Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2016-3-49 (Devralma)
Karar Sayısı : 16-36/611-273
Karar Tarihi : 03.11.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER : Nesrin ATA, Hatice ODABAŞ BUBA,
Çiğdem Gizem OKKAOĞLU, Mehmet GERÇEK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Abbott Laboratuvarları İthalat İhracat ve Ticaret Ltd. Şti.
Temsilcisi: Derya GENÇ
Orjin Maslak, Eski Büyükdere Cad. No:27 K:11 Maslak/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: St. Jude Medical Inc.'nin Abbott Laboratories tarafından
devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 21.10.2016 tarihinde giren yazıyla
tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 28.10.2016 tarihli ve 2016-3-49/Öİ sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca
bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflar
G.1.1. Devralan: Abbott Laboratories (ABBOTT)
(4) ABBOTT, dünya genelinde 150'den fazla ülkede sağlık ürünleri araştırma, geliştirme,
üretme ve farklı ürün gruplarının satışı alanında faaliyet gösteren halka açık küresel bir
sağlık şirketidir. ABBOTT’un Türkiye'de, beslenme ürünleri, medikal cihazlar, teşhis
koymaya yönelik ürünler ve yerleşik ilaç ürünleri tedarik ve satışı olmak üzere dört ana
faaliyet alanı bulunmaktadır.
G.1.2. Devre Konu: St. Jude Medical Inc. (SJM)
(5) SJM; kardiyovasküler medikal cihaz araştırma, geliştirme, üretim ve satış faaliyeti ile iştigal
eden küresel bir medikal cihaz şirketidir.
G.2. İlgili Pazar
G.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(6) Birleşme ve devralma işlemlerinde ilgili ürün pazarının tespitinde, tüketicinin gözünde
fiyatları, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından birbirleriyle değiştirilebilir veya ikame
edilebilir olarak kabul edilen mal veya hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınmaktadır.
16-36/611-273
2/6
(7) Bildirim Formunda;
- Devralan taraf ABBOTT’un Türkiye’de küçük ve büyük delikleri kapama cihazları
satışı, devre konu SJM’nin ise Türkiye’de yalnızca küçük delikleri kapama cihazı
(KDKC) satışı alanında faaliyette bulunduğu,
- KDKC ile büyük delikleri kapama cihazlarının tip, kullanım yöntemi ve kullanım alanı
anlamında farklılaşması nedeniyle ayrı iki pazar olarak tanımlanması gerektiği,
- ABBOTT ve SJM’nin Türkiye’deki faaliyetleri yalnızca küçük delikleri kapama
pazarında örtüştüğünden etkilenen pazarın “damarlardaki küçük delikleri kapama
pazarı” olduğu,
- Etkilenen pazar olan küçük delikleri kapama pazarında manuel kompresyon adlı
yöntemin, küçük delikleri kapamaya yarayan cihazlara rakip olduğu,
- Manuel kompresyon yönteminin damarlardaki küçük delikleri kapamada hala yaygın
olarak kullanılan bir yöntem olduğu
ifade edilmiştir.
(8) Manuel kompresyon, tıbbi operasyon esnasında veya sonrasında damarda oluşan küçük
deliğin doktor tarafından bir süre elle bastırma yoluyla kapatılması yöntemini ifade
etmektedir. Dosya kapsamında, ilgili ürün pazarının küçük delikleri kapama pazarı olarak
tanımlanıp tanımlanamayacağı ve pazarın manuel kompresyon yöntemini de içerecek
şekilde geniş tanımlanması halinde manuel kompresyon yöntemi ile KDKC’lerin ikame
olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği konularını açıklığa kavuşturmak amacıyla
bildirimde bulunan teşebbüsten bilgi istenilmiştir. Cevabi yazıda; manuel kompresyon
yönteminin, hiçbir tıbbi ekipman kullanılmadan doktor tarafından kanama bölgesine bir
süre baskı yapılarak ya da kanamayı durdurmaya yarayan ilaçlı bezler ve kanama
bölgesine gelen kan akışını yavaşlatmak için kullanılan sıkılaştırıcı kemer gibi kapamaya
yardımcı cihazlar kullanılarak uygulanabileceği ifade edilmiştir. Ayrıca, bu yöntemin
Türkiye’deki damar kapama operasyonlarının %70’inde 20 yıldır kullanılan bir yöntem
olduğu, baskı uygulama süresinin deliğin büyüklüğüne göre arttığı, deliğin tekrar açılması
gibi bir komplikasyon riskinin ortaya çıkmaması için hastanın yöntem uygulandıktan sonra
yaklaşık altı saat hastanede yatarak istirahat etmesi gerektiği bilgisi de sunulmuştur.
(9) Damarda operasyon esnasında veya sonrasında açılan küçük deliği kapatmak için manuel
kompresyon ve damar kapama cihazlarından hangisinin kullanılacağına nasıl karar
verildiği sorusuna cevaben ise ilgili kararın verilmesinde;
- Doktorun tercihi, eğitimi ve tecrübesi,
- Hastanın yaşı, kilosu ve hastaya uygulanan ilaç tedavisi,
- Operasyonu gerçekleştiren tıbbi uzmanın zamanı, hastanenin ürünü geri ödeme
oranı, ameliyathanenin yoğunluğu,
- Hasta konforu ve müdahale sonrası hastanın iyileşme süresi
gibi faktörlerin etkili olduğu ifade edilmiştir.
16-36/611-273
3/6
(10) İlgili ürün pazarının tanımlanması sürecinde gerekli teknik bilginin edinilmesi için tıp
doktorlarının görüşlerine başvurulmuştur. Bu çerçevede Ankara Atatürk Eğitim ve
Araştırma Hastanesi Girişimsel Radyoloji Biriminde görev yapan Doç. Dr. (…..) tarafından;
kendi operasyonlarında KDKC’lerin kullanıldığı, KDKC’lerle yapılan delik kapama işleminin
manuel kompresyona nazaran operasyon süresini ciddi oranda kısalttığı, uygulayıcı
açısından KDKC kullanımının çok pratik olduğu, KDKC kullanımında komplikasyon riskinin
daha az olduğu ve özellikle tedavi amacıyla yapılan girişimlerde manuel kompresyonun bu
cihazlara ikame olamayacağı ifade edilmiştir. Doç. Dr. (…..) tarafından ayrıca; sektörde
zaman zaman rakip ürünlerin de satışa sunulduğu, bununla birlikte Sağlık Uygulama
Tebliği’nin fiyatlar üzerinde bir baskı oluşturması sebebiyle ürün çeşitliliğinin sınırlı olduğu
da belirtilmiştir.
(11) Ankara Güven Hastanesi bünyesinde çalışan Kardiyoloji Profesörü Dr. (…..) tarafından ise
KDKC’lerle manuel kompresyon yönteminin küçük delikleri kapamak için birbirilerinin
yerine kullanılabileceği, KDKC’lerin sadece hasta konforu açısından avantaj sağladığı,
küçük delikleri kapama cihazı kullanımının operasyon süresini ciddi oranda kısalttığı
savına katılmadığı, ayrıca özel hastanelerde fiyatların hastalara doğrudan yansıtılması
sebebiyle söz konusu hastanelerin kamu hastanelerinden farklılaştığı, bu bağlamda küçük
delikleri kapama cihazının maliyeti sebebiyle sınırlı sayıda operasyonda kullanıldığı ifade
edilmiştir. Profesör Dr. (…..); KDKC’lerin Türkiye’de hangi markalarla arz edildiği bilgisine
tam olarak sahip olmadığını, buna karşın küresel çapta başkaca rakiplerin bulunduğunu
belirtmiştir.
(12) Elde edilen bilgiler ve yapılan görüşmeler doğrultusunda, ilgili ürün pazarının manuel
kompresyon yöntemini içerip içermemesine göre daha geniş ya da dar bir şekilde
tanımlanabileceği anlaşılmakla birlikte, alternatif pazar tanımları çerçevesinde ulaşılacak
sonuç değişmeyeceğinden işbu dosya kapsamında net bir pazar tanımına ihtiyaç
duyulmadığı kanaatine varılmıştır. Diğer yandan, pazardaki rekabetçi endişenin tespiti
açısından yapılacak değerlendirmede manuel kompresyon yöntemini içermemek üzere
“damarlardaki küçük delikleri kapama cihazları pazarı” referans alınmıştır.
G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(13) Damarlardaki küçük delikleri kapama cihazlarının satışının tüm Türkiye genelinde
gerçekleşmesi ve pazar farklılaşması yaratacak faktörlerin bulunmaması nedeniyle ilgili
coğrafi pazar “Türkiye” olarak kabul edilmiştir.
G.3. Değerlendirme
(14) Bildirim konusu işlem ile ABBOTT, SJM üzerinde tek kontrole sahip olacaktır. Söz konusu
işlem, SJM’nin kontrol yapısında kalıcı değişiklik meydana getireceğinden, 2010/4 sayılı
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in
(2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemidir. Diğer yandan,
tarafların Türkiye ve dünya cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci
fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde öngörülen ciro eşiklerini aştığı, dolayısıyla işlemin Rekabet
Kurulunun iznine tabi olduğu anlaşılmıştır.
16-36/611-273
4/6
(15) 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 7. maddesinde
teşebbüslerin bir hakim durum yaratmaya veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmeye
yönelik olarak herhangi bir mal veya hizmet piyasasında rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşme veya devralma işlemi gerçekleştirmeleri
yasaklanmaktadır. Bu çerçevede hakim durumun belirlenmesinde öncelikle tarafların
toplam pazar paylarına bakılmaktadır. Ancak bu unsur hakim durumun tespitinde tek
başına yeterli değildir. Değerlendirmede, rakiplerin pazar payları ve konumları, pazarın
yapısı, pazara giriş engelleri ve potansiyel rekabetin varlığı gibi diğer unsurlar da dikkate
alınmaktadır.
(16) Bu bilgiler çerçevesinde öncelikle bildirim konusu işlemin rekabetçi açıdan endişe yaratıp
yaratmadığının belirlenmesi amacıyla en dar pazar olarak dikkate alınan manuel
kompresyon hariç küçük delikleri kapama cihazları pazarında tarafların ve rakiplerin
Türkiye’deki pazar payları incelenmiştir.
Tablo - Tarafların Türkiye KDKC Pazarındaki Payları (Satış Miktarı Bazında)
Teşebbüs Pazar Payı (%)
2013 2014 2015
ABBOTT (…..) (…..) (…..)
SJM (…..) (…..) (…..)
Cardinal Health (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..)
(17) Söz konusu devralma sonucunda ABBOTT Türkiye’de %(…..) pazar payına sahip
olacaktır. Tabloda görüldüğü üzere, ilgili pazarda devralma işleminin tarafı teşebbüslerin
pazar paylarının yıllar itibarıyla artış gösterdiği, diğer yandan Cardinal Health’in de önemli
bir rakip olduğu dikkat çekmektedir. Bunun yanı sıra görüşülen hekimlerce de ifade edildiği
üzere, Sağlık Uygulama Tebliği ile getirilen fiyat regülasyonu, teşebbüsler üzerinde bir
baskı oluşturmaktadır.
16-36/611-273
5/6
(18) Öte yandan, ABBOTT tarafından KDKC pazarına giriş koşulları ve potansiyel rekabete
ilişkin olarak yapılan açıklamada;
- KDKC’lerin halihazırda Türkiye'de üretiminin bulunmadığı satışının ithalat yoluyla
gerçekleştirildiği,
- Yakın coğrafi pazarlarda faaliyet gösteren rakiplerin gelecekte Türkiye'de KDKC'leri
kolaylıkla satmaya başlamasının mümkün olduğu, örneğin; (…..)'in yakın gelecekte
(…..) KDKC ile Türkiye'ye girmeyi planladığı,
- (…..) ve (…..) gibi küresel oyuncuların yurtdışında KDKC pazarında varlık
göstermeye başladığı ve Türkiye pazarına girişlerinin de muhtemel olduğu,
- Damar kapama ürünleri üzerinde ithalat harçları bulunmadığı ve dolayısıyla kota,
tarife ve tarife dışı engellerin ithalatı etkilemediği, ayrıca KDKC'ler de dahil olmak
üzere damar kapama ürünlerinin küçük, hafif ve yüksek değerli ürünler olduğu ve bu
nedenle nakliye masraflarının toplam tedarik maliyetlerinin küçük bir miktarına
tekabül ettiği,
- Damar kapama ürünlerinin üretim ve pazarlama maliyetlerinin ve bunu gerektiren
ölçek ve kapsamın minimal düzeyde olduğu, küçük girişimler (start-up) tarafından
dahi söz konusu faaliyetlerin kolaylıkla gerçekleştirilebileceği,
- KDKC’lerin herhangi bir standart teknoloji içermediği, bu bağlamda KDKC üretimi
konusunda teknolojik engellerin de az olduğu,
- Pazara etkin giriş açısından geniş bir servis ve satış ağının zorunlu unsur niteliğinde
olmadığı, zira tarafların ve diğer tıbbi cihaz üreticilerinin geniş bir coğrafi alanda çok
sayıda müşteriye damar kapama ürünlerinin servisi ve satışı için küçük ekipler ve
hatta bazen tek bir personel görevlendirdikleri, dolayısıyla damar kapama ürünlerini
pazarlamak için gereken personel maliyetinin ihmal edilebilir düzeyde olduğu
ifade edilmiştir. Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, işlem sonucunda ABBOTT
Türkiye’de %(…..) pazar payına ulaşacak olmakla birlikte, rekabet gücü yüksek rakiplerin
bulunduğu, KDKC pazarına giriş engellerinin düşük olduğu ve potansiyel rekabetin
bulunduğu değerlendirilmektedir.
(19) Kurum kayıtlarına 14.10.2016 tarihinde giren bilgi yazısında, ABBOTT tarafından;
ABBOTT’un SJM’yi devralması işleminin akabinde, SJM’nin küçük delik kapama cihazına
ilişkin iş kolunu Terumo Corporation (TERUMO) unvanlı üçüncü bir şirkete devretme kararı
aldığı ve bu kararını kamuoyu ile paylaştığı, TERUMO’ya devir işleminin ABBOTT'un
SJM'yi devralması işleminin global çapta tamamlanmasının ardından üç günü geçmeyecek
şekilde gerçekleşmesinin planlandığı beyan edilmiştir.
(20) 1921 yılında Tokyo’da kurulan TERUMO; küresel bazda tıbbi cihaz, tıbbi sarf malzemeleri,
kardiyovasküler ürün ve diyabet bakım ürünleri üretimi pazarında faaliyet göstermektedir.
ABBOTT tarafından, TERUMO’nun, küresel çapta KDKC pazarında üretim ve satış
faaliyetinde bulunmadığından, ABBOTT’un rakibi konumunda olmadığı; TERUMO'nun
itibarı, müşteri portföyü ve kardiyovasküler cihaz geliştirme, üretme, pazarlama ve
satışındaki deneyiminin TERUMO’yu KDKC pazarı için ideal bir alıcı konumuna getirdiği
belirtilmektedir. Bu beyan ışığında, söz konusu elden çıkarmanın gerçekleşmesinin
ardından ABBOTT ve SJM’nin Türkiye’deki faaliyetlerinde yatay veya dikey bir örtüşme
olmayacağı anlaşılmaktadır.
(21) Bu bilgiler çerçevesinde, en dar pazar tanımı esas alınsa dahi, bildirime konu işlem
sonucunda hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin
söz konusu olmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.
16-36/611-273
6/6
H. SONUÇ
(22) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında
izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim
durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin
verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy