1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/1/A.Ö.-99/3 (Devralma)
Karar Sayısı : 99-16/108-43
Karar Tarihi : 18.03.1999
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
II. Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU, Dr. Kemal EROL,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK
B- RAPORTÖRLER : Aydın ÖZTUNALI, Abdulgani GÜNGÖRDÜ
C- BİLDİRİMDE BULUNAN
- Societe de Participations Financieres et Immobilieres “Parficim”
D- TARAFLAR: - Societe de Participations Financieres et Immobilieres “Parficim”
Tour Gan-16 Place de L'Iris-92400 Courbevoie-Fransa
- İsmail TARMAN
Kodaman Sk., Birlik İşhanı, No:65, Nişantaşı/İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Societe de Participations Financieres et Immobilieres
“Parficim”in İsmail Tarman’a ait Baştaş- Başkent Çimento San. ve Tic. A.Ş.’deki
%43.25 hisseyi devralmasına izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 2.11.1998 tarih, 3470 sayı; 3.12.1998
tarih, 3808 sayı; 15.2.1999 tarih, 473/188 sayı ve 2.3.1999 tarih, 721/288 sayı ile
giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 16.3.1999 tarih
ve D1/1/A.Ö.-99/3 sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 17.3.1999 tarih,
REK.0.05.00.00/17 sayılı Başkanlık Önergesi ile 99-16 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- G-RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ : Societe de Participations Financieres et
Immobilieres (Parficim)’in Başkent Çimento San. ve Tic. A.Ş.' deki (Baştaş) %38.75
oranındaki hissesini İsmail Tarman’a ait % 43.25 oranındaki hisseyi de devralarak %
82'ye çıkarmasına ilişkin işlemin, tarafların pazar payları ve cirolarının 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde belirtilen eşiklerin altında
kalması nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma olmadığı
düşünülmektedir.
2 REKABET KURUMU
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. Taraflar
1.1. Societe de Participations Financieres et Immobilieres (Parficim)
Parficim, sermayesinin tamamı Vicat grubuna ait olan bir yatırım şirketidir.
Türk çimento pazarına 1991 yılında Konya Çimento Sanayii A.Ş.'nin hisselerini
alarak giren şirket daha sonra Baştaş'ın sermayesine ortak olmuştur. Parficim’in söz
konusu devralma işlemi öncesinde, Konya Çimento’daki payı %66.6 ve Baştaş’taki
payı da %38.75'tir.
Konya Çimento genel olarak Orta Anadolu, Akdeniz ve İç Ege Bölgeleri’ne
satış yapmakta olup, 1997 üretimi yaklaşık 858.000 ton, cirosu 4.902.270.043.000
TL. olarak gerçekleşmiştir. Şirketin, sermayesinin %99’una sahip olduğu bir
taşımacılık firması da bulunmaktadır.
Vicat grubu ayrıca taşımacılık faaliyetiyle ve agrega üretimiyle iştigal eden
Tamtaş A.Ş. ve Aktaş A.Ş. sermayelerinin % 100’üne sahiptir.
1.2. Baştaş- Başkent Çimento San. ve Tic. A.Ş.
Devralma işlemi öncesinde, şirketin toplam sermayesinin % 43.25’i İsmail
Tarman’a, % 38.75’i Vicat Grubu’na ve kalan %18’lik kısım da diğer yerli ortaklara ait
olup, söz konusu devir işlemiyle yabancı sermayenin payı %82’ye yükselecektir.
Devir işleminin gerçekleşmesiyle birlikte İsmail Tarman, Mehmet Tarman (H.
Mustafa oğlu) ve Mehmet Tarman (Süleyman oğlu) Yönetim Kurulu üyeliğinden
ayrılacaklardır. Şirketin 1997 yılı cirosu, 5.002.670.657.000 TL. olarak
gerçekleşmiştir.
2. İlgili Pazar
Ürün Pazarı: Devralınan ve devralan teşebbülerin ana faaliyet konusunu teşkil eden
çimento üretimi ve satışı ilgili ürün pazarını oluşturmaktadır.
Coğrafi Pazar: İklim koşullarının farklılığı, üretim tesislerinin kapasiteleri ve yakın
çevrelerindeki talebin durumu, nakliye olanakları (demiryolu, denizyolu) gibi
faktörlere bağlı olarak, sektördeki üreticiler doğal satış hinterlandlarından farklı
bölgelere satış yapabilmektedirler. Bu nedenle, Konya Çimento ile Baştaş'ın doğal
satış hinterlandlarının yanısıra faaliyet gösterdikleri diğer bölgeler de dikkate
alınarak, ilgili coğrafi pazar Orta Anadolu Bölgesi, Doğu Akdeniz Bölgesi ve civar
illeri ile İstanbul’un Anadolu yakası, Kocaeli ve Bursa illeri olarak belirlenmiştir.
3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirime konu olan hisse devrinin gerçekleşmesiyle birlikte, büyük oranda
Ankara pazarına çimento sağlayan Baştaş' taki payını % 82’ye çıkaracak olan Vicat
Grubu anılan şirketin kontrolüne sahip olacaktır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendinde “Herhangi bir teşebbüsün
ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya
bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları
devralması veya kontrol etmesi” birleşme veya devralma sayılan haller olarak
öngörülmüştür. Kontrol değişikliğinin gerçekleşeceği bildirim konusu işlemin, anılan
3 REKABET KURUMU
madde çerçevesinde 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma olduğu
anlaşılmıştır.
Belirlenen pazarda, Vicat Grubu dışında Yibitaş Lafarge Orta Anadolu
Çimento Sanayii (YLOAÇ), Oyak Grubu, Sabancı Grubu ve İtalyan Set Grubu ile
Zeytinoğlu Holding’e ait fabrikalar da faaliyet göstermektedir.
1997 yılında bölge üreticilerinin satışları aşağıdaki gibi gerçekleşmiştir:
Satışlar (Ton) Pazar Payı (%)
Nuh 1.868.156 16.90
Vicat 1.566.783 14.12
OYAK 1.539.160 13.87
YLOAÇ 1.366.152 12.31
Lafarge Aslan 1.160.365 10.45
Bursa Çimento 1.287.271 11.60
Zeytinoğlu 683.657 6.16
Set (Ankara) 678.314 6.11
OY-SA (Niğde) 475.549 4.28
Sabancı (Kayseri) 474.205 4.27
Toplam 11.099.612 100.00
Bu çerçevede söz konusu devralma işleminin, gerek tarafların toplam ciroları
(1997 yılı Konya Çimento ve Baştaş Çimento'nun toplam ciroları 9.904.940.700.000
TL.) gerekse toplam pazar payları (Tarafların 1997 yılı için ilgili coğrafi pazardaki
toplam payları yaklaşık %14.12) itibarıyla 1997/1 sayılı Rekabet Kurulundan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ
ile değişik 4. maddesinde belirtilen %25’lik pazar payı ve 25.000.000.000.000 TL.’lik
eşiklerin altında kaldığı ve dolayısıyla izne tabi bir devralma olmadığı anlaşılmıştır.
Ancak, söz konusu işlem kapsamında yapılan “Hisse Devir Anlaşması”nın
yanısıra “Rekabet Yasağı Anlaşması”nın imzalandığı ve bu anlaşmanın 1.
maddesinde;
“İsmail TARMAN, Ankara, Konya ve Manavgat’ta her birinin yarıçapı 150 km. olan bir
alan içinde;
1. İşbu Anlaşmanın imzalandığı tarihten itibaren kendisinin, Süleyman oğlu Mehmet
TARMAN ve Mustafa oğlu Mehmet TARMAN’ın 10 yıl süre ile ve eşi ve
çocuklarının 5 yıl süre ile;
(i) Baştaş Başkent Çimento San. A.Ş., Aktaş İnşaat Malzemeleri San. ve Tic.
A.Ş. ve Tamtaş Yapı Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş. ile çimento, kireç, hazır
beton ve agrega konularında rekabet etmeyeceklerini … kabul ve taahhüt
ederler...”
ifadesinin yer aldığı anlaşılmıştır.
Esas itibariyle, devralma işlemlerinde, satın alınan varlıkların know-how,
müşteri portföyü, satış stratejileri vs. ile birlikte devralan tarafa bir bütün olarak
transferinin gerçekleştirilebilmesini teminen, belli süreler için devreden tarafa veya
4 REKABET KURUMU
ortak girişimlerde ana teşebbüslere ortak girişim süresi boyunca, hatta ana
teşebbüslerden herhangi birisine ortak girişimdeki menfaatinin sona ermesinden
sonra getirilen sınırlayıcı hükümler, devralma işleminin gerçekleştirilmesi için zorunlu
olan kısıtlamalar şeklinde nitelendirilmektedir. Bu çerçevede, öncelikle rekabet
kısıtlarının nitelikleri, süreleri, oluşan yapının özellikleri ve pazar üzerindeki etkileri,
söz konusu kısıtların “zorunlu” olup olmadıklarının tespitinde önem kazanmaktadır.
Bu işlem sonucunda devralan tarafın, müşteri portföyünü oluşturması için,
devreden tarafa getirilen faaliyet yasaklarının; süre ve kapsam açısından amacını
aştığı, bu nedenle “zorunlu kısıtlama” olarak nitelendirilemeyeceği açıktır.
Bu çerçevede, söz konusu devralma işlemi, Tebliğ’de belirtilen eşiklerin
altında kalması nedeniyle izne tabi bir devralma olmamasına rağmen, taraflar
arasında akdedilen "Rekabet Yasağı Anlaşması"nın içerdiği hükümlerin 4054 sayılı
Kanun'un 5 ve 8. maddeleri kapsamında ayrıca değerlendirilmesi gerektiği kanaatine
varılmıştır.
İ- SONUÇ
i- Societé de Participations et Immobilieres “Parficim”in İsmail TARMAN’a ait
Baştaş Başkent Çimento San. ve Tic. A.Ş.’ndeki %43.25 hisseyi devralması
işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma olmadığına,
ii- İşlemin taraflarınca imzalanan "Rekabet Yasağı Anlaşması"nın, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 5 ve 8. maddeleri çerçevesinde
ayrıca değerlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy