T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/158
KARAR NO: 2024/405
DAVA: Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (İtirazın İptali)
DAVA TARİHİ: 19/09/2018
KARAR TARİHİ: 31/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (İtirazın İptali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
(I) TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
(1) Davacı Tarafın İddialarının Özeti:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; öncelikle müvekkili bankanın 5411 sayılı yasanın 111.maddesi ile kurulan ... kapsamında olduğunun sabit olduğunu, bu nedenle anılan yasanın görev ve yetkiye ilişkin 142.maddesinin nazara alınması gerektiğini, müvekkili ... Bankası A.Ş ile davalı taraf arasında “Üye İş Yeri Sözleşmesi” ve bu sözleşmeye bağlı olarak “Ödeme Noktası Sözleşmesi” akdedildiğini, mezkur sözleşmeler gereğince davalı borçlunun ticari işletmesine davacı şirket tarafından ... numaralı POS cihazı tahsis edildiğini, davalıya ödeme noktası yetkisi ile kredi kartlarından tahsilat yapabilme, ödeme iadesi, müvekkili şirkete ait kredi kartlarının borcunu, müvekkil hesabına tahsil etme ve müvekkil tanımlaması çerçevesinde diğer işlemlerini gerçekleştirme yetkisi verildiğini, davalının ticari işletmesine müvekkil tarafından tesis edilen POS cihazı üzerinden Ödeme noktası yetkisi dahilinde gerçekleştirilen ve davalı tarafından tahsilatı müteakip 1 iş günü içerisinde müvekkile ödenmiş olması gereken, kredi kartı borç tahsili işlemleri karşılıklarının bugüne kadar ödenmediğini, sonrasında müvekkili tarafından 02.10.2017 tarihinde ... 19.Noterliği marifetiyle ödeme yapılması amacıyla davalı tarafa ihtarname gönderildiğini, gönderilen ihtarnamede belirtildiği üzere kredi kartı borç tahsilatı işlemlerinden dolayı müvekkilinin davalı taraftan alacağının 68.012,93-TL anapara ve 160,00-TL ihtarname masrafı olmak üzere 68.181,86-TL olarak belirtildiği ve ödemesinin istenildiğini, buna rağmen davalı tarafın herhangi bir şekilde aldığı ödemeleri müvekkili bankaya aktarmaması üzerine ... 9.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, fakat davalı tarafın sözleşmede belirtilen şartlara uymamasına ve yaptığı tahsilatları müvekkili şirkete aktarmamış olmasına rağmen, icra takibine itiraz ettiği ve takibin durmasına sebep olduğunu, alacaklarının tahsili amacıyla açmış oldukları takibe haksız bir şekilde itiraz edildiğinden itirazın iptali ve takibin devamı amacıyla işbu davayı açma zorunluluklarının hasıl olduğunu, davalının ... 9.İcra Müdürlüğü'nde ... E. Sayısı ile başlatılan takibe zamanaşımı yönünden de itiraz ettiğini, Borçlar Kanunu'nda normal zamanaşımı süresinin 10 yıl olarak düzenlendiğini, "alacak hakları" ve "sözleşme ilişkisi"nin temel alındığını, Sorumluluk Hukukuna ilişkin genel zamanaşımı sürelerinin TBK'nın 72.maddesinde yer aldığını, sözleşmeye bağlı bazı sorumluluklara TBK'nın 146.maddesindeki 10 yıllık normal zamanaşımı süresinin uygulandığını, davalı firmanın kredi kartı borç tahsilatı yaptığında 1 iş günü içinde tahsilatı bankaya aktarması gerektiğini, fakat somut olayda aktarımı yapmadığını, tahsilatı bünyesinde tuttuğunu, bu sebeple müvekkili şirkete borçlu konumunda olduğunu, ... tarihinde ... 19.Noterliği marifetiyle davalı yana ihtarname çekilerek ödeme yapması ve POS cihazının belirtilen süre içinde müvekkilinin adresine gönderilmesinin ihtar edildiğini, fakat buna rağmen herhangi bir ödeme ve POS cihazı iadesi alınamadığından davaya konu takibin başlatılarak alacağın tahsil edilme yoluna gidildiğini beyanla davanın kabulüne, davalının, ... 9.İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptaline ve takibin devamına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
(2) Davalı Tarafın Savunmalarının Özeti:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili davalının uzun yıllardır, gemi ve Kruvazör İşletmeciliği yaptığını, müşterilerin, gemi veya kruvazörde bulunan odalardan rezerve yaparak seçmiş olduğu tarihte konakladıklarını ve konaklama karşılığı ise bir bedel ödediklerini, davalının, bu konaklama bedellerinin bir kısmını, davacı bankada açmış olduğu POST hesabını kullanarak, müşterilerden kredi kartı veya mail order yolu ile tahsil ettiğini, davaya konu ihtilafın nedeninin de, müvekkilinin sunduğu hizmeti bedeli mukabilinde satın alıp, belirtilen tarihlerde konaklayan ve ayrılırken hiçbir şikayeti olmayan bir kısım müşterinin, (davacının iddiasına göre) post harcamasına yapmış oldukları itirazlarının kabulü ile geri ödendiğini, dolayısı ile bu bedellerin kendisine ödenmesi yönündeki talebi olduğunu, bu iddia ve bedel talebi karşısında müvekkilininin davacıdan öncelikle tüm iade taleplerinin ve gerekçelerinin belgelendirmesini, tüm evrakların kendisine iletilmesini, aksi halde herhangi bir müşterinin keyfi nedenlerle iade talebinden kabulü ile oluşacak zarardan kendisinin sorumlu olmayacağını ilgililere bildirdiğini, buna rağmen davacının, üzerine düşen hiçbir sorumluluğu yerine getirmediğini, talep edilen hiçbir belge ve sunulan evrakı göndermediğini, davalının mail adresini bloklayarak, kendisine, evrak ve belge sunumunu engellediğini, posta ile gönderilen evrakların ise teslim edilmediğini belirterek post sözleşmesini de iptal etmiş olduğunu, bilirkişi heyetinin de yerinde yapacağı incelemede, salt hesap hareketlerinden ziyade, hesap kat ihtarında belirtilen yaklaşık 68.000,00-TL'nin, kimler tarafından ne zaman iadesinin talep edildiğini, gerek başvurucu gerekse vekil edenden ne gibi evraklar istendiği ve akabinde hangi evrakların temin edildiğini, sonrasında başvurucunun hangi gerekçelerle haklı bulunarak, hangi hesaba ne kadar iade yapılmış olduğu vb hususları denetime elverişli olarak tespit etmeli ve bu evrakların birer nüshasının dosyaya alınmasını sağlaması gerektiğini beyanla davanın reddine, davacının; alacağın 20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini savunmuştur.
(II) ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:
1-Müflis ...Bankası A.Ş. İflas İdaresinden gelen ...'a ait çalışma sonuçları,
2-Bilirkişi kök raporları ve ek raporu,
3-Tüm dosya kapsamı.
(III) DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, SABİT GÖRÜLEN VAKIALAR, ÇIKARILAN SONUÇ VE HUKUKÎ SEBEPLER:
Davacı müflis bankanın davası itirazın iptali davasıdır.
Dava dosyası ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Esas ... Karar sayılı yetkisizlik kararı ile Mahkememize gönderilmiştir.
Taraflar arasında üye iş yeri sözleşmesi ve buna bağlı olarak ödeme noktası sözleşmesi imzalandığı hususunda herhangi bir uyuşmazlık yoktur.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, taraflar arasında imzalanan üye iş yeri sözleşmesi uyarınca davalıya tahsis edilen davacı bankaya ait pos cihazının kullanımından doğan alacağın davacıya ödenip ödenmediği, davacı tarafından alacağın tahsili için başlatılan icra takibine davalı tarafından yapılan itirazın yerinde olup olmadığı, varsa alacak miktarının ne kadar olduğu hususundadır.
Davalı vekili davacının gemi seyahati hizmeti alan kişilerin kredi kartı üzerinden yapılan ödemeye yapmış oldukları işleme itiraz edilmesi üzerine, kredi kartlarına iade edilen bedelin talep edildiğini, ancak kredi kartına iade işlemi yapılan dava dışı kişilerin davalı tarafından verilen hizmetten faydalandığını ileri sürmüştür.
Dosyaya celp edilen takip dosyasının incelenmesinde, davacı tarafından davalı aleyhine İstanbul Anadolu İcra Müdürlüğü'nün ilamsız takip başlatıldığı, davalı tarafından süresi içinde takibe itiraz edildiği anlaşılmıştır.
Taraflar arasında imzalanan üye iş yeri sözleşmesinin incelenmesinde, sözleşmenin konusunun 2. Maddeye göre "davacı banka ve dava dışı banka ve kuruluşlarca yurt içinde ve yurt dışındas çıkartılan/ çıkartılacak tüm kredi ve banka kartlarının, davacı tarafından üye iş yerinin satış departmanlarında mutabık kalınacak sayıda tesis edilecek pos/ mobil pos ile üye iş yerinde ödeme aracı veya davaxcı banka tarafından belirlenecek diğer işlemlerde kullanılması" olduğu, üye iş yerinin davacı bankaya karşı taahhüt ve sorumluluklarını düzenleyen bölümün 5.4 maddesine göre, "Üye İşyeri, harcama ve alacak belgelerinin kendisine ait suretlerini düzeni endiği tarihten itibaren kanuni süreler içinde (kredi kartları ile ilgili uluslararası Uygulamaya göre 3 yıl, Türk Vergi Usul Kanunu'na göre 5 yıl, Türk Ticaret Kanunu'na göre 10 yıl) 10 yıl süre le saklamak zorundadır. Üye İşyeri, kart hamillerinin e-posta, faks veya telefonla Üye İşyeri'ne kartla ilgili bilgileri bildirerek gerçekleştirdikleri işlemlerde, malın veya hizmetin kart hamiline veya onun bildirdiği kişilere teslim edildiğini, hizmetin verildiğini teyit eden İmzalı veya kabul edilebilir belgeyi aynı süre içinde muhafaza etmekle ve talebi halinde bu belgeleri bankaya tevdii etmekle yükümlüdür. Banka bu belgeleri Üye İşyeri'nin genel kurallara, taahhüt ve sorumluluklarına aykırı işlemlerini tespit ettiği için isteyebileceği gibi somut herhangi bir veri olmasa dahi Üye İşyerinin rutin işleyişine ve normal harcama davranışlarına aykırı, riskli, şüpheli gördüğü işlemler, itiraz bildirilen işlemler için dahi talep edebilir. Banka, talep ettiği harcama (satış) belgeleri ve alacak belgeleri ile birlikte, bunların dayanağını oluşturan Üye İşyeri kayıt ve belgelerinin ibrazına kadar ödeme yapmama, ödeme yaptıysa da bu ödemeyi geri talep etme hakkını haizdir. Üye İşyeri, Banka'ca talep edilen bu bilgi ve belgeleri de en geç 10 gün içinde ibraz etmeyi beyan ve kabul eder."
Aynı sözleşmenin davacı bankanın hak ve sorumluluklarını düzenleyen bölümün 13.5 maddesine göre "Banka, sözleşmenin ekindeki Üye İşyeri Fiyat Tablosu'nda, Üye İşyeri ile mutabık kaldığı koşullara uygun olarak Üye İşyeri'nden mal veya hizmet satışı sonrasında düzenlenen harcama belgelerinin toplam tutan üzerinden komisyon alır ve/veya satış tutarlarını bloke eder. Komisyonlu çalışan iş yerlerinden, komisyon kesintisinden sonra kalan tutarı Üye İşyeri'nin Banka nezdinde açılacak cari hesabına alacak kaydeder. Blokeli çalışan işyerlerinde ise mal veya hizmet satış tutarını Üye İş yeri'nin Banka nezdinde açılacak blokeli hesabına, anlaşılan bloke gün sonrasında Üye İşyeri'nin serbest kullanımını sağlamak üzere alacak kaydeder. Banka, ekli farmda belirlenmiş olan komisyon oranlarında, bloke gün sayılarında ya da Üye İşyeri'nden gerçekleştirmesini beklediği finansal işlem hacminde rekabet koşullarına veya bankanın pozisyonuna uygun olarak tek taraflı olarak değişiklik yapma hakkına sahiptir."
... 2. Asliye Ticaret Mahkemesince uyuşmazlığa ilişkin alınan 09.11.2020 tarihli kök raporda, davacının ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, sahibi lehine delil niteliğini haiz olduğu, davalının bir kısım ticari defterlerinin kapanış tasdiklerinin yapılmadığı, bir kısım defterlerin de ibraz edilmediği bildirilmiştir.
Aynı Mahkemece alınan 15.09.2021 tarihli ek raporda özetle, Takip konusu alacaklar içinde yer 322,22 liralık POS Slip İadeleri kaleminin davalı işyerince... numaralı kart ile 31.3.2016 tarihinde yapılmış 450.- liralık bir işlemin bankaca iade edilmesinden kaynaklanan bir bakiye olduğu, davalı işyerinin POS cihazı üzerinden yapılmış bu işlem için yine POS cihazı üzerinden iade işlemi oluşturduğu, davacı bankanın takas sistemi bu işlemi de işyeri hesabına borç kaydetmek suretiyle karşı bankaya iade ederek kart hamilinin borcunu kapattığı, ancak bankanın bu ödemeleri müşteri olan üye işyerinin hesabından tahsil cdemediği takdirde yasal yollara başvurduğu, dava konusu takibin 450,00 TL'lik iade işleminin 322,22 lirasının tahsil edilemediğinin beyan edildiği, chargeback işlemlerinin banka tarafından karşı bankalara üye işyeri adına otomatik olarak ödenen işlemler olduğu bankanın bu tutarları ödemek için üye işyerinden onay almayacağı gibi, hesabının yeterli bakiyeye sahip olmasının da gerekmediği, uluslararası kurallar gereği bu tutarların banka tarafından taahhüt edildiği, bu nedenle bankaların bu bedelleri ödedikten sonra sözleşmeli üye iş yerlerinden tahsil edildiği, iş yeri hesabında yeterli bakiye olmaması halinde geleneksel takip tahsil yöntemlerine başvurulduğu, davacı bankaca bu bedellerin ödendiği ve üye işyeri hesabına borç yazıldığı, davalı üye iş yerinden tahsilat yapılamadığı için banka alacağını yasal takibe intikal ettirildiği, davacı bankanın talep edebileceği alacak miktarının toplam 65.369,71 TL olduğu bildirilmiştir.
Taraf vekillerinin dosyaya ibraz edilen bilirkişi raporuna itirazları nedeniyle başka bir heyetten uyuşmazlığa ilişkin rapor ve ek rapor alınmıştır.
Dosyaya ibraz edilen 11.11.2022 tarihli kök ve 30.05.2023 tarihli ek raporda özetle, " Uluslararası kartlı ödeme sistemlerinin, gerek kart hamillerinin maruz kalabilecekleri riskleri engellemek gerekse markalarının itibarını korumak amacıyla yapılacak işlemlerde çeşitli düzenlemeler getirdiği, bankaların kart kuruluşlarının kurallarına bağlı oldukları ve bu kurallara uymak zorunda oldukları ,bu kuralların kesinlikle bir bankaya veya Türk bankalarına özel bir prosedür olmadığı, ve kart kuruluşlarının kurallarının geçerli olduğu her yerde aynı şekilde işletildiği, uluslararası kartlı ödeme sistemleri kurallarına göre, kart sahipleri kendi kartlarıyla yapılan işlemlere itiraz etme hakkına sahip oldukları, bu itirazın, kart sahibi banka tarafından işyeri bankasına iletildiği, iş yeri bankasının ise ilgili işyerinden itiraz edilen işlem ile ilgili belgeleri talep ettiği, talep edilen belgelerin yetersiz olması durumunda, söz konusu işlem tutarının işyeri bankası tarafından ilgili işyerinden tahsil edilip ve kart sahibi bankaya aktarıldığı, harcama itirazı (...) sürecinin "kart hamili bankasına itirazını iletmesi, kart hamili bankasının, bu itirazı işyeri bankasına yönlendirmesi, iş yeri bankasının, ilgili itirazı üye işyerine sunması ve işlem belgelerini talep etmesi, iş yerinin ilgili geçerli bilgi ve belgeleri bankasına iletmesi, iş yerine bankasınca tanınan süre dahilinde, geçerli bilgi ve belgeler iletilmediyse veya gönderilen belgeler yeterli değilse, itiraz edilen tutarın sorumluluğu işyerine ait olması, gelen belgeler yeterli ise, kart sahibi bankaya iletilmesi, süreç sonunda sağlanan belge ve bilgilerin yetersiz bulunması durumunda, kart hamili bankasının itiraz sürecini devam ettirme hakkı bulunması ve bu durumda işlem ile ilgili itirazın, işyeri bankasına tekrar iletilmesi ve işyeri bankası tarafından konu ile ilgili yeni bilgi/belge talebi yapılması şeklinde yürütüldüğü, bu akışa göre dava konusu 16 adet işlem incelendiğinde, kart hamillerinin bankalarına harcama itirazını ilettikleri, bu itirazların davacı bankaya ulaştığı ve davalı işyerinden bu itirazlarla ilgili belgeleri talep ettiği dava içinde sunulan belgelerden görüldüğü, davacı bankanın chargeback yetkilisi tarafından, davalı iş yerinin ... mail adresine, harcama itirazlarının iletildiği ve işlemlerle ilgili belgelerin talep edildiği talep maillerinde, davalı işyeri tarafından hangi belgelerin gönderilmesi gerektiğinin doğru şekilde iletildiği, dava dosyası içindeki belgeler incelendiğinde, davalı işyerinin bu harcama itirazlarına karşılık olarak sunduğu herhangi bir geçerli bilgi veya belge tespit edilemediği, davalı işyeri tarafından geçerli bilgi ve belgeler iletilmediği için, itiraz edilen işlemlerin
chargeback sürecinin davacı banka aleyhine sonuçlandığı, ilgili harcama itirazı işlemlerinin, davalı işyeri tarafından geçerli belgeler sunulmadığı için davacı banka tarafından kurallar çerçevesinde geri çevrilememiş olması nedeniyle
işlemlerin borç kaydının davacı bankada kaldığı, diğer bir ifade ile chargeback kaydı üye işyeri bankasına ulaştığı zaman chargeback işlemine konu olan tutarın üye işyeri bankası hesaplarına borç kaydedildiği ve üye işyeri bankası tarafından geri çevrilemediğinde bu tahsilat gerçekleştiği, sonuç olarak işlem tutarlarının kart hamili bankaları tarafından tahsil edilerek kart hamili hesaplarına iade edildiği, taraflar arasında imzalanmış olan üye İşyeri Sözleşmesi’nin 5.4 maddesi ile harcama belgelerinin işyerinde saklanma ve gerektiğinde ibraz etmeyi davalı iş yerinin kabul ve taahhüt ettiği, taraflar arasında imzalanmış olan Üye İşyeri Sözleşmesi’nin 13.5 maddesi ile bankanın chargeback nedeniyle davalı üye işyeri hesabında bloke etme veya ödemeyi hesaptan tahsil etme hakkına sahip olduğu, tutarların sorumluluğunun üye iş yerine ait olduğunun belirtildiği, bu nedenle davacı banka tarafından ödenen bedelden davalının sorumlu olduğu bildirilmiştir.
Dosyada mevcut bilirkişi raporları arasındaki çelişkiyi giderir mahiyette, daha önce dosyaya rapor sunmamış bir bankacı bilirkişisinden uyuşmazlığa ilişkin rapor alınmıştır.
Dosyaya ibraz edilen 04.12.2023 tarihli bilirkişi raporunda, dosyada mevcut 11.11.2022 tarihli kök ve 30.05.2023 tarihli ek raporda tespit edilen hususlara iştirak edilerek, davacının davalıdan talep edebileceği tutarın toplam 68.181,86 TL olduğu bildirilmiştir.
Yapılan yargılama, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacı banka tarafından dava dışı 3. Kişilere ödenen kart bedellerinden davalının sorumlu olduğu, bu hususun taraflar arasında imzalanan sözleşme ile kayıt altına alındığı anlaşılmakla davacının davasının kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM/ Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere;
Davacının davasının KISMEN KABULÜNE,
1-Davalının ... 9. İcra Dairesinin ... Esas sayılı takip dosyasında vaki itirazının 68.181,86 TL yönünden iptaline,
2-Fazlaya ilişkin talebin reddine,
3-İtiraz haksız ve alacak likit olduğundan asıl alacağın %20'sine karşılık gelen 13.636,35 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 4.657,50 TL nispi karar harcının davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
Davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
Davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen miktar üzerinden hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
Davacı tarafından yapılan toplam 13.411,45 TL yargılama giderinden davanın kabul red miktar ve oranı göz önüne alınarak hesaplanan 13.409,09 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
Davacı tarafından yatırılan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi halinde davacıya iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yokluğunda karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 31/05/2024
KATİP ...
¸e-imzalıdır
HAKİM ...
¸e-imzalıdır
Harç/ Masraf Dökümü
Karar Harcı: 4.657,50 TL
Noksan Harç: 4.657,50 TL
Davacı Gider Avansı
Yatırılan Avans : 13.721,30 TL
Davalı Gider Avansı
Yatırılan Avans : 00,00 TL
Yargılama Gideri Detayları
Bilirkişi Ücreti :13.000,00 TL
Posta Giderleri : 411,45 TL