Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-1-10 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-28/568-181
Karar Tarihi : 04.05.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç.Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10
B. RAPORTÖRLER : Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Özgür BAL
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Cantaş İç ve Dış Tic. Soğutma Sistemleri San. A.Ş.
Dolapdere Cad. No:127 34375 Pangaltı – Şişli/ İstanbul
- Çetinel Soğutma Sanayi ve Tic. A.Ş.
Dolapdere Cad. No: 132 34373 Pangaltı – Şişli/İstanbul
- Espa Soğutma Elemanları Paz. Ltd. Şti. 20
Dolapdere Caddesi No: 56 / 1 Pangaltı/İstanbul
- Murat Soğutma ve Elektronik Cihazlar San. ve Tic. Ltd.
Şti.
Dolapdere Irmak Cad. No:31 34435 Beyoğlu/İstanbul
- Totem Isı Malzemeleri ve Makine Tic. San. ve Mümessillik
A.Ş. (Flogaz Kimyevi Madde Makine San. ve Tic. A.Ş.)
Yapı Kredi Plaza - C Blok Kat 18 P.K 34330
Levent/İstanbul
- Tura Soğutma San. ve Tic. A.Ş.
Irmak Cad. No: 27 34435 Dolapdere/İstanbul 30
- Yüksel Teknik Soğutma Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Tarlabaşı Bulvarı Keresteci Recep Sok. No: 6
34435 Beyoğlu/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Soğutucu gaz satışı pazarında faaliyet gösteren ithalatçı
teşebbüslerin piyasayı aralarında paylaştıkları ve rekabeti ortadan kaldırmaya
yönelik faaliyetlerde bulundukları iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- Soğutucu gaz satışı yapan İthalatçı şirketlerin yurt içerisinde rekabeti ortadan
kaldırmak için anlaştıkları ve gaz fiyatlarının 2010 yılına göre %100 veya daha fazla
arttırıldığı, 40
- Söz konusu fiyat artışının ilgili gazların yurtdışındaki fiyatlarındaki artıştan
kaynaklanmadığı,
- İthalatçı şirketlerle yapılan görüşmelerde; yurtdışında az sayıda olduğu belirtilen
soğutucu gaz hammaddesi üreticilerinin, imalat sanayine yönelik kotaları
11-28/568-181
2
düşürdüğü ve getirilebilen gaz miktarının yaklaşık olarak yarıya düştüğü; dolayısıyla
eski karın korunabilmesi için fiyatların yükseltildiğinin ifade edildiği,
- Türkiye pazarı dikkate alındığında çok fazla haksız kazanç elde edildiği, tekel
davranışı gösteren birkaç ithalatçıya mecbur olan esnafın çok zor durumda kaldığı
ifade edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 2.2.2011 tarih ve 921 sayı ile giren 50
başvuru üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 10.3.2011 tarih, 2011–1–
10/İİ-11-364-SNF sayılı İlk İnceleme Raporu, 17.3.2011 tarih ve 11-16 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek, önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar
uyarınca yapılan inceleme sonucunda hazırlanan 26.04.2011 tarih ve 2011-1-
10/ÖA-11-193.HHÜ sayılı Önaraştırma Raporu, 28.04.2011 tarih ve
REK.0.05.00.00-110/99 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-28 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da;
-Cantaş İç ve Dış Tic. Soğutma Sistemleri San. A.Ş., Çetinel Soğutma Sanayi ve
Tic. A.Ş., Tura Soğutma San. ve Tic. A.Ş. ve Yüksel Teknik Soğutma Sanayi ve 60
Ticaret Ltd. Şti. teşebbüslerinin rekabete hassas bilgiler olarak değerlendirilen
mevcut ve gelecekte uygulanacak olan satış fiyatları, maliyet, satış ve bağlantı
durumları gibi bilgileri karşılıklı olarak paylaştıkları, bunun da rekabeti kısıtlayıcı
amaç ve/veya etkisi nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi bağlamında bir
rekabet ihlali olduğu,
- Elde edilen delillerin durumu, pazarın ve ürünün özellikleri gibi hususlar göz
önüne alınarak bu aşamada soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı,
- Ancak, sözü edilen bilgi değişimine derhal son vermeleri ve bu nitelikte bilgi
değişimine gitmemeleri, aksi takdirde 4054 sayılı Kanun çerçevesinde haklarında
soruşturma açılacağının, Cantaş İç ve Dış Tic. Soğutma Sistemleri San. A.Ş., 70
Çetinel Soğutma Sanayi ve Tic. A.Ş., Tura Soğutma San. ve Tic. A.Ş. ve Yüksel
Teknik Soğutma Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. teşebbüslerine, 4054 sayılı Kanun'un 9.
maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bildirilmesi
gerektiği ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Sektör ve Ürün Hakkında Genel Bilgiler1
Buhar sıkıştırma çevrimi esasına göre çalışan soğutma sistemlerinde hareket eden
parçaların, birbiriyle temas ettiği yüzeylerdeki sürtünmeyi minimum seviyeye
indirmek üzere yağlama yapılması gerekmektedir. İyi bir yağlama yapılmaması
halinde, hem sürtünen yüzeylerde hızlı bir aşınma, eskime hem de mekanik 80
kayıpların artması ile aşırı ısınma ve güç israfı meydana gelecektir. Yağlama
yapılan yüzeyler genellikle soğutucu gazlar ile temas etme durumundadır ve
soğutucu ile yağın karışması, kimyasal ve fiziksel olarak birbirlerini etkilemeleri söz
konusu olabilmektedir. Bu çerçevede iyi bir soğutucu gazdan, hem yüksek bir ısı
taşıma kapasitesi hem de çalışacağı sistem içinde korozyon ve sürtünme gibi
olumsuzluklara yol açmaması beklenmektedir.
1 Bu bölümün hazırlanmasında çeşitli internet sayfalarından faydalanılmıştır.
11-28/568-181
3
Bir soğutma çevriminde ısının bir ortamdan alınıp başka bir ortama nakledilmesinde
ara madde olarak yararlanılan söz konusu soğutucu gazlar, ısı alış verişini
genellikle sıvı halden buhar haline ve buhar halden sıvı hale dönüşerek sağlarlar.
Bu durum bilhassa buhar sıkıştırma çevrimlerinde geçerlidir. 90
Soğutucu gazların, yukarıda tarif edilen görevleri ekonomik ve güvenilir bir şekilde
yerine getirebilmesi için bazı kimyasal ve fiziksel özelliklere sahip olması gerekir.
Bu özellikler, uygulama ve çalışma şartlarının durumuna göre değişeceği gibi her
zaman bu özelliklerin hepsini yerine getirmek mümkün olmayabilir. Genel kural
olarak bir soğutucu gazda aranması gereken özelliklerin hepsini birden her şart
altında yerine getirebilen genel bir soğutucu madde mevcut değildir. Fakat yukarıda
da belirtildiği gibi, uygulamadaki şartlara göre bunlardan bir kısmı
aranmayabilmektedir. Verilmiş buharlaşma ve yoğuşma sıcaklıkları için gerçek
çevrim soğutma etkinliği soğutma devresinde kullanılan gazın cinsine bağlıdır.
Bilhassa emniyet ve güvenilirlik yönünden iyi olan, ayrıca iyi bir ısıl özelliğine de 100
sahip olan soğutucu madde için 1920’lerde yapılan araştırmalar fluokarbon
soğutucuların (florine edilmiş hidro karbonlar) bulunmasını sağlamıştır. O
zamandan günümüze kadar kullanılan bütün soğutucu gazlar aynı kimyasal temel
baz alınarak geliştirilmiştir.
Soğutucu gazlarda aranan temel özellikler genel olarak aşağıdaki şekilde verilebilir:
1. Pozitif buharlaşma basıncı olmalıdır. Hava sızmasını, dolayısıyla havanın
getirdiği su buharının soğuk kısımlarda katılaşarak işletme aksaklıklarına meydan
vermesini önlemek için buharlaşma basıncının çevre basıncından bir miktar fazla
olması gerekir.
2. Düşük yoğuşma basıncı olmalıdır. Yüksek basınca dayanıklı kompresör, 110
kondanser, boru hattı gibi tesisat olmalıdır.
3. Buharlaşma gizli ısısı yüksek olmalıdır. Buharlaşma gizli ısısı ne kadar yüksek
olursa sistemde o oranda gaz kullanılacaktır.
4. Kimyasal olarak aktif olmamalıdır, tesisat malzemesini etkilememesi, korozyona
neden olmaması, yağlama yağının özelliğini değiştirmemesi gerekir.
5. Yanıcı patlayıcı ve zehirli olmamalıdır.
6. Kaçakların kolay tespitine imkan veren özellikte olmalıdır (koku, renk).
7. Ucuz olmalıdır.
8. Isı geçirgenlik katsayısı yüksek olmalıdır.
9. Yalıtkan olmalıdır. 120
10. Düşük donma derecesi sıcaklığı olmalıdır.
11. Yüksek kritik sıcaklığı olmalıdır.
12. Özgül hacmi küçük olmalıdır.
13. Viskozitesi düşük olmalıdır.
Bu özelliklerle birlikte, söz konusu gazların çevreye ve ozon tabakasına zararsız
veya minimum etkili olması beklenmektedir. Buna yönelik olarak uluslararası
düzenlemelerle bazı tür soğutucu gazların üretimi ve ticareti ya tamamen
yasaklanmış ya da kotaya bağlanmış bulunmaktadır.
11-28/568-181
4
Hali hazırda, kullanım alanlarına göre yukarıdaki koşulları en iyi sağlayan ve
piyasada en çok tercih edilen soğutucu gazlar “R 22, R 134a, R 404A, R 407C ve R 130
410A” olarak belirtilmektedir.
Genel olarak R22 (Forane© 22) ev, ticari ve klima (A/C) tipi soğutma alanlarında,
R134a (Forane© 134a) yasaklanmış bulunan R12 yerine, ev, ticari, endüstriyel
soğutma, otomotiv ve endüstriyel klima alanlarında, ayrıca R22 yerine de mobil ve
ağır ticari klima alanlarında, R407c (Forane© 407c) R12’nin yerine ev ve ticari tipi
klimalarda kullanılmaktadır.
Sektörün teşebbüs birliği olan SOSİAD’ın internet sayfasında amacı: “Soğutma,
klima cihazları, otomatik kontrol cihazları, bunların ana ve yedek parçaları ile ilgili
temsilcilik ve satışı veya imalatı konusunda çalışan üyeler arasında işbirliği,
dayanışma ve bilgi alışverişi sağlamak, üyelerin ekonomik, mali, hukuki, idari, 140
teknolojik, ihracat ve ithalatla ilgili sorunlarını çözümleyecek çalışma ve
teşebbüslerde bulunmak, Türkiye’de soğutma, klima pazarını geliştirmek, en ileri
seviyeye çıkarmak ve memleketin çeşitli soğutma, klima ihtiyacının sağlanması için
gerekli çalışmaları yapmak, tüketiciye gelişmiş, kaliteli ürünlerin ulaşmasını
sağlamaktır.” şeklinde tanımlanmaktadır. 2005 yılında kurulan derneğin halihazırda
soğutma sektöründe faaliyette bulunan 58 üyesi bulunduğu ifade edilmektedir.
Önaraştırma kapsamında incelemede bulunulan ilgili teşebbüsler genel olarak
imalatçı teşebbüslere ve servis piyasasındaki toptancılara her türlü soğutma ve
klima yedek parçalarını temin eden aynı zamanda teknik donanımı ile proje
bazında çalışan nitelikte teşebbüslerdir. Bu teşebbüsler inceleme konusu soğutucu 150
gazların tamamını ithal yoluyla temin etmektedirler ve yurt içinde herhangi bir
üretim imkanı bulunmamaktadır. Kota, ölçek vs. gibi sebeplerle bu gazları ithal
imkanı olmayan teşebbüsler ise ithalat yapan bir diğerinden ihtiyacını
karşılamaktadır. Söz konusu gazlar bu teşebbüslerin faaliyetleri içinde nispeten
düşük bir oranı teşkil etmekte olup, soğutucu tesisat, ekipman, yedek parça ve
hizmet sağlanması faaliyetlerinin önemli kısmını oluşturmaktadır.
Yukarıda yer verilen teşebbüslerden Cantaş, soğutucu gazlar bakımından sektör
lideri konumunda olup, piyasada %70’in üzerinde pazar payına sahip olduğu ifade
edilmektedir. Cantaş soğutucu gazların tamamını ithal yoluyla karşılamakta ve
ölçek avantajını kullanarak gerek yurt içindeki ve gerekse yurt dışındaki 160
teşebbüslere söz konusu soğutucu gazların dağıtımını yapmaktadır. Cantaş’ın
soğutucu gazları genel olarak Arkema, Gujarat ve Dupont adlı teşebbüslerden ithal
ettiği ifade edilmektedir. Cantaş aynı zamanda yurt içindeki önemli otomotiv ve
beyaz eşya teşebbüslerine de söz konusu ürünleri tedarikçi konumundadır.
Daha önce ifade edildiği üzere soğutucu gazların bir kısmının çevreye ve ozon
tabakasına olan zararlarından dolayı ülkeler arası anlaşmalar ile kotalar dahilinde
ithalatı ve satışı yapılmaktadır. Cantaş aynı zamanda kotaya tabi gazlar
bakımından da kota hakkının önemli kısmına sahip bulunmaktadır.
İncelemeye konu diğer teşebbüsler de genel olarak benzer nitelikte faaliyet
göstermekle birlikte, döneme ve ürüne göre değişecek şekilde soğutucu gazları 170
ithalatla veya yurt içinden karşılama yoluna gidebilmektedirler. Daha küçük ölçekli
olan teşebbüsler kotaya tabi olan gazları yurt içindeki daha büyük ölçekli
teşebbüslerden temin etmektedirler. Teşebbüslerin genel olarak bu gazları ithal
ettiği ülkeler Çin, Hindistan ve Avrupa ülkeleri olarak ifade edilmektedir.
11-28/568-181
5
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Soğutucu gazlar temel olarak, klima, buzdolabı, dondurucu ve soğuk hava depoları
gibi soğutma sistemlerinde kullanılmaktadırlar. Temel olarak “florine edilmiş hidro
karbonlar” adlı kimyasallar grubunda yer alan bu soğutucu gazların kullanıldıkları 180
soğutma sistemlerinin özel tasarım ve yapıları nedeniyle farklı gazlarla ikameleri
mümkün bulunmamaktadır. Geniş bir çeşitlilik arz eden söz konusu soğutucu gazlar
arasındaki tercihi ise kullanılacakları ortam ve koşullar belirlemektedir. Bu
çerçevede soğutucu gazların kendi aralarındaki ikamesi de sınırlı kalabilmektedir.
Soğutucu gazlar kullanılacakları soğutucu sisteme bir kez doldurulduktan sonra
sistemde herhangi bir kaçak veya aksaklık olmadığı sürece süresiz olarak
kullanımda kalabilmektedirler.
Söz konusu gazların Türkiye içinde herhangi bir üreticisi bulunmazken tamamı
ithalatla karşılanmaktadır. İthal edilen gazlar piyasada standart ebatdaki tüpler
içinde veya dökme şekilde satışa sunulabilmektedir. 190
İncelemede bulunulan teşebbüslerle raporörlerce yapılan görüşmeler çerçevesinde,
soğutucu gazların ithal edilip piyasaya sunulması bakımından herhangi bir teknik
veya bürokratik engelin bulunmadığı, bu bağlamda ithalatçı olarak bir giriş
engelinden bahsedilemeyeceği belirtilmiştir.
Bu bilgi ve değerlendirmeler çerçevesinde ilgili ürün pazarı genel olarak “florine
edilmiş hidro karbon bazlı soğutucu gazlar”2 olarak tespit edilmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Şikâyete konu olan eylemin gerçekleştiği pazarda söz konusu ürünün satış ve
dağıtımının ülke çapında yapılması ve ilgili ürün pazarındaki rekabet koşulları
açısından farklılık gösteren bölgelerin bulunmaması nedeniyle coğrafi pazar 200
“Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.3. İnceleme
Önaraştırma sürecinde, sektördeki teşebbüs birliği olan Soğutma Sanayi İş
Adamları Derneği (SOSİAD)’nin yanında sektörde faaliyet gösteren;
- Cantaş İç ve Dış Tic. Soğutma Sistemleri San. A.Ş. (Cantaş),
- Çetinel Soğutma Sanayi ve Tic. A.Ş.(Çetinel),
- Espa Soğutma Elemanları Paz. Ltd. Şti.,
- Murat Soğutma ve Elektronik Cihazlar San. ve Tic. Ltd. Şti.,
- Totem Isı Malzemeleri ve Makine Tic. San. ve Mümessillik A.Ş. (Flogaz
Kimyevi Madde Makine San. ve Tic.A.Ş.), 210
- Tura Soğutma San. ve Tic. A.Ş.(Tura),
- Yüksel Teknik Soğutma Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.(Yüksel),
teşebbüslerinde raportörlerce yerinde incelemeler yapılmıştır.
2 Kararda kısaca “soğutucu gazlar” denilmiştir.
11-28/568-181
6
Söz konusu yerinde incelemelerde elde edilen ve 4054 sayılı Kanun bakımından
değerlendirilmesi gereken belgelerde yer alan ifadelere, aşağıda tarih sırasına göre
yer verilmiştir.
1. SOSİAD’a yapılan yerinde incelemede elde edilen ve “satış şartları” başlığını
taşıyan, isimsiz, imzasız, 2006 yılı sonlarında hazırlandığı anlaşılan belgeye
aşağıda yer verilmiştir:
“Ülkemizin içerisinde bulunduğu ekonomik durum hemen hemen hepimizin 220
malumudur. 2007 yılı seçim arifesidir ve bu durumun, hepimizin bildiği gibi
Ülkemizde bir dizi riskler ve dolayısıyla kaosları3 yaratma ihtimali çok yüksektir.
Dolayısıyla, tamamiyle yurtdışı ithalatla çalışan biz soğutmacılar, bağımlı
olduğumuz kur risklerinden dolayı hem satıcı hem de ithalatçı olarak büyük
sorumluluk taşımaktayız. Olabilecek her türlü olumsuzluklara hazır olabilmek ve
sizleri de huzursuz etmemek açısından, 2007 yılı için bir dizi mali önlemler almak
zorunda kalmış bulunuyoruz. Bizi anlayışla karşılayacağınızı ümit ediyoruz.
2007 yılı Satış Şartlarımız:
1. Fiat listesi üzerinden Döviz ile yapılan satışlarda ödemeler maksimum 60
gün ile sınırlı olup, takip eden her ay için %1,5 vade farkı + KDV müşteriye 230
fatura edilecektir.
Döviz ile yapılan satışlarada ödeme süresi hiçbir şekilde 120 günü
geçmeyecektir.
2. Fiat listesi üzerinden Türk Lirası ile yapılan satışlarda ödemeler maksimum
45 gün ile sınırlı olup, takip eden her ay için %4 vade farkı + KDV müşteriye
fatura edilecektir.
Türk Lirası ile yapılan satışlarda ödeme süresi hiçbir şekilde 90 günü
geçmeyecektir.
3. Vadeli satışların tamamı fatura edildiği günü takiben maksimum 15 gün
içinde çek veya havale yolu ile kapatılmalıdır. 240
4. 500,00 TL. altı satışlar peşin olup, kredi kartı veya maksimum 15 gün
içerisinde kapatılmalıdır.
5. 500,00 - 1.000,00 TL. arası satışlar peşin kabul edilip, kredi kartı veya
maksimum 30 gün içerisinde kapatılmalıdır.
Alınan önlemler hepimizi ilgilendirmektedir. Yukarıdaki satış şartlarımızı kendi satış
şartlarınız olarak müşterilerinize uygulamanız tavsiye edilir. Dolayısıyla, bizi
anlayışla karşılayacağınızı ümid eder, 2007 yılının hepimiz için hayırlı, uğurlu, bol
kazançlı ve kazasız geçmesini temenni eder işlerinizde başarılar dileriz.”
2. Çetinel’de yapılan yerinde incelemede elde edilen ve 20.2.2009 tarihinde,
Cantaş yetkilisi D. Özgür ARSEVEN tarafından Çetinel yetkilisi Oğuz KORKUT’a 250
gönderilen4 “fiyat listemiz” konulu elektronik postada5 yer alan ifadelere aşağıda yer
verilmiştir:
“Sayın Oğuz Bey,
3 Belge üzerinde el yazısı ile “sıkıntı” olarak düzeltilmişitr.
4 Söz konusu elektronik posta bilgi için, Cantaş yetkilisi Barış SAVAŞ’a da gönderilmiştir
5 Söz konusu elektronik postanın ekinde 09.02.2009 tarihli Cantaş’a ait fiyat dokümanı, PDF dosyası
olarak gönderilmiştir.
11-28/568-181
7
Yeni fiyat listemizi ekte bilgilerinize sunar, iyi çalışmalar dileriz.”
3. Çetinel’de yapılan yerinde incelemede elde edilen 21.10.2010 tarihine ait
“Cantaş güncel fiyat listesi” başlıklı elektronik postadan, Cantaş yetkilisi D. Özgür
ARSEVEN’in Cantaş’a ait fiyat bilgileri içeren dokümanı Çetinel yetkilisi Erol
YARICI’ya gönderdiği, Erol YARICI’nın ise söz konusu elektronik postayı fiyat
bilgileri içeren dokümanla birlikte yine Çetinel yetkilisi Vahe DAĞDEVİRENEL’e
ilettiği anlaşılmaktadır. 260
4. Yüksel’de yapılan yerinde incelemede elde edilen ve Yüksel yetkilisi Ahmet
ULUDOĞAN tarafından 10.11.2010 tarihinde gönderilen “cantaş gaz fiyatı” konulu
şirket içi elektronik postada yer alan ifadelere aşağıda yer verilmiştir:
“R-134a 95 €
(maliyetine satıyorlarmış. Bayramdan sonra zam olacak diyorlar. 103-105 arası)
R-404a: 9.8 78€
10.9 86 € Bizim fiyatımızın iyi olduğunu söylüyorlarmış.
R-407c: 91 €
R-410a: 91 €”
5. Yüksel’de yapılan yerinde incelemede elde edilen ve Yüksel yetkilisi Ahmet 270
ULUDOĞAN tarafından 26.11.2010 tarihinde gönderilen “cantaş gaz fiyatı
25.11.10” konulu şirket içi elektronik postada yer alan ifadelere aşağıda yer
verilmiştir:
R-22 Dupont 60 € (mal olmadığından – asıl 55 €)
R-22 Hint 60 USD
R-134a 105 €
(Yılbaşından sonra zam olucak diyor 115 arası)
R-404a: 9.8 78€
10.9 86 €.
R-407c: 91 € 280
R-410a: 91 €”
6. Tura’da yapılan yerinde incelemede elde edilen ve Çetinel yetkilisi Vahe
DAĞDEVİRENEL ile Tura yetkilisi Ali TURHAN arasında 05.01.2011 tarihinde
yapılan “new business 2011” konulu yazışmalar dizisine aşağıda yer verilmiştir:
- Saat 9:36 AM’de Ali TURHAN tarafından Vahe DAĞDEVİRENEL’e
gönderilen elektronik posta;
“Vahe Günaydın,
Çin’deki son güncel gaz fiyatları ile gelen maili seninle paylaşmak istiyorum.6
Kasım-Aralık aylarındaki fiyatlarının üzerine; R22 ve blends’lerde %20;
R134a’da %7 zam gelmiş. Daha da artışın devam edeceğinden 290
bahsediyor…”
6 İlgili elektronik postanın devamında Ali TURHAN’ın Çin’de bulunan bir tedarikçi ile pazar ve fiyat
görüşmeleri ve güncel satış fiyat bilgileri bulunmaktadır.
11-28/568-181
8
- Saat 11:29’da Vahe DAĞDEVİRENEL tarafından, Ali TURHAN’a gönderilen
elektronik posta;
“Ali Merhaba,
Bendeki haberler de apaynı. Sadece dün R22 için USD 53,00 değil de USD
53,50 verdi.”
7. Çetinel’de yapılan yerinde incelemede elde edilen ve Tura yetkilisi Ali TURHAN
tarafından 07.01.2011 tarihinde Çetinel yetkilisi Vahe DAĞDEVİRENEL’e
gönderilen elektronik postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
Vahe, 300
Cantaş’ın gaz fiyatları aşağıda…
R22 gazı Dupont’un fiyatı 95 $. Fakat Dupont olarak belirtmemiş.
Dupont R22’yi sadece USA’dan veriyormuş ve fiyat USD olacakmış.
Şu an elinde R22 Dupont yokmuş, gelecek malın fiyatı 95 $ imiş.
R22 Dupont tüplerine, Hindistan veya Çin malı basıp satmadıkları ne
malum??
Aşağıdaki e-mail sana özel… Benden geldiğini başkası ile paylaşma…”7
8. Çetinel ve Tura’da yapılan yerinde incelemede elde edilen8 ve Çetinel yetkilisi
Vahe DAĞDEVİRENEL ile Tura yetkilisi Ali TURHAN arasında 07.01.2011 tarihinde
yapılan yazışmalar dizisine aşağıda yer verilmiştir: 310
- Saat 10:05’de Vahe DAĞDEVİRENEL tarafından, Ali TURHAN’a gönderilen
“Soğutucu Akışkan Satış Fiyatlarımız 06.01.2011” konulu elektronik posta;
“Ali günaydın.
Dün Elio'ya sordum ne zaman geliyor Cantaşın Aralık ortası verdiği sipariş
dedim. Gelmek üzeredir dedi. Daha önce dediği 5 container 53 den
bağladığıydı. Bana sorarsan bu malı içeri sokacak ve o yüzden Gujarat'a 55
den verdiği siparişin yüklemesini Şubat sonu yükleme olarak verdi. Bu malı
çekmeden önce 53 den 5 container'ı satacak. Benim tahminim 53+%8+%10
yani 63 USD'den vadeli satacak ilk partiyi. İkinci partiyi de aynı taktik ile 65-
66 USD gibi satacaktır. 320
Sen ne dersin? Tüm bilgiler aramızda…”
- Saat 10:23’de Ali TURHAN tarafından, Vahe DAĞDEVİRENEL’e gönderilen
“R22 Floron” konulu elektronik posta;
“Cantaş,
Floron marka malı 63$ dan dbs’li olarak 3 container toptan sattığını elinde
sadece 2.000- adet kaldığını kalan adeti daha yüksek fiyattan perakende
dağıtacağını duydum.
Ancak malın teslim tarihi olarak 20 Ocak - 10 Şubat arası diye söylemiş.
7 İlgili elektronik postanın devamında Cantaş’tan temin edilen, Cantaş’a ait 06.01.2011 tarihli
soğutucu gaz fiyatlarını gösterir tablo yer almaktadır.
8 Her iki teşebbüste de aynı içerikli elektronik postalar elde edilmiştir.
11-28/568-181
9
Bence malın teslim tarihi Mart ilk haftadan önce olamaz.Söylediği tarih belki
İstanbul'a varış tarihidir. Floron marka dediğine göre , SRF'nin malıdır. 330
Diğer bilgiler doğru olabilir. Fakat çok piyasaya yaymamış. Birkaç müşteri ile
işi bitirmiş. Bir de 95$’lık fiyat biraz bizim elimizdeki malları 67$ - 70$
aralığından bitirmemizi sağlayabilir.
Benim fikrim, Yurtdışı Hindistan fiyatları 55$ seviyelerinde olduğu sürece
vadeli satış fiyatını max. 70$ seviyelerinde tutmak.
Hindistan fiyatı 60$ lara çıkarsa fiyatı, arttırmak yönünde...
Selamlar,”
- Saat 10:50’de Vahe DAĞDEVİRENEL tarafından, Ali TURHAN’a gönderilen
“R22 Floron” konulu elektronik posta;
“Ben de sana katılıyorum fakat Cantaş’ın nasıl hareket ettiğini sen de 340
biliyorsun. Eğer 63 den satmış ve bir sonraki siparişinin gelmesi Mart sonunu
bulacak ise 2000 tüpü de 55 den verdiği siparişin satış fiyatından aşağı
tutmaması yani 66-67 den satması gerekir diye düşünüyorum, tabi fiyatlar
gevşemedikçe. Eğer fiyatlar yükselir ve malzemeye talep olur ise fiyatlar
daha da yükselebilir.
Benim de düşüncem 67-70 bandında bekleyip görmek ve fiyatları şu an için
daha fazla arttırmamak.
Siz şu an için bu fiyatlardan sipariş açmayı düşünüyor musunuz?”
- Saat 11:25’de Ali TURHAN tarafından, Vahe DAĞDEVİRENEL’e gönderilen
“R22 Floron” konulu elektronik posta; 350
“Vahe,
Benim sebest bölgede geçen seneden fazla getirdiğim 3.200-adet malım var.
Elimdeki stok bitince onu çekip satarım.
Sezonda da sonra fiyatları izlerim. Hedefim 15$/tüp kar etmek.Ancak 10$/ad
altında da vermemek.
R22 de asıl yapmamız gereken haftaya seninle konuştuğum konu. Onu
başarabilirsek 15$/ad kar ederiz.”
- Saat 12:01’de Vahe DAĞDEVİRENEL tarafından, Ali TURHAN’a gönderilen
“R22 Floron” konulu elektronik posta;
“Ben haftaya buradayım daha sonraki hafta yokum. Gününü belirle 360
konuşalım.”
9. Yüksel’de yapılan yerinde incelemede elde edilen ve Yüksel yetkilisi Ahmet
ULUDOĞAN ile Cantaş yetkilisi D.Özgür ARSEVEN arasında yapılan9 yazışmalar
dizisine aşağıda yer verilmiştir:
- 02.03.2011 tarihi, saat 5:46’da Ahmet ULUDOĞAN tarafından, D.Özgür
ARSEVEN’e gönderilen “Gaz fiyatı” konulu elektronik posta;
“Özgür merhaba
9 Söz konusu yazışmalar bilgi için, Yüksel yetkilisi Yener ULUDOĞAN’a da gönderilmiştir.
11-28/568-181
10
Ne fiyattan satıyorsunuz ?
Selamlar”
- 03.03.2011 tarihi, saat 10:02’de D.Özgür ARSEVEN tarafından, Ahmet 370
ULUDOĞAN’e gönderilen “Gaz fiyatı” konulu elektronik posta;
“Merhaba Ahmet,
134a bu hafta malımız yok, 140 ve 150 euro'dan sözümüz olan müşteriler
var, haftaya mal gelecek, bağlantı yaptıklarımızı verdikten sonra devamını
160 euro düşünüyoruz,
404A bu hafta malımız yok, haftaya gelecek şimdilik değişiklik yapmayacağız
sanırım, 118 ve 130 euro
407C bu hafta bir mal geldi onu dağıtıyoruz 130 euro'dan, sonraki malı 25.03
gibi bekliyoruz, 143 euro yapmayı düşünüyoruz,
410A bu hafta bir mal bekliyoruz, bunun için 110 euro'dan bile siparişler var, 380
onları dağıtacağız kalanını 145 euro'dan satacağız. Ay sonu gelecek malda
sanırım 160 euro'ya kadar çıkmamız gerekecek,
R22 hindistan 84 usd, DuPont 100 usd.
Normalde stokta olmayan mal için satış fiyatı vermiyoruz, senin strateji
belirlemek için sorduğunu biliyorum onun için yazdım hepsini, yeni fiyatları
tam olarak netleştirmedik onun için henüz kimseye deklare etmiş değiliz.
Görüşmek üzere, Selamlar,”
10. Yüksel’de yapılan yerinde incelemede elde edilen ve Yüksel yetkilisi Ahmet
ULUDOĞAN ile Cantaş yetkilisi D.Özgür ARSEVEN arasında yapılan 21.3.2011
tarihli yazışmalar dizisine aşağıda yer verilmiştir: 390
- Saat 10:23’de Ahmet ULUDOĞAN tarafından, D.Özgür ARSEVEN’e
gönderilen “R-22” konulu elektronik posta;
“Özgür merhaba
R-22 Hint fiyatınız nedir?”
- Saat 10:02’de D.Özgür ARSEVEN tarafından, Ahmet ULUDOĞAN’e
gönderilen “R-22” konulu elektronik posta;
“Merhaba Ahmet,
Halen 84 usd’den sipariş alabiliyoruz.
Selamlar”
- Yukarıda yer verilen görüşmelerde elde edilen söz konusu bilgiler ışığında, 400
Yüksel yetkilisi Ahmet ULUDOĞAN ile Yener ULUDOĞAN arasında yapılan
21.3.2011 tarihli iç yazışmalar dizisine aşağıda yer verilmiştir:
- Saat 11:03’de Ahmet ULUDOĞAN tarafından, Yener ULUDOĞAN’a
gönderilen “R-22” konulu elektronik posta;
“Yener
Bizimde 2 container R-22 geliyor. Maliyeti 75 USD civarı bu fiyattan satalım
mı?”
11-28/568-181
11
- Saat 11:08’de Yener ULUDOĞAN tarafından, Ahmet ULUDOĞAN’a
gönderilen “R-22” konulu elektronik posta;
“ABİ 410
Kimseye o fiyattan söz verme mal gelsin bakarız.
Fiyat çıkınca fiyat düşükse istiyorlar, fiyat düşerse sözlerinde durmuyorlar.”
- Saat 11:09’de Ahmet ULUDOĞAN tarafından, Yener ULUDOĞAN’a
gönderilen “R-22” konulu elektronik posta;
“gemi 29 martta geliyor. Bu hafta ödemeyi yapmamız lazım.”
- Yüksel yetkilisi Ahmet ULUDOĞAN tarafından, Yener ULUDOĞAN’a
gönderilen 25.3.2011 tarihli ve “R-22” konulu elektronik posta;
“yener
Maliyet 74-75 usd olucak.”
11. SOSİAD’a yapılan yerinde incelemede elde edilen ve SOSİAD üyelerine 420
gönderildiği anlaşılan, SOSİAD Yönetim Kurulu Üyeleri tarafından imzalı bulunan,
24.08.2006 tarihli belgeye aşağıda yer verilmiştir:
“SOSİAD'ın 24 Ağustos 2006 tarihinde yapılan Yönetim Kurulu Toplantısında;
sektörümüzde yaşanabilecek haksız rekabeti önleyebilmek, sektörümüzün
firmalarımızın saygınlığını artırmak amacı ile aşağıda maddeler halinde belirtilen
bazı kararlar alınmış ve uygulanmasına karar verilmiştir.
1) Türkiye'deki tüm ticari ve sınai işletmeler gibi, SOSİAD üyeleri ve alt bayilerinin
de vergi ve rekabet yasalarının yasakladığı gayri nizami uygulamalarla mal
satamayacağı, yasalar ile belirlenmiştir. Bu tip uygulamalar suç sayılmış ve cezai
hükümlere tabi tutulmuştur. 430
Bu tip uygulamalarla ilgili; yasal dayanakları bulunan başvuruları, Maliye, Mali Polis,
Rekabet Kurumu v.b. yasal kurumlara bildirmek, SOSİAD'ın sivil toplum örgütü
olarak görevi ve yükümlülüğü altındadır. Sektörümüzdeki firmaların bu tür tutum
göstermemeleri gerekmektedir …”
12. SOSİAD’da yapılan yerinde incelemede, bazı üyelerin SOSİAD’a OTİM (ozon
tabakasını incelten maddeler) gazları10 ile ilgili 2010 yılı tüketim miktarlarını ve 2011
yılı kota talep miktarlarını gönderdikleri tespit edilmiştir. Yapılan inceleme ve
açıklamalar ışığında, söz konusu kota taleplerinin, OTİM gazlarının neden oldukları
zararlar nedeniyle belli kotalar çerçevesinde ithalatına izin verilmesi nedeniyle,
Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından SOSİAD’dan talep edildiği, SOSİAD’ın da 440
gerekli bilgileri üyelerinden toparlayarak Çevre ve Orman Bakanlığı’na üyeleri adına
bildirdiği anlaşılmıştır. SOSİAD İdari Sekreteri, söz konusu bilgilerin kendisi
tarafından toplandığını, kendisinden başka hiç kimsenin bilmediğini ve görmediğini,
söz konusu bilgilerin ticari sır olduğunu ifade etmiştir. Yapılan yerinde
incelemelerde bu durumun aksini gösteren herhangi bir bulguya rastlanmamıştır.
10 R22, R123, R124 gazları.
11-28/568-181
12
I.4. Yerinde İnceleme Kapsamında Elde Edilen Bilgi ve Belgelerin
Değerlendirilmesi
1 No’lu Belge: 2006 yılının mayıs ayında Euro kurunda %17 civarında bir artış 450
meydana gelmiştir. Soğutucu gazlar yurt dışından ithal edildiğinden döviz
kurundaki, özellikle de Euro kurundaki artış, maliyetleri dolayısıyla satış fiyatlarını
doğrudan etkilemektedir. Yakın gelecekteki (2007 yılı) bir seçimin de kurları
olumsuz etkileyebileceği değerlendirilerek, belgede yer alan ifadeyle “2007 yılı için
bir dizi mali önlemler almak zorunda” kalındığı ifade edilmektedir. Belgede
uygulanacak vade sürelerini ve vadelere göre vade farklarını düzenlemeye yönelik
tavsiyeden öte ifadeler ve hükümler yer almaktadır. 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında olan söz konusu düzenlemeleri içeren 1 no’lu belge ile ilgili
olarak, yerinde inceleme sırasında, SOSİAD İdari Sekreteri tarafından söz konusu
belgenin taslak olduğu ve taslak olarak kaldığı, yürürlüğe konulmadığı, 460
uygulanmadığı ifade edilmiştir. Gerçekten de, belge üzerinde yer alan
düzeltmelerden, söz konusu belgenin taslak olduğu anlaşılmaktadır. Belge üzerinde
herhangi bir gerçek veya tüzel kişiliğin adının, imza, paraf veya kaşesinin yer
almaması, söz konusu belge ve belgede yer alan ifadelerle ilgili başkaca bir bilgi
veya belge elde edilememiş olması nedenleriyle, söz konusu belgenin taslak olarak
kaldığı ve SOSİAD üyelerine gönderilmediği anlaşılmıştır. Aynı veya yakın döneme
ait olan 11 no’lu belgede yer alan rekabet hukukuna uygun davranılması ile ilgili
ifadelerin de, 1 no’lu belgenin taslak olarak kalmasının nedeni olabileceği kanaatine
ulaşılmıştır.
Mevcut ve geleceğe yönelik fiyat bilgileri ile maliyet bilgilerinin 470
paylaşılmasına ilişkin belgeler: 2 ila 10 no’lu belgeler arasında yer alanlar,
teşebbüs yetkilileri arasında gerçekleşen elektronik posta yazışmalarına ilişkindir.
