AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Başvuru no. 26256/06
Mahmure SÖNMEZER / Türkiye
ve diğer 5 başvuru (bkz., ekli liste)
Başkan
Valeriu Gritco,
Yargıçlar
Stéphanie Mourou-Vikström,
Georges Ravarani
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 27 Eylül 2016 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm) (“Mahkeme”), ekli tabloda belirtilen çeşitli tarihlerde yapılmış olan yukarıdaki başvuruları göz önünde bulundurarak, yapılan müzakerelerin ardından aşağıdaki şekilde karar vermiştir:
OLAYLAR
1. Başvuranların listesi ekte verilmiştir. Türk Hükümeti (“Hükümet”) kendi görevlisi tarafından temsil edilmiştir.
A. Davanın koşulları
2. Davanın koşulları, taraflar tarafından ibraz edildiği şekliyle aşağıdaki gibidir.
3. Başvuranlar, çeşitli tarihlerde, birçok hukuk mahkemesi önünde dava açmışlar veya haklarında ceza yargılamaları başlatılmıştır. Başvuruların detayları tabloda görülmektedir.
B. İlgili iç hukuk
4. İlgili iç hukuka dair bilgilere Turgut ve Diğerleri / Türkiye (k.k.), no. 4860/09, 26 Mart 2013; Demiroğlu / Türkiye (k.k.), no. 56125/10, 4 Haziran 2013; ve Yıldız ve Yanak / Türkiye (k.k.), no. 44013/07, 27 Mayıs 2014 kararlarından erişilebilir.
ŞİKÂYETLER
5. Başvuranlar, Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi uyarınca, ulusal mahkemeler nezdinde görülen yargılama işlemlerinin makul süre içerisinde sonuçlandırılmamasından şikâyetçi olmuşlardır.
6. Başvuranlar ayrıca Sözleşme’nin 6, 8, 13, 14 maddeleri ve Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca şikâyetlerde bulunmuşlardır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
7. Mahkeme, başvuruların benzer mahiyette olduğunu dikkate alarak, tüm başvuruları bir karar altında birleştirmeye karar vermiştir.
A. Sözleşme’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiği iddiası hakkında
8. Başvuranlar, yargılama işlemlerinin uzunluğunun, Sözleşme’nin 6 § 1. maddesinde düzenlenen “makul süre” gerekliliğine uygun olmamasından şikâyetçi olmuşlardır.
9. Hükümet, 6384 sayılı Kanun uyarınca, yargılamaların uzunluğuna ve kararların icra edilmemesine ilişkin başvuruların ele alınması amacıyla yeni bir Tazminat Komisyonunun kurulduğunu belirtmiştir. Tazminat Komisyonunun yetkileri 16 Mart 2014 tarihinde genişletilmiş ve bu bağlamda, diğerlerinin yanı sıra, uzun yargılama, enflasyonun etkisiyle kamulaştırma veya irtifak hakkı bedelindeki değer kaybının telafi edilmediğine yönelik şikâyetleri inceleme yetkisi verilmiştir. Hükümet, bu doğrultuda, Tazminat Komisyonuna herhangi bir başvuruda bulunulmadığı için başvuranların iç hukuk yollarını tüketmediklerini ileri sürmüştür.
10. Mahkeme, Hükümet tarafından belirtildiği üzere, Ümmühan Kaplan/Türkiye (no. 24240/07, 20 Mart 2012) davasında pilot karar usulünün uygulanmasının ardından Türkiye’de yeni bir iç hukuk yolunun uygulanmakta olduğunu dikkate almaktadır. Ardından, Mahkeme yukarıda anılan Yıldız ve Yanak / Türkiye ((k.k.), no. 44013/07, 27 Mayıs 2014) davasına ilişkin verdiği kararında, başvuranların iç hukuk yollarını, yani yeni hukuk yolunu tüketmedikleri gerekçesiyle başvuruyu kabul edilemez bulmuştur. Bu kararı verirken Mahkeme özellikle, bu yeni hukuk yolunun önceden (a priori) erişilebilir olduğunu ve kamulaştırma bedellerinde değer kaybı yaşanmasına ilişkin şikâyetler için makul bir tazminat yolu sunabildiğini değerlendirmiştir.
11. Mahkeme, Ümmühan Kaplan (yukarıda anılan, § 77) davasındaki kararında, yeni hukuk yolunun uygulanmasından önce Hükümete tebliğ edilmiş olan bu tür başvuruları, normal usul uyarınca inceleyebileceğini vurguladığını belirtmiştir.
12. Ancak, Hükümet’in başvuranın 6384 sayılı Kanunla getirilen yeni iç hukuk yoluna başvurmadığına ilişkin ilk itirazını göz önünde bulundurarak Mahkeme, Turgut ve Diğerleri ((k.k), no. 4860/09, 26 Mart 2013) davasında vardığı sonucu yinelemektedir.
13. Dolayısıyla Mahkeme, Sözleşme’nin 35 §§ 1 ve 4 maddesi hükümleri kapsamında başvuruların bu bölümünün iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir
B. Sözleşme’nin ihlal edildiğine ilişkin diğer iddialar hakkında
14. Başvuranlar, Sözleşme’nin çeşitli maddeleri kapsamında başka şikâyetler ileri sürmüşlerdir. Ancak, Mahkeme, elinde bulunan belgeler ışığında ve şikâyette bulunulan hususların yetkisi kapsamına girdiği ölçüde, bu şikâyetlerin, Sözleşme veya Protokollerinde güvence altına alınan hak ve özgürlükleri ihlal eder nitelikte olmadığı kanaatindedir.
15. Bu nedenle başvuruların bu bölümünün açıkta dayanaktan yoksun olduğunu ve Sözleşme’nin 35 §§ 3 ve 4 hükümleri uyarınca reddedilmesi gerektiğine karar verir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme oybirliğiyle,
Başvuruların birleştirilmesine;
Başvuruların kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.
İşbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiş ve 20 Ekim 2016 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
Hasan BakırcıValeriu Gritco
Yazı İşleri Müdür YardımcısıBaşkan
EK
No
Başvuru No
Başvuru Tarihi
Başvuran
Doğum tarihi
İkamet Yeri
Temsil Eden
Yerel Mahkemeler Tarafından Verilen Kararların Tarihi ve Sayısı
1.
26256/06
19/06/2006
Mahmure SÖNMEZER
16/07/1950
İzmir
Özlem
ENGİN TERKEŞ
İzmir Asliye Hukuk Mahkemesi
2005/450 E. 2005/141K.
23 Aralık 2005 tarihinde kesinleşmiştir
Bu dava, 8 Haziran 2001 tarihinden beri derdestti.
2.
31839/06
29/07/2004
Cengiz
KUMANLI
03/08/1959
Edirne
Engül ÇITAK
Üsküdar Ağır Ceza Mahkemesi
2004/393 E.
2009/390 K.
Başvuran, 15 Aralık 2009 tarihinde bütün suçlamalardan beraat etmiştir.
Bu ceza davası, 10 Ekim 1980 tarihinden beri derdestti.
3.
49636/06
01/12/2006
Celal YIKILMAZ
25/10/1950
Ankara
Niyazi YIKILMAZ
24/09/1953
Ankara
Bilal YIKILMAZ
30/10/1960
Ankara
Makbule ATSAY
26/04/1965
Ankara
Mehmet Ali ALAN
Ankara Asliye Hukuk Mahkemesi
2005/2 E.
2005/131 K.
22 Mayıs 2006 tarihinde kesinleşmiştir.
Bu dava, 16 Kasım 2000 tarihinden beri derdestti.
4.
44079/07
27/09/2007
Ediliye AKTÜRK 01/01/1961
Ankara
Hasan USLU
01/01/1966
Ankara
Halil İbrahim ÖZDEMİR
Ankara Asliye Hukuk Mahkemesi
2001/1394 E.
2002/4451 K.
25 Şubat 2007 tarihinde kesinleşmiştir.
Bu dava, 2001 yılından beri derdestti.
5.
46757/07
04/10/2007
KARADENİZ ÖRME SAN. VE DIŞ TİC. A.Ş.
İstanbul
Adnan KORKMAZ
İstanbul Ticaret Mahkemesi
2005/2 E.
2005/595 K.
23 Ekim 2007 tarihinde kesinleşmiştir.
Bu dava, 2001 yılından beri derdestti.
6.
55043/07
11/12/2007
Mehmet Nedim SÖZEN 08/05/1957 Antalya
Kumluca Kadastro
Mahkemesi
2001/1 E.
2005/20 K.
12 Haziran 2007 tarihinde kesinleşmiştir.
Bu dava, 1991 yılından beri derdestti.
Full & Egal Universal Law Academy