesi gerektiğine hükmetmektedir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oybirliğiyle,
Başvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.
İşbu karar İngilizce dilinde tanzim edilmiş olup; 2 Mayıs 2025 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Dorothee von Arnim Jovan Ilievski
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan