T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2014/889 Esas
KARAR NO : 2025/1007
DAVA : Menfi Tespit
DAVA TARİHİ : 27/05/2011
KARAR TARİHİ : 29/12/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA/Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; (Davacı ... yönünden asaleten; davacı şirket yetkilisi sıfatıyla) davacının yetkilisi olduğu firmanın yaşadığı ticari nakit sıkıntısı nedeniyle 30.01.2011 tarihinde davalılardan 53.750,00 usd dolar ödünç para aldığı; davalıların tefecilik saikiyle hareket ederek davacının fahiş faiz ödeme koşulunu kabul ederek 15.05.2011; 30.05.2011 ve 15.06.2011 keşide tarihli her biri 50.000,00 TL çeki şirket adına keşide ettiği; davalıların talebi üzerine hamil olarak kendi adını yazdığı ve cirolayarak elden teslim ettiği; çeklerin üzerinde davalıların ciro atmadığı; bankaya ibraz etmediğinden çeklerin üzerinde davalılarında ismi yer almadığından tüm davalılara karşı davanın açıldığı davalılar hakkında ... CBS... soruşturma no ile soruşturma dosyası başlatıldığı neticeten davanın kabulü ile davacının davalılardan borç olarak aldığı paranın piyasa şartlarına göre belirlenecek ticari faizi aşan ( yaklaşık 64.000,00 TL) miktarından sorumlu ve borçlu olmadığının tespitine, dava değeri üzerinden hesaplanan nispi vekalet ücretinin ve yargılama giderlerinin davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
SAVUNMA/Davalı ... ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın görevsiz ve yetkisiz mahkemede açıldığı; davalıların tefecilikle ilgilerinin bulunmadığını beyan ettiği anlaşılmıştır.
Davalı ... adına usule uygun dava dilekçesi ve ekleri tebliğ edildiği halde cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır.
DELİLLER VE GEREKÇE/
Dava, menfi tespit davasıdır.
Dava konusu uyuşmazlığın, davacının davalılara ne kadar borçlu olduğunun tespiti ile 64.000 TL borçlu olmadığının tespitine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Davanın ... 6. ATM ... esas sayılı dosyası üzerinden yargılamaya başlandığı; ilgili mahkemede yürütülen yargılamada davacılar vekiline 17.11.2011 tarihli duruşma ara kararında dava dilekçesinin açıklanması için süre verildiği; davacı vekili tarafından beyan dilekçesi sunulmadığı; 09.07.2012 tarihli duruşmada alınan beyanında özetle "müvekkilinin 53.750 dolar borçludur; geri kalan kısım için borçlu olmadığını" beyan ettiği anlaşılmıştır. 23.07.2012 tarihli beyan dilekçesinde özetle, davalılardan ödünç alınan karşılığı fazlasıyla ödenen meblağ olduğu; davacının davanın açılmasında borçlu olmadığının tespiti istendiği anlaşılmıştır. İlgili mahkemenin 26.12.2012 tarihli 5 nolu celsede yetkisizlik kararı verilmesi üzerine dosyanın İstanbul (kapatılan) 39. ATM ... Esas sayılı üzerinden yargılamaya devam olunduğu sonrasında mahkememize devredilen iş bu dosyada iş bu esas üzerinden yargılamaya devam olunduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizin ara kararı uyarınca taraflara ihtaratlı olarak ticari defterlerin ibrazına karar verildiği; 14.06.2022 tarihli tutanakta tarafların defter inceleme gününde defter ibrazında bulunmadığı anlaşılmıştır.
Mahkememizin 02/11/2022 tarihli duruşma ara kararı uyarınca "1-Dosyanın resen seçilecek icra emeklisi bir bilirkişiye tevdi ile takip dosyaları, davalı tarafın ödeme kabulleri ve davacı tarafından dosyaya sunulan ödeme belgeleri ve davacı vekilinin 30/09/2021 tarihli dilekçede dile getirdiği ödeme iddiaları değerlendirilmek suretiyle dava konusu çeklerden kaynaklanan borcun ödenip ödenmediği konusunda rapor alınmasına, icra dosyalarında eksik olması halinde bilirkişiye icra müdürlüğü nezdinde inceleme yapma yetkisi verilmesine, " karar verilmekle 05.06.2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle, "1) Dava konusu 30.05.2011 keşide tarihli 50.000.- TL tutarlı çekin huzurdaki davanın açılmasından sonra 32.500.-TL kısmının nakden, 17.500.- TL kısmının da çekle ... vekili Av. Handan Bakbak’a ödendiği belirlenmiştir. 2) Dava konusu çeklerden 15.06.2011 keşide tarihli 50.000.- TL tutarlı çek ile 30.05.2011 tarihli çekin ödenmesi için alınan 15.07.2011 keşide tarihli 17.500.-TL çekin ... vekili ... tarafından ... 22. İcra D.’nin ... E. dosyasından takibe konulmuş ise de İcra mahkemesi tarağından icranın geri bırakılmasına karar verilerek kesinleştiği, bu çeklerle ilgili bir ödeme kaydı bulunmadığı belirlenmiştir.
3) 15.05.2011 keşide tarihli 50.000,00 TL tutarlı çekin davalılardan ... tarafından ... 20. İcra Dairesinin ... E. sayılı dosyasından takibe konulduğu, bu dosyadaki alacağın 15.04.2014 tarihinde ...’ya, 21.02.2018 tarihinde de ...’e devir ve temlik edildiği, bu dosyadaki alacağa ilişkin olduğu öne sürülen ödemelerin takip konusu alacağa mahsuben ödendiğinin takdir ve değerlendirilmesi Sayın Mahkemenize ait olmak üzere söz konusu ödemeler TBK.m. 100 gereği öncelikle takip giderleri ve işlemiş faizlerden düşülerek yapılan hesaplama sonucu işbu raporun düzenlendiği 01.06.2013 tarihi itibarıyla bu dosyadaki alacağın 117.3429,36 TL olduğu elirlenmiştir.
4) Davalılardan ...’nun ise dava konusu edilen çeklerle ilgisi belirlenememiştir." yer aldığı anlaşılmıştır. İş bu raporda yer alan hesaplamalarda rapor tarihi baz alındığı, dava tarihi itibariyle hesaplama yapılmadığı anlaşılmakla iş bu rapor hükme esas alınmamıştır.
Mahkememizin 21/05/2025 tarihli duruşma ara kararı uyarınca "1-Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığı anlaşılmakla, dosyanın 3 kişilik nitelikli hesaplamalar uzmanı bilirkişiye tevdi ile ... 20. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyasında 15.05.2011; 30.05.2011 ve 15.06.2011 tarihli çekler yönünden davacı vekilinin 20/11/2013 ve davalı ... vekilinin 20/11/2013 tarihli beyan dilekçesi ve ekinde yer alan belgeler ile davacı vekilinin 30/09/2021 tarihli beyan dilekçesinde yer alan ...’a yapılan ödeme dekontları da dikkate alınarak her bir çek yönünden varsa davacı tarafından yapılan ödemeler açıklanmak suretiyle her bir çek yönünden davacının borçlu olmadığı miktarının tespiti hususunda rapor tanzim edilmesinin istenilmesine," karar verildiği ve 05/10/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle "
1. Davacının borcu olmadığını iddia ettiği 30.05.2011 keşide tarihli çek bedelinin tamamı dava açıldıktan sonra ödenerek davacıya çek aslı teslim edildiği için bu çek açısından davacının talebinin konusuz kaldığı,
2. Davacının borcunun olmadığını iddia ettiği 30.05.2011keşide tarihli çek için icra mahkemesinde açılan icra takibinin zamanaşımı sebebiyle iptali talep edildiğinden iptal tarihinden sonra yeni bir takip başlatılmadığından bu çek açısından da borcunun olmadığı,
3. Davacının borcunun olmadığını iddia ettiği 15.05.2011 keşide tarihli çek açısından ise yapılan ödemeler dikkate alındığında davacının borcunun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır." tespit edilmiştir.
Tüm dosya kapsamında yapılan değerlendirmede, davacı ...'in nakit ihtiyacı bulunduğundan davalılardan 53.7509,00 usd ödünç para aldığı; davalıların tefecilik saikiyle hareket ettiği ve fahiş faiz talebini kabul ettiği ve 15.05.2011 tarihli; 30.05.2011 tarihli ve 15.06.2011 tarihli üç adet 50.000,00 TL'şer ayrı ayrı 3 çeki şirket adına keşide ettiği ve davacı gerçek kişi yönünden hamil olarak yer aldığı, dava dilekçesinde davacının "borçlu olduğu gerçek bedeli ticari faiziyle ödemeye hazır olduğunu beyan ettiği anlaşılmıştır.
Davaya konu çekler incelendiğinde 15.05.2011; 30.05.2011 ve 15.06.2011 keşide tarihli her biri 50.000,00 TL bedelli çekin keşidecisinin ... Tic. A.Ş olduğu; lehtarının ... olduğu anlaşılmıştır.Davacı vekili dava dilekçesi neticei talep kısmında "müvekkilin davalılardan borç olarak aldığı paranın piyasa şartlarına göre belirlenecek ticari faizini aşan yaklaşık 64.000,00 TL'den borçlu ve sorumlu olmadığını" talep ettiği ve dava dosyası kapsamında her bir çek yönünden borçlu olunmaması talep edilen miktarın HKM m.31 kapsamında somutlaştırılarak açıklanmadığı anlaşılmıştır.
Dava dilekçesi ekinde yer alan kimlik fotokopisi ile el yazılı olarak "... isim ve imzalı" #53.750# usd tutarı 3 adet çek karşılığı ...'e verilmek üzere teslim aldım. İbaresinin bulunduğu anlaşılmıştır.Yetkisiz mahkemede, davacı vekilinin 09.07.2012 tarihli duruşmada alınan beyanında özetle "müvekkilinin 53.750 dolar borçludur; geri kalan kısım için borçlu olmadığını" beyan ettiği; 23.07.2012 tarihli beyan dilekçesinde özetle, davalılardan ödünç alınan karşılığı fazlasıyla ödenen meblağ olduğu; davacının davanın açılmasında borçlu olmadığının tespiti istendiği anlaşılmıştır.
Davalı ... vekili 20.11.2013 tarihli beyan dilekçesinde özetle, davacının davalının İran'daki inşaatlarından birinde giriş ve yönetim katına süsleme yapmak için anlaşma nedeniyle o dönem bazı sıkıntılarından bahisle ürün ve eser bedellerini peşin aldığı bu bedelin 150.000,00 TL olduğu; davacının taahhütlerini yerine getirmediğinden ödemenin geri istendiği, davacının nakit ödeme sıkıntısı olması nedeniyle 3 adet çeki keşide ederek davacıya verdiğini beyan ettiği; iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı kapsamında senedin taliline ilişkin iş bu beyanlar dikkate alınmayarak yargılamaya devam edilmiştir.
Davacı vekili dava dilekçesinde davacının nakit para ihtiyacı olması nedeniyle davalılardan 53.750 dolar aldığını ve karşılığında 15/05/2011- 30/05/2011- 15/06/2011 tarihli 50.000 TL bedelli senetlerin davacı şirket adına keşide edildiği; davacı gerçek kişinin ise kefil olarak imzaladığını beyan etmekle " davalılardan borç olarak aldığı paranın piyasa şartlarına göre belirlenecek ticari faizini aşan" kısmını açıklayamadığı; davanın 27/05/2011 tarihinde açıldığı iş bu tarihi itibariyle 30/05/2011- 15/06/2011 tarihli çekler yönünden başlatılan icra takipleri bulunmadığı anlaşılmıştır.
15.05.2011 keşide tarihli çek yönünden ... 20. İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı takip dosyasında davalı ... tarafından davacılar aleyhine takip başlatıldığı; davaya konu çek incelendiğinde 1. Cirantanın ..., 2. Cirantanın ... olduğu anlaşılmıştır.
15.06.2011 keşide tarihli çek yönünden ... 22. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyasında davalı ... tarafından davacı ... aleyhine takip başlatıldığı; davaya konu çek incelendiğinde 1. Cirantanın ..., 2. Cirantanın ... olduğu anlaşılmıştır. (2. Ciranta yönünden davalı vekilinin 03/07/2024 tarihli duruşmada alınan beyanında "Davalı ... vekilinden soruldu: davacı ... seramik sanatçısıdır, müvekkilimin iş yerinde duvara seramik eser yapmak amacıyla önden hizmetinin bedelinin tamamını almıştır, ancak hizmeti ifa etmediği gibi parayı da nakten iade etmemiş bunun yerine üç adet çek keşide etmiştir, müvekkilim yunanistan'da o dönemde gıda ithalatı yaptığı için bu çekleri güvence bedeli olarak firmaya vermiştir, ancak ithalat şirketleri ciro kabul etmediği için sunduğumuz çeklerde müvekkilimin cirosu yoktur, sonrasında çeklerin bedelleri ithalat firmalarına ödenmiştir, çekler alınmıştır, çekler takibe konulurken icra müdürlüğünün yanlış yönlendirmesi ile stajyer tarafından çek cirolanmıştır, o dönemde resmi stajyerimizin olan ... tecrübesizlikle bu çekleri cirolamıştır, bu nedenle ciroda yer almaktadır, soruşturma dosyasının doğru numarasını bildireceğiz, ayrıca icra takip dosyasından da anlaşılacağı üzere müvekkilim o dönemdeki ortakları ile birlikte ...'den alacaklıdır, bilirkişi raporundaki tespit de alacağımız doğrulamaktadır, davanın reddine karar verilmesini talep ederiz dedi." anlaşılmıştır.)
Davaya konu çeklere ilişkin dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgeler incelendiğinde 30.05.2011 keşide tarihli çek yönünden davalı vekilinin el yazılı imzalı "görüşme tutanağı" başlıklı el yazılı ve imzalı metinde iş bu çekin 50.000,00 TL bedeline mahsuben 5.000,00 TL şirketin personelinden 02.06.2011 tarihinde alındığı beyan edildiği anlaşılmıştır. 09.06.2011 tarihli beyan dilekçesinde de özetle iş bu çek yönünden 02.06.2011 tarihinde 5.000,00 TL nakden; kalan tutarın 27.500,00 TL nakden ve 17.500,00 TL tutarı 15.04.2011 tarihi paraflanarak 15.07.2011 olarak düzeltilen ... nolu çeki elden teslim aldım. 30.05.2011 tarihli ... seri nolu 50.000,00 TL bedelli çeki elden ...'a iade ettim ibaresinin yer aldığı anlaşılmıştır.
Davacı vekilinin 20.11.2013 tarihli beyan dilekçesinde özetle, 30.05.2011 keşide tarihli çekin bedelinin ödenmesi nedeniyle çek aslını teslim aldığını beyan ettiği; 15.06.2011 keşide tarihli çek yönünden ise 50.000,00 TL bedelli çeke mahsuben davalılara elden ödeme yapıldığını ancak belge almadığını beyan ettiği,15.05.2011 keşide tarihli çek yönünden ... 20. İcra Müdürlüğü'nün... esas sayılı dosyasında takip başlatıldığı; haciz esnasında alacaklı vekiline elden 5.000,00 TL ödeme yapıldığı; 06.12.2012- 18.12.2012- 25.01.2013- 14.02.2013 tarihlerinde ayrı ayrı 5.000,00 TL ödeme yapıldığına dair bilgi ve belgelerin sunulduğu anlaşılmıştır. Davacı vekilinin 30.09.2021 tarihli beyan dilekçesinde ise iş bu dosya yönünden davacının taşınmaz satışına ilişkin ... 10. İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı dosyasında icra dosyasının ... tarafından ...'ya temlik edildiği ve davacı tarafından haricen ödeme yapıldığını beyan ettiği anlaşılmıştır.
Davacılar vekili beyan dilekçesinde her ne kadar davalıların adi ortak gibi hareket ettiğinden bahisle davacı tarafından 3 çekin davalılara verildiğini iddia etmiş ise de davalılar arasında adi ortalığa ilişkin bilgi ve belge bulunmadığı, dosya kapsamında davalı ... yönünden davaya konu çeklerde yer almadığı; takipler kapsamında da "alacaklı" olarak bulunmadığı anlaşılmakla davacıların iş bu davalıya davaya konu çekler yönünden elden ödeme yaptığı iddiasını da ispatlayamadığından iş bu davalı yönünden dava dilekçesi kapsamında talepte bulunmayacağı anlaşılmakla davanın iş bu davalı yönünden reddi gerektiği anlaşılmıştır.
Davacılar vekili çeklerin veriliş amacının alınan ödünç paraya karşılık düzenlendiği ve davalıların tefecilik yapması nedeniyle iş bu çekleri keşide etmek zorunda kaldığını iddia ettiği; 53.750 dolar borcun davacılar tarafından kabul edildiği iş bu davaya konu çeklerin dava dilekçesi ekinde yer alan el yazılı belge ile 53.750 dolar karşılığında verildiği anlaşılmıştır. Davacılar vekilinin 20.11.2013 tarihli beyan dilekçesinde özetle, 30.05.2011 keşide tarihli çekin bedelinin ödenmesi nedeniyle çek aslını teslim aldığını beyan ettiği bu durumda fazlaya ilişkin ödenen ticari faizin ne olduğu hususunun açıklanamadığı anlaşılmıştır. 15.06.2011 keşide tarihli çek yönünden ise 50.000,00 TL bedelli çeke mahsuben davalılara elden ödeme yapıldığını ancak belge almadığını bu nedenle iş bu çek yönünden borçlu olmadığını yazılı ve kesin deliller ile ispatlayamadığı anlaşılmıştır.15.05.2011 keşide tarihli çek yönünden ... 20. İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı dosyasında takip başlatıldığı; haciz esnasında alacaklı vekiline elden 5.000,00 TL ödeme yapıldığı; 06.12.2012- 18.12.2012- 25.01.2013- 14.02.2013 tarihlerinde ayrı ayrı 5.000,00 TL ödeme yapıldığına dair bilgi ve belgelerin sunulduğu anlaşılmıştır. Davacı vekilinin 30.09.2021 tarihli beyan dilekçesinde ise iş bu dosya yönünden davacının taşınmaz satışına ilişkin ... 10. İcra Müdürlüğü'nün... esas sayılı dosyasında icra dosyasının ... tarafından ...'ya temlik edildiği ve davacı tarafından haricen ödeme yapıldığını iş bu çek yönünden borçlu olmadığını yazılı ve kesin deliller ile ispatlayamadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle dosya kapsamında alınan 05/10/2025 tarihli bilirkişi raporunda yer alan hatalı tespitler hükme esas alınmamıştır.
YHGK ...Esas ... Karar sayılı ilamında "5. Fakat, menfi tespit davasını açan davacı borçlu, davalının varlığını iddia ettiği hukuki ilişkinin hiç doğmadığını iddia etmeyip bilakis bu ilişkinin doğduğunu bildirerek başka bir nedenle hukuki ilişkinin geçersiz olduğunu veya son bulduğunu ileri sürmekte ise bu iddiayı ispat yükü davacıya düşer. Örneğin; alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü davacı borçludadır. Bunun gibi menfi tespit davasında davacının, davalının iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürmesi hâlinde de ispat yükünün davacı üzerinde olduğu açıktır. " ilkesi dikkate alındığında davaya konu çeklere ilişkin davalılar ... ve ... yönünden tefecilik nedeniyle fahiş faiz talep ettiğini hususunu ispatlayamadığı anlaşılmıştır.
Davacının davalıların tefecilik ile uğraştığı iddiası yönünden yapılan incelemede, davaya konu çeklere ilişkin davacılar vekili tarafından yapılan şikayet üzerine başlatılan ... CBS ... soruşturma nolu dosyasında yetkisizlik kararı verilerek dosyanın ... CBS gönderilmesine karar verildiği; ... CBS ... soruşturma nolu dosyada kyok kararı verildiği; karara itiraz edilmesi üzerine kyok kararının kaldırılmasına karar verildiği;.... CBS... Soruşturma numaralı dosyada yürütülen soruşturma sonucunda davalılar yönünden tefecilik suçundan kyok kararı verildiği ve kararın kesinleştiği anlaşılmıştır. Davacıların davaya konu kambiyo senetlerinin tefecilik yapılmak suretiyle davalılara verildiğini kanıtlaması gerektiği, ispat yükü davacı tarafa olup davalılarca bu iddianın inkar edildiği anlaşılmakla ( süresinde yasal cevap dilekçelerinin vermeyen davalı ve diğer davalılar yönünden cevap dilekçesinde açıklandığı üzere) davalılar hakkında verilen ve kesinleşen kyok kararı da dikkate alındığında Yargıtay 11. HD ...Esas ...Karar sayılı ilamı da dikkate alındığında davacıların davasını ispat edemediği anlaşılmakla iş bu davalılar yönünden de ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 615,40 TL karar harcının peşin yatırılan 950,40 TL harçtan mahsubu ile bakiye 335,00 TL'nin davacılara iadesine,
3-Davalı ... lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacılardan tahsili ile davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Gider avansının kalan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran taraflara iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı HMK'nun 341/1 vd. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine istinaf dilekçesi sunulmak ve istinaf başvurma ve karar harcı ile istinaf gider avansı yatırılmak suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesince incelenmesi için tarafların istinaf kanun yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı.29/12/2025
Katip ... Hakim ...
¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır