Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-4-49 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-44/999-345
Karar Tarihi : 03.08.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, Seda Nurtaç BAYRAMOĞLU 10
C. BAŞVURAN : Mehmet AKILLI
Pirimehmet Mah. 1721 Sok. No:5 Isparta
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Birebir Yapı Denetim Ltd. Şti.
İstiklal Mah. 113. Cad. No:42/1 Isparta
- İDS Yapı Denetim Ltd. Şti.
Pirimehmet Mah. 1732 Sok. No:17/1 Isparta
- Arş Yapı Denetim Ltd. Şti.
Pirimehmet Mah. 113. Cad. No:79/2 Isparta
- Şehrigül Yapı Denetim Ltd. Şti. 20
İstiklal Mah. 113. Cad. No:42/4 Isparta
- FSM Yapı Denetim Ltd. Şti.
Pirimehmet Mah. 1756 Sok. K:1 No:2 Isparta
- Hak Yapı Denetim Ltd. Şti.
Kutlubey Mah. Mimarsinan Cad. Halısarayı HSBC
Bankası Üstü K:3 Isparta
E. DOSYA KONUSU: Isparta’da faaliyet gösteren altı yapı denetim
kuruluşunun fiyat belirleyerek tek fiyat uyguladıkları iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kurumumuza farklı tarihlerde intikal eden başvurularda
özetle, Isparta ilinde faaliyet gösteren tüm yapı denetim şirketlerinin birlikte fiyat 30
belirledikleri; söz konusu eylemlerini muhasebelerini birleştirmek suretiyle denetim
altında tuttukları ve bunun sonucunda, hizmet alan kişilere fazla bedel ödeterek,
mağduriyetlerine yol açtıkları iddia edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 23.02.2011 ve 28.02.2011 tarihlerinde,
1414 ve 1502 sayılarla giren başvuru üzerine hazırlanan 20.04.2011 tarih ve 2011-
4-49/İİ-11-402.BC sayılı İlk İnceleme Raporu, 28.04.2011 tarih ve 11-26 sayılı
Kurul toplantısında görüşülmüş ve soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının
belirlenmesi amacıyla, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 40/1.
maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 20.07.2011 tarih ve 2011-4-49/ÖA-11-258.KT 40
sayılı Önaraştırma Raporu 29.07.2011 tarih ve REK.0.18.00.00-110.02.02/356
11-44/999-345
2
sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-44 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; başvuranın iddialarını destekler
mahiyette yeterli bilgi, belge veya bulguya rastlanmadığından, 41. madde uyarınca
şikâyet konusu ile ilgili olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer
verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı 50
Önaraştırma konusu başvurular yapı denetim hizmetine ilişkindir. Yapı denetim
faaliyeti, özel kanunla düzenlenmiş bir hizmet olup yapı denetim kuruluşlarının
(YDK) yapım işlerinde kullanılan malzemeler ile imalatın proje, teknik şartname ve
standartlara uygunluğunu kontrol etmek ve sonuçlarını belgelendirmek,
malzemeler ve imalatla ilgili deneyleri yaptırmak, yapının ruhsat ve mevzuata
uygun yapıldığını denetlemek gibi yasal yükümlülükleri bulunmaktadır. Ayrıca bu
hizmetle, imar mevzuatında öngörülen fenni mesuliyet ilgili idareye karşı
üstlenilmektedir. Söz konusu bilgiler ışığında, dosya kapsamında ilgili ürün pazarı
“yapı denetim hizmeti” olarak belirlenmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar 60
Yapı Denetim Kanunu ve ikincil mevzuat uyarınca bir YDK’nın izin belgesi
alabilmek için, Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine göre,
kuruluşun ortakları tarafından, kuruluşun faaliyette bulunacağı ili belirten dilekçe ile
Bakanlığa müracaat etmesi gerekmektedir. Ayrıca, bir ilde faaliyet gösterecek YDK
sayısına, o ilde denetlenen toplam alan esas alınarak il bazında bir sınırlama
getirilmiştir. Belirtilen düzenlemelerden anlaşılacağı üzere, YDK’lar izin aldıkları il
sınırları içinde faaliyette bulunabilmektedirler. Dolayısıyla yapı denetim hizmetine
yönelik ilgili coğrafi pazarın il bazında tanımlanması uygun olacaktır. Başvuru
konusu uygulamaların Isparta ilinde gerçekleşmesi sebebiyle ilgili coğrafi pazar
“Isparta ili” olarak tespit edilmiştir. 70
I.2. Yapılan Tespitler ve Değerlendirme
Yapı denetim faaliyeti 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun’a göre
düzenlenmekte olan bir faaliyet olup ilgili Kanun kapsamında asgari hizmet
bedelleri belirlenmiştir. Hizmet için YDK’lara ödenecek hizmet bedelleri asgari
hizmet bedellerinden az olmamak kaydıyla YDK ile yapı sahibi arasında
belirlenebilmektedir. Dolayısıyla asgari hizmet bedelinin üzerinde bir bedeli serbest
irade ile talep etmenin önünde herhangi bir engel bulunmamaktadır. Bununla
birlikte 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca “Belirli bir mal veya hizmet
piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da
kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan 80
teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar
ve eylemleri …” Kanun kapsamında rekabet ihlali olarak kabul edilmekte ve
yasaklanmaktadır. Bu çerçevede Kanun’un 4. maddesi uyarınca YDK’ların kendi
aralarında anlaşarak fiyatları belirlemesi yasaklanmıştır. Ancak YDK’lar 4708 sayılı
Kanun’a göre belirlenen asgari hizmet bedellerinden indirim yapsalar dahi
vergilerini asgari tutar üzerinden ödeyecekleri ve zarar edecekleri için pazarın
11-44/999-345
3
yapısı dikkate alınarak, pazar ve müşteri paylaşımına yol açmayan, yalnızca asgari
ücreti tahsil etmek amacıyla oluşturulan havuz uygulamaları ihlal olarak
değerlendirmemiştir.
Önaraştırmanın başlangıç noktasını oluşturan şikâyet dilekçesinde Isparta’da 90
faaliyet gösteren 6 teşebbüsün müşteri paylaşımı ve/veya havuz sistemi
oluşturmak yoluyla rekabeti engelledikleri iddiası bulunmamaktadır. Özetlemek
gerekirse, iddialar “asgari bedellerde tüm teşebbüslerce aynı/eşit alınan ücretlerin”
fahiş olarak algılanması sonucu asgari bedelin alınmasına yönelik anlaşma
yapıldığı kanaatinden kaynaklanmaktadır. Zira aşağıda yer verildiği üzere yapılan
incelemeler neticesinde YDK’ların asgari hizmet bedellerine eşit tutardaki bedellere
göre tahsilât yaptıkları; bunun üzerinde bir bedel talep etmedikleri tespit edilmiştir.
4708 sayılı Kanun 2001 yılında yürürlüğe girmiş ve YDK’lar Isparta’da 01.01.2011
tarihinde faaliyete geçmiştir. Söz konusu Kanun’un uygulandığı illerde, kapsam
dâhilindeki yapıların ruhsat ve mevzuata uygun olarak yapılmasını sağlamak ve 100
kullanılan malzemelerin standartlara ve teknik şartnameye uygunluğunu
denetlemek YDK’ların sorumluluğundadır. Bununla birlikte YDK’lar imar
mevzuatında öngörülen fenni mesuliyeti de idareye karşı üstlenmektedirler.
YDK’ların hizmetleri karşılığında alacakları asgari ücret Yapı Denetimi Hakkında
Kanun’un 5. maddesinde belli esaslar dâhilinde belirlenmiştir. Bu bedel, hizmet
alan tarafından ilgili yönetmelik gereği Belediye’de bu iş için açılan hesaba
yatırılmakta ve YDK tarafından düzenlenen yapılan iş miktarına denk gelen hak
ediş raporunun Belediyece kontrol edilmesinden sonra YDK’lara ödenmektedir.
Asgari ücret miktarı Bakanlık’ın internet sitesinde hesaplanmakta ve bu bedel
dışında herhangi bir ödeme gerçekleştirilmemektedir. Kısacası, hizmet alan kişi, 110
asgari ücretin altına inemediği gibi, YDK’lara fiili uygulamada asgari ücretin
üstünde bir ödemede de bulunamamaktadır. Zira belediye düzenlenen hak ediş
raporlarındaki tutarları Bakanlığın öngördüğü rakamla karşılaştırmakta ve sadece
bu asgari tutarı YDK’ya ödemektedir.
Kurumumuza yapılan şikâyetin aynısı Isparta Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne de
yapılmıştır. Müdürlük de bu hususta incelemede bulunmuş ve sözleşmelerde yer
alan yapı denetim hizmet bedellerinin Kanun’da öngörülen bedellere eşit olduğunu,
herhangi bir şekilde altında veya üstünde olmadığını tespit ettikleri, Kuruma
göndermiş oldukları yazıda, “Söz konusu Yapı Denetim Kuruluşları denetim
faaliyetini yürütürken ilgili mevzuat doğrultusunda hareket etmektedirler” ifadesiyle 120
belirtildiği gibi Müdürlük yetkililerince sözlü olarak da ifade edilmiştir. Bununla
birlikte Isparta Belediyesince gönderilen yazıda da YDK’ların ilgili mevzuat, usul ve
esaslar çerçevesinde hareket ettikleri ifade edilmektedir. Ayrıca, Isparta Çevre ve
Şehircilik İl Müdürlüğünce ve YDK’larca gönderilmiş yazıların ekinde yer alan şu
ana kadar alınmış olan projelere ilişkin sözleşmeler incelenmiş ve söz konusu
sözleşmelerin asgari hizmet bedelleri esas alınarak akdedildiği tespit edilmiştir. Öte
yandan, herhangi bir derneğe üye bulunmayan Isparta YDK’larının hepsinin elinde
proje bulunmamaktadır. Dosya mevcudu bilgilere göre, Arş ve Şehrigül YDK’ları
2011 yılı boyunca herhangi bir proje üstlenmemişlerdir.
Şikâyet dilekçesinde ifade edilen Isparta ilinde faaliyet gösteren altı YDK’nın aynı 130
muhasebeci ile çalışmaları durumu ise, doğru olmakla beraber, tek başına
teşebbüslerin aralarındaki rekabeti ortadan kaldırdıkları iddiasını ispatlamaya
yeterli görülmemektedir.
11-44/999-345
4
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy