T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/895
KARAR NO : 2025/125
DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 30/12/2021
KARAR TARİHİ : 20/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; müvekkili ile davalı arasında 12/02/2018 tarihli alt yüklenicilik sözleşmesi ve iş artışına bağlı olarak ek protokoller imzalandığını, bu sözleşme ve protokoller kapsamında ...projesine ilişkin Fore Kazı imalatları yapılmaya başlandığını, müvekkilinin edimlerini yerine getirirken davalının bölgedeki faaliyetlerini durdurduğunu, müvekkiline cari hesaptan doğan borcunu ödemediğini, müvekkilinin hakedişlerini onaylamadan kendileri ile ve üst işveren ile sözleşme ilişkisini sonlandırdığını, müvekkilinin gelirden mahrum kaldığı gibi ödenmeyen cari hesap hakedişler ve hak ediş haline gelmemiş imalat kalemleri ile teminat ve ihtiyat kesintilerinin müvekkiline ödenmemesi sebebiyle zora girdiğini, uğradığı zarar sonucu ... 2.ATM ...Esas ...Karar sayılı kararı ile iflasına karar verildiğini, iflas tasfiyesinin ... 1.İflas Müdürlüğünün ...numaralı dosyasında yürütüldüğünü, davalıya dava konusu alacak için iflas müdürlüğü tarafından muhtıra gönderilmesine rağmen borcun ödenmediğini, müvekkilinin cari hesap nedeniyle alacaklı olduğu müvekkilinin 13 numaralı hakedişlere ilişkin yapmış olduğu imalatlara rağmen hakediş karşılığının ödenmediğini, müvekkilinin .. numaralı hak edişten sonra yapmış olduğu imalat föylerinden müvekkilinin davalı faaliyetinin sonlandırılması ve hakedişlerin onaylamaması nedeniyle müvekkiline ödeme yapılmadığının anlaşıldığı, davalının son imalattan sonra taraflar arasında 12/02/2018 tarihli alt yüklenicilik sözleşmesi ve ek protokolleri haksız olarak zımnen feshettiği müvekkiline hakediş ve ihtiyat kesintilerinin ödenmemesinin hukuka aykırı olduğu davalı adına sebepsiz zenginleşme teşkil ettiği davalı sözleşmesel ilişkiyi zımnen sonlandırmasına rağmen dürüstlük kuralına aykırı olarak kazanç elde etme amacı güttüğü asıl işveren ... A.Ş'ye müzekkere yazılarak davalının son faaliyetinin imalat belgesi ile birlikte gönderilmesi halinde durumun anlaşılacağını arabuluculuk başvurusunda bulunulduğunu sonuç alınamadığı, davacının cari hesap alacağı nedeniyle 5 bin TL onaylanmamış hak ediş alacağı 5 bin TL teminat kesintisi 5 bin TL ihtiyati kesintisi 5 bin TL'nin ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle ; müvekkili tarafından davacıya ... 6. Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile 12/02/2018 tarihli sözleşmenin iş programına aykırı davranıldığı, malzeme onay ve temin süreçlerinde gecikmeler olduğu, işin gecikilmesine neden olunduğu, ihtarnamenin tebliğ tarihi itibariyle fore kazık imalatlarına başlanılması, 30/11/2018 tarihi itibariyle... arası ayakların temel altı kazıklarının bitirilmesi zemin yapısına uygun fore kazık makinesi ve yedekte en az üç fore kazık makinasının bulundurulması aksi halde bütün işlerin nam ve hesabına yaptırılacağı ve %25 fazlası ile davacı teminatlarından ve hakedişlerinden tahsil edileceği, bundan doğan kayıpların yansıtılacağının ihtar edildiği, ayrıca davacıya... tarihli ... yevmiye sayılı ihtarname ile ... 44. Noterliği tarafından keşide edilen ihtarname içeriğinin kabul edilmediğinin, mevcut sözleşmenin 23.maddesi gereği davacının şantiye alanından çıkarılarak işin davacı nam ve hesabına yaptırılabileceği, işin gecikmesinden kaynaklanan zararların tahsil edileceğinin ihtar edildiğini, İflas Müdürlüğüne davacıya borçlu olunmadığına dair cevap verildiğini, taraflar arasında hesap mutabakatı bulunmadığını, davacının iflas sürecinde olduğunu müvekkilinden gizlediğini, davacının ödenmediğini iddia ettiği 13 nolu hakedişi hakkında müvekkili tarafından uygunluk verildiğini ancak sözleşme gereği fatura göndermediğini, sözleşmenin 6.maddesi gereği davacının talebine ve iddiasına itibar edilemeyeceği usulüne uygun teslim edilmemiş hakediş evrakları ile ilgili ödeme yapılacağı, davacı alacağının muaccel olmadığı, davacının hakedişlerini zamanında yapmadığı, bu nedenle alacak iddiasının hukuka aykırı olduğu sözleşmenin 11b ve 11d maddelerinde, 13.maddesinde, 15.maddesinde teminat ve ihtiyat kesintilerinin ne şekilde yapılacağının kararlaştırıldığını, davacının ihtiyat kesintisi ödemesinin muaccel olmadığını, ortadan kesin kabul işlemi bulunmadığını, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiği talep etmiştir.
... 1. İcra Müdürlüğü ...İflas sayılı dosyasında 25/01/2021 tarihli müzekkere ile davalıdan taraflar arasında akdedilen alt yüklenicilik sözleşmesi kapsamında oluşmuş 1.736.079,21 TL'nin ödenmesinin talep edildiği davalı tarafından ... 1.İflas Müdürlüğüne gönderilen tarihsiz dilekçe ile müflis şirket ile aralarında akdedilen 26/06/2018 tarihli ek protokol ile işin miktarının 6.380.284,23 TL arttığı, yine 29/01/2019 tarihli ek protokol ile 5.134.261,15 TL daha artarak iş miktarının 11.514.545,38 TL olduğundan teminat mektuplarının verilemediğini ve hakedişlerden nakit teminat kesintisi yapıldığının, müflis şirkete borçlu bulunulmadığının, cari hesapta 48.657 TL alacaklı olduğunun bildirildiği görülmüştür.
... müzekkere yazılarak davalı şirketin son faaliyetinin imalat belgesi ile birlikte gönderilmesi istenilmiş mahkememize gönderilen tarihsiz ... sayılı cevabi yazıda davalı ...A.Ş'nin farklı sözleşmesine ilişkin bilgi verildiği anlaşılmış, yeniden alt yapı hizmetleri şube müdürlüğüne müzekkere yazılmış müzekkere cevabında "..." işinin.. A.Ş'ye ihale edildiği, davalının bu işte alt yüklenici olduğu, sözleşmeye ilişkin geçici kabul ve sözleşme örneklerinin gönderildiği anlaşılmıştır.
..." işine ilişkin 38 nolu hakediş raporu ve ekindeki hakedişlerden ihtiyat kesintisi oranının %5 olduğu, stopaj kesintisi oranının %3 olduğu, teminat kesintisini oranının %6 olduğu anlaşılmıştır.
Davacının alacak miktarı ve iade edilmesi gereken teminat tutarları konusunda dosyaya celp edilen müzekkere cevapları, sözleşme ve tarafların ticari defterleri incelenerek rapor düzenlenmesi için dosya bir inşaat mühendisi bir mali müşavir ve bir nitelik hesap konusunda uzman heyete tevdi edilmiş bilirkişiler 23/02/2023 tarihli raporda özetle ; taraflar arasında imzalanan sözleşme kapsamında davalı tarafından onaylanan 12 hakediş toplamının 11.205.874,68 TL+KDV olduğu, ödenmesi gereken hakediş bedelinin 11.197.632,36 TL olarak hesaplandığı, sözleşmenin 11b maddesi uyarınca %6 oranında teminat kesintisi tutarı 555.652.48 TL, 11d maddesi uyarınca %5 oranında ihtiyat kesintisi tutarı 560.293,73 TL sözleşmenin genel şartlar başlıklı 10. Maddesi uyarınca 223.781,41 TL kesinti ile %3 stopaj kesintisi tutarı 80.454,89 TL'nin alacaktan düşüldüğü dosyaya sunulan 13 nolu hakediş raporuna göre taraflarca imzalı imalat föylerindeki imalat tutarının imzalandığı itiraza uğramadığı buna göre taşerona ödenecek toplam tutarın 302.214,68 TL olduğu, davacının hazırlanmamış 14 nolu hakediş alacağını da talep ettiği bununla ilgili imalat föylerenin EK 9 olarak dosyaya sunulduğu, imalat föylerinin taraflarca imzalandığı, imalat miktarının 212.021,28 TL olduğu, 14 nolu hakedişte taşerona ödenecek tutarının 204.812,56 TL olduğu, davacı şirket tarafından düzenlenen faturaların defterlerine kaydedildiği davalı şirket tarafından yapılan ödemelerin ve toplam 223.781,41 TL tutarındaki kesintinin alacak olarak kaydedildiği, yine davalı tarafından düzenlenen dekont ve faturalar ile yansıtılan giderlerin alacak olarak kaydedildiği, teminat kesintisi, ihtiyat kesintisi ve stopaj kesintisine ilişkin kaydın bulunmadığı, davacı deftlerlerindeki son işlem tarihi olan 09/03/2020 tarihi itibariyle davalı şirketin davacıya 1.159.282,62 TL borçlu olduğu, davalı şirket defterlerinde ise davacı tarafından tanzim edilen hak ediş faturalarının kaydeldiği, dava tarihi itibariyle davacının davalıya 48.657,07 TL borçlu göründüğü, 05/02/2020 tarihli 11.538.58 TL tutarlı işlemin hatalı kayıt olduğu, buna göre davacının 09/03/2020 itibariyle davalıya 37.118,49 TL borçlu göründüğü toplam 11.205.874,68 TL tutarlı hakediş bedeli üzerinden yapılan 555.652,48 TL teminat kesintisi ile toplam 560.293,73 TL ihtiyat kesintisi tutarlarının alınan teminatlar hesabında kayıtlı olduğu, bu hesapta davacı şirketin davalıdan toplam 1.115.946,22 TL alacaklı durumda olduğu, taraf şirketlerin defterlerinin incelenmesi neticesinde davalı şirketin defterlerinde davacının 38.117,49 TL cari hesap borcunun bulunduğu ve davacının davalı defterlerinde 555.652,48 TL teminat kesintisi ile 560.293,73 TL ihtiyat kesintisi alacağı bulunduğu mahsup edildiğinde davacının davalı şirketten 1.078.827,72 TL alacaklı olduğu, davacının defterlerinde ise davalının 1.159.282,62 TL borçlu göründüğü cari hesap farkı olan 80.454,90 TL lik tutarın %3 stopaj kesintisinden kaynaklandığı, davalı şirket tarafından ilgili dönemlerde davacı adına muhtasar beyanname ile vergi dairesine ödeme yaptığının tespit edildiği, bu nedenle vergi borcundan mahsup edilmesi nedeniyle bu tutarın davalıdan talep edilemeyeceği, sözleşmenin 15. Maddesinde teminat ve ihtiyat kesintilerin kesin kabulden bir yıl sonra belirlenmiş olduğu ancak dosyadaki belgelerden kesin kabulün yapılmadığının anlaşıldığı, alacağın muaccel olmadığının anlaşıldığı, davacının 13 numaralı hakedişten dolayı 302.214,68 TL yapılmayan 14 numaralı hak ediş nedeniyle 204.812,56 TL talep edebileceği, davacının cari hesap farkı 80.454,90 TL'yi talep edemeyeceği, 13 nolu hakediş %6 teminat kesintisi tutarının 22.888,04 TL %5 ihtiyat kesintisi tutarının 19.073,36 TL olarak hesaplandığı, hazırlanamayan ... numaralı hakdeiş için %6 teminat kesintisi tutarının 12.721,28 TL ve %5 ihtiyati kesintisi tutarının 10.601,06 TL olarak hesaplandığı, teminat kesintilerinin iadesinin kesin kabulden bir yıl sonra talep edebileceği yönünde görüş belirtildiği anlaşılmıştır.
Tarafların bilirkişi raporuna itirazlarının değerlendirilmesi için dosya yeniden önceki bilirkişi heyetine tevdi edilmiş bilirkişiler 23/03/2023 tarihli raporda özetle ; kök rapordaki tespit ve hesaplamalarda değişiklik yapılmasını gerektirir bir durum bulunmadığı bildirmişlerdir.
Taraf vekillerinin bilirkişi raporuna itirazlarının madde madde değerlendirilmesi için dosya yeniden önceki bilirkişi heyetine tevdi edilmiş bilirkişilerin 31/10/2023 tarihli raporundan davacı tarafından incelemeye sunulan 12 nolu hakediş raporunda davacı imzasının ve onayının bulunduğu raporda açıkça %3 stopaj kesintisi 80.454,89 TL tutarın belirtildiği, taraflar arasındaki sözleşmeye göre stopaj tutarının hatalı ve eksiklik olmadığı belirtilerek tarafların itirazlarının değerlendirildiği ve kök rapordaki görüşlerde değişiklik bulunmadığı anlaşılmıştır.
... Şube Müdürlüğünün 17/04/2023 tarihli cevabi yazısı ile sözleşme konusu işin 01/06/2021 tarihi itibar alınarak geçici ve kesin kabullerin yapıldığı, kesin hesap sürecinin devam ettiği, ... A:Ş'ye düzenlenen son hakediş ve kazı imalatına ait işsonu projelerin gönderildiğinin bildirildiği, son hakediş raporunun ... tarihli .. nolu hakediş olduğu anlaşılmıştır.
Davacı vekili talep artırım dilekçesi ile .. nolu hakediş nedeniyle 302.214,68 TL hazırlanmamış 14 nolu hakediş nedeniyle 204.812,56 TL , teminat ve ihtiyat kesintisine ilişkin cari hesap alacağı nedeniyle 1.078.827,72 TL , onaylanmamış hakedişin teminat kesintisi 22.888.04 TL hazırlanmamış hakediş ihtiyat kesintisi 10.601,06 TL'nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi aksi halde 14 nolu hakedişin kesin kabul tarihinin ilgili belediyeden sorulması yönünde talepte bulunulduğu anlaşılmakla Kesin kabul tutanakları dosya içine celp edilmiş; ... Şube Müdürlüğüne yazılan müzekkere cevabından ...’nin ... tarih ve... sayılı kararına istinaden İhale Komisyonun ... tarih ve ... sayılı kararı ile “ ...” işinin ...Şirketi'ne ihale edildiğinin, işin kesin kabulünün ve kesin hesabının yapıldığının ve ayrıca söz konusu işte ... Anonim Şirketi'nin alt yüklenici olarak çalıştığının bildirildiği ve işe ait kesin kabul tutanağının yazı ekinde gönderildiği, kesin kabul tutanağının 29.12.2022 tarili olduğu anlaşılmıştır.
Tüm Dosya Kapsamı Birlikte Değerlendirildiğinde
Dava , eser sözleşmesinden kaynaklanan hakediş bedeli ve sözleşme kapsamında davalı nezdinde tutulan nakit teminatların iadesi istemine ilişkindir.
Taraflar arasında akdedilen 12/02/2018 tarihli "alt yüklenici sözleşmesi " başlıklı sözleşmede davacının alt yüklenici, davalının yüklenici; dava dışı ... A.Ş'nin iş sahibi, sıfatıyla yer aldığı, işin konusunun davalı tarafından yüklenen edimlerden olan ... kapsamında ...Yapım İşi olarak belirlendiği, işin teslim tarihinin 11/04/2018, sözleşme bedelinin 1.945.000,00+KDV olarak kararlaştırıldığı, sözleşmenin 6.maddesinde işin fiili ilerlemesine paralel olarak aylık hakedişlerin düzenleneceği, sözleşmeye ekli birim fiyat listesine ek olarak; sözleşmede belirtilen kesintiler yapılarak alt yükleniciye ödeme yapılacağı, hakedişler formatının özel teknik şartnamede belirtilen şekilde olacağı, her ayın 25'inden önce iş sahibi tarafından istenen formatta iş miktarını gösterir aylık hakedişlerin ... A.Ş'nin onayına sunulacağı, sözleşmenin 11. Maddesinde ihtiyat kesintilerinin hakedişlerden sabit oranlı kesintiler olduğu yüklenici veya iş sahibinin uyguladığı ihtiyat kesintilerinin alt yükleniciye aynı oranda yansıtılacağının, ...A.Ş'nin kendisine uygulanan ihtiyat kesintisi oranını yarı oranında arttırarak alt yükleniciye yansıtabileceğinin, yüklenici veya iş sahibinin ihtiyat kesintisi uygulamadığı durumlarda ...A.Ş'nin istemesi halinde %5 oranında ihtiyat kesintisi uygulayabileceği, alt yükleniciden %5 oranında ihtiyat kesintisi yapılacağı, sözleşmenin 15.maddesinde sözleşme gereği tutulan teminat ve ek teminat ve ihtiyat kesintilerinin kesin kabulünün yapılmasından sonra ihtiyat kesintisi için alt yüklenicinin tüm yükümlülüklerini gerçekleştirmiş olması ve bu durumun ... A.Ş tarafından tespit edilmiş olması ana sözleşme konusu işe ilişkin kesin hesabın yapılıp alacağının netleştirilmesinin üzerinden bir yıl geçmesi, iş sahibinin ... A.Ş' ye uygulamış olduğu ihtiyat kesintisinin tamamen iade edilmiş olması şartlarına bağlı olduğunun, ek teminat olarak tutulan ödemelerin bu teminatın tutulmasına konu olay ve zararın kesin ve tam olarak karşılanmış olması veya ... A.Ş'nin buna kani olduğu bir miktarın ... A.Ş'ye bırakılması şartıyla kesin kabulden bir yıl sonra iade edileceğinin kararlaştırıldığı, taraflar arasında akdedilen 26/06/2018 tarihli ek protokolde iş artışı nedeniyle 6.380.284,23 TL tutarlı iş yapıldığının, 29/01/2019 tarihli ek protokolde 5.134.261,15 TL tutarlı ilave iş yapıldığının kararlaştırıldığı görülmüştür.
Davalı tarafından davacıya keşide edilen ... 6.Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile 12.02.2018 tarihli sözleşme kapsamında işin süresinde tamamlanmadığı, işin tamamlanması için yapılması gereken işlemlere 3 iş günü içinde başlanılması gerektiği aksi halde işin üçüncü kişilere tamamlattırılacağı hususunun ihtar edildiği, davacı tarafından davalıya keşide edilen ... 44. Noterliğinin ... yevmiye sayılı ... tarihli cevabi ihtarnamesi ile sözleşme konusu işlerin tamamlandığı, ek protokol düzenlenmesinin bu durumu teyit etiiği, sözleşme konusu işin yapılması için davalı tarafından yapılması gereken hazırlık işlemlerinin yapılmadığı, davacıya ağustos ve eylül hakedişlerinin ödenmediği, iş planlamasının davalı tarafından doğru bir şekilde yapılamadığı, sözleşmede davacının ... temel altı kazıklarının bitirilmesi yükümlülüğünün bulunduğunun kararlaştırılmadığını, kendilerine teslim edilen bir iş programı bulunmadığını, ödemelerin yapılması gerektiğini ihtar etmiştir.
Taraflar arasında imzalanan eser sözleşmesi kapsamında davacı tarafından gerçekleştirilen iş karşılığı 12 hakediş toplamı 11.205.874,68 TL+KDV ile ilgili hakedişlerin davalı tarafından onaylandığı, olduğu, davacıya ödenmesi gereken hakediş bedelinin 11.197.632,36 TL olduğunun ve yine sözleşmenin 11b maddesi uyarınca %6 oranında teminat kesintisi tutarının 555.652.48 TL, 11d maddesi uyarınca %5 oranında ihtiyat kesintisi tutarının 560.293,73 TL olduğunun, sözleşmenin genel şartlar başlıklı 10. Maddesi uyarınca 223.781,41 TL kesinti ile %3 stopaj kesintisi tutarının 80.454,89 TL'nin davacı hakediş alacağından düşülmesi sonucu davacıya ödenecek hakediş tutarının 302.214,68 TL olduğunun , 14 nolu hakedişte davacıya ödenecek tutarının 204.812,56 TL olduğunun, davacı deftlerlerindeki son işlem tarihi olan 09/03/2020 tarihi itibariyle davalı şirketin davacıya 1.159.282,62 TL borçlu olduğunun, davalı şirket defterlerinde ise davacı tarafından tanzim edilen hakediş faturalarının kaydeldiğinin, dava tarihi itibariyle davacının davalıya 48.657,07 TL borçlu göründüğünün, 05/02/2020 tarihli 11.538.58 TL tutarlı işlemin hatalı kayıt olduğu, buna göre davacının 09/03/2020 itibariyle davalıya 37.118,49 TL borçlu göründüğü toplam 11.205.874,68 TL tutarlı hakediş bedeli üzerinden yapılan 555.652,48 TL teminat kesintisi ile toplam 560.293,73 TL ihtiyat kesintisi tutarlarının alınan teminatlar hesabında kayıtlı olduğunun, bu hesapta davacı şirketin davalıdan toplam 1.115.946,22 TL alacaklı durumda olduğunun, davalı şirketin defterlerinde davacının 38.117,49 TL cari hesap borcunun bulunduğu ve davacının davalı defterlerinde 555.652,48 TL teminat kesintisi ile 560.293,73 TL ihtiyat kesintisi alacağı bulunduğunun tespit edildiği, davacı borcu mahsup edildiğinde davacının davalı şirketten 1.078.827,72 TL alacaklı olduğunun, davacının defterlerinde ise davalının 1.159.282,62 TL borçlu göründüğünün cari hesap farkı olan 80.454,90 TL lik tutarın ise %3 stopaj kesintisinden kaynaklandığının ve vergi borcundan mahsup edilmesi nedeniyle bu tutarın davalıdan talep edilemeyeceğinin, davacının 13 numaralı hakedişten dolayı 302.214,68 TL ile yapılmayan 14 numaralı hak ediş nedeniyle 204.812,56 TL talep edebileceğinin ; 13 nolu hakediş kapsamında %6 teminat kesintisi tutarının 22.888,04 TL, %5 ihtiyat kesintisi tutarının 19.073,36 TL, hazırlanamayan 14 numaralı hakdeiş için %6 teminat kesintisi tutarının 12.721,28 TL ve %5 ihtiyati kesintisi tutarının 10.601,06 TL olduğunun kök ve ek bilirkişi raporları ile tespit edildiği, davacı tarafından gerçekleştirilen iş bedeli, hesaplanan hakediş ve teminat tutarları ile ilgili uyuşmazlık bulunmadığı; uyuşmazlığın alacağın muaccel olup olmadığı hususunda toplandığı anlaşılmaktadır.
Sözleşmenin 15.maddesinde sözleşme gereği tutulan teminat ve ek teminat ve ihtiyat kesintilerinin, kesin kabulünün yapılmasından sonra ihtiyat kesintisi için alt yüklenicinin tüm yükümlülüklerini gerçekleştirmiş olması ve bu durumun... A.Ş tarafından tespit edilmiş olması ana sözleşme konusu işe ilişkin kesin hesabın yapılıp alacağının netleştirilmesinin üzerinden bir yıl geçmesi, iş sahibinin ... Ticaret A.Ş' ye uygulamış olduğu ihtiyat kesintisinin tamamen iade edilmiş olması şartlarına bağlı olduğunun, ek teminat olarak tutulan ödemelerin bu teminatın tutulmasına konu olay ve zararın kesin ve tam olarak karşılanmış olması veya ...A.Ş'nin buna kani olduğu bir miktarın ... A.Ş'ye bırakılması şartıyla kesin kabulden bir yıl sonra iade edileceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmakla birlikte taraflar arasında akdedilen sözleşmenin devamı sırasında işin dava dışı üçüncü kişiye tamamlattırıldığı, sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğinin davalı tarafından ispat edilemediği taraflar arasında keşide edilen ihtarnameler, sözleşme ve ek protokol içeriği , bilirkişi raporunda yer alan hesaplamalar ve dosya kapsamından anlaşılmaktadır.
TBK 175.maddesi 'Dürüstlük kurallarına aykırı engelleme' başlığını taşımakta olup, adı geçen hükmün 1.fıkrasına göre 'Taraflardan biri, koşulun gerçekleşmesine dürüstlük kurallarına aykırı olarak engel olursa, koşul gerçekleşmiş sayılır.
Borçlar Hukukunda kural, yasal veya sözleşmesel olarak haklı sebebe dayanmayan bir fesih beyanının hukuki sonuç doğurmaması, sözleşmeyi sona erdirmemesidir. Ancak bu prensibin yasada istisnaları vardır. Bunlardan biri de eser sözleşmesinde iş sahibinin tazminat karşılığı fesih hakkıdır (TBK m.484). Bu özel durumlarda, kanun sözleşme taraflarından birine haksız da olsa tek yanlı beyanıyla sözleşmeyi sona erdirme hakkı tanırken, bunun sonucu olarak karşı tarafın uğradığı/uğrayacağı olumlu zararının (sözleşmeden beklediği fakat elde edemediği çıkarlarının) tazmini yükümlülüğü getirmektedir.
TBK m.484'e göre, “iş sahibi eserin tamamlanmasından önce yapılmış olan kısmın karşılığını ödemek ve yüklenicinin bütün zararlarını gidermek koşuluyla sözleşmeyi feshedebilir” (TBK m.484).
Bu madde ile iş sahibine, hiçbir gerekçe göstermeksizin sözleşmeyi feshetme hakkı tanınmış fakat yapılan kısmın bedelini ödeme ve yüklenicinin zararını tazmin etme zorunluluğu getirmiştir.
Dava konusu olayda, davacı tarafından sözleşme ve ek protokol konusu 11.205.874,68 TL tutarlı işin gerçekleştirilip davalıya teslim edildiği, karşılıklı keşide edilen ihtarnameler, sözleşme hükümleri ve tarafların iddia ve savunmalarından davalının, davacının sözleşmede yer almayan yükümlülükleri yerine getirmediğinden bahisle işi üçüncü kişiye tamamlattırdığı ve sözleşmeyi fiilen sona erdirdiği , sözleşmenin haklı nedenle sona erdirildiğinin davalı tarafından ispat edilemediği, sözleşmenin davalı tarafından sona erdirilmesinin TBK 175.maddesi kapsamında sözleşmenin 15.maddesinde yer alan (teminat iadeleri ile ilgili ) muacceliyet şartına müdahale niteliğinde olduğu, davalının şarta müdahalesi nedeniyle koşulun gerçekleşmiş sayılması gerektiği, davalının TBK m.484 uyarınca yapılan işin kısımlarını karşılayan tüm bedeli ödemek ve teminatları iade etmekle yükümlü olduğu anlaşılmakla hakediş ve teminat kesintileri toplamı 1.619.344,06 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile;
1.619.344,06 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre tahsili gereken harç 110.617,39 TL olduğundan peşin yatırılan 426,94 TL ile tamamlama harcı olarak yatırılan 27.227,41 TL harcın mahsubu ile bakiye 82.963,04 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan ve mahsubuna karar verilen harçlar toplamı 27.654,35 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 10.500,00 TL bilirkişi ücreti, 645,85 TL posta ve tebligat masrafı olmak üzere toplam 11.145,85 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre hesap ve takdir edilen 238.127,85 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00 TL arabulucu ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 20/02/2025
BAŞKAN
ÜYE
ÜYE
KATİP