Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-4-27 (Devralma)
Karar Sayısı : 19-23/359-162
Karar Tarihi : 27.06.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:
Başkan : Adem BİRCAN (Başkan V.),
Üyeler : Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER: Buket ARI, Enes YASAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Toyota Financial Services Corporation
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK,
Av. Ceren ÖZKANLI SAMLI, Av. Sinem UĞUR,
Av. İ. Aydeniz BAYTAŞ
Çitlenbik Sok. No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: SMM Auto Finance, Inc.’nin ortak kontrolünün Toyota
Financial Services Corporation ve Mazda Motor Corporation tarafından
devralınması işlemi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 30.05.2019 tarih ve 3683 sayı ile
giren ve en son 18.06.2019 tarih ve 3977 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim
üzerine düzenlenen 18.06.2019 tarih ve 2019-4-27/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; dosya konusu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) İlgili başvuruda; SMM Auto Finance, Inc.’nin (SMMAF) ortak kontrolünün hâlihazırda
bu teşebbüsün hissedarı olan Mazda Motor Corporation (MMC) ile Toyota Financial
Services Corporation (TFS) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talep
edilmiştir.
(5) İşlemin 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ) kapsamında bir devralma
sayılabilmesi için, aynı Tebliğ’in 5. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bağımsız bir
iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişim olup
olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda dosya konusu işlem
açısından “ortak kontrol” ve “tam işlevsellik” unsurları incelenmelidir.
(6) Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz’un
(Kılavuz) 50. ve devamı paragraflarında ortak kontrolün ortaya çıktığı başlıca durumlar;
tarafların eşit oy hakkına sahip olması, stratejik kararların alınmasında veto haklarının
bulunması ya da oy haklarının ortaklaşa kullanılması olarak düzenlenmektedir. Bu
anlamda, ana şirketlerin kontrol edilen teşebbüsle ilgili önemli kararlarda (üst yönetimin
atanması, bütçe, işletme planı, önemli yatırımlar gibi) mutabakata varmak zorunda
olduğu hallerde ortak kontrol söz konusudur.
19-23/359-162
2/4
(7) Bildirim Formunda yer verilen bilgilere göre işlem ile TFS, SMMAF hisselerinin
%(…..)’ini mevcut hissedarlarından hisse devri ve öz sermaye yatırımı yoluyla
devralacaktır. Hâlihazırda hissedar olarak bulunan MMC’nin SMMAF hisselerinin
%(…..)’ini, yine hâlihazırda hissedar olarak bulunan Sumitomo Mitsui Banking Corp.’un
(SMBC) ise SMMAF hisselerinin %(…..)’ini elinde tutacağı, böylece SMBC’nin kontrol
hakkı bulunmayan hissedar olarak kalmaya devam edeceği ifade edilmiştir. Taraflar
arasında imzalanan Ortak Girişim Sözleşmesi’nin (OGS) 8. maddesine göre şirketin
yönetim kurulu üyelerinin sayısı (…..) aşmayacaktır ve sırasıyla MMC (…..) ve TFS
(…..) aday gösterebilecektir. OGS’nin 10. maddesine göre aşağıda sayılan “özel
konular” için hem TFS’nin hem de MMC’nin onayı gerekmektedir:
Hesap politikası ve kapanış hesapları (teklif edilen temettüler dahil olmak
üzere),
Sermaye değişiklikleri (sermaye artışı veya azaltması) ve/veya hissedar
yapısına ilişkin değişiklikler,
Birleşmeler, kurumsal bölünmeler, işletmenin satılması veya devralınması,
diğer kurumsal yeniden yapılandırma faaliyetleri, sona erme ve tasfiye,
Ana Sözleşme'ye ilişkin değişiklikler, şirket unvanının ve markasının seçilmesi,
kullanılması, tadil edilmesi veya iptal edilmesi,
İş planlarına ilişkin kararlar, tadiller veya değişiklikler (bütçeler, orta vadeli
planlar ve fonlama planları),
İş faaliyetlerinde önemli etkisi olan kredi ürünlerinin oluşturulması, değiştirilmesi
veya kaldırılması,
SMMAF’nin kilit dahili kurallarının oluşturulması, değiştirilmesi veya yürürlükten
kaldırılması,
Yeni bir işin başlatılması,
SMMAF’nin yönetilmesine ilişkin önemli konular ile ilgili diğer kararlar.
(8) Anılan OGS hükümleri çerçevesinde TFS ve MMC’nin, SMMAF’nin işletme politikasına
dair stratejik kararlar üzerinde belirleyici etki uygulama imkânına sahip olacakları ve
böylece SMMAF üzerinde ortak kontrole sahip olacakları anlaşılmaktadır.
(9) Bildirim konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma olarak
değerlendirilmesi için aranan ikinci kriter ise üzerinde ortak kontrol tesis edilen
işletmenin bağımsız bir iktisadi varlık niteliği taşıması, diğer bir deyişle tam işlevsel
olmasıdır. Bu kriter ile ifade edilen temel amaç, kurulacak ortak girişimin
kurucularından bağımsız olarak ilgili pazarda faaliyetlerini sürdürebilen ayrı bir
teşebbüs olarak tanımlanabilmesini sağlamaktır.
(10) Kılavuz’un 82. vd. paragraflarında bir ortak girişimin tam işlevsel olarak kabul
edilebilmesi için ortak girişimin bağımsız olarak faaliyet göstermek bakımından yeterli
kaynaklara sahip olması, doğrudan ana şirketlerle bağlantılı bir işlevin ötesinde bir
faaliyet göstermesi, satış ve satın alma ilişkilerinde ana şirketlere bağımlı olmaması,
kalıcı olarak faaliyet göstermesi gibi nitelikleri taşıması gerektiği düzenlenmektedir.
(11) Bildirimde SMMAF’nin kalıcı şekilde faaliyet gösterebilmek için gerekli olan
finansmana, personele ve malvarlığına erişim imkanıyla birlikte günlük faaliyetleri için
tahsis edilmiş personel dahil olmak üzere pazarda bağımsız bir şekilde faaliyet
gösterebilmek için yeterli kaynağa sahip olduğu, ayrıca SMMAF’nin hissedarlarından
bağımsız olarak kendi personelini istihdam ettiği ifade edilmiştir. Buna göre SMMAF,
19-23/359-162
3/4
hâlihazırda bağımsız bir iktisadi varlığın bütün fonksiyonlarını kalıcı şekilde yerine
getirmektedir ve işlemden sonra da bu durum devam edecektir. SMMAF’nin
müşterilerinin Mazda marka araç satın alan bireysel tüketiciler olduğu, dolayısıyla TFS
ve MMC’ye bağlı olarak satış yapmayacağı, pazara ve kendi müşterilerine doğrudan
erişebileceği, ayrıca kendi müşteri veri tabanı olacağı belirtilmiştir. Bu bağlamda,
OGS’nin 12. maddesinde (…..). OGS ile SMMAF’nin sınırlı bir süre öngörülmeksizin
kalıcı bir şekilde faaliyet göstermesinin hedeflendiği görülmektedir.
(12) Açıklamalar doğrultusunda, bildirim konusu işlemin ana teşebbüslerin ortak
kontrolünde bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek
bir ortak girişim niteliği ile 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma
işlemi olduğu görülmektedir. Ayrıca 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci
fıkrasında belirtilen ciro eşiklerinin aşılmış olduğu, bu sebeple bildirim konusu işlemin
izne tabi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
(13) Bildirime konu işlemle üzerinde ortak kontrol sağlanacak olan SMMAF, Mazda markalı
motorlu araçlara ilişkin sadece Japonya’da ikamet eden bireysel müşterilerin finansal
hizmet almalarını sağlamaktadır. SMMAF’nin Türkiye’de herhangi bir faaliyeti,
malvarlığı veya cirosu bulunmamaktadır.
(14) Ana şirketlerden TFS iştirakleri aracılığıyla şahıslar ve işletmeler için araç satış
finansmanı ve finansal kiralama hizmetleri sağlayan bir holding şirketidir. Toyota grubu
ürünlerinin ve hizmetlerinin satışlarını arttırmayı desteklemek için Toyota ve Lexus
bayilerine ve müşterilerine motorlu araç satışı finansal çözümleri sunmaktadır. TFS’nin
Türkiye’de faaliyeti, iştiraki ve/veya bağlı şirketi bulunmamaktadır. TFS Toyota Motor
Corporation’ın (TMC) kontrolündedir. TMC Grubunun iş segmentleri otomotiv işleri,
finansal hizmetlere yönelik faaliyetler ve diğer tüm faaliyetlerdir. TMC Grubu’nun
otomotiv faaliyetleri; binek otomobillerin, mini karavanların ve kamyon gibi ticari
araçların ve yedek parçalar ile aksesuarların tasarımını, üretimini, montajını ve satışını
içermektedir. TMC Grubu’nun finansal hizmetlere ilişkin faaliyetleri, ağırlıklı olarak
Toyota araçlarının satın alınması veya kiralanması için bayilere ve bayilerin
müşterilerine finansman sağlamasından oluşmaktadır. TMC, Türkiye’de Toyota
Otomotiv Sanayi Türkiye A.Ş. (TOYOTA TÜRKİYE) aracılığıyla motorlu araçların
üretimi, satışı ve ihracatı alanlarında faaliyet göstermektedir. TOYOTA TÜRKİYE bütün
cirosunu Corolla, Auris ve Yaris gibi motorlu taşıtların yerel bir distribütör olan Toyota
Türkiye Pazarlama ve Satış A.Ş.’ye satışından elde etmektedir.
(15) Diğer ana şirket MMC binek ve hafif ticari arabalar gibi motorlu araçların ve ilgili yedek
parçaların ve aksesuarların geliştirilmesinde, üretiminde, pazarlanmasında faaliyet
göstermektedir. MMC, bir iştiraki olan Mazda Motor Logistics Europe N.V. Türkiye’de
de faaliyet göstermektedir. İlgili şubenin temel işi yurtdışında üretilmiş olan binek
arabalar gibi Mazda arabaları ve bunların ilgili parçalarını ithal etmek ve yerli bayilere
dağıtımını gerçekleştirmektir.
(16) Bu bilgiler doğrultusunda işlem taraflarının Türkiye’deki faaliyetleri arasında binek
otomobil pazarında yatay bir örtüşme bulunduğu anlaşılmaktadır. Bildirimde 2018 yılı
için Türkiye binek otomobil pazarında MMC’nin payının % (…..) olduğu; TMC’nin
payının ise % (…..) olduğu ifade edilmiştir. İşlem taraflarının Türkiye’deki
faaliyetlerinden kaynaklanan pazar payının toplamda %(…..) olarak gerçekleşeceği
göz önüne alındığında, işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında herhangi
bir pazarda hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmayacağı kanaatine varılmıştır.
19-23/359-162
4/4
H. SONUÇ
(17) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan
nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin
ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle
işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy