T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2014/757 Esas
KARAR NO : 2024/796
DAVA : Alacak
DAVA TARİHİ : 03/08/2009
KARAR TARİHİ : 06/11/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı-Birleşen dava dosya davalı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ile müvekkili şirket arasında 10/07/2008 tarihinde Tüplügaz Bayilik Sözleşmesi nedeniyle davalı ....adresinde müvekkili şirketin bayiliğini ifa ettiğini, sözleşme gereği tarafların birbirlerine katşı karşı dürüst davranmak zorunda olduğunu, taraflar arasında sözleşme gereğince davalı bugüne kadar müvekkkili şirketten ortalama olarak aylık gaz satın almaları 68,5 ton iken 2008 yılında mutad alışları dışında Aralık ayında 127 ton gaz çekildiğini ve akabinde ki aylarda yine mutad çekişlere geçtiğini ve buna göre bu çekilen tutarın yüksek miktarda olduğunu muhatabın geçmişteki satışları dikkate alındığında bu gazın bir ayda tüketilmesinin mümkün olmadığını, davalının defter kayıtlarının incelenmesinde ve sunulacak irsaliye ve faturalardan anlaşılmakta olduğunu, yapılan araştırmalar neticesinde davalının bu tutumunun müvekkilinin ... ilinde bulunan Tüp Dağıtım Merkezi (...) de meydana gelen suiistimal olaylar ile bağlantılı olduğunu ve suistimali gerçekleştiren şirket elemanları ile irtibatlı olduğunu, davalının bu tutumlarının taraflar arasındaki bayilik ilişkisini çekilmez bir hale getirdiğini, davalıya keşide edilen ... 3. Noterliği'nin ... tarihli ve ... yevmiye nolu ihbar ile kendisine bildirildiğini, belirtlen sebepler ile taraflar arasındaki ... bayilik sözleşmesinin müvekkil şirket tarafından haklı olarak fesih edildiğinin tespitine ve davalıdan sözleşmenin bakiye kaları süresi için yine sözleşmede belirtilen hükümler çerçevesinde şimdilik kaydı ile 20.000,00 TL kat mahrumiyeti ve 10.000,00 USD ceza şartının davalıdan tahsilini talep ettiklerini beyanla neticeten taraflar arasındaki 10/07/2008 tarihli Tüplügaz Bayilik Sözleşmesinin müvekkili şirket tarafından haklı olarak feshinin tespitine, sözleşmenin feshine haksız tutumu ile sebep olan davalıdan şimdilik 10.000.USD cezai şart ile 20.000,TL kar mahrumiyetinin dava tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte tahsiline, Entegre Sipariş sözleşmesi ve Kullanım Protokolü ve ekindeki emanet senedi ile davalıya teslim olunan het türlü emtianın da iadesine, iadesinin mümkün olmadığı takdirde bedelllerinin tahsiline, davalırım bayiliği sırasında kullandığı ve aboneler nezdinde maruf hale gelen ve müvekkili şirket tarafından talep edilen telefon kullanım haklarının resmi devir bedeli üzerinden müvekkili şirkete devrine, yargılama gideri ve ücreti vekaletin davalıya yükletilmesine katar verilmesini talep etmiştir.
SAVUNMA/
Davalı-Birleşen dava dosya davacı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın usül yönünden aykırı olduğunu, davanın henüz sözleşme feshedilmeden açıldığını, müvekkili şirket 14/09/1998 tarihinden sözleşmesinin haksız yere 03/08/2009 tarihi itibariyle feshedildiği güne kadar 11 yıl süre ile ...' de davacı şirketin tüplügaz bayisi olarak ücari faaliyetini sürdürdüğünü, müvekkilinin ...' nin en çok tüplügaz satışı yapanı bayilerinden biri olduğunu, müvekkili şirketin bu süre içerisinde davacı şirket tarafından konuları aylık ve yıllık kotaları aşarak davacı şirket tarafından primlerle ödüllendirildiğini, müvekkilinin durumu bu yönde iken 10/07/2008 tarihinde 5 yıllık süre ile yenilenen bayilik sözleşmesi davacı şirket tatafından fesih edildiğini, taraflar arasında 2009 yılı başından Mayıs ayına kadar da hesap mutabakatları yapılmış durumda olduğunu, yapılan hesap mutabakatlarına davacı tarafından hiçbir itirazın olmadığını, davacı şirket yetkilileri tarafından ... Cumhuriyet Başsavcılığına ... deki tüp dağıtım merkezi sorumlusu ... hakkında hizmeti sebebiyle güveni kötüye kullanmaktan suç duyurusunda bulunulduğunu, ancak davacı şirket tarafından ... Cumhuriyet Başsavcılığına verdikleri şikayet dilekçelerinin hiç birinde müvekkili dahil ... hiçbir bayi ile ...arasında kaçak gaz satışı ile ilgili bağlantı olduğuna dair olduğuna dair bir ima olmadığını, bu durumun müvekkili şirket tarafından araştırılması sonucunda davacı şirket gibi ...' na bağlı olan dört şirketin 2001 yılında ...A.Ş. adında birleştiğini, birleşmeden sonra 17.03.2005 tarihinde gerçekleşen genel Kurul ile şirketin yeni isminin ... A.Ş. olarak değiştirildiğini, bu yeni birleşme ile LPG piyasasında bayilik yolu ile perakende tüplü gaz satışının da amaçlandığını, bunun nedeninin de ...A.Ş. ve ...enerji grubu yönünden oldukça karlı bir iş olduğunu, grup bayilik işini de kendi yaparak bu işin tüm kazancını kendi hanesine yazmak istediğini, müvekkili şirketin ... markasını ... de bit numara yaptığını, davacı şirketin dava dilekçesindeki müvekkilinin aylık gaz alışının ...'deki tüp dağıtım merkezinde meydana gelen suistimal olayı ile bağlantılı olduğunu belirttiğini, müvekkilinin 11 yıldır ... A.Ş. Den olan tüp ve gaz alışverişinin tamamının faturalı olduğunu, ayrıca ... A.Ş. İle müvekkilinin her ay sonunda mutabakat yaptığını, 2008 yılının tamamı ve 2009 Mayıs ayına kadar olan mutabakatlarını tamamının yapıldığını, bununla birlikte müvekkilinin tüm satış ve alışlarının belgeli olduğunu, kaçak tüp satışı yapan bir bayinin hesaplarında açık çıkması gerektiğini, ... A.Ş. ... Müdürlükleri de kendi bölgelerindeki satış kotalarını tutturmak zorunda olduğundan müvekkilinin ekonomik gücü de müsait olduğundan 114.000.kg kotanın üzerinde gaz almasını rica ettkilerini, müvekkilininde faturalı ve bedeli ödenmiş olarak davacı şirketten 127.000 kg gaz aldığını, bunun üzerine davacı şirketin bölge müdürleri yıl sonunda kendi bölge kotalarını tutturdukları için müvekkiline teşekkür ettiğini, daha sonrası da fazladan gaz alındı diyerek sözleşmeyi fesih ettiğini, kaçak gaz satışı yapan bit bayinin faturalı normal satışlarının düşmesi gerektiğini, müvekkilinin 2008 yılı Aralık ayı öncesi ve sonrası tüm aylarda alış ve satışları gayet normal ve davacı şirket tarafından belirlenen kotalara yakın olduğunu, tüm alışlatının ve satışlarının faturalı olduğunu beyanla neticeten davanın reddine karar verilmesi, mahkeme masrafları ile vekalet ücretinin davacı yana yükletilmesine karar verilmesinini talep etmiştir.
Davalı-Birleşen dava dosya davacı vekili birleşen ... 15. Aşliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyada dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tüplüpaz bayilik sözleşmesinin haksız yere feshedildiği 03/08/2009 tarihine kadar 11 yıl süre ile ... de ... bayisi olarak ticari faaliyetini sürdürdüğünü, ayrıca müvekkili ile davalı şirket arasında imzalanan 01/12/2006 tarihli Nakliye Sözleşmesi ve sözleşmeye bağlı yapılan ek protokol ile davalı şitkete ait çeşitli ebatlardaki tüplerin sözleşme kapsamında yer alan mahallere taşınması işini üstlendiğini, ancak sözleşme asıllarının halen davalıda olduğunu, 11 yıllık bayilik ticari bikimi ve işine yapuğı yatırımlar sonucu müvekkilinin ... en çok tüplügaz satışı yapan bayisi konusunda olduğunu, ... de faaliyet gösteren bir çok dağıtıcı şirketin bayileri toplamından daha çok satışlarının olduğunu, taraflar arasında bayilik sözleşmesinin haksız yere feshine kadar hiçbir sorun yaşanmadığını, durum böyle devam ederken davalı tarafından ... 3. Noterliği'nin ihtarnamesi ile ... tarihinde sözleşmenin fesih edildiğini, fesih gerekçesi olarak ...'deki Tüp Dağıtım Merkezinde çalışan personcli tarafından gerçekleştirildiği idida edilen suistimal olayları ve yakın tarihte yaşanan olayların gösterildiğini, davalı şirket gibi ...' na bağlı olan dört şirketin 2001 yılında ...A.Ş. Adında birleştiğini, birleşmeden sonra 17.03.2005 tarihinde gerçekleşen genel Kurul ile şirketin yeni isminin ... A.Ş. olarak değiştirildiğini, bu yeni birleşme ile LPG piyasasında bayilik yolu ile perakende tüplü gaz satışının da amaçlandığını, bunun nedeninin de ... A.Ş. Ve ... enerji grubu yönünden oldukça karlı bit iş olduğunu, grup bayilik işini de kendi yaparak bu işin tüm kazancını kendi hanesine yazmak istediğini, müvekkili şirkedn ... markasını ... de bir numara yaptığını beyanla neticeten taraflar arasında akdedilen Tüplü Bayilik Sözleşmesinin davalı şirket tarafından haksız yere feshedildiğinin tespitini, taraflara arasındaki 01/12/2006 tarihli Nakliye Sözleşmesi ve sözleşmeye bağlı yapılan ek protokolün haksız yere feshinin tespitini, fazlaya ilişkin her türlü hakları saklı kalmak kaydıyla davalıdan Tüplü Bayilik sözleşmesinin haksız yere feshi nedeniyle 20.000.-TL kar mahrumiyeti ile nakliye sözleşmesinin feshinden dolayı 5.000.-TL kar mahrumiyetinin, sözleşmenin feshine haksız tutumu ile sebep olan davalıdan şimdilik 1.000.USD ceza şartının, müvekkilinin bayilik sözleşmesi, davalı tarafından haksız yere feshedildiğinden müvekkil tarafından ... Bankası A.Ş ...Şubesinden alınıp davalı şirkete sözleşme teminatı olarak teslim edilen 10.000 TL bedelli,... tarihli, ... mektup nolu, ...nolu kesin ve süresiz teminat mektubunun iadesine karat verilmesi ile müvekkilin sözleşmesinin haksız yere feshinden sonta bu teminat mektubu sebebiyle ilgili bankaya ödemek zorunda kalacağı devre komisyon bedellerinin ve diğer ferilerinin davalı şirketten tahsiline karar verilmesini, müvekkilli ile davalı şirket arasında yapılan 01.12.2006 tarihli nakliye sözleşmesi ile müvekkili şirket tarafından 5 adet araç ile ...'dan ... depoya LPG gazı taşıma işi yapıldığını, nakliye işi yapan araçlar için araç başına 1.500 USD olmak üzere toplam 7.500 USD doları teminat olarak müvekkilinden davalı tarafından nakit olarak tahsil edildiğini, taraflar arasındaki “Nakliye Sözleşmesi" haksız yere feshedildiğinden nakit olarak alınan 7.500 USD teminatın 09.08.2009 tarihinden itibaren, davalı şirket tarafından müvekkili şirkete ait bankaların dolara uyguladığı yıllık en yüksek faiz ile iadesine karar verilmesini, davalı şirket tarafından müvekkili şirkete ait dört araç üzerine toplam 90.000.-TL rehin konulduğunu, bu rehinlerin kaldırılmasını talep ettiklerini, davalı şirketin emanet olarak verdiği tüpleri teslim almasına rağmen, bu tüpler karşılığında teminat aldığı çeki müvekkiline iade etmediğinden ...bankası ... Şubesine ait 31.12.2009 keşide tarihli teminat çekinin davalı veya ciro edeceği üçüncü şahıslar tarafından haksız yere tahsilne ve ödenmesine engel olmak için ihtiyati tedbir kararı verilmesini, çekten dolayı borçlu olmadığımızın tespitine karar verilmesini, teminat olarak verilen çek bedeli müvekkili tarafından herhangi bir şekilde ödenmek zorunda kaldığı takdirde, ödenecek bedelin davalıdan ödenme tarihinden itibaren aylık %8 faizi ile tahsiline karar verilmesini, iskontolu şatışa konu 6.294,31.-TL 2009 yılı temmuz ayı indirim bedelinin davalıdan fatura tarihinden itibaren aylık %8 faizi ile tahsiline karar verilmesini, taraflar arasında Tüplügaz Bayilik sözleşmesi, Araç kullanım sözleşmesi, nakliye sözleşmesine konu cari hesap alacağına karşılık fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla simdilik 10.000.-TL alacaklarının sözleşmelerin haksız fesih tarihlerinden itibaren aylık %8 faiz ile davalıdan tahsilini, davalı şirket tarafından bayilik sözleşmelerine istinaden tesis edilen ipoteklerin fekkine karar verilmesi ile yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesinini talep etmiştir.
Birleşen ... 15. Aşliye Ticaret Mahkemesi'nin... Esas sayılı dosyada cevap dilekçesinde özetle;davanın ... 12. ATM ... Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini, dava konusu harcın tamamlattırılmasını esas yönünden ise davalının ...'de faaliyet gösteren tek tüplügaz bayisinin ... olmadığı; davadışı şirketin kuruluşunun 1965 yılına dayandığı davalı şirketin yurtiçinde 1300 adet bayi bulunduğu; davadışı ...'ın savcılık beyanlarında sabit olduğu üzere 226 ton 193 kglık gazı açtığını sadece tek başına gerçekleştirmediği tespit edilmiştir. Davacının mutad gaz alışlarının çok üstünde alım faaliyetine girdiği sorumlu ...'ın işyerini terk etmesi sonucu 2009 sayım döneminde davacının olağandan fazla gaz alımı satışı yapamadığı davacının cezai şart talep edebileceği sözleşmede yer alan madde bulunmadığı iş bu talebinin geçersiz olduğu , kar mahrumiyeti talebinin yerinde olmadığı, fesihten 2-3 gün sonra başka bir dağıtım firması olan ... ile tüplügaz bayiliği aldığı ve halen devam ettiği, teminatların sözleşmeden kaynaklı borç olması nedeniyle talebinin reddi gerektiği neticeten davacının tüm taleplerinin reddine , yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
DELİLLER VE GEREKÇE/
Asıl dava yönünden sözleşmenin feshinden kaynaklı cezai şart ve kar mahrumiyeti alacağına ilişkin olduğu; birleşen dava yönünden sözleşmenin haksız feshinden kaynaklanan kar mahrumiyeti alacağı ve portföy tazminatı davasıdır.
Uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşme kapsamında sözleşmenin haksız olarak feshedilip edilmediği ve asıl ve birleşen dosya kapsamında tarafların talep edebileceği alacak ve tazminatlar bulunup bulunmadığı hususlarından kaynaklanmakta olup ispat yükü davacıda bulunmaktadır. Ancak alacak miktarının tespiti hukuk dışında özel ve teknik bilgiyi gerektiren hal olduğundan 6100 sayılı HMK m.266 gereği mahkemenin tarafların talebi yahut kendiliğinden vereceği karar ile bu hususları bilirkişiye tespit ettirmesi mümkündür.
Dava dosyası içinde mevcut talimat mahkemesince alınan Mali müşavir bilirkişi ... tarafından hazırlanan 09.09.2013 tarihli 1. bilirkişi raporunda özetle, davalı şirketin, davacı şirkete ticari ilişkiden dolayı 20.684,72 TL borç bakiyesinin bulunduğu, Davacı şirketin Tüplüpaz Bayilik sözleşmesi fesih etmesinden sonra davalı şirketin satışlarında 238.850.90 TL düşüş yaşandığı görüldüğü, davalı şirketin 2007,2008,2009 gerekse 2010 yılları mali tabloları üzerinde likitide durum cari oran analizlerinin yapılması neticesinde uygulanacak olunan cezai şartın davalının ekonomik mahvına neden olacağı tespit edilmiştir.
Mahkememiz dosya kapsamında rapora itirazların değerlendirilmesi amacıyla hukukçu ..., mali müşavir ... ve bankacı/mali müşavir ...'tan alınan 06.02.2014 tarihli 2. bilirkişi raporunda özetle, işbu rapor ile taraf ticari defterleri arasındaki uyumsuzluk ve hukuki açıdan Bayilik Sözleşmesi incelendiğini, bu değerlendirmeler sonucunda ve uzmanlıkları çerçevesinde davalı bayünin iddia edilen usulsüz işlemlere dahil olduğunu ispatlamaya yarayacak hukuken kabul edilebilir delillere ulaşılamadığını, ancak Davacı'nın sektörün inceliklerini bilmeyi gerektirecek bazı iddiaları değerlendirilemediğini, davalının Bayilik sözleşmesinin ihlal edildiği ve kaçak tüp satışları yapıldığı yönündeki iddialarının ve bu konuyu ispatlamak amacıyla dosyaya sunulan bazı belgelerin değerlendirmesini yapabilmek uzmanlık alanının dışına çıktığı ve bu iddiaların ve belgelerin değerlendirilmesi amacıyla LPG sektöründe uzman bir bilirkişinin kurula atanması gerektiği tespit edilmiştir. Heyete sektör bilirkişisi eklenmek suretiyle alınan Sektör uzmanı ..., Hukukçu bilirkişi... , mali müşavir ...ve bankacı/mali müşavir ...'tan alınan 03.06.2016 tarihli 2. Bilirkişi ek raporunda özetle; Gerek ilgili tarihlerdeki davalı birleşen davacının olağan dışı yüksek alımları, davacı birleşen davalının iddia ettiği sevk irsaliyeleri ve faturaların doğruluğu halinde fiziki olarak (düzenlendiği yer ve zamanı açısından) gerçek olamayacak olması ve ilgili tesiste her ne kadar davalı birleşen davacının adı geçmese de faturalar ile gerçek olmayan alımlara fatura düzenlenmesi gibi fiziki mal açığının bu yolla kapatılması konusunda usulsüzlükler yaşandığının ceza mahkemesince tespiti karşısında davacı birleşen davacının zararının davalı birleşen davacıdan kaynaklandığı hususunda kesin bir delil bulunmadığı takdir edilmekle birlikte ticarette yaşanılan usulsüzlüklerin davacı birleşen davalı tarafından sözleşmeyi devam ettirmeme ve fesih açısından makul bir şüphe olarak değerlendirmesi gerektiği fakat buna karşılık iddiaların makul şüphede kalması ve davacı birleşen davalı ...'ın sözleşmeye devam etmemesine yönelik feshinin kabulüne karşılık kusurun tam ispatlanamaması nedeniyle tarafların birbirinden tazminat ya da cezai şart talep edemeyeceği, son takdirin Sayın Mahkemeye ait olduğu, Sayın Mahkeme tarafından davacı birleşen davalı ...'ın feshinin haklı olduğu ile birlikte bu fesihte davalı birleşen davacının kusurunun ispatlanmış olduğu kanaatine varılması halinde Davacı birleşen davalı ...'ın fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000 USD'lik talebinin sözleşmenin 27. maddesi ve 21. maddesi uyarınca 50.000 USD cezai şart bedeli kararlaştırılmış olması nedeniyle kabulü gerektiği ve ayrıca ilgili sözleşmede cezai şart bedeli yanında kar mahrumiyetinin de ödenmesi kararlaştırıldığından böyle bir durumda sözleşmenin normal bitim süresi dikkate alındığında 814.671,92.-TL kar mahrumiyeti de talep edebileceği, Sayın Mahkemece tarafımızca yapılan 3 aylık kar mahrumiyeti hesabının kabulü halinde ise davacının davalıdan 50.916,99.-TL talep edebileceği, ancak davacı talebi 20.000.-TL olduğundan her halükarda bu tutarın dikkate alınması gerektiği, ayrıca bu durumda davalı birleşen davacının kar mahrumiyeti ve cezai şart taleplerinin de bu nedenle reddi gerektiği, Sayın Mahkeme tarafından davacı birleşen davalı ...'ın feshinin haklı olmadığı kanaatine varılması ihtimalinde ise davalı birleşen davacının fazlaya, ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 10.07.2008 tarihli bayilik sözleşmesi için 20.000 TL ve 0i.12.2006 tarihli Nakliye Sözleşmesi için 5.000 TL kar mahrumiyeti talebi bulunduğu ancak dosyada yeterli veri bulunmadığından davalı/k.davacının kar mahrumiyeti talebinin hesaplanamadığı, fakat ilgili sözleşmede davacı birleşen davalı ... aleyhine düzenlenen herhangi bir cezai şarta rastlanmadığından bu talebinin her halükarda reddi gerektiği, ayrıca bu durumda davacı birleşen davalı ...'ın kar mahrumiyeti ve cezai şart taleplerinin de bu nedenle reddi gerektiği, Tazminat ve Cezai şart talepleri dışında, Davalı birleşen davacının sair alacak taleplerine ilişkin olarak da davacı/k.davalının ticari defterlerinde herhangi bir borç alacak bakiyesi görülmediğinden kök raporumuzda yapılan tetkiklerimizde bir değişiklik olmadığı tespit ve beyan edilmiştir.
Dava dosyası içinde mevcut talimat mahkemesince 13.07.2018 tarihli makine mühendisi... ve mali müşavir ...'dan alınan 3. bilirkişi raporunda özetle; ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Talimat E.sayılı dosyası ile davalı resmi defter bilgisayar kayıtları ve dosya muhtevivatı üzerinde yapılan tespitler neticesinde; Davacı ile davalı arasında gerçekleşen ticari işlemler neticesinde davalı taraf incelenen bilgisayar ortamındaki resmi defter kayıtlarına göre, davacı ...Ş.'ne 2009 dönem sonu itibariyle 20.684,72 TL. Cari bakiye borcu olduğu, Davacı ...Ş. ile davalı ... Ltd. Şti. Arasında 10.07.2008 tarihinde “Tüplügaz Bayilik Sözleşmesi” yapılarak imza altına alındığı, yapılan sözleşmenin 10.07.2013 tarihine kadar geçerlilik süresinin olduğu, davacının 31.07.2009 tarihinde anılan sözleşmeyi davalı tarafa çektiği ihtarnamede belirttiği haklı nedenlere (iddia) dayanarak fesih ettiği bildirimi yapıldığı, ancak sözleşmenin davacı tarafından haklı nedenlerle feshedildiğinin işpatlanamadığı konusunda Yüce Mahkemenin kanaat oluşturması halinde; davalı ... Ltd. Şti.'nin haksız fesih nedeniyle Yoksun Kaldığı Kazancın (Kar Mahrumiyeti) 904.929,00 TL olduğu tespit edilmiştir.
Mahkeme ara kararı doğrultusunda yeni heyet kurulmasına karar verildiği ve sektör bilirkişi ..., mali müşavir ..., sözleşme uzmanı ...'dan alınan 24.01.2020 tarihli 4. bilirkişi raporunda özetle; Asıl davada Davacı yanın ... 3. Noterliğinin ... tarihli ... sayılı yazısı ile sözleşmeyi feshetmesinin haklı fesih olarak değerlendirilemeyeceği; Sayın Mahkemece sözleşmenin haklı sebeple Çeshedildiğinin kabulü halinde ve sözleşmenin 25.maddesi hükmünün geçerli olduğu takdirde, bir yıllık kar mahrumiyeti hesabı yapılabileceği bu durumda; 31.07.2009 fesih tarihi ile 10.07.2013 sözleşme bitiş tarihleri arasındaki 1440 günlük kar hesabı yapılması gerekeceği ve lalep edilebilecek tutarın 598.244,95 TL olarak hesaplandığı; davalının bu tutarı ödemek durumunda kalması durumunda bu ödemenin ekonomik mahvına sebep olacağı; davalının mali verileri incelendiğinde bu tutarın ödenmesinin özkaynaklarının yok olmasına sebebiyet vereceği; Sektörel incelemede tespit edilen 1 aylık süre dikkate alındığında kar kaybının 12.463,00 TL olarak hesaplandığı; Bununla birlikte sektörel tespitle ve dava dosyasında da bulunan bilgiler doğrultusunda, Davacı ...Ş, davalı bayinin sözleşmesini feshettiği tarih itibariyle ve 03.08.2009 tarihinde tüp bayi olarak, ... A.Ş. ... şubesini açtığından dolayı davacı ...Ş tarafından kar mahrumiyeli talep edilemeyeceği, ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Talimat sayılı dosyasında hazırlanan 13.07.2018 tarihli bilirkişi raporunda, davalının incelenen resmi defterlerine göre davalının davacı ...Ş.'ne 2009 dönem sonu itibariyle 20.684,72 TL cari bakiye borcu olduğu; birleşen davada davacının sözleşme süre sonuna kadar yoksun kaldığı karın 904.929.,00 TL olarak hesaplandığı; Sektörel değerlendirme ile yeni bir dağıtım şirketi ile anlaşma yapabilmesi için belirlenen 1 ay makul süre karşılığı olarak hesaplanan kar mahrumiyetinin ise 18.853 TL olarak belirlendiği, takdirin Sayın Mahkemeye ait olduğu, Birleşen dava konusu alacak taleplerinin hukuki sebeplerinin ve bu alacaklara ilişkin faturalardaki tutarların neye göre hesaplandığının HMK m. 194 de belirtilen somutlaştırma yükümlülüğü gereği davalı tarafından ispatlatılması gerektiği tespit edilmiştir. Heyetten alınan 05.10.2020 tarihli 5.bilirkişi ek raporunda özetle, Tarafların, Kök Raporda belirttildiği Sektörel değerlendirme kısmındaki Kar Mahrumiyeti konusuna yönelik itirazları, Kök Rapordaki görüş ve değerlendirmeyi etkileyecek yeni bir hususun söz konusu olmadığı, Kök Rapordaki görüşleri aynen muhafaza ederek tekrar ettiğinii, Bayilik sözleşmesinin haksız feshi sebebiyle talep edilebilecek kar kaybının 41.244,90 TL (30X1.374,83= 41.244,90 TL) olarak hesaplandığı; Bununla birlikte, Davacı yanın yeni bir bayilik sözleşmesi akdettiği ve bu sözleşmenin | aylık makul süreden önceki bir tarihte akdedildiğinin tespiti halinde ise, sözleşmenin fesih tarihi ile bu sözleşme tarihi arasındaki süre dikkate alınarak hesaplama yapılmasının yerinde olacağı; Nakliye sözleşmesinin feshinden dolayı 5.000 TL kar kaybına ilişkin olarak, davacı yan anılan beyanında %45 kar marjı olduğunu beyan etmiş olsa da bu oranın hangi kriterler esas alınarak hesaplandığının tarafımızca tespit edilemediği; bu oranın Sayın Mahkemece kabulü halinde, bu tutarın (307.917,57/360x119=101.783,86 TL) olarak hesaplandığı; ancak yerleşik yargı kararlarında da belirtildiği üzere, davacı yanın yeni bir nakliye sözleşmesi yapabilmek için gerekli olan makul süreye ilişkin dosya kapsamında bir bilgi yer almadığı; bu konu uzmanlık alanının dışında kaldığından bu sürenin ve 101.783,86 TL'nin ödenmesi gerekip gerekmeyeceğinin takdirinin Sayın Mahkeme'ye ait olduğu; 03.08.2008 - 03.08.2009 tarihleri arasındaki 1 yıllık araç kullanım karının hesaplanmasının 06.09.2013 tarihli bilirkişi raporu ekindeki muhasebe kayıtlarına göre yapılmasının mümkün olmadığı; davacı yan 58 günlük kar kaybı talep etmiş olmakla alacak tutarının davacı kayıtlarından hesaplanamadığı; Taraflar arasındaki sözleşme fesih beyanıyla sona ermiş olup, sözleşme konusu edimin teminatı amacıyla verilen teminat mektuplarının iadesi gerektiği; bu sebeple, teminat mektuplarının iade edilmemesi sebebiyle davacı yanın ödemek zorunda kaldığı anılan tutarın tahsili talebinin kabule şayan olduğunun düşünüldüğü; Araç kullanım sözleşmesinin 17. maddesine göre, davalı tarafından belirlenecek teminatı davacının vermeyi kabul ettiği; Davacı vekili nakliye işi yapan araçlar için araç başına 1.500 USD olmak üzere toplam 7.500 USD doları teminat olarak müvekkilden nakit olarak tahsil ettiklerini iddia etmiş; davalı yan bu hususta bir beyanda bulunmamıştır. Anılan layiha ekinde söz konusu tutarın davalı tarafından tahsil! edildiğine ilişkin usulüne uygun bir delil yer almamaktadır. Bu sebeple söz konusu iddianın ispatı halinde (davacının anılan beyanlarının takdiri Sayın Mahkeme'ye ait olmakla), alacak talebinin kabul edilebileceği; Davacı yanın bu alacak talebine ilişkin olarak 09.03.2020 tarihli layiha ekinde usulüne uygun bir delil yer almamaktadır. İddiahın ispatı halinde (davacının anılan beyanlarının takdiri Sayın Mahkeme'ye ait olmakla), gla talebinin kabul edilebileceği, Davacı yanın bu iddiasına ilişkin olarak taraflar arasındaki sözleşmede bir düzenleme tespit edilemediği; süregelen ticari ilişkide bu şekilde bir uygulamanın var olduğunun ilgili faturaların dosyaya sunulması suretiyle ispatı halinde değerlendirme yapılabilmesinin mümkün olacağı; diğer hususlarda kök raporda varılan sonuçlarla bağlı kalındığı tespit edilmiştir. Heyetten alınan 28.04.2022 tarihli 2. Ek raporda özetle, (Davalı-birleşen dava dosyası davacısı ....Ltd.Şti. bayiliğin fesih edildiği 2009 yılı öncesi son yıl 2008 yılındaki ... A.Ş. ürünleri kar/zarar tablosu, ... A.Ş. tarafından bayiye verilen fesih öncesi son 5 yılın prim/komisyon tutarlarını gösterir tablolar ve dayanak faturaları, 2009 fesih tarihi yevmiye, defteri kebir, envanter defterleri açılış kapanış tasdiki noter onay sayfaları,...Şti. fesih yılı ve öncesi 5 yıllık müşteri sayılarını gösterir tablo) Protföy tazminatı hesaplaması yapılabilmesi için taraflarca yukarıda talep edilmiş olan olduğumuz bilgi ve belgelerin taraflarına iletilmesi gerektiğini beyan etmişlerdir. Heyetten alınan 10.04.2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle, ... A.Ş.'nin önemli menfaat elde edip etmediği takdiri sayın mahkemenizde olduğu, Denkleştirme tazminatı -220.949,33 TL olduğu, ancak 6102 sayılı TTK . Md. 122. Maddesi gereği üst sınır kadar denkleştirme tazminatı talep edilebileceği, Üst sınır hesaplamasında sayın mahkemenizin takdirine bağlı olarak son 5 yılın prim faturaları ortalaması dikkate alınması durumunda 10.675,46 TL olduğu, son 5 yıllık faaliyet karları ortalamasının 144.241,53 TL olduğu tespit edilmiştir.
Mahkememizin 10/01/2024 tarihli duruşma ara kararı ile dosya kapsamında davalı tarafın ticari defterlerinin ... ATM talimat yazılarak iki kez incelendiği her iki inceleme sonucu tek mali müşavir bilirkişi tarafından düzenlenen bilirkişi raporlarında 09/09/2013 ve 13/07/2018 tarihli raporlarda davalının davacıya 20.684,72 TL borcu olduğunun tespit edildiği ancak 06/02/2014 tarihli bilirkişi raporunda da davalının davacıya borcunun olmadığının tespit edildiği görülmekle taraf defterleri üzerinde yapılan incelemede davalının borçlu olup olmadığı hususunda çelişki meydana geldiği ve defterlerin “Mahkememizce delillere bizzat temas edilmesi gerektiğinden” taraf şirketlerin 2007-2008 ve 2009 tüm ticari defterlerini mahkememiz duruşma salonuna getirilerek inceleme yapılmasına, taraf defterlerinde tüplügaz bayilik sözleşmesi ve nakliye sözleşmesi kapsamında alacak ve borç durumunun değerlendirilmesine,Birleşen dosya kapsamında davacının davalı ile yaptığı tüplügaz bayilik sözleşmesinin ve nakliye sözleşmesinin feshinden kaynaklı, tüplügaz konusunda yeni bayilik sözleşmesi yapılmış ise bu tarihe kadar olan süre için tüplügaz bayilik sözleşmesinin ve nakliye sözleşmesi yönünden ayır ayrı kar mahrumiyeti hesabının yapılması, (kar mahrumiyeti hesabının sözleşmenin feshedildiğine ilişkin ihtarnamenin davalıya tebliğ tarihi olan 03/08/2009 tarihi baz alınarak ve davacının net karı dikkate alınarak hesaplama yapılmasına) ve davacının TTK m.122 uyarınca denkleştirme tazminatı talep edip edemeyeceği ve edebiliyorsa miktarı yönünden rapor düzenlenmesi için dosyanın bilirkişi heyetine tevdi edildiği bu kapsamda mali müşavir bilirkişiler, ... ..., ... ve sektör bilirkişisi ..., taşımacılık alanında uzman bilirkişi ... ve borçlar hukukunda uzman ...'ten alınan 09/08/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle, ...Esas sayılı asıl dosyada;Davacı ...Ş.'nin ibraz edilen 2007, 2008, 2009 yılları ticari defterlerinin basılı defter olarak tutulmakta olduğu, TTK ve VUK hükümlerine göre yapılması gereken açılış ve kapanış tasdiklerinin süresi içinde usulüne göre yapıldığı ve Ticari defterlerin Sahibi lehine delil olabileceği, Davacı ...Ş.'nin İbraz edilen ticari defter Cari hesap bilgilerine göre 03.08.2009 tarihi itibari ile ... nolu cari hesapta 84.453,16 TL Alacak bakiyesi ile davalı ...Ltd. Şti'ne borçlu olduğu, ... Alıcılar Cari hesabında da 944,28 TL alacaklı olduğu; buna göre Davacı ...Ş.'nin 83.508,88 TL ...Şti.ne borçlu olduğu tespit edilmiştir. ...Esas sayılı birleşen dosyada; Birleşen Dosya Davacısı ...Şti. tarafından ticari defterler ibraz edilmediği için inceleme yapılamadığı, mali bilgilerin dosyaya mevcut bilirkişi raporları ve kurumlar vergisi beyannamelerinden alınarak değerlendirme yapıldığı, davacı ... San. Ltd. Şti'n TTK m.122 uyarınca 03.08.2009 sözleşme fesih tarihi itibariyle talep edebileceği denkleştirme tazminat tutarının, Bayilik Sözleşmesinden 1437 gün karşılığı 274.021,53 TL, Nakliye sözleşmesinden 151 gün karşılığı 127.385,07 TL olarak hesaplandığı, Davacı ... Ltd. Şti'nin şimdilik kaydıyla Tüplügaz Bayilik Sözleşmesinden dolayı 20.000,00 TL, Nakliye Sözleşmesinden dolayı 5.000,00 TL kar mahrumiyeti talebinde bulunduğu; Tespitlerimiz davacı talebinin üzerinde olduğu için taktirin Sayın Mahkeme yetisinde olduğu, Sayın Mahkeme tarafından davacı ... Ltd. Şti'nin Denkleştirici Adalet Tazminatına hak kazandığı yönünde hüküm tesis etmesi halinde ödenmesine karar verilecek tutara ticari avans faizi talep edilebileceği tespit edilmiştir.
Davalı-Birleşen Dosya Davacısı ... Ltd. Şti. vekili 08/10/2024 tarihli dava değeri artırım dilekçesi ile; Kısmı dava ve tam ıslah ile belirsiz alacağa dönüştürdükleri dava dilekçesinde talep ettikleri birleşen dosya davacısı ... Ltd.Şti. nin "Tüplügaz Bayilik Sözleşmesinin" haksız feshinden dolayı talep ettikleri 20.000,00.-TL. kar mahrumiyeti alacağının 254.021,53 TL arttırarak 274.021,53 TL olarak ödenmesini talep ettiklerini, kısmı dava ve tam ıslah ile belirsiz alacağa dönüştürdükleri dava dilekçesinde talep ettikleri birleşen dosya davacısı ...Şti. nin "Nakliye Sözleşmesinin" haksız feshinden dolayı talep ettikleri 5.000,00 TL kar mahrumiyeti alacağının 122.385,07 TL arttırarak 127.385,07 TL olarak ödenmesini talep ettiklerini, kısmı dava dilekçesinde müvekkilinin beyanları doğrultusunda 8.500 -USD doları üzerinden harçları ödenen taleplerinin tam ıslah ile belirsiz alacağa dönüştürdükleri dava dilekçesinde 3.000 USD olarak talep edildiğini, ancak ... A.Ş tarafından dava dosyasına ibraz edilen dilekçede " ... Ltd.Şti." Nakliyeci Carisinde 2009 yılında kalan 5000 USD tutarında nakit teminat olduğu tespit edilmiştir." denildiğinden bu taleplerini 5.000.-USD olarak düzelttiklerini, tam ıslah ile belirsiz alacağa dönüştürdükleri dava dilekçesinde talep etttikleri birleşen dosya davacısı ... Ltd. Şti.'nin "Tüplügaz Bayilik Sözleşmesinin" haksız feshinden dolayı TTK 122 maddesi başlığı altında düzenlenen "Denkleştirme Sistemi" içinde yer alan 5.000,00 TL. müşteri/Portföy tazminatı alacağının 10.04.2023 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmı dikkate alınarak 149.916,99 TL arttırarak 154.916,99 TL olarak ödenmesini talep etmiş, sonuç olarak A) Asıl davada, davacı- birleşen dosya davalısı ... A.Ş'nin davasının reddine karar verilmesini, B) Birleşen davada, birleşen davanın, davacısı ...San. Ltd.Şti." davasının kabulü ile "Tüplügaz Bayilik Sözleşmesinin" haksız feshinden dolayı 274.021,53.-TL. kar mahrumiyeti alacağının, - "Nakliye Sözleşmesinin" haksız feshinden dolayı 127.385,07.-TL. kar mahrumiyeti alacağının, - "Tüplügaz Bayilik Sözleşmesinin" haksız feshinden dolayı TTK 122 maddesi başlığı altında düzenlenen "Denkleştirme Sistemi" içinde yer alan 154.916,99.-TL. müşteri/Portföy tazminatı alacağının, - 5.000.-USD doları teminat alacağının, birleşen dosya davalısı ... A.Ş'den 09.08.2009 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile tahsiline karar verilmesini yargılama gideri ve vekalet ücretlerinin davacı-birleşen dosya davalısı ... A.Ş'ye yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Tüm dosya kapsamında taraflar arasında imzalan sözleşmeler, entegre sipariş sistemi kullanım protokolü, fesih ihtarnameleri, soruşturma dosyası ve alınan bilirkişi raporları ve müzekkere cevapları dikkate alındığında,
Asıl dava yönünden yapılan değerlendirmede, Davacının davalı ile arasında imzalanan 10.07.2008 tarihli tüplügaz bayilik sözleşmesi kapsamında "..." adresinde hizmet veren davalının ... Merkez bölgesinde likit petrol gazının satışı hakkında imzalandığı; sözleşmenin 26. Maddesinde sözleşmenin 5 yıllık süre ile akdedildiği ve 5 yıldan sonra sözleşmenin yenilenebilmesi için tarafların karşılıklı olarak iradelerini yazılı şekilde sözleşmenin sona ereceği itaatten en az 3 ay önce beyan etmeleri gerektiği hususu kararlaştırılmıştır.
Sözleşmenin 21. Maddesinde "Bayi bu sözleşme süresince kendisine düşen yükümlülükleri aynen yerine getirmeyi kabul ve taahhüt etmiştir.Bu sözleşmenin 27. maddesinde belirtilen sebeplerden dolayı sözleşmenin şirketçe tek taraflı feshedilmesi bayi tarafından sözleşmenin süresinden önce haksız olarak Fesih edilmesi hallerine karşılık ve ayrıca herhangi bir sebepten dolayı sözleşmenin sona ermesi durumunda dahil olmak üzere sözleşmenin sona ermesinden sonraki bayi yükümlülüklerini yerine getirmemesine karşılık olmak üzere şirkete talep tarihinde 50.000 Amerikan doları karşılığı yeni Türk Lirası ceza şartı ödemeyi kabul taahhüt ve beyan etmiştir şirkettilerse ceza şartını bayi tarafından verilen teminatları paraya çevirmek yolu ile tahsil edebilir. Ayrıca bu sözleşmenin şirket tarafından haklı sebeple tek taraflı olarak ya da bayi tarafından süre sonunu beklemeden feshedilmesi hallerinde bayi ceza şartı haricinde ve ceza şartından bağımsız ve ayrı olarak şirketin her türlü alacağını zarar ve ziyanı ile kar mahrumiyetini ödemeyi de kabul ve taahhüt etmiştir şirket dilerse alacağını zarar ve ziyanı ile kar mahrumiyetini 24. maddedeki cezaları teminatlardan tahsil edebileceği gibi teminatlardan ceza şartını tahsil edip her türlü alacağı zarar ve ziyanı ile kar mahrumiyeti için Kanuni yollara müracaat edebilir" hükmünün yer aldığı; sözleşmenin 27. Maddesinde "Bayinin sözleşme hükümlerinden herhangi birini ihlal etmesi işin gereği gibi ve bizzat ifa etmemesi sözleşmeyi süresinden önce şirketin izni olmaksızın feshetmesi işi bayiliğe bırakmış olması sayılması konu ile ilgili olarak resmi makamlarca yayınlanmış her türlü mevzuat ile şirket tarafından mevcut ve ileride yayınlanacak tahminlere aykırı hareket etmesi halinde şirket bu sözleşmeyi her zaman tek taraflı olarak yazılı ihbarda bulunmak suretiyle feshedebilir ve sözleşmeden doğan tüm haklarını talep edebilir. Bu halde bayi şirketten tazminat zarar ziyan ve kar mahrumiyeti adı altında hiçbir talepte bulunamayacağını peşinden kabul veya taahüt etmiştir." hükmünün yer aldığı anlaşılmıştır.
Dava dilekçesi ekinde yer alan ihtarname incelendiğinde ... 3. Noterliği'nin ...tarihli ihtarnamesinde davacı tarafından davalıya taraflar arasında akdedilen 10.07.2008 tarihli tüplü gaz bayilik sözleşmesinin 2008 yılı aralık ayının son 3 günü mutad günlük gaz alışlarının çok üzerinde gaz aldığı akabindeki günlerde tekrar mutat gaz alışlarına devam ettiği muttatın alışa gelmişinin dışında mutad alışlarını çok üzerinde son 3 günlük gaz alışının şirketin ... tüp dağıtım merkezinde meydana gelen ve davacı şirketin maliki olduğu çok miktarda likit petrol gazının rızası dışında kaçak olarak piyasaya arz edilmek suretiyle oluşan ve cumhuriyet savcılığınca araştırma safhasında olan suistimal ile bağlantılı olduğundan bahisle taraftar arasındaki bayilik ilişkisi çekilmez hale getirdiği ve basiretli bir tacirden beklenmeyen dürüstlüğe aykırı bir davranış olduğu bunun sözleşmenin ruhu ve amacına aykırılık oluşturduğu; ticari örf ve adetlerle bağdaşmaması nedeniyle 3/8/2009 tarihi itibariyle sözleşmenin feshedildiği; sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle 12/f maddesi uyarınca muhatabın kendisine emanet olarak verilen ... markalı tüm tüpleri üç gün içinde derhal iade ve teslimini ... A.Ş'nin dağıtımı ile ilgili hiçbir belge levha tabela ve araç kullanmayarak derhal iş yerinden bu vasıtalarından ve depolarından kaldırılması şirketin katkısı olarak bütün tanıtım araçlarını abone ve bilgilerini şirket tarafından verilen her türlü imtihayı ve kullanım haklarını 3 gün içinde aynen iade etmesi ayrıca ve özellikle bayiliği sırasında kullandığı ve aboneler nezdinde maruf hale gelen ve şirket tarafından Talep edilen telefonların kullanım haklarını resmi devir Bedeli üzerinden ...'a en geç bir gün içinde devretmesi Entegre sipariş sistemi sözleşmesi ve kullanım Protokolü ve ekinde emanet senedi ile muhataba teslim olunan her türlü emtianın 3 gün içinde şirketi iade edilmesi hususunda ihtarnamenin 31/07/2009 tarihinde tebliğ edildiği ve davanın ihtarname süresinin son günü olan 03/08/2009 tarihinde açıldığı anlaşılmıştır.
Davacı şirket davalının 10.07.2008 tarihli tüplü gaz bayilik sözleşmesinin 2008 yılı Aralık ayının son 3 günü mutad günlük gaz alışlarının çok üzerinde gaz aldığı akabindeki günlerde tekrar mutat gaz alışlarına devam ettiği muttatın alışa gelmişinin dışında mutad alışlarını çok üzerinde son 3 günlük gaz alışının şirketin ... tüp dağıtım merkezinde meydana gelen ve davacı şirketin maliki olduğu çok miktarda likit petrol gazının rızası dışında kaçak olarak piyasaya arz edilmek suretiyle oluşan ve cumhuriyet savcılığınca araştırma safhasında olan suistimal ile bağlantılı olduğundan bahisle bayilik sözleşmesinin feshetmiş ise de davacının feshe konu olaya ilişkin ... CBS ... soruşturma nolu dosyasında müşteki ...'ın alınan ifadesinde özetle, şirketten kaybolan miktarın 26.193 kilogram olduğu; sayım dönemlerinin 6 aylık periyotlarda olduğu; 31.12.2008 tarihinde yapılan sayımlarda görünüşte bir aksaklık bulunmadığı, giriş- çıkışlarda bir farklılık tespit etmediği ve tespit edilen döNenim 01/01/2009 -30/06/2009 tarihleri arasına ait olduğunu beyan ettiği anlaşılmıştır. Sanık ...ın kollukta alınan savunmasında özetle, ... ilinde bulunan dağıtım yaptığı firmalara tüp gaz sattığı şeklinde fatura kestiğini, aslında satışın olmadığını ancak bayilerde aylık kotasını tamamlamak için bunu bilerek kabul ettiğini bu durumda yalnızca sayım dönemlerinde olmadığını bayilerin aylık fotolarını tamamlamak durumunda da bu şekilde faturalar kestiğini ailevi problemlerinden dolayı kendisini işe veremediğini işleri doğru düzgün takip etmediğini tüp gaz açığının 4-5 sene içerisinde giderek arttığını faturaları kesip bayilerin isimlerini bilmediğini ailevi yaşantısının çok kötü olması nedeniyle birçok bankaya borcu olduk işleri kötü gitmesinden dolayı kaçarak çözüm bulabileceğini zannettiği beyan ettiği anlaşılmıştır.... hakkında ... Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen iddianamede TCK 155/2 maddesi uyarınca cezalandırılması talep edildiği ve ... 4. Asliye Ceza Mahkemesi'nde görülen dava sonucunda ... esas ... karar sayılı ilamında hapis ve adli para cezasına hükmediliği ve kararın gerekçesinde sanık Murat'ın bayi olan davalı ile birlikte hareket edildiğine dair dosyaya yansıyan delil bulunmadığı anlaşılmıştır.
Davacının 10/07/2008 tarihli tüplügaz bayilik sözleşmesinin fesih sebebi olarak gösterdiği " 2008 yılı aralık ayının son 3 günü mutad günlük gaz alışlarının çok üzerinde gaz aldığı akabindeki günlerde tekrar mutat gaz alışlarına devam ettiği muttatın alışa gelmişinin dışında mutad alışlarını çok üzerinde son 3 günlük gaz alışının şirketin ... tüp dağıtım merkezinde meydana gelen ve davacı şirketin maliki olduğu çok miktarda likit petrol gazının rızası dışında kaçak olarak piyasaya arz edilmek suretiyle oluşan ve cumhuriyet savcılığınca araştırma safhasında olan suistimal ile bağlantılı olduğu" hususunun davacı tarafından ispatlanmadığı, söz konusu ceza davasında da davalı bayi tarafından davacı aleyhine mutad dışı alımları gerçekleştirdiği ve kaçak olarak piyasaya arz ettiği hususunun ispatlanmadığı; hakkında yargılama yapılan ...'ın ceza dosyasında da çalışan tarafından gerçekleştirilen eylemlerin bayi tarafından gerçekleştirildiği hususu ispatlanmadığı için davacının 10/07/2008 tarihli tüplügaz bayilik sözleşmesini haksız olarak feshettiği anlaşılmıştır. Sözleşmenin 3-a maddesinde" bayi her ebattaki ... markalı LPG tüplerinin mülkiyetine şirkete ait olduğunu ve bu tiplerin depozito bedeli karşılığında aboneye LPG pazarlamak üzere kendisine emaneten bırakıldığını istendiğinde veya bayiliğin hitamında 3 gün içinde derhal iade edeceğini ve sadece bu tipler içindeki LPG'nin aboneler tarafından tüketilmek üzere şirket tarafından kendisine satıldığını şirket dışında başka bir dağıtım ve pazarlama şirketinden veya bayilerinden LPG ve tüplerini almayacağını ve iş yerlerinde bulundurmayacağını bu tüpleri ve LPG'ye satmayacağını kabul ve taahhüt etmiştir." Sözleşmenin 11-c maddesinde "bayi şirketçe kendisine emaneten teslim edilen dağıtım cihazları tüpler dahil ve bilimum malzemeyi usulüne uygun dikkatle muhafaza edecek ve bu malzemenin şirkette kontrolünüz kolaylaştıracaktır. Bayi şirketin ilk talebinde dağıtım cihaz ve malzemeleri sağlam ve eksiksiz bir şekilde 3 gün içinde şirketi iade edecektir bayinin malzeme teslimi karşılığında şirkete imzalayıp vereceği emanet senetleri ve abone depozito makbuzları bu sözleşmenin ayrılmaz bir parçasıdır." dikkate alındığında soruşturma dosyası kapsamında sözleşmenin fesih tarihinden ve dava tarihinden sonrası olan 10/08/2009 tarihli yedi emin tuıtanaklarında ... plakalı araç üzerinde 3 adet ... marka tüp;...plakalı araç üzerinde 746 adet ... marka tüp; ... plakalı araç üzerinde toplam 258 adet ... marka tüp ele geçirildiği; 18/02/2010 tarihinde davalının ...mevkiinde faaliyet gösteren adresinde yapılan aramada binanın bahçe kısmında ... plakalı aracın görüldüğü, araç üzerinde 750 adet 12 kg boş ... marka tombul mutfak tüpü görüldüğü ve bahçede de araç üzerindekilerle 1021 adet ... markalı tüp ele geçirildiği tespit edilmiştir.
Her dava, açıldığı tarihteki fiili ve hukuki duruma göre hükme bağlanır (28/11/1956 tarih ve 15/15 sayılı İBK) belirtildiği üzere her dava açıldığı tarihteki hukuki ve fiili olgulara göre sonuçlandırılır. Sözleşmenin fesih tarihinden önce gerçekleşen ve fesih nedeni olarak değerlendirilebilecek davacının haklı fesih sebebini ortaya koyan delil olmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle dava tarihi olan 03/08/2009 tarihinden sonra 10/08/2009 tarihinde soruşturma dosyasında yer alan tutanaklara ilişkin dava tarihinden sonra gerçekleştiği belirtilen tespitler dikkate alınmamıştır. Davacı sözleşmeyi haklı olarak feshetmediğinden davacının 10/07/2008 tarihli tüplügaz bayilik sözleşmesinin haklı feshedildiği tespiti yönünden talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.
Davacı sözleşmeyi haklı olarak feshetmediğinden yukarıda açıklanan gerekçeler dikkate alındığında sözleşmenin haksız feshi nedeniyle sözleşme kapsamında davacının kar mahrumiyeti ve cezai şart alacağı talep edemeyeceğinden taleplerinin ayrı ayrı reddine karar vermek gerekmiştir.
Dava dilekçesinde yer alan deliller kısmında sunulan entegre sipariş sistemi kullanım protokolünün dava dışı ...'da yer alan bayiye ilişkin sunulduğu, mahkememiz 10/01/2024 tarihli ara kararı doğrultusunda davalıya ait entegre sipariş sistemi kullanım protokolün sunulduğu taraflar arasında ayrıca entegre sipariş sistemi kullanım sözleşmesinin bulunmadığı anlaşılmıştır. Protokol içeriğinde yer alan "emanet senedi" içeriğinde tanımı ve bedeli yazılı emtiaları davalının kullanıma elverişli halde teslime aldığı, davacının protokol maddelerine göre iadesini yapacağı ilk ihtarda talep etme hakkı bulunduğu; davacının bu hakkını kullanmak istediği takdirde davalının hiçbir iddia ve itirazda bulunmadan emtiaları derhal teslim edeceği kararlaştırıldığı ancak emtia tanım ve adet kısmının yer aldığı; bedel kısmının boş bırakıldığı anlaşılmıştır. Davacı vekilinin 24/01/2024 tarihli beyan dilekçesinde talep edilen emtianın "3 adet ... 2.66, 256 MB RAM, 40 GB ... Bilgisayar; 3 adet 17" LCD Monitör; 3 adet ...; 1 adet ...; 1 adet ... Modem; 1 adet ...; 11 adet ...; 11 adet ...Pos Araç Şarj Kiti;11 adet ..." talep edildiği anlaşılmıştır.
Sözleşmenin 11-c maddesinde "bayi şirketçe kendisine emaneten teslim edilen dağıtım cihazları tüpler dahil ve bilimum malzemeyi usulüne uygun dikkatle muhafaza edecek ve bu malzemenin şirkette kontrolünüz kolaylaştıracaktır. Bayi şirketin ilk talebinde dağıtım cihaz ve malzemeleri sağlam ve eksiksiz bir şekilde 3 gün içinde şirketi iade edecektir. Bayinin malzeme teslimi karşılığında şirkete imzalayıp vereceği emanet senetleri ve abone depozito makbuzları bu sözleşmenin ayrılmaz bir parçasıdır. " ibaresinin yer aldığı; davacı tarafından sözleşme haksız olarak feshediliği ve ihtarname kapsamında 3 gün içerisinde emtiaların teslimi talep edildiği halde 31/07/2009 tarihinde tebliğ ile süre dolmadan süresinden önce 03/08/2009 tarihinde dava açarak emtiaların ve emanet senedinin iadesinin talep edilmesi haksız olduğundan her türlü emtianın iadesi ve emanet senedi taleplerinin reddi gerekmektedir.
Davacı tarafından telefon kullanım haklarının resmi devir bedeli üzerinden davacı şirkete devredilmesini talep etmiş ise de Sözleşmenin 11-f maddesinde "bayi bu sözleşmenin herhangi bir sebepten dolayı feshi veya sona ermesi halinde kendisinde depozito faturası karşılığı emanet olarak verilen ... markalı tüm tüpleri şirkete üç gün içinde derhal iade ve teslim etmekle yükümlüdür. Ayrıca bayi şirketin tanımı ile ilgili hiçbir belge levha tabela ve aracı kullanmayacak derhal iş yerinden vasıtalarında ve depolarından kaldıracak ve şirketin katkısı olan bütün tanıtım araçlarını abone bilgilerini ve şirket tarafından verilen her türlü emtiayı ve kullanım haklarını 3 gün içinde aynen iade edecektir. Ayrıca ve özellikle bayilik sırasında kullandığı aboneler nezdinde maruf hale gelen ve şirket tarafından talep edilen telefonların kullanım haklarını resmi devir bedeli üzerinden şirkete veya şirketin bildireceği gerçek ve tüzel kişiye en geç bir gün içinde devir etmeyi kabul ve taahhüt eder. " yer aldığı ihtarnamenin davalıya 31/07/2009 tarihinde Cuma günü tebliğ edildiği ve davanın Pazartesi günü 03/08/2009 tarihinde açıldığı anlaşılmıştır. Davacının sözleşme kapsamında ve ihtarname kapsamında her ne kadar " en geç bir gün içinde" telefon kullanım haklarının resmi devir bedeli üzerinden davacı şirkete devredilmesi talep edilmiş ise de davalının ihtarnamesi de dikkate alındığında davalının davacı dışında diğer tüplügaz şirketine de hizmet verdiği anlaşılmakla yalnızca davacı tarafla telefon kullanımının sınırlı olmadığı anlaşılmakla reddine karar vermek gerekmiştir.
Mahkememizin birleşen ... 15. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas sayılı dosyasında yapılan değerlendirme yönünden asıl dava davalısı tarafından 04/12/2009 tarihinde açılan iş bu davada taraflar arasında imzalanan sözleşmeler kapsamında haksız fesih nedeniyle talep edilen tazminatların talep edildiği anlaşılmıştır. Birleşen dosya davacısı asıl dava dosya davalısına karşı ... 3. Noterliği'nin ... tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesinde araç kullanım sözleşmesi ve nakliye sözleşmesinin feshi ve ... yevmiye nolu ihtarnamesinde tüplügaz bayilik sözleşmesinin feshine dair ihtarnamenin tebliği sonrasında iş bu dava davacısı tarafından ... 11. Noterliği'nin ... tarihli ... yevmiye numaralı cevabi ihtarnamesinde özetle, sözleşmelerin ...'deki Tüp Dağıtım Merkezi'nde meydana gelen kaçak tüp satışı bahane edilerek haksız ve tek taraflı feshedildiği; tüplügaz bayilik ve nakliye sözleşmelerinin süresi dolmadan feshedilmesi nedeniyle haksız fesih nedeniyle doğan tüm zararların talep edildiği; sözleşmenin haksız olarak feshedilmesi nedeniyle şirkete teminat olarak teslim edilen 10.000 TL bedelli ... mektup nolu ... muhaberat nolu; 04/10/2002 tarihli 10.000 mektup nolu ... muhaberat nolu teminat mektuplarının ihtarın tebliğinden itibaren 2 gün içinde iadesini talep ettiği; sözleşmenin fesih tarihi itibariyle 83.699,25 TL nakliye bedeli cari hesap borcunun ihtarnamenin tebliğ edildiği gün derhal ödenmesi talep edildiği hususunun birleşen dosya davalısına 06/08/2009 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmıştır.
Birleşen dosya davacısının ... 11. Noterliği'nin ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin haksız olarak feshedildiği ... enerji grubuna bağlı olup her biri ayrı bir şirket grubu olan ... ve ...'da faaliyet gösteren 4 şirket başlangıçta ... A.Ş adında birleştiği 17 Mart 2005 tarihinde gerçekleşen genel kurulda şirketin yeni isminin ... Şirketi olduğu şirketin ... Ticaret Sicil Müdürlüğü'nde şube kaydının 3/8/2009 tarihinde yapıldığını tespit edildiği Entegre sipariş sistemi adı altında davalarının ...'de 11 yıllık ticari birikiminin karşılığı olan ve sayıları 50.000'i geçen ailenin ad soyad adres ev ve cep telefonu gibi bilgilerinin tamamını Davacı sisteme aktardı ve sistem yoluyla bunları ele geçirdiği 4/8/2009 tarihinden itibaren ... battı ... iflas etti bundan sonra tüplü gazlarınızı ... A.Ş'den alacaksınız 265 00 55 nolu telefonla ... A.Ş'den vereceğiniz ... tüp gaz Siparişlerinizi Ramazan ayı sonuna kadar çorba şeklinde karalama reklam ve tüplü gaz satış kampanyası başlatıldı ve halen kampanyanın devam ettiği taraflar arasında 14.09.1998 tarihinden sözleşmenin haksız yere feshedildiği 3 Ağustos 2009 tarihine kadar 11 yıl süre ile ticari faaliyetini sürdürdüğü; ...'nin en çok tüplü gaz satış yapan bayisi konumuna geldiği; hizmet verdiği abone sayısının 50.000 adete çıktğıı sözleşmenin en son 10/07/2008 tarihinde 5 yıllığına yenilendiği; yenilenen 10 Temmuz 2008 tarihli bayilik sözleşmesi ve 1 Aralık 2006 tarihli nakliye sözleşmeleri davacıya ait denizdeki tüp dağıtım merkezinde meydana geldi iddia alınan Kaçak tüp satışı bahane edilerek tamamen haksız yere ve tek taraflı olarak feshedildiği; iş yerinde kullandığı telefonların intifa hakkının davacıya ait olduğu tarafa devir ve verilmesinin yasal olarak mümkün olmadığı, aynı zamanda ... ,... , ... sularının ... bölge bayisi olup su satışı işini devam ettirdiği aboneleri davalıya bahsi geçen telefonla el ulaştığından ticari hayatın devam ettirmesini bu telefonlara bağlı oldu sayıları 50 binleri geçen abone bilgisini 11 yıllık başarıları Ticaret çalışması sonucunda bunu oluşturduğu bayilik ve nakliye sözleşmelerini haksız yere feshetmesi nedeniyle ceza şart ödenmesinin söz konusu olmadığı; önceki ihtarnamede 83.699,25 TL cari hesap borcunun bulunduğu ve ödenmesi açıkça belirtilmesine rağmen ibra edildiği iddia edilmesinin hayretle karşılandığı haksız rekabet teşkil eden kullanımlara engel olunmasının talep edildiği anlaşılmıştır.
Birleşen dava dosyası kapsamında davacının tam ıslah dilekçesi ile 08/06/2021 tarihli iş bu dilekçesi ile dava değerinin 3.000 dolar teminat alacağı ile 30.000 TL olarak belirsiz alacak davası olarak açtığı iş bu davada,
Birleşen dosya davalısının 10/07/2008 tarihli tüplügaz bayilik sözleşmesinin fesih sebebi olarak gösterdiği " 2008 yılı aralık ayının son 3 günü mutad günlük gaz alışlarının çok üzerinde gaz aldığı akabindeki günlerde tekrar mutat gaz alışlarına devam ettiği muttatın alışa gelmişinin dışında mutad alışlarını çok üzerinde son 3 günlük gaz alışının şirketin ... tüp dağıtım merkezinde meydana gelen ve davacı şirketin maliki olduğu çok miktarda likit petrol gazının rızası dışında kaçak olarak piyasaya arz edilmek suretiyle oluşan ve cumhuriyet savcılığınca araştırma safhasında olan suistimal ile bağlantılı olduğu" hususunun davacı- Birleşen dosya davalısı tarafından ispatlanmadığı, söz konusu ceza davasında da bayi tarafından davacı-Birleşen dosya davalısı aleyhine mutad dışı alımları gerçekleştirdiği ve kaçak olarak piyasaya arz ettiği hususunun ispatlanmadığı; hakkında yargılama yapılan ...'ın ceza dosyasında da çalışan tarafından gerçekleştirilen eylemlerin bayi tarafından gerçekleştirildiği hususu ispatlanmadığı için 10/07/2008 tarihli tüplügaz bayilik sözleşmesinin birleşen dosya davalısı tarafından haksız olarak feshettiği anlaşılmıştır. Sözleşmenin 3-a maddesinde" bayi her ebattaki ... markalı LPG tüplerinin mülkiyetine şirkete ait olduğunu ve bu tiplerin depozito bedeli karşılığında aboneye LPG pazarlamak üzere kendisine emaneten bırakıldığını istendiğinde veya bayiliğin hitamında 3 gün içinde derhal iade edeceğini ve sadece bu tipler içindeki LPG'nin aboneler tarafından tüketilmek üzere şirket tarafından kendisine satıldığını şirket dışında başka bir dağıtım ve pazarlama şirketinden veya bayilerinden LPG ve tüplerini almayacağını ve iş yerlerinde bulundurmayacağını bu tüpleri ve LPG'ye satmayacağını kabul ve taahhüt etmiştir."Sözleşmenin 11-c maddesinde "bayi şirketçe kendisine emaneten teslim edilen dağıtım cihazları tüpler dahil ve bilimum malzemeyi usulüne uygun dikkatle muhafaza edecek ve bu malzemenin şirkette kontrolünüz kolaylaştıracaktır. Bayi şirketin ilk talebinde dağıtım cihaz ve malzemeleri sağlam ve eksiksiz bir şekilde 3 gün içinde şirketi iade edecektir bayinin malzeme teslimi karşılığında şirkete imzalayıp vereceği emanet senetleri ve abone depozito makbuzları bu sözleşmenin ayrılmaz bir parçasıdır." dikkate alındığında soruşturma dosyası kapsamında sözleşmenin fesih tarihinden ve dava tarihinden sonrası olan 10/08/2009 tarihli yedi emin tutanaklarında ... plakalı araç üzerinde 3 adet ... marka tüp; ... plakalı araç üzerinde 746 adet ... marka tüp; ... plakalı araç üzerinde toplam 258 adet ... marka tüp ele geçirildiği; 18/02/2010 tarihinde davalının ... Beldesi ... mevkiinde faaliyet gösteren adresinde yapılan aramada binanın bahçe kısmında ...plakalı aracın görüldüğü, araç üzerinde 750 adet 12 kg boş ... marka tombul mutfak tüpü görüldüğü ve bahçede de araç üzerindekilerle 1021 adet ... markalı tüp ele geçirildiği tespit edilmiştir.
Her dava, açıldığı tarihteki fiili ve hukuki duruma göre hükme bağlanır (28/11/1956 tarih ve 15/15 sayılı İBK) belirtildiği üzere her dava açıldığı tarihteki hukuki ve fiili olgulara göre sonuçlandırılır. Sözleşmenin fesih tarihinden önce gerçekleşen ve fesih nedeni olarak değerlendirilebilecek davacı-birleşen dosya davalısı tarafından haklı fesih sebebini ortaya koyan delil olmadığı anlaşılmıştır. Birleşen dosya davalısı tarafından 10/07/2008 tarihli Tüplügaz bayilik sözleşmesinin haksız feshedildiği anlaşılmakla birleşen dosya davacısının haksız feshedilen sözleşme kapsamında kar kaybı mahrumiyeti talep edebileceği anlaşılmıştır. EPDK'ya yazılan müzekkere cevabı dikkate alındığında birleşen dosya davacısının akaryakıt bayilik sözleşmesi bulunmadığı anlaşılmıştır.
Dosya kapsamında ... ATM yazılan talimat doğrultusunda 09/09/2013 tarihli bilirkişi raporunda davalı taraf ticari defterleri üzerinde yapılan incelemede 2007- 2008 ve 2009 yıllarına ait ticari defterlerinin kapanış tasdikinin yapılmadığı ve 2008 yılı envanter defterinin de sunulmadığı ve neticeten davalının davacıya 20.684, 72 TL borçlu olduğu tespit edilmiş ise de incelenen ticari defterlerin kapanış tasdikleri bulunmadığından borç ilişkisinin tespitinde dikkate alınmamıştır. Taraf vekillerinin itirazı üzerine dosyanın heyete tevdi edildiği ve 06/02/2014 tarihli heyet bilirkişi raporunda davacı taraf defterlerinde davalının davacıya borcu gözükmediği; davalı taraf defterleri üzerinde yapılan incelemede alına rapordaki 2008 ve 2009 yıllarına ait alım rakamlarının uyuşmadığı hususunun tespit edildiği anlaşılmıştır. Taraf itirazları ve beyanları ile dosyaya sektör bilirkişisi eklenmek suretiyle dosyanın kök rapor düzenleyen bilirkişi heyetine tevdi edildiği ve alınan 29/08/2016 tarihli heyet ek raporunda kusur tam ispatlanamaması nedeniyle tarafların birbirinden tazminat ya da ceza şart talep edemeyeceği; davacı ve davalının ihtimalli olarak fesih durumunda hak kazanacağı miktarın hesaplamasının yapıldığı anlaşılmıştır. Rapora karşı itirazlar ile birleşen dava davacısının taleplerinin değerlendirilebilmesi için yeniden ... ATM talimat yazıldığı; ... ATM... sayılı talimat dosyasında alınan 13/07/2018 tarihli bilirkişi raporunda davalı taraf resmi defter bilgisayar kayıtları ve dosya muhteviyatında yapılan incelemede davalının davacıya 20.684, 72 TL cari borcu olduğu tespit edildiği, davacının sözleşmeyi haklı feshettiği hususu ispatlanamadığından davalının kar mahrumiyetinin 904.929,00 TL olduğu tespit edilmiştir. Dosya kapsamında rapor tanzim etmeyen yeni bilirkişi heyetine dosyanın tevdi edildiği ve alınan24/01/2020 tarihli kök raporda asıl davada davacının sözleşmeyi feshetmesinin haklı olarak değerlendirilemeyeceği; haklı fesih kabulü halinde kar kaybının davalının ekonomik mahvına sebebiyet verdiği; birleşen dosya kapsamında sektörel olarak yeni bir dağıtım şirketi ile anlaşma yapabilmesi için belirlenen 1 aylık makul süre karşılığının 18.853,00 TL olarak hesaplandığı anlaşılmıştır. Taraf itirazları üzerine alınan ek raporda kök rapordaki kanaat aynı kalmakla taraf itirazları üzerine ihtimalli hesapalma yapıldığı anlaşılmıştır. Bilirkişi heyetinden denkleştirme tazminatı yönünden ek raporlar alındığı anlaşılmıştır.
Mahkememizin 10/01/2024 tarihli duruşma ara kararı ile dosya kapsamında davalı tarafın ticari defterlerinin ... ATM talimat yazılarak iki kez incelendiği her iki inceleme sonucu tek mali müşavir bilirkişi tarafından düzenlenen bilirkişi raporlarında 09/09/2013 ve 13/07/2018 tarihli raporlarda davalının davacıya 20.684,72 TL borcu olduğunun tespit edildiği ancak 06/02/2014 tarihli bilirkişi raporunda da davalının davacıya borcunun olmadığının tespit edildiği görülmekle taraf defterleri üzerinde yapılan incelemede davalının borçlu olup olmadığı hususunda çelişki meydana geldiği için alınan iş bu raporlar hükme esas alınmamıştır.
Taraf ticari defterlerin “Mahkememizce delillere bizzat temas edilmesi gerektiğinden” taraf şirketlerin 2007-2008 ve 2009 tüm ticari defterlerini mahkememiz duruşma salonuna getirilerek inceleme yapılmasına, taraf defterlerinde tüplügaz bayilik sözleşmesi ve nakliye sözleşmesi kapsamında alacak ve borç durumunun değerlendirilmesine,Birleşen dosya kapsamında davacının davalı ile yaptığı tüplügaz bayilik sözleşmesinin ve nakliye sözleşmesinin feshinden kaynaklı, tüplügaz konusunda yeni bayilik sözleşmesi yapılmış ise bu tarihe kadar olan süre için tüplügaz bayilik sözleşmesinin ve nakliye sözleşmesi yönünden ayır ayrı kar mahrumiyeti hesabının yapılması, (kar mahrumiyeti hesabının sözleşmenin feshedildiğine ilişkin ihtarnamenin davalıya tebliğ tarihi olan 03/08/2009 tarihi baz alınarak ve davacının net karı dikkate alınarak hesaplama yapılmasına) ve davacının TTK m.122 uyarınca denkleştirme tazminatı talep edip edemeyeceği ve edebiliyorsa miktarı yönünden rapor düzenlenmesi için dosyanın bilirkişi heyetine tevdi edildiği bu kapsamda mali müşavir bilirkişiler, ..., ... ve sektör bilirkişisi ..., taşımacılık alanında uzman bilirkişi ...ve borçlar hukukunda uzman...'ten alınan 09/08/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle -birleşen dava yönünden yapılan değerlendirmede "Birleşen Dosya Davacısı ...Şti. tarafından ticari defterler ibraz edilmediği için inceleme yapılamadığı, mali bilgilerin dosyaya mevcut
bilirkişi raporları ve kurumlar vergisi beyannamelerinden alınarak değerlendirme yapıldığı, birleşen dosya kapsamında davacı ...Şti.'nin Tüplügaz bayilik sözleşmesi ve Nakliye sözleşmesinin feshinden kaynaklı, tüplügaz konusunda yeni bayilik sözleşmesi yapılmış ise bu tarihe kadar olan süre için tüplügaz bayilik sözleşmesinin ve nakliye sözleşmesi yönünden 03.08.2009 Sözleşme fesih tarihi baz alınarak, davacının net karına göre kar mahrumiyeti hesabının yapılması tevdii edildiği, ...Şti.'nin Kurumlar Vergisi beyannamelerine göre son 5 yıl Net Kar rakamları dikkate alınarak hesaplama yapılması nedeniyle sözleşmenin fesih edildiği 03.08.2009 tarihi ile sözleşme bitim tarihi olan 10.07.2013 tarihi
arasındaki 1437 Gün Kar kaybının Taraflar arasındaki sözleşmenin 25. Maddesine göre davacının uğradığı kar mahrumiyeti 1437 gün x 190,69 TL = 274.021,53 TL olarak hesaplandığı için birleşen dosya kapsamında davacının 274.021,53 TL'yi birleşen dosya davalısından talep edebileceği anlaşılmıştır.Birleşen dosya kapsamında davacının ... 11. Noterliği'nin ... tarihli ... yevmiye numaralı cevabi ihtarnamesinde iş bu zarar kalemi de talep edildiğinden 06/08/2009 tarihinde tebliğ edilmesi nedeniyle davalının 09/08/2009 tarihinde temerrüde düştüğü anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne, 1-Birleşen dosya davalısı tarafından 10/07/2008 tarihli Tüplügaz bayilik sözleşmesinin haksız feshedildiği anlaşılmakla birleşen dosya davalısından 274.021,53 TL kar kaybı mahrumiyeti 09/08/2009 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile birlikte alınarak birleşen dosya davacısına verilmesine karar vermek gerekmiştir.
Taraflar arasında imzalanan 01/11/2005 tarihli araç kullanım sözleşmesinde davalının araç sahibi olup kendisine emanet verilen tank dorse ve armatürleri hangi gerekçe ile olursa olsun davacının yazılı muvafakatı bulunmadan bir işlem tesis edemeyeceği ve yalnızca sözleşme konusu iş için ve şartlarda kullanılmak üzere kendisine teslim edildiğini kabul ettiği anlaşılmıştır. sözleşmenin 30/09/2008 tarihine kadar geçerli olacağı kabul edilmiştir. Ek protokoller ile..., ..., ..., ..., ... plakalı kamyonların sözleşmenin kapsamını oluşturduğu anlaşılmıştır.
Taraflar arasında imzalanan 01/12/2006 tarihli nakliye sözleşmesinde özetle tüp taşımaya ve muhafaza etmeye yarayan araçların davacının belirleyeceği güzergah doğrultusunda ilgili mahaller arasında taşınması ve dolu ve boş tüplerin nakliye hizmetinin yapılması işinden kaynaklandığı anlaşılmıştır. ...plakalı profil kasa tüp kamyonun ek protokol ile nakliyesine karar verilmiştir. Taraflar arasında tüplügaz bayilik sözleşmesi ile birlikte iş bu sözleşmelerinde haksız olarak feshine karar verildiği 09/08/2024 tarihli bilirkişi raporunda " Muhasebe kayıtlarına göre 1 yıllık nakliye gelirleri cirosu KDV hariç 684.261,26.-TL olup, % 45 kar marjına göre nakliye karı 307.917.57 TL'dir. 01.12.2006 tarihinde 1 yıllık olarak imzalanan ancak sözleşme hükümlerine göre feshedilmediği sürece 1 yıllık süreler halinde yenileneceği belirtilmiş; en son 01.01.2009 tarihinde 1 yıllığına yenilenmiş ancak Sözleşme süresinden 151 gün önce 03.08.2009 tarihinde feshedilmiştir.
Davacı yan anılan beyanında % 45 kar marjı olduğunu beyan etmiş olsa da bu oranın hangi kriterler esas alınarak hesaplandığı tarafımızca tespit edilememiştir. Bu oranın Sayın Mahkemece kabulü halinde, bu tutar (307.917,57/365 x 151 gün) 127.385,07 TL olarak hesaplanmıştır.
Ancak yerleşik yargı kararlarında da belirtildiği üzere, davacı yanın yeni bir nakliye sözleşmesi yapabilmek için gerekli olan makul süreye ilişkin dosya kapsamın bir bilgi yer almadığı gibi bu konu uzmanlık alanımız dışında kaldığından bu sürenin ve 127.385,07 TL'nin ödenmesi gerekip gerekmeyeceğinin takdiri Sayın Mahkeme'ye aittir. " yapılan değerlendirmede birleşen dosya kapsamında davacının ticari defter kayıtlarını ibraz etmemesi nedeniyle yalnızca muhasebe kayıtlarına göre zarar miktarının tespitinin mümkün olmayacağı anlaşılmakla davacının bu yönde zararını ispatlayamadığı anlaşılmakla nakliye sözleşmesinden kaynaklı kar kaybı mahrumiyeti talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.
Taraflar arasında yer alan sözleşme kapsamında birleşen dosya davalısının sözleşmenin haksız olarak feshedilmesi nedeniyle davalı şirkete teminat olarak verilen 3.000 doların iadesi talep edildiği; ancak ... A.Ş tarafından dava dosyasına ibraz edilen dilekçede " ...- ... Ltd.Şti." Nakliyeci Carisinde 2009 yılında kalan 5000 USD tutarında nakit teminat olduğu tespit edilmiştir." denildiğinden bu taleplerini 5.000 USD olarak düzelttiklerini beyan etmiş iseler de birleşen dosya kapsamında davacının dava dilekçesinde teminat olarak verdiği miktarın 3.000 dolar olduğu hususunu açıkladığı; asıl dava davacısı ve birleşen dava davalısının beyanı ile talebi 5.000 dolar olarak düzelttiğini beyan etmiş ise de iş bu teminat iadesi yönünden belirli olan miktarın düzeltilmesinin talep artırım dilekçesi kapsamında "belirsiz alacak" "olarak nitelendirilemeyeceği; davacı vekilinin 27/09/2023 tarihli celsede alınan beyanında "birleşen dosya kapsamında ... A.Ş. ile aramızda gerçekleşen nakliye sözleşmesine binaen beş adet araç için araç başına 1.500,00 USD teminat verilmiştir." ifadesi de dikkate alındığında 5.000 USD olarak düzeltilmesi talebi dikkate alınmayarak dava dilekçesinde yer alan 3.000 USD yönünden değerlendirme yapılması gerektiği anlaşılmıştır. Birleşen dosya kapsamında davalının 03/11/2023 tarihli yazı cevaplarında "Şirketin cari kayıtları incelendiğinde “...Ltd” Nakliyeci Carisinde 2009 yılından kalan 5000 USD tutarında nakit teminat olduğu tespit edilmiştir. Davacı vekili sözleşmenin haksız olarak feshedilmesi nedeniyle davalı şirkete teminat olarak verilen 3.000 doların iadesi talep etmiş ise de taraflar arasındaki sözleşmenin haksız feshedilmesine karar verildiği ancak kesinleşen bir ilam olmadığından teminat alacağının tahsili talep edemeyeceği anlaşılmakla talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.
Denkleştirme tazminatı yönünden yapılan değerlendirmede denkleştirme tazminatı, 6102 sayılı TTK'nun 122. maddesinde düzenlenmiş olup, kural olarak acentelik sözleşmelerinde uygulanmaktadır. Aynı Yasa'nın 122/5. maddesinde de denkleştirme isteminin, hakkaniyete aykırı düşmedikçe, tek satıcılık ile benzeri diğer tekel hakkı veren sürekli sözleşme ilişkilerinin sona ermesi halinde de uygulanacağı düzenlenmektedir. Taraflar arasındaki tüplügaz bayilik
Sözleşmesinin 5 yıl süreli olarak akdedilmiş olması, konusu ve içeriği itibarı ile hukuki niteliğinin acentelik sözleşmesi, tek satıcılık sözleşmesi veya benzeri tekel hakkı veren bir sözleşme niteliğinde olmaması, taraflar arasında salt bayilik ilişkisi bulunması ve münhasır bölge bayiliği şeklinde tesis edilmemesi nedeniyle anlaşılmakla Yargıtay 19. HD ...Esas ... Karar Sayılı ilamı ve Yargıtay 11. HD ...Esas ...Karar Sayılı ilamları) birleşen dosya davacısının denkleştirme tazminatına hak kazanamayacağından denkleştirme/portföy tazminatı talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Mahkememizin 2014/757 Esas sayılı dosyasında yapılan değerlendirme yönünden;
1-Davacının 10/07/2008 tarihli tüplügaz bayilik sözleşmesinin haklı feshedildiği tespiti yönünden talebinin REDDİNE,
2-Davacının kar mahrumiyeti ve cezai şart alacağı taleplerinin ayrı ayrı REDDİNE,
3-Entegre sipariş Sistemi sözleşmesi ve kullanım protokolü ve ekindeki emanet senedi ile davalıya teslim olunan her türlü emtianın iadesi taleplerinin REDDİNE,
4-Telefon kullanım haklarının resmi devir bedeli üzerinden davacı şirkete devredilmesi talebinin REDDİNE,
Mahkememizin birleşen ... 15. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas sayılı dosyasında yapılan değerlendirme yönünden;
Davanın KISMEN KABULÜNE,
1-Birleşen dosya davalısı tarafından 10/07/2008 tarihli Tüplügaz bayilik sözleşmesinin haksız feshedildiği anlaşılmakla birleşen dosya davalısından 274.021,53 TL kar kaybı mahrumiyeti 09/08/2009 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile birlikte alınarak birleşen dosya davacısına verilmesine,
2- Nakliye sözleşmesinden kaynaklı kar kaybı mahrumiyeti talebinin reddine,
3- 3.000 dolar teminat alacağının tahsili talebinin reddine,
4- Denkleştirme/Portföy tazminatı talebinin reddine,
Mahkememizin 2014/757 Esas sayılı dosyasında;
Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 2.370,90 TL karar harcının 469,30 TL harçtan mahsubu ile noksan kalan 1.901,60 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
Davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince red edilen miktar üzerinden hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
Taraflarca yatırılan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi halinde yatırana iadesine,
Mahkememizin birleşen ... 15. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin .. Esas sayılı dosyasında;
Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 18.718,41 TL maktu karar harcının, peşin yatırılan 796,10 TL harcın ve 8.988,30 TL tamamlama harcı mahsubu ile noksan kalan 8.934,01 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
Davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktarın üzerinden hesaplanan 43.843,44 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
Davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen miktarın üzerinden hesaplanan 43.843,44 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
Davacı tarafından yapılan toplam 18.052,00 TL yargılama giderinden davanın kabul ret miktar ve oranı göz önüne alınarak hesaplanan 8.496,80 TL yargılama gideri, 796,10 TL peşin harç, 8.988,30 TL tamamlama harcı, 15,60 TL başvurma harcı toplamı 18.296,80 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
Taraflarca yatırılan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi halinde yatırana iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı HMK'nun 341/1 vd. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine istinaf dilekçesi sunulmak ve istinaf başvurma ve karar harcı ile istinaf gider avansı yatırılmak suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesince incelenmesi için tarafların istinaf kanun yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 06/11/2024
KATİP ...
¸e-imzalıdır
HAKİM ...
¸e-imzalıdır