T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/303 Esas
KARAR NO : 2025/45
DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 11/04/2022
KARAR TARİHİ : 21/01/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA/
Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Tapuda ... ili, ... İlçesi, ... Köyünde kain ve tapuda 307ada ve 10 parsel olarak kayıtlı ve "Sanayi Bölgesi Girişi, ..., .../..." adresinde mukim Akaryakıt İstasyonu için davalı ile söz konusu faturaların düzenlendiği ve ticari faaliyetin devam ettiği tarihte hem taşınmaz üzerine davalı lehine tesis e dilen kira hakkı ile hem de bayilik sözleşmesi uyarınca ticari ilişki gerçekleştirildiğini, işbu davaya konu uyuşmazlığın her iki tarafının da Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun belirlemiş olduğu düzenlemelere tabi olduğunu, EPDK'nın vermiş olduğu lisans kapsamında faaliyetlerini sürdürdüğünü, davacının hem davaya konu ürünlerin satışının gerçekleştiği 21/03/2012 tarihinde, hem de halen ... nolu Bayilik Lisansı ile ...'nin dağıtıcı lisansı kapsamında faaliyetlerini sürdürdüğünü, davacının hem davaya konu ürünlerin satışını gerçekleştiği 21/03/2012 tarihinde, hem de halen ... nolu Bayilik Lisansı ile ...'nin dağıtıcı lisansı altında faaliyetini sürdürdüğünü, ... tarafından satılan ve uyuşmazlığa konu ürün içinde yeterli seviyede ulusal marker olmaması nedeni ile ...'nin 5015 Sayılı Yasaya aykırı davrandığını, davalının davacıya sattığı üründe yeterli şart ve seviyede ulusal marker olmadığından ürün müsadere altına alındığını ve davacının herhangi bir kusuru olmamasına rağmen söz konusu ürünlerin satışının hiçbir zaman gerçekleştirilemediğini, ulusal marker seviyesi uygun olan yakıtı satma ve tedarik etme yükümlülüğü 5015 sayılı kanunun 18. Maddesi kapsamında davalının sorumlu olduğunu, davacının kusuru olmadığı halde ücretini ödediği ürünü ... yasaya uygun şekilde ulusal marker eklemesi yapmadığı için satamadığını ve bu nedenle de zarar ettiğini, tüm bu nedenlerle davalarının kabulü ile ifası hukuken ve fiilen imkansız hale geldiği halde süre gelen ticari ilişkinin zedelenmemesi için ödenmiş olan ürün bedellerine ait 21/03/2021 tarih, ... nolu, 83.817,83-TL tutarlı, 21/03/2021 tarih, ... nolu 83.875,05-TL tutarlı, 21/03/2021 tarih ... nolu 83.842,86-TL tutarlı tarihli toplamda 251.535,72-TL bedelli 3 adet faturanın bedelinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin de davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA/
Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; dava konusu ürünlerin satış tarihinde yürürlükte olan taraflar arasında akdedilmiş 13/09/2010 tarihli Bayilik Anlaşması'nın 2-e maddesi uyarınca davacının mallarının miktarı ve kalitesinindeki herhangi bir noksan veya bozukluğunun teslimi sırasında ...'ye bildirmekle mükellef olduğunu, teslim sırasında gerekli ihbarı yapmadığı takdirde müvekkilinden bir talepte bulunamayacağının davacı tarafından kabul edildiğini, 13/09/2010 tarihli bayilik anlaşmasının taraflar arasında akdedilen 09/10/2013 tarihli Fesih Protokolü ile 09/10/2013 tarihinde geçerlik olarak feshedildiğini, Fesih Protokolünün 2.5. Maddesinde düzenlendiğini, madde metni ile sabit olduğu üzere davacı tarafın müvekkili şirkete ibra etmiş olduğundan müvekkilinden ibradan önce doğduğunu iddia ettiği alacağı talep edemeyeceğini, davacının iddiasının aksine müvekkili şirket tarafından davalıya teslim edilen ürünlerin ayıplı olmadığını, davacının davaya konu taleplerinin zaman aşımına uğradığını, ekte sundukları irsaliye belgeleri ile sabit olduğu ile sabit olduğu üzere dava konusu ürünlerin davacıya 20/03/2012 tarihinde teslim edildiğini, dava tarihi itibariyle davacının zarar iddiasının zaman aşımına uğradığını, müvekkili şirketin dava tarihinden önce temerrüde düşürülmediğini, bu kapsamda davacının ödeme tarihinden itibaren dava konusu alacak kalemlerine faiz işletilmesi talebinin de reddinin gerektiğini, tüm bu nedenlerle davacının hukuki ve maddi dayanaktan yoksun davasının öncelikle zaman aşımından neticede esastan reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE/
Dava, faturadan kaynaklı alacağa ilişkindir.
Uyuşmazlığın davacının 575617, 575620, 575621 numaralı 3 adet faturadan kaynaklı toplam 251.535,72 TL bedelin işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline yönelik talebin yerinde olup olmadığı hususundan kaynaklandığı görülmüştür.
Mahkememizin 13/09/2022 tarihli duruşmasının 4 nolu ara kararı ile Dava konusu ürünler hakkında bilirkişi incelemesi yaptırılması için (dosya üzerinde inceleme yapılmak suretiyle) resen bilirkişi seçilmesine ve dosyanın bilirkişiye tevdine karar verilmiş, mahkememiz dosyası bilirkişi ...'a tevdi edilmiş ve bilirkişi tarafından sunulan 07/01/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle: " Görevlendirme kapsamında, dava konusu ürünler (Motorin) hakkında dosya üzerinde yapılan inceleme doğrultusunda,Davacı .... Şti' nden alınan ... numunelerinin 05.04.2012 tarihinde ... laboratuvarında analizi yapılması sonucu; Dava konusu MOTORİN' in, 5015 sayılı PPK ve ilgili mevzuat gereği, Türkiye iç pazarında akaryakıt piyasasına arz edilebilmesi için ürüne katılması zorunlu olan ... seviyesinin GEÇERSİZ olduğunun tespitiyle birlikte, raporda yazıldığı şekliyle, teknik açıdan tüm analiz değerleri itibariyle ürünün teknik düzenlemelerde (TSE) yer alan özelliklere UYGUN olduğu tespit edilmiştir. Bu doğrultuda, Dava konusu ürünün ... standardına haiz "motorin" vasfında olduğu, fakat mevzuat gereği ... seviyesinin GEÇERSİZ olması karşısında, Türkiye akaryakıt pazarında ticari alım satıma konu edilmesinin 5015 sayılı PPK ve ilgili mevzuat kapsamında yasaklanmış ürün olduğu, dosya kapsamında tespit edilmiştir. " şeklinde rapor düzenlendiği görülmüştür.
Mahkememizin 21/02/2023 tarihli duruşmanın 1 nolu ara kararı ile Dosyanın mahkememizce resen seçilecek bir petrol mühendisi veya kimya mühendisi, Mali Müşavir bilirkişi ... ve Sözleşme Uzmanı ...'a tevdi ile tüm dosya kapsamı daha önce alınmış olan rapor değerlendirilmek ve çelişkiye mahal bırakmamak suretiyle teslim hususu da değerlendirilmek suretiyle davacının davalıya teslim etmesi gereken üründe bulunması gereken marka standartlarına aykırı bir teslim yapıp yapmadığı, yaptı ise davacı bayinin bu sebeple kaynaklanan zarar konusunda rapor alınmasına karar verilmiş, mahkememiz dosyası bilirkişiler ..., ... ve ...'a tevdi edilmiş ve bilirkişiler tarafından müştereken hazırlanan 17/04/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle: "Sayın Mahkeme'nin kararı doğrultusunda tarafımıza verilen görev çerçevesinde dosya kapsamında yer alan tüm belgelerin üzerinde yapılan inceleme neticesinde; Yukarıda arz ve izah olunan açıklamalar çerçevesinde, heyetimizce yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; Huzurdaki dava konusu uyuşmazlığın esasını, 21.03.2012 tarihli Bayilik Sözleşmesi uyarınca Davalı ...ŞİRKETİ tarafından, davacı/bayi tarafa toplamda 251.535,74 TL tutarındaki (KDV dahil) 3 ayrı fatura ile 7.049 Lt motorinin satışından kaynaklı olarak, ilgili ürünlerin marker oranı ve ürüne el konulması nedeniyle ödediği 3 adet faturaya karşılık gelen tutarın faiziyle birlikte talebinden ibarettir. Heyetimiz sektör bilirkişisince yapılan incelemeler çerçevesinde; Taraflar arasında akdedilen, Fesih Protokolü'nün 2.5. maddesi gereğince" Bayi, söz konusu Bayilik Anlaşmaları ve bayilik ilişkisiyle, kira hakkına bağlı olarak; .../BPGaz nezdinde herhangi bir hak ve alacağının kalmadığını beyan ederek, ... ve ... Gaz'ı gayri kabili rücu ibra etmiş ve ...'den herhangi bir talep ve/veya her ne nam altında olursa olsun tazminat vs alacak talebinde bulunmayacağını beyan ve kabul ettiği, bu sözleşme hükmünün kapsamının, tarafların basiretli tacir konumu da göz önünde bulundurularak, dava konusu talebi de kapsayıp kapsamadığı hususunda nihai değerlendirmenin sayın Mahkemenin takdirinde olduğu, Davacının ürünün marker oranı ve ürüne el konulma gerekçelerinde heyetimiz sektör uzmanınca bir kusurunun tespit edilmediği, Dava konusu ürünlerin, ölçüm esnasında kullanıcı hatası, numunenin ölçüm esnasında ışığa maruz kalması ve/veya gerekli sıcaklık değerlerinin dışına çıkılması” gibi faktörlerin sonucu etkilediği şeklinde değerlendirilebileceği, bu nedenle davalının da bu anlamda kusuru bulunmadığı sonucuna varıldığı, Heyetimiz sektör bilirkişisince yapılan değerlendirmeye göre, davacı/bayinin satın aldığı ürünlerin marker oranı nedeniyle el konulmasında davalının kusuru bulunmadığı ve söz konusu faturalardan kaynaklı ödemeleri geri talep edemeyeceği yönünde bir neticeye varılabileceği, ne var ki bu hususun nihai takdirinin sayın Mahkemede olduğu, Heyetimiz sektör bilirkişisinin inceleme ve değerlendirmelerinden hareketle, davalının ürünün ayıbı konusunda bir kusurunun olmadığından bahisle ve yine ayıbın, davalının sorumluluk alanında kalan bir sebepten kaynaklanmadığından bahisle davacının bedel iadesi talebinde bulunamayacağı neticesine varılabilmekle birlikte, sayın Mahkemece bu yaklaşım kabul edilmeyip, ayıptan doğan sorumluluğun kusura bağlı olmayan sonuçlarının da olduğu, bu çerçevede, ayıptan doğan sorumlulukta sözleşmeden dönüp bedel iadesi talebinde bulunabilmek için satıcının kusurlu olmasının şart olmadığı, ancak bu durumda, bedel iadesinde bulunabilmek için ürünün de iadesinin gerekeceği; ayrıca bu şartlara ilaveten ihbar külfetinin yerine getirilmiş olduğunun ispatı ve yine satıcının ayıptan doğan sorumluluğunu ortadan kaldıran ibra gibi bir durumun da olmamasının gerektiği; bu hususta nihai takdirin sayın Mahkemede olduğu " şeklinde rapor düzenlendiği görülmüştür.
Mahkememizin 04/06/2024 tarihli duruşmasının 1 nolu ara kararı ile davacı vekilinin itirazlarının tek tek değerlendirilmesi için dosyamızın önceki bilirkişi heyetine tevdi ile ek rapor alınmasına karar verilmiş, mahkememiz dosyası bilirkişilere yeniden tevdi edilmiş ve bilirkişiler tarafından müştereken hazırlanan 30/09/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle: " Sayın Mahkeme'nin kararı doğrultusunda tarafımıza verilen görev çerçevesinde dosya kapsamında yer alan tüm belgelerin ve tarafların itiraz ve beyanları üzerinde yapılan inceleme neticesinde; yukarıda arz ve izah olunan açıklamalar çerçevesinde, heyetimizce yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; kök rapordaki ulaşılan sonuç ve kanaatler çerçevesinde, Huzurdaki dava konusu uyuşmazlığın esasını, 21.03.2012 tarihli Bayilik Sözleşmesi uyarınca Davalı ... ŞİRKETİ tarafından, davacı/bayi tarafa toplamda 251.535,74 TL tutarındaki (KDV dahil) 3 ayrı fatura ile 7.049 Lt motorinin satışından kaynaklı olarak, ilgili ürünlerin marker oranı ve ürüne el konulması nedeniyle ödediği 3 adet faturaya karşılık gelen tutarın faiziyle birlikte talebinden ibarettir. Taraflar arasında akdedilen, Fesih Protokolü'nün 2.5. maddesi gereğince" Bayi, söz konusu Bayilik Anlaşmaları ve bayilik ilişkisiyle, kira hakkına bağlı olarak; .../BPGaz nezdinde herhangi bir hak ve alacağının kalmadığını beyan ederek, ... ve ... Gaz'ı gayri kabili rücu ibra etmiş ve ...'den herhangi bir talep ve/veya her ne nam altında olursa olsun tazminat vs alacak talebinde bulunmayacağını beyan ve kabul ettiği, nihai değerlendirmenin sayın Mahkemenin takdirinde olduğu, Davacının ürünün marker oranı ve ürüne el konulma gerekçelerinde bir yanlışı bulunmadığı, Dava konusu ürünlerin, Ölçüm esnasında kullanıcı hatası, numunenin ölçüm esnasında ışığa maruz kalması ve/veya gerekli sıcaklık değerlerinin dışına çıkılması” gibi faktörlerin sonucu etkilediği şeklinde değerlendirilebileceği, bu nedenle davalının da bu anlamda kusuru bulunmadığı sonuca varılamadığı, Davacının ürünün marker oranı ve ürüne el konulma gerekçelerinde bir yanlışı bulunmadığı, davalının da olayın tespiti öncesi ve sonrasındaki tüm denetlemelerde kriterlere uygun yakıt depoladığı ve sattığı, Kök raporda da, heyetimiz sektör bilirkişisinin değerlendirmeleri doğrultusunda belirtildiği üzere, Davacı/bayinin satın aldığı ürünlerin marker oranı nedeniyle el konulmasında davalının kusuru bulunmadığı ve söz konusu faturalardan kaynaklı ödemeleri geri talep edemeyeceği yönünde bir neticeye varılabilmekle birlikte nihai takdirin sayın Mahkemede olduğu, yine kök raporda da dikkat çekildiği üzere, ayıptan doğan sorumluluğun kusura bağlı olmayan sonuçlarının da olduğu, bu çerçevede, ayıptan doğan sorumlulukta sözleşmeden dönüp bedel iadesi talebinde bulunabilmek için satıcının kusurlu olmasının şart olmadığı... şeklindeki yaklaşımın, somut olay bakımından, kabul edilip edilmeyeceğinin nihai takdirinin sayın Mahkemede olduğu" şeklinde rapor düzenlendiği görülmüştür.
Mahkememizce tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, Dava konusu uyuşmazlığın 21.03.2012 tarihli Bayilik Sözleşmesi uyarınca davalı ... Şirketi tarafından, davacı/bayi tarafa toplamda 251.535,74 TL tutarındaki (KDV dahil) 3 ayrı fatura ile 7.049 LT motorinin satışından kaynaklı olarak, ilgili ürünlerin marker oranı ve ürüne el konulması nedeniyle ödediği 3 adet faturaya karşılık gelen tutarın faiziyle birlikte talebinden ibaret olduğu anlaşılmaktadır.
5015 sayılı PPK ve EPDK yönetmeliği ve Sektörel mevzuat ve uygulamalar kapsamında;
İlgili (Depo-Antrepo/dağıtım şirketleri) lisans sahipleri, teslim aldığı Ulusal Markerı, talep formunda belirtilen tesiste ve akaryakıt türüne, ilgili dönem içerisinde EPDK tarafından belirlenen şart ve seviyede eklemek zorundadır. Mevzuat gereği ekleme işlemi, ulusal marker ekleme yerlerinde doğru, hassas ve izlenebilir ölçüm sonucu alınabilecek şekilde ekleme (enjeksiyon) yapılabilecek teknik özelliklere sahip, otomatik dozaj kontrollü özel enjeksiyon donanımları aracılığıyla yapılmaktadır.
Yükümlü lisans sahipleri de teslim almış oldukları Ulusal Marker katkısını, teknik düzenlemelere uygun olan akaryakıta ticari faaliyete konu edilmeden önce, EPDK tarafından belirlenecek şart ve özellikte (8 ppm= 0,008 Litre Marker/1000 Litre Akaryakıt oranında) ve bağımsız gözetim firması nezaretinde eklerler.
Bu oranın kontrolü farklı şekillerde ve farklı kurumlar tarafından zaman zaman yapılmaktadır. Bu kontroller istasyonların yer altındaki tanklarından, ticari ilişkide bulunduğu dağıtım şirketinden aldıkları yakıtı taşıdıkları tankerlerden veya dağıtım şirketlerinin mevcut depolarından alınan numunelerin seyyar test araçlarında veya laboratuvarlarda test edilmesi şeklinde yapılmaktadır. Bu kontroller tamamen kaçak akaryakıtın sisteme girişini engellemeye yönelik alınan önlemlerden biridir.
Somut olayda, sektörel anlamda yapılan incelemede, mühürleri bozulmamış, yani ilgili dağıtıcı deposundan bayinin tankerine dolum yapıldıktan sonra herhangi bir müdahale yapılmadığı tespit edilen, bir akaryakıt tankerinden alınan numunedeki ulusal marker oranın olması gereken oranın altında çıktığı tespit edilmiştir. Bu tespit ürünün problemli olduğunu gösterebildiği gibi, ölçüm esnasında kullanıcı hatası, numunenin ölçüm esnasında ışığa maruz kalması ve/veya gerekli sıcaklık değerlerinin dışına çıkılması, davacıya ait tankerin gözlerinde kirlilik, yakıt ve su tortularının bulunması gibi birçok etken de olabileceğini gösterebilir. Fakat hem tespitin yapıldığı tarihten önce hem de sonrasında davalının tesis tanklarından alınan numuneler üzerine yapılan testlerde ulusal marker seviyesinin olması gerektiği gibi çıkması, davacının tankerindeki yakıtın testi esnasında kullanıcı hatası, numunenin ölçüm esnasında ışığa maruz kalması veya başka fiziki sorunlardan kaynaklı bir sonuç olabileceği dolayısı ile dava konusu ürünlerin, ölçüm esnasında kullanıcı hatası, numunenin ölçüm esnasında ışığa maruz kalması ve/veya gerekli sıcaklık değerlerinin dışına çıkılması” gibi faktörlerin sonucu etkilediği şeklinde değerlendirilebileceği, bu nedenle davacı gibi davalının da bu anlamda kusuru bulunmadığı, davalının ürünün ayıbı konusunda bir kusurunun olmadığından bahisle ve yine ayıbın, davalının sorumluluk alanında kalan bir sebepten kaynaklanmadığı, bir an için ürünlerin ayıplı olduğu kabul edilse dahi davacınınTürk Ticaret Kanununun "Ticari satış ve mal değişimi" kenar başlıklı 23. maddesine göre, süresi içerisinde ayıp ihbarında da bulunmadığı, taraflar arasında akdedilen Fesih Protokolü'nün 2.5. maddesi gereğince" Bayi, söz konusu Bayilik Anlaşmaları ve bayilik ilişkisiyle, kira hakkına bağlı olarak; .../BPGaz nezdinde herhangi bir hak ve alacağının kalmadığını beyan ederek, ... ve ... Gaz'ı gayri kabili rücu ibra etmiş ve ...'den herhangi bir talep ve/veya her ne nam altında olursa olsun tazminat vs alacak talebinde bulunmayacağını beyan ve kabul ettiği de gözetilerek davacının bedel iadesi talebinde bulunamayacağı kanaatine varılmakla sübut bulmayan davanın reddine dair karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM/ Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere;
1-) Davanın REDDİNE,
2-)Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 615,40-TL maktu karar harcının, peşin yatırılan 4.295,61-TL harçtan mahsubu ile bakiye 3.680,21-TL harcın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
3-)Davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen miktar üzerinden hesaplanan 40.245,72-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
4-)6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.560,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, tahsilat ve gereği için Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına,
5-)Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-)Davacı tarafından yatırılan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi halinde davacıya iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, mahkememiz gerekçeli kararının HMK 345 maddesi gereğince taraflara tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesince incelenebilmesi için tarafların istinaf yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 21/01/2025
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır