T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2016/1064
KARAR NO: 2023/847
DAVA: MENFİ TESPİT
DAVA TARİHİ: 31/10/2016
KARAR TARİHİ: 28/12/2023
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı ... Şti.tarafından, davalı ... Tic. A.ş. arasında 26.02.2016 tarihli "... “ sözleşmesi akdedilmiş olduğunu, söz konusu sözleşme ile müvekkili davacı şirketin ...'nin elektrik tesisat işlerinde teklif birim fiyatlı isçilik hizmeti vermeyi üstlenmiş olduğunu, söz konusu işin teklif işçilik birim fiyatına esas olan tüm keşiflerin, projelerin, iş programlarının davalı şirket tarafından yapılmış olduğunu, taraflar arasında akdedilen teklif birim fiyatlı işçilik sözleşmesinde teklife esas olan işçilik yapılacak imalatlara ilişkin keşif özetlerinin dayalı şirket tarafından düzenlenmiş, işçilik hizmetine esas keşif miktarlarının kendileri tarafından belirlenmiş olduğunu, malzeme temini, nakliyesi vs. işlemleri dahil olmak üzere yapılacak elektrik işlerine ilişkin işçilik hizmeti dışındaki tüm işlemlerin davalı şirket tarafından üstlenilmiş olduğunu, bu kapsamda davacı müvekkili şirketin sözleşmesel olarak davalı şirketin sunduğu imalat miktarlarının yapımına yönelik olarak yalnızca elektrik işlerinde işçilik hizmeti vermeyi taahhüt etmiş olduğunu, taraflar arasında akdedilen sözleşmeye göre hakedişin sunulması ve hak.ediş bedellerinin ödenmesi konusunda bu şekilde mutabık kalınmakla birlikte davalı şirket tarafından davacı şirkete 325.676,12- TL tutarında avans verilmiş olduğunu ve davacı şirket tarafından davalı şirkete sözleşme kapsamında yapacağı işlerin teminatı olmak üzere; ...Bankası ... Şubesi'nin 75.676,12-TL bedelli, ... hesap nolu, ... çek numaralı çeki, 31.05.2016 düzenleme tarihli, 31.07.2016 ödeme tarihli, 100.000,00-TL bedelli bir adet senet, 05.08.2016 düzenleme tarihli, 25.10.2016 ödeme tarihli, 150.000,00-TL bedelli bir adet senet, teminat çeki ve Teminat senetleri olarak teslim edilmiş olduğunu, gerçekleştirdiklerin işlerin ve bu kapsamdaki hakedişin davalı şirketten avans olarak aldığı 325.676,12-TL' dan fazla olduğunu, yapılacak incelemede herhangi bir borcunun olmadığının somut olarak ortaya çıkacağını, her ne kadar taraflar arasında akdedilen sözleşmede elektrik işlerinin 29.10.2016 tarihinde bitirilmesi öngörülmüş ise de davacı şirketin inisiyatifi dışında davalı şirketten kaynaklı nedenlerden dolayı fiili olarak sözleşme süresi sona ermiş olmasına rağmen elektrik işlerinin bir kısmının yapılabilmiş bir kısmının tamamlanamamış olduğunu, davacı şirketten işin yapımı için gereken sayının 2-3 katı kadar işçinin hazır edilmesi istenmesine rağmen davacı şirkete iş verilmediğini, ana inşaatın betonarme vb. işlerinin davalı şirket tarafından tamamlanmamasından kaynaklı olarak davacı şirkete iş teslimi yapılmaması, yapılan işlerin karşılığı olan hakedişlerin sözleşmenin başlangıcından bu yana ödenmemiş olması nedenleriyle taraflar arasında akdedilen sözleşmenin süresinin uzatımının imkansız hale geldiğini, bu nedenlerle Sonuç olarak taraflar arasında işin davalı şirketten kaynaklı olarak gecikmesine ilişkin ihtilaf doğduğunu, sözleşme konusuna istinaden başkaca ihtilaflar doğmasının da kuvvetle muhtemel olduğunu, ayrıca davalı şirket tarafından gönderilen ihtarnamelerden anlaşıldığı üzere davalı şirket tarafından davacı şirketin işbu davaya konu teminat çeki ve teminat senetlerinin İcra takibine konu edileceği yönünde ihtarda bulunulmuş olduğunu, davalı şirket tarafından işbu davaya konu herhangi bir borca karşılık gelmeyen teminat çeki ve teminat senetlerinin İcra takibine konu edilmesinin ve müvekkili davacı şirketin haciz tehdidi altında kalması ihtimaline binaen işbu davayı ikame etme zorunluluğunun hasıl olmuş olduğunu, Söz konusu çek ve senetlerin davalı şirkete ve üçüncü kişilere ödenmemesi için ihtiyati tedbir karan verilmesine, anılan çekin ve senetlerin teminat çeki ve teminat senetleri olması ve herhangi bir alacağa karşılık gelmemesi nedeniyle bedelsiz olduğunun tespiti ile davacı şirkete iadelerine, bunun mümkün olmaması halinde de anılan çek ve senet bedellerinin ödeme tarihinden itibaren ticari işlerde uygulanan en yüksek faiz oranı üzerinden işleyecek faizi ile davalı şirketten tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesi talep edilmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde,“ Sözleşme Sona Erme Tarihi ve İş Bitirme Tarihi Hususunda; müvekkili Davalı Firma ile davacı firma arasında 26.02.2016 tarihinde "... Tesisat İşleri Sözleşmesi" akdedilmiş olduğunu, bu hususta taraflar arasında bir ihtilaf bulunmadığını, davalı vekili davacı vekilinin dava dilekçesinde "Teklif birim fiyatlı sözleşme kapsamında verilecek işçilik hizmetinin 29.10.2016 tarihinde sona ermesi öngörülmüş olup sözleşmenin sona erme tarihi 29.10.2016 olarak düzenlenmiştir.” şeklinde beyanda bulunduğunu, davacı vekilinin sözleşmenin sona erme tarihinin 29.10.2016 olduğu iddiasında olduğunu, Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin ilgili maddesinde sözleşmenin sona erme tarihi şeklinde bir tarihin belirlenmediğini, aksine işin bütününün bitirilme tarihinin düzenlediğini. İlgili Maddelerin aşağıda sunulduğu gibi olduğunu, Sözleşmenin 3. Maddesinde Tanımlar ve Yorumlar düzenlenmiş olduğunu, "Tanımlar: Aşağıdaki kelimeler ve deyimler (burada tanımlanacak olan) Sözleşme de metnin içeriği başka bir anlamı gerektirmedikçe, karşılarında yazılı anlamlara gelecektir." "Bitirme Süresi: İşlerin veya herhangi bir Bölümü'nün veya Kısmının gerçekleştirilip tamamlanması ve Bitirme testlerinden geçirilerek Geçici Kabule hazır hale getirilmesi için Sözleşmede belirtilen ya da Madde 7'ye göre uzatılan ve Yer Teslimi veya işe başlama Talimatının tebliğ tarihinden hesaplanan süredir. "Bitirme Tarihi: İşlerin veya herhangi bir bölümünün veya kısmının gerçekleştirilip tamamlanması ve bitirme testlerinden geçirilerek Geçici Kabule hazır hale getirilmesi için Sözleşmede belirtilen veya Yer Teslimi Tutanağı / İşe Başlama Talimatı tarihine bitirme süresi eklenerek bulunan ya da Madde 7'ye göre uzatılan tarihtir. Sözleşmenin 7. Maddesinde İsin Süresi nin düzenlendiğini; 7. 1. İşin Süresi (Bitirme Süresi) Sözleşmenin taraflarca imzalandığı tarihten başlayarak 246 (İkiyüzkırkaltı) takvim günüdür ve her halükarda en geç 29.10.2016dır. her iki madde de düzenlenen tanımlar, yorumlar ve madde içeriğinin Sözleşme Sona Erme Tarihinin Değil İşin Bitirilme Tarihinin belirlendiğini açıkça ortaya koymakta olduğunu, bu nedenle davacı vekilinin Sözleşme sona erme tarihi olarak belirttiği tarihte İşi Bitirmedensözleşmenin sona erdiği varsayımına dayanarak işi bırakmasının kanuna ve sözleşmeye aykırılık teşkil ettiğini, Sözleşmenin 7. Maddesinin devamında; İşin süresinin hangi koşullarda uzatılacağının açıkça belirlenmiş olduğunu, Davacının söz konusu koşulların ortaya çıkışından itibaren 10 günlük süre içinde olayın ayrıntılarını ve sonuçlarını ve iş süresinin ne kadar uzatılması gerektiğini bir yazı ile İşverene bildirmesi gerektiğini, İşverenin de bu talebi değerlendirerek davacıya ek süre verebileceğinin hükme bağlanmış olduğunu, Taraflarca Gönderilen İhtarnameler Ve Kapsamları Hususunda; Müvekkili davalı firma tarafından, ... 32. Noterliğinin ...tarih ve ... Yevmiye numaralı ihtarnamesi ile; "10 gün içerisinde tarafınızca gerekli olan 60 adet personel sayısına ulaşılmaması ve iş programına uygun şekilde işe devam edilmemesi durumunda, Sözleşmenin 36. ve ilgili diğer Maddelerine istinaden hukuki haklarımızı kullanacağımızı, işin bazı bölümlerini uhdenizden alarak başka taşeron ve ilave ekiplere verileceği" nin ihtar edilmiş ve Davacı firmaya 15.08.2016 tarihinde tebliğ edilmiş olduğunu, Davacı vekilinin ... 1. Noterliğinden ...Tarih ve .... yevmiye numaralı cevabi ihtarnameyi müvekkili davalı firmaya göndermiş olduğunu, Davacı tarafından Gönderilen ihtarnamede; - İş İçin gerekli olan personel sayısının azaltılacağını, -Sözleşme kapsamında üstlenilen işlerin 29.10.2016 tarihinde sonlanacağı. şirket personelinin şantiye sahasından çekileceği, anılan tarihten sonra sözleşmenin yenilenmeyeceğini, -Keyfi talepler nedeniyle işbu tarihe dek uğradığı ve işbu tarihten sonra uğraması muhtemel zararlara ilişkin olarak dava ve talep haklarını saklı tuttuğunu, bildirmiş olduğunu, Söz konusu ihtarname içeriğinde keyfi talepleri sonucunda personel sayılarının arttırıldığını ve bu nedenle zarara uğradıklarını da iddia ettiklerini ve bir takım hesaplamalar yapma yoluna gittiklerini, Cevabi ihtarnamenin müvekkili davalı firmaya tebliğ edilmesi sonrasında, Davacı firmanın mesnetsiz iddiaları ve işi bitirmeden işyerini terk edeceğini ihtar etmesi sonrasında ... 32. Noterliğinin ... Tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin Müvekkili davalı firma tarafından hazırlanarak Davacı firmaya gönderilmiş olduğunu, Davalı tarafından Gönderilen ihtarnamede; -Sözleşmenin 8. Maddesi İş Programı ve ilerleme Hızı, -Sözleşmenin 4. Maddesi Sabit Fiyat -Sözleşmenin 11. Maddesi İşyeri/İnşaat Sahası hakkında Bilgi -Sözleşmenin 7. Maddesi İşin Süresi -Sözleşmenin 36. Maddesi Yüklenicinin Yükümlülüklerini Yerine Getirmemesi, Sonuçları ve Feshi Maddelerinin açıkça Davacı firmaya hatırlatılmak zorunda kalınmış olduğunu, -Sözleşmenin 36. Maddesinde Yüklenicinin Yükümlülüklerini Yerine Getirmemesi, Sonuçları ve Fesih Maddesinin düzenlenmiş olduğunu, 36.1.1 Yüklenici; a) Sözleşmeden vazgeçerse, d) işyerinde yeterli sayıda işçi ve/veya iş makinesi ve ekipman bulundurmazsa, j)İşveren‘in sözleşme kapsamında vereceği talimatları yerine getirmezse, k)İşleri iş programına göre yürütemediği, verilen hedeflerin tutturulmadıklarının görülmesi veya tutturulmayacaklarının anlaşılması üzerine kendisine yapılan sözlü ve yazılı uyanlara ve taleplere uymadığında ve neticede İşleri Sözleşmesine uygun yürütmeyeceğinin ortaya çıkması İşveren’ in kendisine yapacağı yazılı ihtarı takip eden 10 (on) gün içerisinde ihtarname gereklerini yerine getirmezse, l) İşleri Sözleşme hükümlerine uygun olarak yürütmez veya sözleşmede belirtilen yükümlülüklerini kısmen veya tamamen yerine getirmez ise; İşveren tarafınca sözleşmenin feshi ile ilgili yukarıda belirtilen fesih sebeplerinin oluştuğu, Söz konusu madde uyarınca sözleşmenin tarafımızca feshi ve iş süresinin bitiminde tarafınızca işe devam edilmeme ve sözleşmenin gereklerini yerine getirmemeye devamınız halinde; sözleşmeden doğan haklarımız kullanılarak; Sözleşmede düzenlendiği şekilde; Müvekkil firmamız sözleşmeyi fesih edecek, Tüm zararlarımızı talep edecek, İşi 3. Kişilere yaptırılarak bedellerini tarafınızdan yahut Kat'i ve Avans Teminat mektupları da dahil olmak üzere Yüklenicinin kendisinde bulunan tüm teminatlarından tahsil edecek ve/veya kanunlar nezdinde tüm haklarını kullanacaktır. Yüklenicinin yukarıda belirtilen davranışları sonucu Sözleşmenin İşveren tarafından fesih edilmesi halinde, Yüklenicinin kesin teminatı ve varsa nakit teminatı İşverence ceza-i şart olarak gelir kaydedilecek ve varsa tahakkuk etmiş alacaklarınız cezai şart olarak ödenmeyecektir." şeklinde ihtarname içeriği düzenlenmiş ve ilgili İhtarnamenin sonuç ve istek kısmında; "Yukarıda belirtilen hususlar ışığında; tarafınıza yapmış olduğumuz ihtara uymadığınız halde İyiniyetli olarak şu ana kadar oluşmuş olan fesih hakkımızı ve sözleşmeden doğan tüm haklarımızı saklı tuttuğumuzu, işbu ihtarın tarafınıza tebliğ edildiğinden itibaren 3 işgünü içerisinde 60 mavi yaka personel sayısına çıkmanızı, söz konusu sayıya çıkmadığınız, aksine sayıyı düşürmeniz durumunda sözleşme süresinin bitimi beklenmeden sözleşmenizin haklı nedenle fesih hakkımızı kutlanacağımızı ve sözleşmede belirlenen tüm ceza-İ şartlan ve sözleşmenin feshinden oluşacak tüm zararları öncelikle Kati, Avans ve Nakdi ve diğer Teminatlarınızdan tahsil edeceğimizi yetmediği durumda tüm hukuki haklarımızı saklı tuttuğumuzu, Sözleşme süresi bitiminde işyerini terk etmeniz ve sözleşme gereklerini yerine getirmekten imtina etmeniz halinde sözleşmede belirlenen tüm ceza-İ şartları ve sözleşmenin feshinden oluşacak " tüm zararları öncelikle Kati, Avans, nakdi ve diğer Teminatlarınızdan tahsil edeceğimizi yetmediği durumda tüm hukuki haklarımızı saklı tuttuğumuzu, Sözleşme fesih tarihine kadar yapılmış tüm işlerdeki hata, gizli kusur, noksan ve ayıplarla ile ilgili hukuki haklarımızı da saklı tuttuğumuz" davacı tarafa ihtar edilmiş olduğunu, Davacı tarafın ... ı. Noterliğinin ... Tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile tüm uyarıları ve İyiniyetli yaklaşımlarına rağmen eski tarihli ihtarnamelerinde belirttikleri şekilde 29.10.2016 tarihinde sözleşmenin uzatılmayacağının iki ay önceden bildirilmiş olması sebebiyle tarafımızın basiretli bir tacir olarak hareket etmesini ve gerekli hazırlıkları yapmalarını ihtar ettiğini, Müvekkili davalı firmanın, ... 32. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile ... 1. Noterliğinin ... Tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesine cevaplarını ve sonuçlarını karşı tarafa tebliğ etmiş olduğunu, İşbu ihtarın Sonuç ve İstek kısmında; "Yukarıda belirtilen hususlar ışığında; tarafınıza yapmış olduğumuz ihtara uymadığınız halde iyiniyetli olarak şu ana kadar oluşmuş olan fesih hakkımızı ve sözleşmeden doğan tüm haklarımızı saklı tuttuklarını, Sözleşme süresi bitiminde işyerini terk etmeniz ve sözleşme gereklerini yerine getirmekten imtina etmeniz halinde sözleşmede belirlenen tüm ceza-i şartlan ve sözleşmenin feshinden oluşacak tüm zararları öncelikle Kati, Avans, nakdi ve diğer Teminatlarınızdan tahsil edeceğimizi yetmediği durumda tüm hukuki haklarımızı saklı tuttuğumuzu, Sözleşme fesih tarihine kadar yapılmış tüm işlerdeki hata, gizli kusur, noksan ve ayıplarla ile ilgili hukuki haklarımızı da saklı tuttuğumuz" davacı tarafa ihtar edilmiş olduğunu, Müvekkil davalı Firmanın, davacı tarafın işe devamı için fesih hakkını kullanmamasına rağmen, Davacı tarafın ... 1. Noterliğinin ... Tarih ve ... yevmiye numaralı ihtar İle de aynı hususları tekrar etmeye devam ettiğini, Müvekkili davalı firma tarafından ... 32. Noterliğinin ... Tarih ve...yevmiye numaralı ihtarnamesi karşı tarafa tebliğ edilmiştir.Söz konusu ihtarname içeriğinde; "Tarafımızca gönderilen ihtarname içeriğinin tarafımızca kabulü mümkün değildir. Tarafımıza sözleşme gereklerini yerine getirmenizi ve sözleşme konusu işlerin bütününü bitirmeniz gerektiğini ihtar etmemize rağmen, ısrarla gerçekle bağdaşmayan. sözleşmeyi dışlayan bir tutum ile tarafımıza cevaplar vermeye devam ettiğiniz açıkça ortadadır. Gelinen noktada, Sözleşmenin herhangi bir maddesine ve genel inşaat hukukuna uygun olmayan şekilde tarafınızca sözleşmenin fesih edileceği ve işe devam edilmeyeceği açıktır. Bu nedenle işbu cevabi ihtar içeriğinde. bahsetmiş olduğunuz gerçeğe aykırı hususlara tekrar değinme gereğini duymamaktayız. 29.10.2016 Tarihinde sözleşmeyi sonlandıracağınız ve şantiyeyi terk edeceğiniz beyanınıza uygun olarak terk ettiğiniz tarih itibariyle yapmış olduğunuz imalatların tespiti taraflarca yapılacaktır. Tespit sonrasında sözleşme ile ilgili kalan işler 3. Kişilere yaptırılacak olup, haksız sözleşmeyi fesih etmeniz nedeniyle, sözleşmede belirlenen tüm ceza-i şartlan ve sözleşmenin feshinden oluşacak tüm zararları öncelikle Kati. Avans, nakdi ve diğer Teminatlarınızdan tahsil edeceğimizi yetmediği durumda tüm hukuki haklarımızı saklı tuttuğumuzu, Sözleşme fesih tarihine kadar yapılmış tüm işlerdeki hata, gizli kusur, noksan ve ayıplarla ile ilgili hukuki haklarımızı da saklı tuttuğumuz, davacı tarafa ihtar edilmiş olduğunu, HAKEDİŞ RAPORLARI HUSUSUNDA; Davacı tarafın dava dilekçesinde Sözleşmenin 23.1. maddesine atıfta bulunduğunu, Hakedişlerin her ayın 1 inden ilgili ayın sonuna kadar yapılması hususunda mutabık kalındığından bahsettiğini, davalı şirket tarafından müvekkili davacı şirkete iş bugüne değin herhangi bir hak ediş ödemesi yapılmadığını iddia ettiğini. Aynı vekilin ... 1. Noterliği’ nin ... Tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinde Yapılan Hakedişler başlığı altında hak edişlerin bilgilerini verdiğini, Hakediş usulünde öncelikle Yüklenicinin usulüne uygun şekilde imzalı olarak hak edişleri İşverene teslimi gerektiğini, usulüne uygun süresinde hazırlanmayan ve imzası eksik hakedişlerin İşverence onaylanmasının beklenemeyeceğini, İşveren onayı sonrasında faturanın da yine Davacı tarafça kesilmesi gerektiğini, ... Tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamenin 2. Maddesinde Davacı firmaya yapılan tüm ödemelerin bilgisi açıkça paylaşılmış iken davacı vekilinin bugüne değin herhangi bir hak ediş ödemesi yapılmamıştır iddiasının neyi amaçlanarak yazıldığının anlaşılamamış olduğunu, -1 Numaralı Hakedişin 26.02.2016 - 30.04.2016 tarihlerinde yapılan imalatlar ile ilgili olarak 26.05.2016 tarihinde davacı tarafça düzenlenerek taraflarına e-mail olarak imzasız sunulmuş olduğunu. 02.06.2016 tarihinde taraflarınca onaylamış olmasına rağmen söz konusu hak. ediş ile ilgili ... numaralı faturanın 04.08.2016 tarihinde e-fatura portalından gönderilmiş olduğunu, -2 Numaralı Hakedişin 01.05.2016 - 30.05.2016 tarihlerinde yapılan imalatlar ile ilgili olarak 30.05.2016 tarihinde davacı tarafça düzenlenerek taraflarına e-mail olarak imzasız sunulmuş olduğunu, 22.07.2016 tarihinde taraflarınca onaylamış olmalarına rağmen söz konusu hakediş ile ilgili ... numaralı faturanın 04.08.2016 tarihinde e-fatura portalından gönderilmiş olduğunu,-3 Numaralı Hakedişin01.06.2016 - 30.06.2016 tarihlerinde yapılan imalatlar ile ilgili olarak 30.06.2016 tarihinde davacı tarafça düzenlenerek taraflarına e-mail olarak imzasız sunulduğunu, 22.07.2016 tarihinde taraflarınca onaylanmış olmasına rağmen söz konusu hak ediş ile ilgili ... numaralı faturanın 04.08.2016 tarihinde e-fatura portalından gönderilmiş olduğunu. Cari hesap hareketlerine bakıldığında davacı tarafa müvekkili davalı tarafından 21.03.2016 tarihi ile faturaların kesildiği 04.08.2016 tarihine kadar 140.980,42 TL ödeme yapılmış olduğunu, -4 Numaralı Hakedişin 01.07.2016 - 30.08.2016 tarihlerinde yapılan imalatlar ile ilgili olarak 31.08.2016 tarihinde davacı tarafça düzenlenerek taraflarına e-mail olarak imzasız sunulmuş olduğunu, 05.10.2016 tarihinde taraflarınca onaylanmış olmasına rağmen söz konusu hak ediş ile ilgili ... numaralı faturanın 03.11.2016 tarihinde e-fatura portalından gönderilmiş olduğunu, -5 Numaralı Hakedişin 01.09.2016 - 30.09.2016 tarihinde yapılan imalatlar ile ilgili olarak 20.10.2016 tarihinde davacı tarafça düzenlenerek taraflarına e-mail olarak imzasız sunulmuş olduğunu, 03.1 1.2016 tarihinde taraflarınca onaylanmış olmasına rağmen söz konusu hak ediş ile ilgili faturanın 15.11.2016 tarihinde yanlış kesilerek gönderilmiş olduğunu, taraflarınca 22.11.2016 tarihinde iade edilmiş olduğunu, hak ediş ile ilgili kesilmesi gereken faturanın halen doğru şekilde kesilerek taraflarına gönderilmemiş olduğunu, ... 32. Noterliğinin ... Tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile taraflarınca onaylanan hakediş kapaklarının imzalanması ve faturaların kesilerek taraflarına teslim edilmesinin ihtar edilmiş olduğunu. ô-Numaralı Tasfiye Hakedişinin 01.10.2016 - 29.10.2016 tarihlerinde yapılan imalatlar ile ilgili olarak 23.11.2016 tarihinde davacı tarafça düzenlenerek taraflarına e-mail olarak imzasız sunulmuş olduğunu, 23.12.2016 tarihinde taraflarınca onaylanmış olduğunu söz konusu hak ediş ile ilgili faturanın halen kesilmemiş olduğunu, Cari hesap hareketlerine bakıldığında davacı tarafa müvekkili davalı tarafından faturaların kesildiği 04.08.2016 tarihi ile 22.11.2016 tarihine kadar 214.669,80.-TL ödeme yapılmış olduğunu, Üçüncü Kişilere Yaptırılacak İşler, Mevcut Çalışan Sayısı Hususunda; Davacı tarafça işin bitirilmeden haksız fesih ile sözleşmeyi sona erdirmesi sonucunda, Müvekkili davalı firmanın, davacı tarafça yapılması taahhüt edilen işleri 3. Kişilerle sözleşme imzalayarak devam etmek zorunda kaldığını, Müvekkili davalı firmanın, Ana firma ile imzalamış olduğu sözleşmeye bağlılığı ve sabit birim fiyatları değiştirme şansına sahip olmadığından 3. Kişilerle yapılan yeni sözleşmelerin' birim fiyatları ve değişen koşulları ile Davacı tarafta yapılan sözleşmede belirlenen fiyatların farklı olmasından dolayı müvekkili firmanın zarara uğramakta olduğunu, "Sözleşmenin 36. Maddesinde Yüklenicinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi, sonuçları ve Fesih Maddesi, Söz konusu madde uyarınca sözleşmenin feshi ve iş süresinin bitiminde Davacı tarafça işe devam edilmemesi halinde sözleşmeden doğan haklarımız kullanılarak; Sözleşmede düzenlendiği şekilde; Müvekkil firmamız sözleşmeyi fesih edecek, Tüm zararlarımızı talep edecek, İşi 3. Kişilere yaptırarak bedellerini tarafınızdan yahut Kat'i ve Avans Teminat mektupları da dahil olmak üzere Yüklenicinin kendisinde bulunan tüm teminatlarından tahsil edecek ve/veya kanunlar nezdinde tüm haklarım kullanacaktır." şeklinde düzenlenmiş olduğunu, Müvekkili davalı firmanın, Davacı tarafın sözleşme konusu işe devam etmemesi sonrasında, -....Lıd.Şti. -...Ltd.Şti. -... Tic. Ltd.Şti. ile firmaları adına sahada 27 personel görevlendirilmiş olduğunu, Davacı tarafça şantiyenin terk edildiği tarihten itibaren söz konusu şantiyede ortalama 70 personelin hizmet vermeye başlamış olduğunu, söz konusu personel sayısı dahi Davacı tarafın keyfi personel artırım iddiasının gerçeği yansıtmadığını açıkça ortaya koymakta olduğunu, DAVA KONUSU TEMİNAT CEK VE SENETLERİ HUSUSUNDA: Müvekkili davalı Firma ile davacı taraf arasında imzalanan sözleşmenin 30. Maddesinde belirlenen %5 kesin teminat ile İlgili olarak ...Bankasının ... Şubesi'nin 75.676,12.- TL bedelli ... numaralı çeki n teslim alınmış olduğunu, İşin devamında davacı tarafça işin teminatı olarak ilaveten 31.05.2016 düzenleme tarihli 31.07.2016 ödeme tarihli 100.000.TL bedelli bir senet ile 05.08.2016 düzenleme tarihli 25.10.2016 ödeme tarihli 100.000.TL bedelli bir senedin davacı tarafça düzenlenerek müvekkili davalı firmamıza teslim edilmiş olduğunu, Müvekkili davalı firma tarafından davacı tarafa gönderilen ihtarnamelerin herhangi bir kısmında söz konusu çek veya senetlerin bir borca karşılık geldiği iddiasında bulunulmamış olduğunu, Söz konusu çek ve senetlerin işbu sözleşmenin ve yapılan işlerin teminatı olarak alınmış olduğunu, Burada önemli olan hususun, söz konusu evrakların neyin teminatı olduğu ve söz konusu teminat hususunun ortadan kalkmış olup olmadığı, olduğunu, Teminatın içerdiği hususların; 1 -(Madde 7) İşin belirlenen veya Madde 7 ye uygun şekilde uzatılan süre içerisinde bitirilip bitirilmemesi, 2-(Madde 8) İş programı ve ilerleme hızına uygun şekilde çalışmanın yapılması, 3-(Madde 12) Teknik Personel ve Organizasyonun kurulması, 4-(Madde 14) İş Sağlığı ve Güvenliği ve bu huşularda İşveren'e açılabilecek davalar, 5-(Madde ı 8)Yüklenicinin üçüncü şahıslara karşı yükümlülükleri, 6·(Madde 20) İş Kalitesi ve Kusurlar, 7-(Madde 21) Ağır Kusur, 8-(Madde 22) Eski duruma dönüştürme yükümlülüğü, 9-(Madde 24.4) İşçilik hak ve alacaklarının ödenmesi, 10-(Madde 24.5) Sigorta prim ve ödemeleri, 11-(Madde 29) Yüklenicinin sorumlulukları, 12-(Madde 30) Teminatlar, 13·(Madde 33) Kesin Kabul, 14-(Madde 35) Cezalar, lS-(Madde 36) Yüklenicinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi sonuçları ve fesih, Davacı tarafın sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmekten imtina etmesi, işi bitirmemesi nedeniyle sözleşme ile ilgili kalan işlerin 3. Kişilere yaptınlmak zorunda kalındığını, Sabit birim fiyat ile işin bitirilmesi hususunda Davacı taraf ile anlaşmalarının bozulması nedeniyle oluşacak tüm zararlarının iş bu teminatlardan tahsili yoluna gidileceğini, Bunun dışında teminat iadesi işin kesin kabul ve garanti sürelerinin bitimi sonrasında herhangi bir gizli ayıp veya kusurun ortaya çıkmaması durumunda, Davacı tarafın tüm çalışan personeli ile ilgili ücret ödemelerini, ibralarını ve Sigorta Evraklarını sunması halinde mümkün olabileceğini beyanla, davanın reddine karar verilmesini” talep etmiştir.
BİRLEŞEN İSTANBUL 15 ATM 2017/964 ESAS SAYILI DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı şirket tarafından müvekkiline karşı ... 22. İcra Müdürlüğünün ... e. Sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi başlattıklarını, icra takibine 31/05/2016 düzenleme, 31/07/2016 ödeme tarihli 100.000-TL bedelli bir adet senet ve 05/08/2016 düzenleme, 25/10/2016 ödeme tarihli, 150.000-TL bedelli bir adet senedin konu edildiğini, ancak icra takibine konu edilen senetlerin herhangi bir borca karşılık gelmediğini, teminata teşkil etmek üzere davadışı ... Tic. Ltd. Şti. Tarafından davalı şirkete verilen senetler olduğunu, söz konusu senetlerin dava dışı şirket yetkilisi olarak müvekkilinin kefil olarak imzaladığını, bu nedenle müvekkiline karşı başlatılan icra takibine konu senetlerin bedelsiz olduklarının, müvekkilinin davalı şirkete anılan senetlere konu herhangi bir borcunun bulunmadığının tespitine karar verilmesini, senetler hakkında karşı tarafça herhangi bir icra takibi yapılmadan evvel senet keşidecisi dava dışı şirket aleyhine ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... e. Sayılı dosyası ile menfi tespit talebi ile dava açtıklarını, derdest olan bu dosya ile mahkememiz dosyasının birleştirilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; yetki itirazlarının kabulü ile mahkemenin yetkisizliğini, şartları oluşmadığından davacı tarafça talep edilen ihtiyati tedbir talebinin reddini, haksız olarak açılan davanın dava tarihi itibarıyla teminatların iadesi ile ilgili şartları oluşmadığından reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
BİRLEŞTİRİLEN ANKARA 11. ATM 2017/353 ESAS SAYILI DAVA DOSYASI
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilİ şirket ile davalı şirket arasında 26.02.2016 tarihli "..." akdedildiğini, söz konusu sözleşme ile davacı şirketin ...'nin elektrik tesisat islerinde teklif birim fiyatlı işçilik hizmeti vermeyi üstlendiğini, teklif birim fiyatlı sözleşme kapsamında verilecek işçilik hizmetinin 29.10.2016 tarihinde sona ermesi öngörülmüş olduğundan sözleşmenin sona erme tarihinin 29.10.2016 olarak düzenlendiğini, işçilik hizmeti dışındaki tüm işlemlerin davalı şirket tarafından üstlenildiğini, sözleşme hükümlerine göre hakedişin aylık olarak yapılması konusunda mutabık kalındığını, ancak hakedişlerin tamamının ödenmediğini, davalı şirket tarafından yapılan ödeme mahsup edildiğinde, 169.830,98 TL alacak kaldığını, davalı şirketin faturaları da mahsup edildiğinde 64.353,55 TL alacak kaldığını, sözleşmenin sonu itibari ile ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...D. İş sayılı dosyada yapılan inceleme ile müvekkili şirketin alacaklı olduğunun tespit edildiğini, teminat olarak alınan çek ve seneterin de iade edilmediğini, senetlerin bedelsizliğine ilişkin açılan davanın ... 1. Asliye Ticaret Manhkemesi'nde derdest olduğunu, bu senetlerin takibe konu edilmesi halinde hakediş sayılamacağı ve davacı şirketin hak ediş alacağının artacağını, davalı firmanın baskısı ile işçi arttırıldığı ancak aynı oranda iş verilmediği için davacı şirketin zarara uğradığını, davalı şirketin sözleşmeye aykırı fiilleri sebebi ile işin süresinde teslim edilemediğini, davacı şirketin şantiye harcamaları yaptığını, bu kapsamda davacı tarafından 1.187.614,01 TL harcama yapıldığını, bu kapsamda davalı şirketin kestiği ve talep edilen hakediş alacağından mahsup ettiklerini beyan ettikleri fatura giderleri de dahil olmak üzere 873.130,45 TL zararları bulunduğunu, ayrıca elde etmeyi amaçladıkları karlarından da yoksum kaldıklarını belirterek fazlaya ilişkin her türlü dava ve talep haklarının saklı kalmak kaydıyla müvekkil şirketin davalı şirketten tahsil edemediği 64.453,55-TL bakiye hakediş alacağının ticari işlerde uygulanan en yüksek faiz oranı üzerinden işleyecek faizi ile davalı şirketten tahsiline, davalı şirketin sözleşmeye aykırı fiilleri nedeniyle müvekkil şirketin uğradığı zarar kapsamında 100.000,00-TL zarar bedelinin ticari işlerde uygulanan en yüksek faiz oranı üzerinden işleyecek faizi ile davalı şirketten tahsiline, davalı şirketin sözleşmeye aykırı fiilleri nedeniyle müvekkil şirketin mahrum kaldığı kar kapsamında 50.000,00-TL yoksun kalınan kar bedelinin ticari işlerde uygulanan en yüksek faiz oranı üzerinden işleyecek faizi ile davalı şirketten tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı şirket üzerinde bırakılmasına karar verilmesini istemiştir.
Davalı velili cevap dilekçelerinde özetle; ... 3. Asliye Ticaret Mahkemisinin ... D. İş sayılı dosyasında ve ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında alınan raporlara göre davalı şinketin sözleşmesi fesihte haklı olduğu ve alacaklı konumda olduğu, davacı karşı davalı firmanın, müvekkil firma aleyhine, teminat çek ve senetlere ilişkin olarak ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile menfi tespit davası, ... 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...esas sayılı dosyası ile de alacak davası ikame ettiğini, akabinde müvekkil tarafından ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin... Esas Sayılı dosyası ile dava açıldığını, ... da devam eden davaların ... 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin... esas sayılı dosyasında birleştirilmesine karar verildiğini, bu nedenle birleşen işbu davanın ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas Sayılı dosyası ile HMK m.166/4 gereğince ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas Sayılı dosyası bünyesinde birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
BİRLEŞTİRİLEN ANKARA 6. ATM 2017/841 ESAS SAYILI DAVA DOSYASI
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Dava konusu sözleşmelerin incelenmesinden anlaşılacağı üzere davalı tarafın sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmekten imtina etmesi, işi bitirmemesi nedeniyle sözleşme ile ilgili kalan işlerin 3. Kişilere yaptırıldığı, müvekkil firmanın ana firma ile imzalamış olduğu sözleşmeye bağlılığı ve sabit birim fiyatları değiştirme şansına sahip olmadığından 3. kişilerle yapılan yeni sözleşmelerin birim fiyatları ve değişen koşulları ile davalı tarafla yapılan sözleşmede belirlenen fiyatların farklı olmasından dolayı zarara uğradığını, davacı firmanın tazmini güç zarara uğradığını, alınan senetlerin özleşmenin ve yapılan işlerin teminatı olarak alındığını, davalı firmanın sözleşmeyi haksız feshi nedeniyle zarara uğradıklarını beyanla şirketin uğradığı zarar bedelinin fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100.000-TL’sinin davalı şirketten tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçelerinde özetle; Sözleşmenin fesh edilmediğini, sözleşmenin bitiminde davacı tarafından işin yürütülmesinin imkansız kılınması sebebi ile uzatılmadığını, davalı şirketin yükümlülüklerini eksiksiz olarak yerine getirdiğini, ... 3. Asliye Ticaret Mahkemisinin ...D. İş sayılı dosyasında ve ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında alınan raporlardan davalının haklılığının anlaşıldığını, işin bitirilememesinin çalışılacak yerin davalıya elektirik işlerinin yapılmasına uygun olarak teslim edilmemesinden kaynaklandığını, davalı tarafından davacının taleplerine göre sürekli işçi arttırıldığını, davalı şirketten kaynaklı olarak işçi arttırlması ve masraf yapılmasına rağmen işin bitirilemediğini, yapılan imalatlarda ayıp yada eksik olmadığı, taraflarının 64.353,55 TL alacaklı olduğunu, yine zararları ve mahrum kalının karları bulunduğunu da belirterek birleşen davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.
Tüm Dosya Kapsamı Birlikte Değerlendirildiğinde;
Asıl dava, taraflar arasında akdedilen eser sözleşmesi kapsamında teminat olarak verilen bono ve çek nedeni ile borçlu olunmadığının tespiti ile bono ve çekin iadesi, birleştirilen 15.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/964 Esas sayılı dosyasında dava; aynı eser sözleşmesi kapsamında yüklenici şirket ..... tarafından keşide edilen çekte aval sıfatı bulunan davacı gerçek kişinin teminat olarak verilen bonolar nedeni ile borçlu olunmadığının tespiti ile bonoların iadesi, birleştirilen ... 11. ATM'nin ... dosyasında dava; eser sözleşmesinden kaynaklanan hakediş bedeli , sözleşmede yapılması kararlaştırılıp yükleniciye verilmeyen işlerin gerçekleştirilememesinden kaynaklanan zarar ile maliyet zararının tahsili,... 6. ATM'nin ... Esas sayılı dosyasında dava ... Ltd Şti tarafından sözleşmede kararlaştırılan işlerin tamamlanmamış olması ve işin üçüncü kişilere tamamlattırılması sebebi ile uğranılan zararların tahsili istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. .. AŞ iş sahibi, ... Ltd. Şti ise yüklenicidir.
Türk Borçlar Kanunu'nun 470'nci maddesine göre; eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Buna göre yüklenicinin temel borcu, yükümlendiği işi sözleşmeye, amacına uygun tamamlayarak teslim etmek, iş sahibinin temel borcu ise iş bedelini ödemektir.
... Ltd Şti ile ...AŞ arasında 26/02/2016 tarihli ''...'' akdedildiği hususunda ihtilaf bulunmamaktadır.
Sözleşmenin 4. maddesinde keşif özetinde yer alan işlerin sabit birim fiyat usulüne göre yapılacağı, 5. Maddesinde ise iş miktarında keşif özetinde belirtilen işin %30'u oranında artış veya eksiliş olma ihtimalinin kabul edildiği, yüklenicinin artan işleri sözleşme birim fiyatlarıyla yapmakla yükümlü olduğunun kararlaştırıldığı, sözleşmenin 7. maddesinde ''işin ne kadar sürede bitirileceğinin kararlaştırıldığı buna göre 'işin bitirme süresinin sözleşmenin imzalandığı tarihten başlayarak 246 gün olduğu ve her halükarda en geç 29/10/2016 olduğu, kötü hava koşulları ile resmi tatil günlerinin süreye dahil olduğu, işin süresinin ancak işveren tarafından işe başlama talimatının zamanında verilmemesi, süre uzatımını onaylaması, işlerin askıya alınması veya mücbir sebep, arkeolojik değerlerin bulunması ve teklifi tarihinden sonra yürürlüğe giren idari düzenlemelerin uygulanması sebebi ile işin yapımının gecikmeye uğramaması halinde sürenin uzatılmasını gerektiren nedenlerin ortaya çıkışından itibaren 10 gün içinde işverenden talep edilmesi halinde işverenin ek süre verebileceği, ek süre verilmesi halinde yükleniciye ek ödeme yapılmayacağının kararlaştırıldığı, sözleşmenin 23. maddesinde hakedişlerin her ayın 1'inden ayın son gününe kadar yapılan imalatları kapsayacak şekilde aylık yapılacağının belirtildiği anlaşılmaktadır.
Sözleşme süresi içinde, yüklenici olan ... tarafından ... keşide edilen ... 1. Noterliğinin ... tarih ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile yüklenicinin taahhüdünde bulunmayan ve tamamlanmayan inşaat işlerinden dolayı yüklenicinin elektrik işlerinin iş programını aksattığı, işin sona erme tarihi olan 29/10/2016 tarihinde sona erdirilemeyeceğinin muhtemel olduğu, yüklenicinin iş kalemlerinin tamamlanması için inşaat işlerinin tamamlanmasını beklemek durumunda bırakıldığını, bu sebeple işçi sayısının arttırılmasına ilişkin iş sahibi talebini kabul etmediklerini, işin 29/10/2016 tarihinde sonlandırılacağının ihtar edildiği, ... (iş sahibi) tarafından keşide edilen ... 32. Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye sayılı cevabi ihtarname ile yüklenici ...'a iş programına uyulmadığı, yeterli iş gücünün kullanılmadığı, şantiye sahasında bulundurulması gereken minimum personel sayısının kararlaştırılandan düşük olduğu, 31/08/2016 tarihli iş programına istinaden eksiksiz tamamlandığı iddia edilen işlerin eksik olduğu, işlerin tamamlanması ve 60 mavi yaka personel sayısına çıkılması, aksi halde sözleşmenin feshi hakkının kullanılacağı hususlarının ihtar edildiği görülmüştür.
Sözleşme süresinin dolmasından önce bu kez yüklenici ... tarafından keşide edilen ... 1. Noterliğinin ... tarih ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile şantiye sahasında 60 personel bulundurmayı gerektiren iş hacmi bulunmadığı, sözleşmenin 8. Maddesinde yer olan yükümlülüklerin yerine getirilmeye devam edildiği ancak yükleniciye atfolunamayacak nedenlerden dolayı elektrik işlerinin inşaat işleri gibi 26/10/2016 tarihinde bitirilmesinin mümkün olmadığı, sözleşmenin 29/10/2016 tarihinden sonra uzatılmayacağı, hakedişlerin ödenmemesi, teminatların iade edilmemesi hallerinde yasal yollara başvurulacağının ihtar edildiği, ... AŞ tarafından keşide edilen ... tarihli ... yevmiye sayılı ihtarname ile işin başlangıcından itibaren tek bir gün dışında talep edilen mavi yakalı işçi sayısına ulaşılamadığını, sözleşmenin imzalanması sırasında yükleniciye sözleşmede yer almamasına rağmen 100.000,00 TL avans verildiğini, 1.2.3. Nolu hakedişlerin onaylarının yapılmadan ödendiği, hakediş olmamasına rağmen 08/08/2016 tarihinde yükleniciye 150.000,00 TL ödeme yapıldığı, ihtarname tarihi itibari ile cari hesapta 173.792,98 TL borç bakiyesinin bulunduğu, sözleşme gereklerinin hatırlatılması dışında talepte bulunulmadığı, işe devam edilmemesi halinde hukuki hakların kullanılacağı, 31/08/2016 tarihi ana termin iş programına konu imalatlardaki eksikliklerin giderilmesi, eleman arttırma ve işi hızlandırma taleplerine verilen cevapların ve işe devam edilmemesinin ağır sonuçlar doğuracağı, yapılması gereken imalatların 3. şahıslara yaptırılması, dolayısıyla oluşacak zararların tahsil edileceği, sözleşmenin gereklerinin yerine getirilmesinden imtina edilmesi halinde cezai şartların ve zararların, kati, avans, nakit ve diğer teminatların tahsil edileceğinin ihtar edildiği tespit edilmiş; taraflar arasında benzer içerikli farklı ihtarnamelerin keşide edilmesinden sonra son olarak...Ltd Şti tarafından keşide edilen ... tarih ... yevmiye sayılı ihtarname ile 29/10/2016 tarihi mesai saatinin sona ermesi itibari ile çalışılmaya son verildiği, geçici ve kesin kabul işlemlerinin yapılacağı tarihin bildirilmesi, yapılan imalatların ... 3. ATM'nin...Esas sayılı dosyası üzerinden tespit edildiği, bir kısım teknik personelin hatalı imalatların tespiti halinde düzeltilmesi için şantiye alanında hazır bulundurulmaya devam edildiğinin bildirildiği tespit edilmiştir.
Dava tarihinden önce karşılıklı keşide edilen ihtarname ve cevabi ihtarnamelerden, işveren ...AŞ tarafından inşaat işlerinin bitirildiği veya inşaat işlerinin bitirilmemesinin yüklenici ...tarafından yapılacak elektrik işlerini etkilemeyeceği hususunun iddia edilmediği; yükleniciden personel sayısının arttırılması talebinde bulunulduğu anlaşılmaktadır.
Yüklenici ... tarafından talep edilmesi üzerine ... 3. ATM'nin ... D.İş sayılı dosyasında yapılan keşif sonucu, 1 elektrik mühendisi ve 1 inşaat mühendisi tarafından düzenlenen 01/03/2017 tarihli raporda özetle; ana inşaat işlerinin gerçekleşme dönemlerinin fiili seviyeye göre tespite konu elektrik işleri sözleşmesindeki iş akış programına uygun yürütülmediği, iş programının inşaat işlerindeki gecikme nedeniyle uygulanamadığının, ana inşaatın fiili imalat seviyesinden anlaşıldığı, inşaat yönünden teslim edilip de malzemesi temin edilebilmiş iş kalemleri için yapılmayan elektrik işinin bulunmadığı, işin teklif bedelinin 1.513.522,48 TL , yapılan iş karşılığının ise %25,3 383.993,34 TL olduğu, işin süresinde bitirilmemesinden dolayı sorumlu olmayacağı yönünde görüş belirtildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizin 28/09/2017 tarihli ara kararı uyarınca ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi aracılığıyla düzenlettirilen 18/01/2018 havale tarihli raporda özetle; ...AŞ'nin ...'a kayıtlarda 64.483,55 TL borçlu göründüğü, ...tarafından ... lehine 100.000,00 ve 150.000,00 TL tutarlı senet düzenlendiği ve ... mühendisine teslim edildiği, senetlerin ... gönderilen 03/06/2016 ve 08/08/2016 tarihli 100.000,00 + 150.000,00 TL avansa karşılık teminat olarak verildiği, yine Segatech lehine 75.676,12 TL bedelli çekin teminat olarak düzenlendiği, ... tarafından ...'a ödenen 250.000,00 TL dışında ...'a fatura edilen işçi, yemek, giyecek ücretleri gibi giderlerin 329.037,17 TL'lik hakediş borcuna yazıldığı ve 2017 yılı Mart ayı sonu itibari ile ...'un alacağının 64.483,55 TL olduğu, ...'un 770 işçilik hesabı incelendiğinde ise ...'un ödediği işçilik giderleri toplamının 726.438,13 TL olduğu, ...'un iş bitirme tarihi olan 29/10/2016 tarihi itibari ile sözleşmeyi sonlandırmasının haklı nedene dayandığı, işverenin kendisi tarafından belirlenmiş iş programını kendisinin aksatması neticesinde oluşan gecikmenin telafisi için davacıya daha fazla işçi çalıştırmasını veya işlerin bitirme tarihi olan 29/10/2016 tarihinden sonra çalışmaya devam etmesini istemesinin haklı olmadığı, ana inşaat işleri bitmeden elektrik işçilik işlerine başlanılamayacağı gerçeği karşısında Segatech 'in ödediği 250.000,00 TL dışında işçiler için ödemiş olduğu giderlerin ...'a fatura edilmesi sonrasında ...'un 64.483,55 TL hakediş alacağı bulunduğu yönünde görüş belirtilmiştir.
Mahkememizin 10/05/2018 tarihli ara kararı gereği düzenlenen 27/11/2018 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle; ...'un hakediş tutarının 417.829,21 TL olduğu, ... Ltd Şti'nin ...AŞ'den 4.026,98 TL alacağı olduğu, elektrik işlerinin zamanında eksiksiz yapılmış olduğu, inşaat imalatlarının izin verildiği ölçüde yapılmış olduğundan gecikmeden söz edilemeyeceği yönünde görüş belirtildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizin 20/12/2018 tarihli ara kararı gereği tanzim edilen 20/05/2019 tarihli ek raporda ise sözleşmenin sona ermesinde ...'a atfı kabil bir kusura rastlanılmadığı, işçi ücret borçlarının ve SGK prim borçlarının ödendiğinin ispatlanması halinde teminat senetlerinin iadesine karar verilmesi gerekeceği yönünde kanaat belirtildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizin 30/01/2020 tarihli ara kararı uyarınca ... 2. ATM aracılığıyla düzenlettirilen 17/03/2020 tarihli mali bilirkişi raporunda özetle ...Ltd Şti'nin elektrik tesisat işleri için harcadığı tutarın 1.017.542,40 TL olduğu, ...'un avans olarak aldığı 250.000,00 TL'nin düşülmesiyle alacağının %15 kâr elde edeceği düşünülerek 920.173,76 TL + KDV şeklinde olduğu yönünde görüş belirtildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizin 27/05/2021 tarihli ara kararı kapsamında düzenlenen 31/10/2022 tarihli raporda özetle; yer tesliminden kaynaklı gecikmelerin diğer taşeronlardan kaynaklandığı, tarafların bu koşulları bilerek sözleşmeyi imzaladıkları, ...'un süre uzatım talebinde bulunmamasının sözleşmeye aykırılık teşkil ettiği, ...'in 3. Kişilere tamamlattırılan işler ve sözleşmenin feshinden dolayı oluşan zararının 3.999.366,29 TL olduğu, ...şirketinin uğradığı zararların Segatech'ten kaynaklanmadığı, sözleşme konusu işin sabit birim fiyat ile yapıldığı ve keşif bedelinin taraflarca belirlendiği, ... Ltd Şirketince ödenen işçilik bedelleri ve yapılan harcamalardan oluşan zararın ... şirketine bildirilmediği, tek taraflı oluşturulan kayıtların doğru olup olmadığının anlaşılmasının mümkün olmadığı, ... 2. ATM'nin ...talimat sayılı dosyasında bilirkişi tarafından davacı kârı dahil edilerek hesaplanan 1.170.173,76 TL'den 250.00,00 TL avansın düşülmesi ile ... alacağının 920.173,76 + KDV olduğuna dair tespite katılmadıkları, Segatech şirketinin işin 3. Kişilere tamamlattırılması sebebi ile uğradığı zararın 3.999.366,29 TL olduğu, sözleşme bedelinin 1.513.522,48 TL, ... hakediş alacağının 353.020,04 TL KDV 63.543,61 TL, KDV TEVFİKATI 57.189,25 TL nakit teminat kesintisi 17.651,00 TL, diğer kesintiler 109.606,30 TL net hakediş tutarı 232.117,09 TL ve Segatech tarafından yapılan 250.000,00 TL'lik ödemeler sonucu ...'in 17.882,91 TL alacaklı olduğu, davacı-birleşen dava davacısı defterlerinde davalının 2016 yılı sonunda davacıdan 26.310,26 TL alacaklı, 2017 yılında 64.483,55 TL borçlu olduğu, davalı-birleşen dava karşı davacısı defterlerinde, davacının 2016 yılında davalıya 64.950,67 TL borçlu 2017 yılında da 64.950,67 TL borçlu olduğu, davalı kayıtlarında 64.950,67 TL borçlu gözüken davacının 6 numaralı hakediş bedeli olan 56.354,51 TL mahsup edildiğinde, davacının 9.592,60 TL davalıya borçlu olduğu, nakit teminat kesintisinin iade koşulları oluşması halinde davalının 17.651,00 TL - 9.592,60 TL = 7.998,40 TL davalının davacı firmadan alacaklı olduğu yönünde tespitler yapıldığı anlaşılmıştır.
... vekili 08/07/2020 tarihli dilekçesi ile sözleşmenin feshi nedeniyle uğranılan zarar talebinin 805.700,03 TL arttırılarak 905.700,03 TL olarak; mahrum kalınan kâr talebinin ise 130.105,00 TL arttırılarak 180.105,00 TL olarak ıslah edildiğini ve dava dilekçesi ile talep edilen bakiye 64.453,55 TL hak ediş alacağı ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.
6098 s.TBK.nun 123.maddesinde karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde süre verilmesi "Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde, taraflardan biri temerrüde düştüğü takdirde diğeri,borcun ifa edilmesi için uygun bir süre verebilir veya uygun bir süre verilmesini hâkimden isteyebilir." şeklinde düzenlenmiştir.
Alacaklı/Alıcı'nın, temerrüde düşen satıcı/borçludan isteyebileceği seçimlik haklar 6098.s.TBK'nun 125.maddesinde "- Temerrüde düşen borçlu, verilen süre içinde, borcunu ifa etmemişse veya süre verilmesini gerektirmeyen bir durum söz konusu ise alacaklı, her zaman borcun ifasını ve gecikme sebebiyle tazminat isteme hakkına sahiptir.
Alacaklı, ayrıca borcun ifasından ve gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçtiğini hemen bildirerek, borcun ifa edilmemesinden doğan zararın giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir.
Sözleşmeden dönme hâlinde taraflar, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulurlar ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilirler. Bu durumda borçlu, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat edemezse alacaklı, sözleşmenin hükümsüz kalması sebebiyle uğradığı zararın giderilmesini de isteyebilir." şeklinde düzenlenmiştir.
Borçlu temerrüdünün genel şartlarından birini oluşturan ihtar ile karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde seçimlik hakların kullanımının ön şartını oluşturan ek süre tayini birbirinden farklı kurumlardır... Ek süre verilmesi, alacaklının borçluyu temerrüdün ağır sonuçlarından kurtarmak için son bir imkân vererek belirli bir tarihe kadar borcunu ifaya davet etmesi yönünde irade açıklamasıdır. Ek süre tayininde, borçlunun edimini ne zamana kadar ifa etmesi gerektiği tereddüte yer vermeyecek şekilde açık ve kesin ifadeler ile anlaşılabilir olmalıdır. ...Borçlu temerrüdünün genel sonuçları gerçekleştikten sonra alacaklı dilediği zaman ek süre tayin ederek özel koşulların gerçekleşmesinin ve sonrasında seçimlik hakları kullanabilmesinin yolunu açabilir. Zira kanun koyucu TBK. m. 123 hükmünde, “taraflardan biri temerrüde düştüğü takdirde” ifadesi ile bu hususta bir süre sınırlaması getirmemekte; alacaklı genel koşullar gerçekleştiğinde her zaman aynen ifayı ve gecikme tazminatını talep edebilmekte; bunun yanında seçimlik hakların kullanımı ise ek süre tayin edilmesi yasal koşuluna bağlanmaktadır.( Doç.Dr. Derya Ateş, Borçlu Temerrüdünde İhtar ve Ek Süre Kavramları, AAD 52.Sayı,Ekim 2022)
Tüm dosya kapsamı ve bilirkişi raporları ile taraflar arasında keşide edilen ihtarnameler, inşaat işlerinin iş programına ilişkin keşide edilen ihtarnamelerden inşaat işlerinin, iş programına uygun yürütülmemesi sebebiyle sözleşmede belirtilen sürede işin tamamlanamadığı, ... tarafından sözleşmenin haklı nedenle süresinin uzatılmadığı ve feshedildiği, ...'un sözleşmeyi haklı nedenle feshetmesi nedeniyle menfi zararını talep edebilmesi için inşaat işlerinin iş programına uygun yürütülmesi ve yer teslimi hususunda iş sahibi ... AŞ.ye yukarıda açıklandığı şekilde TBK 123.maddesi uyarınca ek süre verdiğini ispat etmesi gerektiği, yüklenici ... tarafından iş sahibine TBK 123.maddesi uyarınca sözleşme gereklerinin yerine getirilmesi için açıkça süre verildiğinin ispat edilememesi karşısında ...'un menfi zararını talep edemeyeceği, sözleşme süresi olan 29/10/2016 tarihinden sonra imalat yapıldığı iddia edilmediğinden 29/10/2016 tarihinden önce sözleşme süresi içinde yapılan imalatlardan kaynaklı harcamaların menfi zarar kapsamında talep edilemeyeceği, sözleşmenin feshi nedeniyle TBK 123.maddesinde belirtilen koşulun yerine getirilmiş olması halinde menfi zarar istenebilecek olup sözleşmeyi haklı nedenle fesheden ...'un müspet zarar kapsamında kalan kâr mahrumiyetini talep edemeyeceği, her iki tarafın ticari defterlerinde ...'un tamamladığı işlerden kaynaklanan bakiye hakediş alacağının 64.950,67 TL olarak kayıtlı olduğu , asıl ve birleştirilen dosya dava tarihi itibari ile sözleşmenin 30. maddesi kapsamında teminat olarak alındığı hususunda ihtilaf bulunmayan bonoların ve çekin iade koşullarının oluştuğu, ...'in teminat olarak alınan bonolarda aval sıfatının bulunduğu bu sebeple bononun iadesini talep edemeyeceği ancak ... yönünden de borcun mevcut olmadığı, ... AŞ'nin iş programına uygun olarak yer teslimi yapmaması sebebiyle işin, üçüncü kişilere tamamlattırılması ve sözleşme süresinin uzatılmamasından -feshinden kaynaklı zararları talep edemeyeceği kanaatine varılmıştır. Açıklanan nedenlerle asıl dosyada .....Şti'nin ... AŞ'ye 75.676,12 TL tutarlı çek ve 31/05/2016 tanzim tarihli 100.000,00 TL tutarlı 05/08/2016 tanzim tarihli 150.000,00 TL tutarlı bonolar nedeniyle borçlu olmadığının yine birleştirilen ... 15. ATM'nin ...Esas sayılı dosya davacısı ...'in aynı bonolar nedeniyle ...'e borçlu olmadığının tespitine, birleştirilen ... 11. ATM'nin ... Esas sayılı dosyasında ...'un yalnız bakiye hakediş alacağı 64.950,67 TL'yi talep edebileceği, sözleşmenin bitiş süresinden sonra yapılmış imalat olmadığından maliyet farkı talep edemeyeceği ve sözleşmede sabit birim fiyat usulü kabul edildiğinden sözleşme süresi içindeki maliyetlerden kaynaklı fiyat farkının menfi zarar kapsamında talep edilemeyeceği, sözleşmenin feshedilmesi halinde yalnız menfi zararların talep edilebileceği dosyada ispatlanan ve somutlaştırılan başka bir menfi zarar bulunmadığı, müspet zarar kapsamında kalan kâr kaybının talep edilemeyeceği, birleştirilen ... 6. ATM'nin ...Esas sayılı dosyasında ... AŞ'nin iş programına uygun davranmaması sebebiyle elektrik tesisat işlerinin sözleşmede kararlaştırılan sürede teslim edilmesinin mümkün olmadığı , iş programına uygun hareket edilmemesinin ...'dan kaynaklanmadığı bu sebeple ... AŞ'nin menfi ve müspet zarar talep edemeyeceği kanaatine varılmakla birleştirilen ... 6. ATM'nin ... Esas sayılı dosyasında davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
A-ASIL DOSYA YÖNÜNDEN
1-Davanın KABULÜ ile; ... Bankası Anonim Şirketi ... Şubesine ait 75.676,12 TL bedelli, ... nolu çek, 31/05/2016 tanzim 31/07/2016 vade tarihli 100.000,00 TL bedelli bono ve 05/08/2016 tanzim 25/10/2016 vade tarihli 150.000,00 TL bedelli bono nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine,
... Bankası Anonim Şirketi ... Şubesine ait 75.676,12 TL bedelli, ... nolu çek, 31/05/2016 tanzim 31/07/2016 vade tarihli 100.000,00 TL bedelli bono ve 05/08/2016 tanzim 25/10/2016 vade tarihli 150.000,00 TL bedelli bononun davacıya iadesine,
2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre tahsili gereken harç 22.246,93 TL olduğundan, peşin alınan 5.561,74 TL'nin mahsubu ile bakiye 16.685,19 TL'nin davalı ...A.Ş'den alınıp hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılıp mahsup edilen harç miktarı 5.561,74 TL'nin davalı ...A.Ş'den alınıp davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından bu dosyada yapılan bilirkişi ücreti 9.500,00 TL, posta ve tebligat masrafı 596,20 TL olmak üzere toplam 10.096,20 TL yargılama giderinin davalı ...A.Ş'den alınıp davacıya verilmesine, davalı tarafından yapılan bilirkişi ücreti 50.000,00 TL, posta ve tebligat masrafı 50,00 TL olmak üzere toplam 50.050,00 TL yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 50.851,42 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Gider avansının kalan kısımlarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran taraflara iadesine,
B-BİRLEŞTİRİLEN İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN 2017/964 ESAS SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN
Davanın KISMEN KABULÜ ile; 31/05/2016 tanzim 31/07/2016 vade tarihli 100.000,00 TL bedelli bono ve 05/08/2016 tanzim 25/10/2016 vade tarihli 150.000,00 TL bedelli bono nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine,
Bonoların davacı ...'e iadesi isteminin reddine,
2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre tahsili gereken harç 17.077,50 TL olduğundan, peşin alınan 4.269,38 TL'nin mahsubu ile bakiye 12.808,12 TL'nin davalı ... A.Ş'den alınıp hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılıp mahsup edilen harç miktarı 4.269,38 TL'nin davalı ...A.Ş'den alınıp davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından bu dosyada yapılan posta ve tebligat masrafı 244,80 TL yargılama giderinin takdiren 1/2'si oranında 122,40 TL'nin davalı ...A.Ş'den alınıp davacıya verilmesine,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 39.500,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 39.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
7-Gider avansının kalan kısımlarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran taraflara iadesine,
C-BİRLEŞTİRİLEN ... 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN ...ESAS SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN
Davanın KISMEN KABULÜ ile;
64.453,55 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine,
2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre tahsili gereken harç 4.402,82 TL olduğundan, peşin alınan 3.662,34 TL harç ile ıslah harcı olarak yatırılan 15.981,21 TL harçtan 4.402,82 TL'nin mahsubu ile 15.240,73 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yatırılıp mahsup edilen harç miktarı 4.402,82 TL'nin davalı ...A.Ş'den alınıp davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından bu dosya nedeni ile yapılan 189,68 TL yargılama giderinin kabul oranına göre 10,62 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından bu dosya nedeni ile yapılan 100,00 TL yargılama giderinin red oranına göre 94,39 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, kalan yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 149.438,49 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
7-Gider avansının kalan kısımlarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran taraflara iadesine,
D-BİRLEŞTİRİLEN ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN ... ESAS SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN
1-Davanın REDDİNE,
2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre tahsili gereken maktu harç 269,85 TL olduğundan, peşin alınan 1.707,75 TL harçtan mahsubu ile bakiye 1.437,90 TL harcın davacıya iadesine,
3-Bu dava nedeni ile yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
5-Gider avansının kalan kısımlarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 28/12/2023
BAŞKAN ...
ÜYE ...
ÜYE ...
KATİP ...