Genellikle ikili yazışma şeklinde gerçekleşen söz konusu elektronik postalardan,
teşebbüs yetkililerinin o gün itibarıyla geçerli olan soğutucu gaz fiyatları ile maliyet
bilgileri ve gelecekte uygulanacak fiyatlar ve maliyetlerle ilgili bilgilerin karşılık
olarak paylaşıldığı anlaşılmaktadır. Bu çerçevede;
- 2 ve 3 no’lu belgelerden; sektörün en önemli oyuncusu olan Cantaş yetkilisinin,
Çetinel yetkilisine uygulanacak yeni fiyat listesini elektronik posta ekinde
gönderdiği,
- 4 ve 5 no’lu belgelerden; Yüksel’in Cantaş’a ait fiyat bilgilerini şirket içindeki 480
ilgililere gönderdiği, söz konusu bilgiler arasında yer alan “Bayramdan sonra
zam olacak diyorlar. 103-105 arası” ve “Yılbaşından sonra zam olucak diyor 115
arası” ifadelerinden, gelecekte uygulanacak fiyatlar konusunda da bilgi
paylaşımı yapıldığı, “Bizim fiyatımızın iyi olduğunu söylüyorlarmış” ifadesinden,
bilgi paylaşımının tek taraflı değil karşılıklı olduğu,
- 6 no’lu belgeden; Çetinel ve Tura yetkililerinin alış fiyatları, dolayısıyla maliyetler
konusunda bilgi alış verişinde bulundukları,
- 7 no’lu belgeden; Çetinel yetkilisi tarafından Tura yetkilisine, Cantaş tarafından
uygulanan ve gelecekte uygulanacak olan fiyatlar konusunda bilgi verildiği,
- 8 no’lu belgeden; Çetinel yetkilisi ile Tura yetkilisinin, Cantaş’ın mal bağlantıları, 490
alış ve satış fiyatları konularında görüşme ve bilgi paylaşımı yaptıkları, buna
göre de kendileri tarafından uygulanacak fiyatları görüştükleri,
- 9 no’lu belgeden; Yüksel yetkilisinin Cantaş yetkilisinden satış fiyatları
konusunda bilgi talep edildiği, Cantaş yetkilisi tarafından Yüksel yetkilisine
11-28/568-181
13
gönderilen cevabi elektronik posta ile hem uygulanan hem de gelecekte
uygulanacak olan fiyatlar konusunda ayrıntılı bilgiler verildiği,
- 10 no’lu belgeden; Yüksel yetkilisinin Cantaş yetkilisinden R-22 Hint gazının
satış fiyatı konusunda bilgi talep edildiği, Cantaş yetkilisinin Yüksel yetkilisine
gönderdiği cevabi elektronik posta ile söz konusu gazın satış fiyatı ile ilgili bilgi
verildiği, Yüksel yetkilisinin söz konusu bilgiyi şirket içerisindeki ilgili kişi ile 500
paylaşarak kendi satış fiyatları ile ilgili olarak strateji üretmeye çalıştıkları
anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen bilgi, belge ve değerlendirmeler ışığında Cantaş, Çetinel, Tura
ve Yüksel arasında mevcut ve geleceğe yönelik soğutucu gaz satış fiyatları,
maliyetleri ve bağlantıları konularında karşılık olarak bilgi alış verişinde11
bulunulduğu ve bu durumun 4054 sayı Kanun’un 4. maddesi kapsamında
değerlendirilebileceği anlaşılmaktadır. Ancak, bu değerlendirme yapılırken söz
konusu bilgi değişiminin rekabet hukuku bakımından ve sektör açısından
öneminin/yerinin, ayrıca sektörün ve ilgili ürünlerin özelliklerinin de incelenmesi
büyük önem taşımaktadır. 510
Bu itibarla, soğutucu gazlarının ve genel olarak sektörün belli başlı özellikleri
aşağıdaki gibi sıralanabilir:
- Yerli üretim olmayıp, tamamı yurt dışından ithal edilen ürünlerdir.
- Az sayıda ithalatçı bulunduğundan, pazar oligopolistik bir nitelik
taşımaktadır.
- Yurt dışındaki tedarik kaynakları sayılı ve sınırlıdır.
- Bu nitelikleri itibarıyla yurt içi satış fiyatları, yurt dışı fiyatlara ve döviz kuruna
oldukça bağımlıdır.
- Ürünler menşeine göre farklı fiyatlardan alıcı bulmaktadır. Bu bakımdan
ürünlerin homojen olmadığı söylenebilir. 520
- Navlun maliyeti, ürünün değerine oranla önemsiz sayılabilir.
- Ozon tabakasına zararlı olması nedeniyle, ithalatı yasal düzenlemelere ve
kotaya tabi olan R22 gazı pazardan çekilmekte, yerini diğer gazlar
almaktadır. Diğer gazlar, küresel ısınmaya neden olmakla birlikte, ithalatının
önünde herhangi bir yasal veya fiili engel söz konusu değildir.
- Pazara üretici olarak giriş neredeyse imkansızdır.
- Pazara dağıtıcı (ithalatçı) olarak girmenin önünde yasal, teknik veya finansal
herhangi bir engel bulunmamaktadır.
- Çeşitli tüketici grupları mevcuttur. Otomotiv, beyaz eşya, klima, soğuk hava
deposu endüstrileri gibi büyük ve kurumsal tüketiciler olduğu gibi, soğutucu 530
bakım, tamir ve servisiyle iştigal eden küçük ölçekli tüketiciler de mevcuttur.
- Talep bakımından ikamesi olmayan ürünlerdir.
- Türkiye pazar büyüklüğü olarak yıllık yaklaşık, 100-150 milyon ABD dolarlık
11 Bilgi değişiminin rekabet hukukundaki yeri ve önemi konusu, otomotiv sektörü ile ilgili olarak
yürütülen ve 18.04.2011 tarih, 11-24/464-139 sayılı Kurul toplantısında karara bağlanan
soruşturmada ayrıntılı olarak ele alınmış ve değerlendirilmiştir.
11-28/568-181
14
bir hacme sahiptir.
- Kullanıldığı ürün içerisinde maliyet olarak önemsiz sayılabilecek bir yere
sahiptir.
Yukarıda ifade edildiği üzere, ilgili bilgi paylaşımlarının Cantaş, Çetinel, Tura ve
Yüksel arasında gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Cantaş, bu sektörün %70-75’lik bir
paya sahip en önemli oyuncusudur. Bilgi paylaşımında bulunduğu tespit edilen dört
teşebbüsün toplam pazar payının ise %90’ın üzerinde olduğu tahmin edilmektedir. 540
Dolayısıyla %90’ın üzerinde toplam paya sahip olan teşebbüsler arasında rekabete
hassas stratejik bilgilerin paylaşılmasının rekabet hukuku bakımından önemi açıktır.
Diğer yandan Cantaş’ın pazarda sahip bulunduğu pay ve konumu itibarıyla pazar
lideri olduğu anlaşılmaktadır. Şöyle ki; diğer teşebbüslerin, Cantaş’tan elde edilen
bilgilere göre kendilerini konumlandırdıkları, politikalarını ve stratejilerini
oluşturdukları anlaşılmaktadır.
Söz konusu başvuruda, soğutucu gaz fiyatlarının 2011 yılında bir önceki yıla göre
%100’den fazla artış gösterdiği ifade edilmiştir. Hem söz konusu iddia bakımından,
hem de yukarıda yer verilen belgelerde yer verilen bilgi paylaşımının pazara etkileri
ve sonucu bakımından teşebbüslerin son üç yıllık satış ve alış fiyatları, 550
teşebbüslerden istenerek12 incelenmiştir. Buna göre 2010 yılının Nisan ayında satış
fiyatlarında artış olduğu gözlenmiş ve Temmuz ayına kadar fiyatların yaklaşık %25
oranında, 2010 yılının Temmuz ayından 2011 yılının Mart ayına kadar ise %80-90
civarında arttığı tespit edilmiştir. Söz konusu artışlar alış fiyatları ile
karşılaştırıldığında, ilgili artış dönemlerinde alış fiyatlarında da benzer artışlar
olduğu anlaşılmıştır. Alış fiyatlarındaki artışları, hem yurt dışındaki üreticiler
tarafından yapılan fiyat artışlarına, hem de ilgili dönemdeki kur artışına bağlamak
mümkündür. Zira bu dönemde hem döviz bazında alış fiyatlarında ciddi artışlar
olmuş, hem de döviz kurunda artış meydana gelmiştir.
Yukarıda yer verilen belgelerin önemli bir bölümü (3 no’lu belge ila 10 no’lu belge 560
arasındakiler), söz konusu maliyet ve fiyat artışının gerçekleştiği döneme ait
bulunmaktadır. İlgili belgelerde yer alan görüşmelerin, teşebbüsler arasında
gerçekleştirilen bir anlaşmanın veya uzlaşmanın sonucu olduğu ihtimali ortaya
çıkmaktadır. Bilindiği üzere, rekabet hukuku uygulamalarında anlaşma, borçlar
hukukunun konusunu oluşturan sözleşmelerden daha geniş yorumlanmakla ve bu
sebeple bağlayıcı olma, yazılı şekil, yükümlülüklerin ifa edilmemesi halinde
uygulanacak yaptırımın düzenlenmesi yahut yürürlük koşulları gibi herhangi bir
şekil veya şart aranmamakla birlikte, Kurul’un vermiş olduğu geçmiş kararları
ışığında, bir hususun anlaşma olarak kabul edilebilmesi için, asgari düzeyde de
olsa, hangi teşebbüslerin, hangi konuda, ne zaman, kiminle, hangi amaçla bir 570
uzlaşmaya veya anlaşmaya vardığı tereddüde mahal bırakmayacak şekilde tespit
edilmelidir.
Dosya konusu incelendiğinde, esasen ilgili pazardaki fiyatının, ithal ürünün fiyatı,
döviz kuru, ürünün millileştirilme maliyetleri ve navlun masrafları çerçevesinde,
pazar lideri olan Cantaş tarafından belirlendiği görülmüştür. Ancak, Cantaş
tarafından uygulanacak fiyatlar konusunda ise diğer teşebbüslerle herhangi bir
12 Önaraştırma kapsamında yerinde inceleme yapılan teşebbüslerden bilgi ve belge talebinde
bulunulmuştur. Talep edilen söz konusu bilgi ve belgeler 13.4.2011 tarih, 2824 sayı; 18.4.2011 tarih,
2979 sayı; 4.4.2011 tarih, 2524 sayı; 8.4.2011 tarih, 2690 sayı; 6.4.2011 tarih, 2621 sayı; 11.4.2011
tarih, 2760 sayı; 7.4.2011 tarih, 2664 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
11-28/568-181
15
görüşmesi tespit edilememiştir. Belgelerde yer alan ifadelerden anlaşıldığı
kadarıyla, yukarıda yer verilen hususlar çerçevesinde pazarda uygulanacak fiyatlar,
Cantaş tarafından tek taraflı olarak belirlenmekte, diğer teşebbüsler de Cantaş’ın
fiyatlarını takip etmektedir. Belgelerde yer alan hususlar, Cantaş’ın uygulayacağı 580
fiyatları rakiplerine deklare ederek, fiyatlarının daha kolay takip edilmesinin
sağlanması ile ilgilidir. Söz konusu uygulamanın rekabetin kısıtlanmasına yol açtığı
kanaatine varılmıştır.
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında; bilgi değişimine yönelik belgelerin
genel bir nitelik arz ettiği; fiyat artışına ilişkin tarih, miktar, teşebbüsler vb. unsurlar
bakımından bir netliğin bulunmadığı; yüksek fiyat artışlarının kaynağının bilgi
değişiminden ziyade yurt dışı fiyatların artış trendinden kaynaklandığı hususları ile
elde edilen delillerin, sektörün yapısı, büyüklüğü ve sektörde yer alan teşebbüslerin
durumu da dikkate alınarak, teşebbüsler arasında gerçekleştirilen bilgi paylaşımı
hakkında soruşturma açılmaması, fakat 4054 sayılı Kanunun 9. maddesinin üçüncü 590
fıkrası uyarınca anılan teşebbüslerin fiyat, maliyet, satış, bağlantı gibi rekabete
hassas bilgileri aralarında paylaşmamalarına ilişkin olarak görüş bildirilmesi
gerektiği kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- Cantaş İç ve Dış Ticaret Soğutma Sistemleri San. A.Ş., Çetinel Soğutma Sanayi
ve Ticaret A.Ş., Tura Soğutma Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Yüksel Teknik Soğutma
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. teşebbüslerinin rekabete hassas bilgiler olarak
değerlendirilen mevcut ve gelecekte uygulanacak olan satış fiyatları, maliyet, satış 600
ve bağlantı durumları gibi bilgileri karşılıklı olarak paylaştıkları, bunun da rekabeti
kısıtlayıcı amaç ve/veya etkisi nedeniyle, 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi
bağlamında bir rekabet ihlali olduğuna,
2- Elde edilen delillerin durumu, pazarın ve ürünün özellikleri gibi hususlar göz
önüne alınarak bu aşamada soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına,
3- Cantaş İç ve Dış Tic. Soğutma Sistemleri San. A.Ş., Çetinel Soğutma Sanayi ve
Tic. A.Ş., Tura Soğutma San. ve Tic. A.Ş. ve Yüksel Teknik Soğutma Sanayi ve
Ticaret Ltd. Şti.’ye, 4054 sayılı Kanun'un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca 610
sözü edilen bilgi değişimine derhal son vermeleri ve bu nitelikte bilgi değişimi
yapmamaları, aksi takdirde 4054 sayılı Kanun çerçevesinde haklarında işlem
başlatılacağı yönünde görüş bildirilmesi hususunda Başkanlığın
görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
620
Full & Egal Universal Law Academy