T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/108
KARAR NO : 2025/998
DAVA : Alacak (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 12/02/2021
KARAR TARİHİ : 25/12/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı bono lehtarı ... Şirketi tarafından temlik cirosu ile müvekkili bankaya devir ve ciro edilen 03.04.2018, 02.05.2018, 01.06.2018, 02.07.2018, 01.08.2018, 03.09.2018 vade tarihli her biri 21.543.933,32 TL bedelli altı adet bonoda davalılardan ... Şirketinin düzenlenen; davalılar ... ile ...'nin aval veren sıfatı ile imzalarının bulunduğunu, Türk Ticaret Kanunun 701. Maddesi uyarınca aval verenlerin bonoyu düzenleyen lehine aval verdiklerini, Türk Ticaret Kanunun 724/1 maddesi uyarınca bir bonoyu düzenleyenin, kabul edenin ciro eden veya bonoya aval veren kişilerin bono hamiline karşı müteselsil borçlu sıfatı ile sorumlu olduklarını, Yargıtay kararlarında da belirtildiği üzere bonoyu düzenleyen ve onun lehine aval verene müracaat edilebilmesi için protesto keşide edilmesinin gerekli olmadığını, dava konusu bonolardan 03.04.2018 vade tarihli 21.543.933,32 TL tutarlı bono nedeni ile avaller ... ve ... hakkında ... 20. İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyasında takip başlatıldığını, 03.09.2018 vade tarihli 21.543.933,32 TL tutarlı bono nedeni ile davalı ... Şirketi (eski unvanı ... Anonim Şirketi) hakkında ... 23. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takibe geçildiğini, her iki icra dosyası kapsamında davalıların hacze kabil yeterli mal varlıklarının tespit edilemediklerini, bonoları müvekkiline temlik cirosu ile devreden- bono lehtarı ... A.Ş hakkında ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında iflas kararı verildiğini, takibe konu edilen bonoların asıllarının İcra Müdürlüğü kasasında muhafaza altında olduğunu, diğer bonoların ise dilekçe ekinde Mahkemeye sunulduğunu, müvekkili banka tarafından yapılan takipler kapsamında borçlulardan yurt içinde herhangi bir tahsilat sağlanamadığını, bu nedenle alacağın ilama bağlanarak yetkili mahkemelerin de İstanbul Mahkemeleri olması dikkate alınarak işbu dava sonucunda alınacak ilam ile tanıma ve tenfiz yolu ile alacağın tahsili için hukuki yollara müracaat edileceğini, bu nedenle bu davanın açılmasında hukuki yararın bulunduğunu, açıklanan gerekçelerle davalıların müteselsil sorumluluğunun devam ettiği dikkate alınarak takip konusu bonolara ilişkin olmak üzere ve tahsilde tekerrür etmemek kaydı ile 6 adet bono bedeli toplamı 129.263.599,92 TL'nin bonoların vade tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile müvekkili bankaya ödenmesine, yargılama masrafları ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Davacı vekili delil olarak sicil kayıtlarına, dava konusu senetlere, ... 23. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasına, ... 20. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına, 3 adet ihtarname ve 3 adet ödememe protestosuna, bilirkişi incelemesine, ticari defter ve kayıtlarına dayanmış; dava dilekçesi ekinde sunulan ihtarnamelerden bono bedellerinin ödenmesi hususunun dava dışı lehtar ... Şirketi'ne ihtar edildiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili dava dilekçesi ekinde ticari uyuşmazlıklarda dava şartı olan arabuluculuk başvurusunda bulunulduğuna ve arabuluculuk başvurusunun anlaşma ile sonuçlanmadığına dair ... tarihli, ...arabuluculuk numaralı son tutanağı ibraz etmiştir.
Davalı ... (yeni unvanı ...) vekili 01.06.2021 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davacının 03.09.2018 tarihli bonoya dayanarak ... 23. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında yine ... tarihli bono ile ilgili ... 20. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında takip başlattığını bu nedenle aynı bonolar nedeni ile davacının dava ikame edemeyeceğini, davanın icra takibine itirazın iptali davası olmadığından dava sırasında alınması gereken peşin harçtan icra takibinde yapılan harçların mahsup edilemeyeceğini, davacının bu davaya konu olan her biri 21.543.933,32 TL tutarlı 03.04.2018, 02.05.2018, 01.06.2018, 02.07.2018, 01.08.2018, 03.09.2018 vade tarihli bonoları ...A.Ş'den tahsil cirosu ile devraldığını, davacının kayıtlarının incelenmesi halinde bonoların davacıya tahsil cirosu ile devredildiğinin açıkça tespit edilebileceğini, davacıya tahsil talimatı ile verilen senetlerin davacı bankaya devir ve temlik edilmemiş olması sebebi ile davacının takip başlatıp bu bonolar nedeni ile dava açmasının mümkün olmadığını, davaya konu bonoların tahsil cirosu ile devredildiğini, Türk Ticaret Kanunun 688.maddesi uyarınca tahsil cirosunun amacının senet bedeli tahsil etmek olduğunu, tahsil cirosunun senetten doğan hakları devretmeye yetkisini vermediğini, senedi tahsil cirosu ile alan kimseye tahsile bağlı işlemleri yapma yetkisi verdiğini, senet bedelinin tahsili konusunda cirantanın temsilcisi sıfatını kazandığını, dava konusu bonoların da dava dışı ... Şirketi ile davacı banka arasında imzalanan kredi sözleşmesine istinaden tahsil edilmek üzere davacı bankaya verildiğini, taraflar arasında imzalanan banka mutabakat ve senet tevdii bordrosundan bononun tahsil cirosu ile devredildiğinin anlaşılacağını, uygulamada ticari teamül gereği bankaların tahsil cirosu ile devredilen senetleri tahsil edemediklerinde borcu teminat altına almış olan diğer vasıtalar başvurduklarını ve tahsil amacı ile ciro edilen senedi lehtara iade etmediklerini ancak davacı bankanın senet borçlularının henüz temerrüte dahi düşmeden senetlerin bir temlik cirosu varmış gibi takibe koymayı ve dava açmayı tercih ettiğini, bu durumun hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu, dava dışı kredi sözleşmesinin tarafı ... A.Ş tarafından davacı bankaya dava konusu bonoların yanı sıra teminat mektubu da teslim etmiş olduğunu, bu teminat mektubunun davacı bankadan talep edilmesi gerektiğini, senet borçlularının temerrüte düşmediğini, haricen öğrenilen bilgilerin temerrüt halinin oluşması için kredi müşterisi ... tarafından davacı bankaya verilmiş bir teminat mektubu bulunmaması hususunun sözleşmeye temerrüt şartı olarak şerh edildiğini, temerrüt halinin oluşabilmesi için sözlemede kararlaştırılan şartın gerçekleşmediğini, davacı bankanın dürüst davranma ilkesine aykırı hareket ettiğini, müvekkilinin dava da belirtilen tutar kadar borcu bulunmadığını, bu hususun müvekkili şirketin ve banka kayıtlarının bilirkişi marifetiyle incelenmesi halinde tespit edilebileceğini, talep edilen temerrüt faizi oranını fahiş olduğunu, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini iddia ve talep etmiştir. Davalı delil olarak ... 23. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası, ... 20. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile dava dışı ... A. Ş ile davacı arasında imzalanan kredi sözleşmesine, banka teminat mektubuna, teminat ve senet tevdii bordrosuna, kendisine ait ticari defter ve kayıtlara, keşif ve bilirkişi delillerine dayanmış, hangi vakıaların ispatı için keşif deliline dayanıldığı hususunun dilekçe de açıklanmadığı, dilekçe ekinde sunulan 31.12.2017 tarihli teminat ve senet tevdii bordrosunda bankanın tahsile veya teminata alınan senetler tutarının 129.263.599,92 TL olarak kararlaştırıldığı, ... Şirketi borcu için birinci derecede 292.500,000 USD tutarlı ipotek ile ikinci derecede 65.000.000 TL tutarlı ipoteğin teminatlar başlığı altında not edildiği anlaşılmıştır.
İki adet bono aslının ,icra müdürlüğü kasasında muhafaza altına alındığı, icra müdürlüğü kasasında bulunmayan 4 adet bono aslının 18.03.2021 tarihinde Mahkememizin 14654 sayılı kasasında muhafaza altına alındığı anlaşılmıştır.
Yargılama sırasında mahkememizin ...Esas sayılı dosyasında davalı ... Şirketi'nin iflasına karar verildiği ve iflas tasfiyesinin ... 1. İflas Müdürlüğünün ...iflas sayılı dosyasında basit usule göre yürütüldüğü anlaşılmakla, dava dilekçesi ve ekleri iflas eden şirketi temsilen ... 1. İflas Dairesine tebliğ edilmiş, İflas Müdürlüğü tarafından ayrıca bir beyan sunulmadığı anlaşılmıştır. Davacının davalılardan alacaklı olup olmadığı hususunun tespiti amacı ile bilirkişi incelemesi yapıldıktan sonra iflasına karar verilen şirket yönünden davanın ayrılmasına karar verilmesi hususunun ayrıca değerlendirilmesine karar verilerek yargılamaya devam edilmiştir.
Yargılama sırasında davacı tarafa iflas masasına başvuruda bulunmak üzere süre verilmiş, davacı tarafından 236.033.794,48 TL alacağın iflas tasfiyesinde düzenlenen sıra cetveline kaydedilmesi için yapılan başvurunun 6 nolu sıraya kaydedildiği, 6 nolu alacak kayıt başvurusunun iflas idaresi tarafından kısmen kabul edildiği ve davacının 15.000.000 TL alacağının sıra cetveline kaydedildiği, 222.322.050,47 TL yönünden alacağın sıra cetveline kaydedilmesi talebinin reddine karar verildiği hususu ... 1. İflas Müdürlüğünün...iflas sayılı 30.09.2021 tarihli kararından anlaşılmıştır.
Dava dilekçesinde davalı olarak gösterilen ... Şirketinin yargılama sırasında iflasına karar verilmiş olması sebebi ile bu davalı yönünden alacak davasının iflas tasfiyesinde düzenlenen sıra cetveline kayıt davasına dönüşebileceği ve bonoda düzenleyen sıfatı bulunan davalı yönünden taraflar arasında temel ilişki bulunup bulunmadığı hususunun ortaya konulması amacı ile 6100 sayılı HMK'nın 139.maddesi uyarınca davacı vekiline ... Şirketi ile banka arasında imzalanmış kredi sözleşmelerini, bu şirketten olan alacakların dayanak belgelerini, kat ihtarnameleri ve tebliğ şerhlerinin sunulması hususu ihtar edilmiştir. Mahkememizin 20.02.2023 tarihli ara kararı kapsamında davacı vekilinin, 13.03.2023 tarihli dilekçesinde davalılar tarafından bankaya temlik cirosu ile devir ve ciro edilen bonoların ... Şirketinden devir ve ciro alınmış olması sebebi ile ... Şirketi ile ilgili belgelerin ibraz edilmesi gerektiğinin düşünüldüğü belirtilerek dava dışı bono lehtarı ... Şirketi ile davacı bankanın da aralarında bulunduğu toplam 4 banka arasında imzalanan 10.06.2011 tarihli İngilizce dilindeki (...) kredi sözleşmesi uyarınca ... Şirketi'ne kredi kullandırıldığını, bu kredilerinin kat edildiğine dair 16.01.2023 tarihli kat ihtarının ve tebliğ şerhinin sunulduğunun sözleşmenin Türkçe tercümesinin sunulacağının bildirildiği ve dilekçe ekinde iflasına karar verilen şirket ile davacı banka arasında imzalanan iki ayrı kredi sözleşmesi ve bu sözleşmeler ile ilgili asıl borçluya keşide edilen kat ihtarları ve tebliğ şerhlerinin sunulduğunun bildirildiği anlaşılmıştır. Dilekçe ekinde ...Satış İhracat ve İthalat Anonim Şirketi (yeni unvanı ... Şirketi) ile davacı bankanın ... Şubesi arasında imzalanan 02.06.2011, 11.03.2013 tarihli nakdi ve gayri nakdi kredi sözleşmesinin örneğinin ibraz edilmiş olduğu anlaşılmıştır.
Davalılardan yurt dışında yaşayan ... dava dilekçesi,tensip zaptı, duruşma tutanakları, 27.09.2022 tarihli duruşma tutanağının tebliğ edildiği hususu, ... Mahkemesi Valaıs Kantonu'nun 05.12.2022 tarihli cevabi yazısından ve T.C Adalet Bankanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü'nün 16.01.2023 tarihli cevabi yazısı ekinde sunulan belgelerden anlaşılmıştır.
Davalı ...'a T.C Adalet Bakanlığı'nın... tarihli...sayılı genelgesine uygun şekilde tebligat yapılmasına rağmen davalı ...'ın davacı iddialarına cevap vermemiş olması sebebi ile 6100 sayılı HMK'nın 128. Maddesi uyarınca davalı ...'ın davacı tarafın dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkar etmiş sayılarak yargılamaya devam edilmiş, taraf teşkili sağlandığından 27.04.2023 tarihinde ön inceleme duruşması icra edilmiştir.
... Şirketi ile imzalanmış kredi sözleşmelerinin Türkçe tercümelerinin Uyap üzerinden sunulması hususunda davacı vekiline HMK'nın 145. maddesi uyarınca 1 aylık süre verilmiş, davacı vekili tarafından18.07.2014 tarihli İşletme Sermayesi Kredisi ile 23.08.2017 tarihli İkinci Küresel Değişiklik ve Yeniden İfade Sözleşmesinin İngilizce dilinden Türkçe diline tercüme edilmiş örneğinin 02.01.2024 tarihli dilekçe ekinde ibraz edildiği anlaşılmıştır. " Tarih 18 Temmuz İşletme Sermayesi Kredi Sözleşmesi 20.000.000 USD " başlıklı sözleşme ile ... Şirketi'ne finansal kuruluşlar olan ... Bankası Anonim Şirketi,...Bankası Anonim Şirketi,... Bankası T.A.O.... Bankası Anonim Şirketi tarafından kredi verileceğinin sözleşmenin 26.maddesi uyarınca bu sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıklarda İngiltere Mahkemelerinin yetkili olacağının ayrıca Finansman taraflarının yargı alanına sahip diğer mahkemelerde de eş zamanlı olarak dava açabileceklerinin ve Türkiye Cumhuriyeti sınırlarındaki herhangi bir mahkeme nezdinde kredi alan aleyhine dava açılması durumunda mahkeme kararının kesin delil teşkil edeceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.
Türkçe tercüme örneği sunulan " Tarih : 23 Ağustos 2017 İkinci Küresel Değişiklik Ve Yeniden Düzenleme Sözleşmesi" başlıklı sözleşmede ... Şirketi'nin borçlarının geri ödeme koşullarının kararlaştırıldığı, sözleşmenin 15. Maddesinde sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıklarda İngiliz Yasalarının uygulanacağının kararlaştırıldığı, yine kredi sözleşmesinin yargı yetkisine ilişkin 58. Maddesinin bu sözleşmeye dahil edilmesinin kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.
Türkçe tercüme örneği sunulan " 18 Temmuz 2014 tarihli (tadil edildiği ve zaman zaman yeniden düzenlendiği gibi) 2017'de yeniden tadil edildiği ve düzenlendiği şekli ile 2017 tarihli İkinci Küresel Değişiklik Ve Yeniden Düzenleme Sözleşmesi uyarınca işletme sermayesi kredi sözleşmesi" başlıklı sözleşmede, sözleşmenin ilk olarak 14.07.2014 tarihinde imzalandığının, sözleşmenin 04.08.2014, 23.06.2015, 26.08.2015, 30.12.2015, 31.03.2016, 29.04.2016, 30.06.2016, 05.10.2016, 10.11.2016, 30.12.2016 ve 06.02.2017'de değiştirildiğinin zaman zaman tadil edildiğinin ve İkinci Küresel Değişiklik Ve Yeniden Düzenleme Sözleşmesi uyarınca yeniden düzenlendiğinin kararlaştırıldığı, sözleşmede ödeme koşullarının düzenlendiği, sözleşmenin 26.maddesi uyarınca bu sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıklarda İngiltere Mahkemelerinin yetkili olacağının ayrıca finansman taraflarının yargı alanına sahip diğer mahkemelerde de eş zamanlı olarak dava açabileceklerinin ve Türkiye Cumhuriyeti sınırlarındaki herhangi bir mahkeme nezdinde kredi alan aleyhine dava açılması durumunda bu mahkeme kararının kesin delil teşkil edeceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.
Davacı bankanın, dava tarihi olan 12.02.2021 tarihi itibari ile ... Şirketi'nden ne kadar alacaklı olduğu konusunda banka kayıtlarında inceleme yapılarak yazılı görüş düzenlenmesi için 6100 sayılı HMK'nın 266 ve devamı maddeleri devamı uyarınca dosya bankacılık- finans alanında uzman bilirkişiler ..., ... ve ...'ten oluşan bilirkişi heyetine tevdii edilmiş, bilirkişilere banka kayıtlarında 25.07.2023 tarihi 10.00-17.00 saatleri arasında yerinde inceleme yapma yetkisi verilmiş, bilirkişiler tarafından banka kayıtlarında inceleme yapılarak düzenlenen 11.10.2023 tarihli raporda özetle; davacı bankanında aralarında bulunduğu 4 banka ile dava dışı ... Şirketi arasında 10.06.2011 tarihinde kredi sözleşmesi imzalandığı, sözleşmede her bankanın kendi kullandırdığı kredi tutarında alacaklı olduğunun, diğer bankaların kullandırdıkları kredilerden dolayı davacı bankanın sorumluluğunun bulunmadığı, bu sebeple hesaplama ve tespitlerde davacı banka tarafından kullandırılan kredi alacaklarını hesaplamaya dahil edilmesi gerektiği, 10.06.2011 tarihli sözleşmede davacı ... Bankasının teminat temsilcisi sıfatının bulunduğu, davacı ... Bankası tarafından kullandırılacak kredi tutarının 175.000.000 USD olduğu ve kredilerin altışar aylık dönemlerde yirmi üç eşit taksitte geri ödeneceğinin akdi faiz oranının dava dışı kredi temsilcisi olarak kararlaştırılan ...Bankası A.Ş tarafından taraflara bildirileceğinin,... Bankası A.Ş tarafından akdi faiz oranının libor + 4,5 olarak uygulandığı ve hesap ekstresine yansıtıldığı, krediye altı ayda bir faiz tahakkuku yapılacağının ve kredinin döviz veya TL olarak kullanılabileceğinin, ödeme süresi geçen alacaklar için temerrüt faizinin %2 daha fazla oranda faiz tahakkuk ettirileceğinin kararlaştırıldığı, davacı banka tarafından ... Şirketi'ne 30.04.2019 tarihinde 5.000.000 USD kredi kullandırıldığı, bu kredi ile ilgili ayrı bir kredi tespit edilemediğinden 10.06.2014 tarihli sözleşme hükümlerine göre değerlendirme yapılması gerektiği, sözleşmede Türk Lirası krediler için akdi faiz oranının belirtilmediği, tazmin olan teminat mektuplarına uygulanacak temerrüt faizi konusunda sözleşmede açık bir hüküm olmadığı, dava tarihine kadar hesabın kat edilmediği, ihtarname keşide edilmediği, temerrüdün dava tarihi itibari ile gerçekleştiği, yalnız dava tarihinden önce ... A.Ş'ye kullandırılan krediler nedeni ile ihtarname keşide edilmiş olduğu, tazmin olan teminat mektupları yönünden kredilerin tazmin tarihlerinde temerrüdün gerçekleşmiş olduğu bu nedenle teminat mektubu bedellerinin ödeme tarihlerinden dava tarihine kadar temerrüt faizinin hesaplanması gerektiği, davacı bankanın döviz kredisinden, teminat mektuplarının tazmininden ve teminat mektubu komisyonlarından dolayı ... Şirketinden alacaklı olduğu, dava dışı ... Şirketine davacı bankanın da aralarında bulunduğu 4 banka tarafından toplam 547.826.088 USD proje kredisi kullandırıldığı, davacı banka tarafından ise ... Şirketine 26.06.2014 tarihine kadar 175.000.000 USD kredi kullandırıldığı, 30.06.2014 tarihinden itibari ile davalının davacı bankaya 136.956.521,75 USD ana para borcu kaldığı, 30.04.2019 tarihinde davalıya davacı banka tarafından ayrıca 5.000.000 USD kredi kullandırıldığı, proje kredisinden dolayı davalının dava tarihinden önce temerrüte düşürüldüğüne dair bir ihtarname keşide edilmemiş olduğu dikkate alınarak, dava tarihine kadar akdi faiz oranına göre hesaplama yapılması gerektiği, altı aylık dönemler itibari ile libor +4,5 akdi faiz üzerinden dava tarihi itibari ile davacı bankanın proje kredisinden dolayı alacağının 136.956.521,75 USD'si ana para, 15.072.942,97 USD işlemiş faiz olmak üzere 152.029.464,72 USD olarak tespit edildiği ve bu alacağın dava tarihi itibari ile Türk Lirası karşılığının 1.072.279.017,61 TL olduğu, davacı banka tarafından davalıya 30.04.2019 tarihinde kullandırılan 5.000.000 USD tutarlı döviz kredisi nedeni ile davacı bankanın dava tarihi itibari ile 5.000.000 USD ana para, 546.343,02 USD işlemiş akdi faiz, 27.316,70 USD BSMV olmak üzere 5.573.650,72 USD alacaklı olduğu ve bu alacağın dava tarihi itibari ile Türk Lirası karşılığının 39.311.515,89 TL olduğu, davacı bankanın tazmin edilmiş teminat mektuplarından ve teminat mektuplarının devre komisyonlarından kaynaklı alacaklarının ayrıca tablo halinde gösterildiği, bu alacaklar yönünden uygulanacak faize ilişkin bilgiler ibraz edilmediği için yalnız ana para detaylarının raporda belirtildiği, dava konusu bonoların ... Şirketi (eski unvanı ...Şirketi ) tarafından ... Şirketi'ne lehine düzenlendiği, bonolarda diğer davalıların aval sıfatlarının bulunduğu, davalı tarafından sunulan belgelerde bonoların bankaya teminat için verildiğine dair bir hüküm bulunmadığı, bankanın kaşesinin bulunduğu belgede "tahsile alınan senetler " ifadesinin karşısında 6 adet 129.263.599,92 TL ifadesinin yer aldığı, bonolardan kaynaklanan alacağın vade tarihinden itibaren ticari avans faizi üzerinden hesaplama yapılması gerektiği, dava tarihi itibari ile 129.263.599,92 TL asıl alacak olmak üzere işlemiş avans faizi ve BSMV ile birlikte alacağın 177.511.171,27 TL'ye ulaştığı, bonoyu düzenleyen ... Şirketi'nin ve bonoda aval sıfatı bulunan davalıların toplam 177.511.171,27 TL borçtan müteselsilen sorumlu oldukları yönünde görüş belirtildiği anlaşılmıştır.
Davacı bankanın ve davalılardan ... (yeni unvanı ...) vekilinin bilirkişiler tarafından yapılan hesaplama yöntemine itiraz etmesi üzerine itirazlarının değerlendirilmesi için dosya yeniden önceki bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişiler tarafından tarafların itirazları değerlendirilerek düzenlenmiş 20.05.2024 tarihli raporda özetle; dava dışı ... Şirketinin dava tarihi itibari ile döviz proje kredisi ve ayrıca kullandırılan döviz endeksli krediden dolayı 157.600.108,77 USD karşılığı 1.111.569.327,15 TL alacaklı olduğu, davacı bankanın tazmin olan teminat mektuplarından dolayı 148.717.888 TL, teminat mektubu komisyonlarından dolayı 207.724 TL alacaklı olduğu, dava tarihi itibari ile bankanın ... A.Şden olan alacaklarının Türk Lirası karşılığının 1.260.494.939,15 TL olduğu, davacı bankaya ciro edilen 6 adet bono nedeni ile davacının ticari avans faizi üzerinden alacak miktarının dava tarihi itibari ile toplam 177.511.171,27 TL'ye ulaştığının hesaplandığı, davalıların bono borcundan dolayı müteselsilen sorumlu oldukları, bonoların teminat niteliğinde olduğuna karar verilmesi halinde davacının bono bedeli kadar talepte bulunabileceği yönünde görüş belirtildiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili bu kez proje kredisi alacağının hatalı hesaplandığına dair 10.06.2024 tarihli dilekçesi ile hesaplama yöntemine itirazlarını sunmuş olduğundan davacının bu itirazlarının değerlendirilmesi için dosya yeniden önceki bilirkişiye tevdi edilmiştir. Davalılardan ... (...) vekilinin 10.06.2024 tarihli itiraz dilekçesinde yer alan itirazların hukuki değerlendirme gerektirdiği, bonoların temlik cirosu kapsamında mı yoksa tahsil cirosu ile mi iktibas edildiği hususunun mahkememizce değerlendirilebileceği yine bono borçluları yönünden temerrüdün gerçekleşip gerçekleşmediğinin mahkememizce değerlendirilebileceği anlaşılmakla bu konuda bilirkişiden yeniden görüş alınmasına gerek görülmemiştir. Davacı vekilinin hesaplamaya yönelik itirazlarının değerlendirildiği 09.04.2025 tarihli ikinci ek bilirkişi raporunda özetle; dava dışı ... Şirketinin dava tarihi itibari ile davacı bankaya tüm döviz kredilerinden dolayı 141.956.521,75 USD ana para, 16.499.571,79 USD faiz, 824.978,59 USD BSMV olmak üzere 159.281.072,13 USD borçlu olduğu ve bu alacağın dava tarihi itibari ile Türk Lirası karşılığının 1.123.425.329,85 TL olduğu, bankanın tazmin olan teminat mektuplarından dolayı 148.717.888 TL; teminat mektubu komisyonlarından dolayı 207.724 TL nakit alacağı bulunduğu, davacı bankaya ciro edilen 6 adet bono ile davacı bankanın dava tarihi itibari ile davalılardan faizleri ile birlikte toplam 188.110.113,21 TL'yi talep edebileceği yönünde görüş belirtildiği anlaşılmıştır.
Davacı banka vekili tarafından 29.04.2025 tarihli itiraz dilekçesi ile özellikle proje kredisi faiz hesabı bakımından yapılan hatalı faiz oranı hesabının düzeltilmesi hususunda talepte bulunulması üzerine dosya yeniden önceki bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişiler tarafından düzenlenen 05.11.2025 tarihli raporda özetle; proje kredisi nedeni ile temerrüdün dava tarihi itibari ile gerçekleştiği dikkate alınarak banka alacağının hesaplandığı, bono alacağı yönünden faiz oranlarındaki değişiklik nedeni ile yeniden hesaplama yapıldığı, davacı bankanın dava tarihi itibari ile ...A.Ş'den döviz kredilerinden dolayı 141.956.521,75 USD ana para olmak üzere 166.618.370,57 USD alacaklı olduğu ve bu alacağın dava tarihi itibari ile Türk Lirası karşılığının 1.175.176.029,49 TL olduğu, tazmin olan teminat mektuplarından dolayı 148.717.888 TL, teminat mektubu komisyonlarından dolayı 207.724 TL alacaklı olduğu, davacı bankanın davalılardan 6 adet bono bedeli ile dava tarihi itibari ile 129.263.599,92 TL'si asıl alacak olmak üzere 188.110.113,21 TL alacaklı olduğu yönünde görüş belirtildiği anlaşılmıştır.
Davalılardan ... (yeni unvanı ...) vekilinin, davanın dava dışı ... Şirketine ihbar edilmesini talep ettiği dikkate alınarak davalı vekilinin 29.04.2025 tarihli dilekçesi ... Şirketine ihbar olunan sıfatı ile tebliğ edilmiştir.
Davalılardan ... Şirketi'nin iflasına karar verilmiş olması ve bu davalıya yöneltilen davanın artık İcra ve İflas Kanunun 235. Maddesi uyarınca iflas tasfiyesinde düzenlenen sıra cetveline itiraz davası olarak görülmesi gerektiği anlaşılmakla, mahkememizin 04.12.2025 tarihli ara kararı ile bu davalı yönünden davanın ayrılmasına (tefrikine) karar verilmiş, müflis ... Şirketi'ne yönelik dava dosyası mahkememizin 2025/919 Esasına kaydedilmiş; 25.12.2025 tarihinde davanın kabulüne, 129.263.599,92 TL'nin davacı alacağı olarak iflas tasfiyesinde düzenlenen sıra cetveline kaydedilmesine karar verildiği, verilen kararın henüz kesinleşmemiş olduğu anlaşılmıştır.
Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe
Davacı , dava dışı ... Şirketi'nden altı adet toplam tutarı 129.263.599,92 TL olan bonoların temlik cirosu ile devir ve teslim alındığını belirterek bonoların her birinde aval olarak imzası bulunan davalılardan bono bedellerinin tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalılardan ... (yeni unvanı ...) vekili, dava konusu bonolarda yer alan ciroların tahsil cirosu olduklarını, bonolarda yer alan ciroların temlik cirosu olmaması sebebiyle davacı bankanın senetten doğan haklarını kullanamayacağını, bonoları davacı bankaya ciro eden şirketin kredi borçları yönünden dava tarihi itibari ile temerrüdün gerçekleşmemiş olduğunu, davacı bankanın dava dışı lehtar şirket ile imzalamış olduğu sözleşmeye aykırı davrandığını, hakkını kötüye kullandığını bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Dava konusu bonoların emre yazılı senetler olduğu konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle kambiyo senetlerinde ciroya ilişkin yasal düzenlemeler ile hukuki kavram ve kurumların ortaya konulmasında yarar vardır.
Ciro , emre yazılı senetlerde hak sahibince senedin arkasına veya alonja yazılan ve ciro edenin imzasını da içermek zorunda olan bir devir beyanıdır. Herhangi bir kaydı içermeyen ciro temlik cirosu hükmündedir.
Ciro, yapılış amacı yönünden temlik, tahsil ve rehin cirosu olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Amaç senedin mülkiyetini ve senette mündemiç alacak hakkını devretmek ise "temlik cirosu" söz konusudur. 6102 sayılı Kanun'un 684/1 inci maddesi; "ciro ve zilyetliğin geçirilmesi ile poliçeden doğan bütün haklar devrolunur" hükmünü haizdir. Buna göre temlik cirosu ile senedin mülkiyetinin ve senedin içerdiği hakkın devri için ciro işlemi yanında taraflar arasında devir sözleşmesinin bulunması ve senet zilyetliğinin geçirilmesi gerekir. Temlik cirosu ile ciranta artık senedin nihai alacaklısı sıfatını kaybeder ve ciro yaptığı şahsa ve ondan sonra gelecek olanlara karşı sorumlu olur. Ciro şerhinden aksi anlaşılmadıkça her ciro, kural olarak temlik cirosu hükmündedir.
Bununla birlikte ciro, senet bedelinin tahsili için bir kimseye yetki verilmesi amacıyla yapılıyorsa "tahsil cirosu" söz konusu olmaktadır. 6102 sayılı Kanun'un 688/1 inci maddesi; "Ciro, "bedeli tahsil içindir", "vekâleten" veya bedelin başkası adına kabul edileceğini belirten bir şerhi ya da sadece vekil etmeyi ifade eden bir kaydı içerirse, hamil, poliçeden doğan bütün hakları kullanabilir; fakat o poliçeyi ancak tahsil cirosu ile tekrar ciro edebilir" hükmünü haizdir. Buna göre tahsil cirosunda alacaklı kendisine bir temsilci atayarak senet bedelinin tahsilini amaçlamaktadır. Tahsil cirosu açık veya gizli (örtülü) tahsil cirosu olarak yapılabilmektedir. Açık tahsil cirosunda, ciro şerhinde vekâlet kaydının açıkça yer almakta, "bedeli tahsil içindir", "vekâleten" veya "kabz içindir" gibi vekâleti gösteren bir kaydın bulunması gerekmektedir. Tahsil cirosuyla senedi iktisap eden hamil, senet içerisine yerleşmiş hakkı iktisap etmemekte, senedin mülkiyeti cirantada kalmaya devam etmektedir. Hamil, kendisine yapılan tahsil cirosu ile senet bedelini tahsil edip cirantasına getirme yetkisi kazanmaktadır. Bu sebeple, senedi tahsil için gerekli işlemleri yapmaya yetkili olmakla birlikte bu işlemleri ancak cirantasının vekili olarak yapabilmektedir. Bununla birlikte hamil, senedi tekrar ciro etmek isterse senedi ancak tahsil cirosu ile devredebilmektedir.
Dava konusu 03.04.2018 vade tarihli 21.543.933,32 TL tutarlı ,02.05.2018 vade tarihli 21.543.933,32 TL tutarlı ,01.06.2018 vade tarihli 21.543.933,32 TL tutarlı, 02.07.2018 vade tarihli 21.543.933,32 TL tutarlı, 01.08.2018 vade tarihli 21.543.933,32 TL tutarlı , 03.09.2018 vade tarihli 21.543.933,32 TL tutarlı her bir bonoda 6102 sayılı TTK'nın 776.maddesi kapsamında zorunlu unsurların yer aldığı, dava dışı ... Şirketi'nin lehtar olarak yer aldığı bonoların arka yüzünde ilk sırada kaşe ve imzasının yer aldığı ciroların , “bedeli tahsil içindir”ifadesini ve buna benzer bir ibareyi içermediği için kaşe ve imzadan ibaret bu cironun temlik cirosu olarak kabul edilmesi gerektiği, davalı ... (yeni unvanı ...) vekili tarafından sunulan teminat ve senet tevdi bordrosunda dava konusu bonoların vade tarihlerine, düzenlenme tarihlerine ve de senet bedellerine yer verilmemiş olduğu ; davalılarca bonolar üzerindeki cironun tahsil cirosu olduğunu ispata elverişli yazılı bir belge sunulamadığı , bonolar üzerindeki cironun temlik cirosu olduğu, senet üzerindeki hakların ciro ile davacı bankaya geçtiği, davacı bankanın da birbirini takip eden geçerli ciro zinciri ile yasal hamil olarak bonodan doğan hakkını bonoları düzenleyene ve bonolarda aval sıfatı bulanan davalılara karşı ileri sürebileceği anlaşılmaktadır.
Avale ilişkin açıklama yapmak gerekirse; aval, 6102 sayılı TTK’nın 700. maddesine göre poliçede yazılı bulunan borcun kısmen veya tamamen teminat altına alınmasını sağlayan bir nevi kefalettir. Bu kefaleti veren şahsa, aval veren denir (Ali Bozer, Celal Göle, Kıymetli Evrak Hukuku, Ankara 2017, s. 161).
Türk Hukuk Lûgatındaki tanıma göre ise aval; kambiyo senetleri üzerindeki imzalardan birinin sahibine, üçüncü bir kişinin veya senet üzerinde zaten imzası bulunan bir kimsenin, bizzat senet veya alonj üzerinde, müteselsilen sorumlu olmak suretiyle senet bedelini tamamen veya kısmen ödemeyi taahhüt etmesidir (Türk Hukuk Lûgatı, Türk Hukuk Kurumu, Ankara 2021, C.1, s. 93.)
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 700. maddesinin 2. fıkrasına göre aval, üçüncü bir kişi veya poliçede imzası bulunan başka bir kişi tarafından da verilebilir. Bu şekilde poliçe borçlularından biri lehine aval verilmek suretiyle poliçenin ödenmesi güvence altına alınacağından o poliçenin tedavülü kolaylaştırılmış olur (Bozer, Göle, s. 161 ).
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun avalin şekline ilişkin 701. maddesinde; aval şerhinin poliçe veya alonj üzerine yazılacağı; avalin “aval içindir” veya bununla eş anlamlı başka bir ibareyle ifade edileceği ve aval veren kişi tarafından imzalanacağı; muhatabın veya düzenleyenin imzaları hariç olmak üzere, poliçenin yüzüne atılan her imzanın aval şerhi sayılacağı; kimin için verildiği belirtilmemişse avalin düzenleyici için verilmiş sayılacağı düzenlenmiştir.
Aval veren ile aval verilen arasındaki teminat bağı avali özellikli bir taahhüt hâline getirmektedir. Bu nedenle avale ilişkin şekil koşulları 6102 sayılı TTK'nın 701. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, poliçenin ön yüzünde avale ilişkin herhangi bir ibarenin bulunmaması ancak imzanın bulunması hâlinde, muhatabın veya düzenleyenin imzaları dışında poliçenin ön yüzüne atılan her imza aval şerhi sayılır. Poliçenin ön yüzüne atılan aval şerhinin kimin için verildiği belirtilmez ise aval düzenleyici için verilmiş sayılır.
Avale ilişkin hükümler 6102 sayılı TTK’nın 778. maddesinin 3. fıkrası gereğince bonolar hakkında da uygulanır. 6102 sayılı TTK’nın 776. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi ile aynı Kanun'un 778. maddesinin atfı ile uygulanması gereken 6102 sayılı TTK’nın 701. maddesi birlikte değerlendirildiğinde bononun geçerli olması için tek imza yeterlidir ve senet ön yüzüne atılan ikinci imza aval şerhi sayılır. Ne var ki, poliçenin ön yüzüne düzenleyen tarafından iki imza atılmış olsa dahi, bu imzalar 6102 sayılı TTK’nın 700. maddesine göre aval olarak kabul edilemez. Ancak, keşideciden başka bir kişi tarafından aval veya benzeri sözler kullanılarak imzalanmışsa aval olarak sayılır.
Aval verenin borcu bağımsız bir borçtur, bir diğer ifade ile fer'î nitelikte değildir. Aval ile teminat altına alınan borç geçersiz olsa bile, aval verenin sorumluluğu devam eder. Aval veren kişinin teminat altına aldığı borç, şekle ait noksandan başka bir sebepten dolayı batıl olsa da, aval verenin taahhüdü geçerlidir. Yani lehine aval verilenin borcu geçersiz olsa bile, aval veren bu geçersizliği ileri süremez. Lehine aval verilenin mevcut olmaması, ehliyetsiz olması ya da imzasının sahte olması hâlinde de aval verenin sorumluluğu devam eder. 6102 sayılı TTK’nın 702. maddesinin 2. fıkrası gereğince aval veren, sadece kambiyo senedindeki zorunlu şekil eksikliğini ileri sürebilir (20.04.2018 tari... Esas, ... Karar sayılı kararlarında da değinilmiştir.
Davalıların 03.04.2018, 02.05.2018, 01.06.2018, 02.07.2018, 01.08.2018, 03.09.2018 vade tarihli bonoların ön yüzünde "avalimdir" ifadesi ile imzalarının bulunduğu, davacı bankanın 03.04.2018, 02.05.2018, 01.06.2018, 02.07.2018, 01.08.2018, 03.09.2018 vade tarihli bonoları temlik cirosu ile devir ve temlik aldığı, davacı bankanın dava dışı... A.Ş'den döviz kredilerinden dolayı 141.956.521,75 USD ana para olmak üzere 166.618.370,57 USD alacaklı olduğu ve bu alacağın dava tarihi itibari ile Türk Lirası karşılığının 1.175.176.029,49 TL olduğu, tazmin olan teminat mektuplarından dolayı 148.717.888 TL, teminat mektubu komisyonlarından dolayı 207.724 TL alacaklı olduğu, davacı bankanın bonolar nedeni ile davalılar aleyhine takip başlatmakta ve dava ikame etmekte kötüniyetli olduğu hususunun davalılar tarafından ispat edilemediği , davacı bankanın 6 adet bono nedeni ile davalılardan dava tarihi itibari ile 129.263.599,92 TL'si asıl alacak olmak üzere 188.110.113,21 TL talep edebileceğinin bankacı bilirkişiler tarafından düzenlenen yazılı görüşlerden anlaşıldığı, bonoda aval sıfatı bulunan davalıların bonolardan kaynaklı borçtan müteselsilen sorumlu oldukları , her bir bono yönünden vade tarihinden itibaren avans faizi uygulanması gerektiği anlaşılmakla davanın kabulü ile bono bedellerinin bonoda aval sıfatı bulunan davalılardan tahsiline dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜNE,
03.04.2018 vade tarihli bono nedeni ile 21.543.933,32 TL'nin 03.04.2018 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlardaki avans faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,
02.05.2018 vade tarihli bono nedeni ile 21.543.933,32 TL'nin 02.05.2018 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlardaki avans faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,
01.06.2018 vade tarihli bono nedeni ile 21.543.933,32 TL'nin 01.06.2018 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlardaki avans faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,
02.07.2018 vade tarihli bono nedeni ile 21.543.933,32 TL'nin 02.07.2018 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlardaki avans faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,
01.08.2018 vade tarihli bono nedeni ile 21.543.933,32 TL'nin 01.08.2018 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlardaki avans faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,
03.09.2018 vade tarihli bono nedeni ile 21.543.933,32 TL'nin 03.09.2018 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlardaki avans faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,
2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 Sayılı Harçlar Kanuna bağlı Harçlar Kanunu Genel Tebliği uyarınca tahsili gereken karar harcı 8.829.996,51 TL olduğundan davacı tarafından davanın açılışı sırasında yatırılan 113.397,29 TL peşin harcın mahsup edilmesi suretiyle geriye kalan 8.716.599,22 TL karar harcının davalılardan tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine,
3-Davacı tarafından davanın ikame edildiği tarihte peşin harç olarak yatırılan ve mahsup edilen 113.397,29 TL ile davacı tarafından bu dava nedeni ile yapılan bilirkişi ücret ödemeleri 30.000,00 TL ile posta ve tebligat masrafı 971,05 TL olmak üzere toplam 144.368,34 TL yargılama giderinin davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan, 04.11.2025 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap ve takdir edilen 2.348.636,00 TL vekalet ücretinin davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-6325 Sayılı Kanunun 18A maddesi uyarınca ileride haksız çıkacak taraftan tahsil edilmek üzere T.C. Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.360,00 TL arabulucu ücretinin davalılardan tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine,
6-Davacı tarafından yatırılıp gerekçeli kararın tebliğinden sonra artan gider avansı bulunması halinde gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 25/12/2025
BAŞKAN
ÜYE
ÜYE
KATİP