T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/358
KARAR NO : 2025/66
DAVA : İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 06/05/2022
KARAR TARİHİ : 24/01/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
(I) TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
(1) Davacı Tarafın İddialarının Özeti:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında akdedilen Fuar Katılım Sözleşmesinden dönülmesi nedeniyle davalı yana ödenen fuar katılım bedeli faizi ile birlikte talep edildiğini, ancak davalı tarafından iade edilmediğini, bu nedenle ... 29. Noterliği ...Yevmiye numaralı ... tarihli ihtarname söz konusu hususlar ve sözleşmeden dönme gerekçeleri bir defa daha bildirildiğini, davalının ihtarnameye cevap vermemesi ve sözleşme bedelini ve fer'ilerini iade etmemesi üzerine, ... 22. İcra Müdürlüğü ...E. sayılı dosya ile 01/04/2022 tarihinde icra takibi başlatıldığını, davalı yanın başlatılan icra takibine haksız ve hukuka aykırı olarak itiraz ettiğini, icra takibine itiraz nedeniyle, huzurdaki davayı ikame edebilmek adına dava şartı olarak arabulucuya başvurulduğunu, ...dosya numaralı başvuru ile 06/05/2022 tarihinde gerçekleşen arabuluculuk toplantısında anlaşma sağlanamadığından huzurdaki dava ikame edildiğini, hiçbir haklı neden bulunmadığı halde davalı tarafça söz konusu fuar üç defa iptal edilerek başka tarihte yapılacağı bildirildiğini, davalı tarafından başkaca fuar organizasyonları iptal edilmemesine rağmen, müvekkili şirkete karşı taahhütlerini gerçekleştirmediğini, davalı ödemelerini tatil etmiş olduğundan ihtiyati haciz taleplerinin bulunduğunu, arz ve izah edilen ve Mahkeme tarafından re'sen nazara alınacak nedenlerle; ihtiyati haciz kararı verilmesine, davanın kabulüne ve davalının ... 22. İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyaya yaptığı itirazın iptaline, alacak miktarının %20'sinden aşağı olmamak koşuluyla icra inkar tazminatına hükmedilmesine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
(2) Davalı Tarafın Savunmalarının Özeti:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ... bünyesinde yurt içi ve yurt dışında, dünya çapınca çeşitli fuarlar düzenleyen organizatör şirketi olduğunu, davalı şirket ise tekstil sektöründe faaliyet gösteren bir şirket olduğunu, müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 21-25 Nisan 2020 tarihleri arasında düzenlenecek... için "Fuar Katılım Sözleşmesi" akdedildiğini, COVİD-19 salgını nedeniyle fuar, haklı sebeplerle ileri bir tarihe ertelendiğini, yapılan sözleşmede yer alan hükümler gereğince müvekkili şirketin, fuarı haklı gerekçelerle erteleme hakkına sahip olduğunu, yapılan erteleme ile katılımcıların hakları aynen korunacak olması aynı şartlarda fuarın gerçekleştirilecek olması nedeniyle fuar katılım bedelinin iade edilemeyeceği hususu da kararlaştırıldığını, Yargıtayın müstakar kararları da bu yönde olduğunu, davacı ... ile yapılan protokolün çerçeve sözleşme olduğunu, bu nedenle katılım sözleşmelerinin ilgili maddelerinin geçersiz olduğunu iddia ettiğini, davacı yanın huzurdaki davası haksız, kötüniyetli ve hukuki mesnetten yoksun olması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkili şirket pandemi nedeniyle devlet tarafından alınan kararlar ve yayınlanan genelgeler nedeni ile fuarı ertelemek zorunda kaldığını, belirlenen tarihte yurt dışından misafirlerin pandemi nedeniyle katılamayacak olmaları nedeniyle fuar katılımcıları tarafından ertlenmesi talep edildiğini, müvekkili şirketin, fuarın tarihini değiştirme hakkı bulunmadığını, fuar tarihinin değiştirilmesi katılımcılara sözleşmeyi fesih ve ödenen bedelin iadesi hakkı vermediğini, davacı tarafın anonim şirket olması nedeniyle TTK'ya tabi olduğunu, bu nedenle fuar katılım sözleşmesinin genel işlem koşulları niteliğinde olması nedeniyle davacının sözleşmenin sonuçlarından sorumlu olmadığına ilişkin iddia yerinde olmadığını, müvekkili şirket katılımcılardan aldığı ücretler ile fuar organizasyonu harcamaları yapmış personelini çalıştırmış maaşlarını vermiş istihdam sağladığını, devlete vergilerini ödediğini, bütün bu gerçeklik dikkate alındığında verilen hukuka aykırı karar ile müvekkili şirket müvekkilinin iradesi dışında doğan, bir mücbir sebep olan pandemi süreci nedeni fuar ertelediğini, taraflar arasından menfaatler dengesi dikkate alınmalı, ahde vefa ilkesi göz önünde bulundurulması gerektiğini, davacı tarafın müvekkili şirketin işbu davaya konu icra takibine itiraz ederken dayanak olarak bir belge sunmaması, taraflar arasındaki borç ilişkisini inkar etmesi, sözde haricen edinilen bilgilere göre aynı sebepten birden çok şirkete borçlu olduğunu duyduklarından bahisle müvekkili şirketin taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü kişiler nezdinde bulunan alacaklarının ihtiyati haczine karar verilmesini talep ettiklerini, öncelikle varsayımsal ve soyut iddialarla ihtiyati haciz talep edilmesi mümkün olmadığını, ihtiyati haciz tedbiri, borçlu olduğu iddia olunan kişinin malvarlığı değerlerini alacaktan kaçırmasının kuvvetle muhtemel olması halinde uygulanan bir tedbir olduğunu, hukuka uygun bir şekilde uygulanmaması halinde karşı tarafın telafisi güç duruma düşmesine ve ekonomik cihetten mahvına sebep olacağı açık olduğunu, ihtiyati haczin düzenlendiği İİK madde 257 şu kapsamında ihtiyati hazce itirazın reddine karar verilmesi gerektiğini. ayrıntılı olarak açıklanan nedenler ve Mahkemece re'sen dikkate alınacak hususlar doğrultusunda soyut ve mesnetsiz ihtiyati haciz talebinin reddine, haksız, kötüniyetli ve hukuki mesnetten yoksun huzurdaki davanın reddine, tüm yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı taraf yüklenmesine karar verilmesini savunmuştur.
(II) ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:
1-Ticaret Bakanlığından gelen davalı tarafından ertelenen ...’na ilişkin ... sayı ve ... Denetim konulu yazışmalara dayanak varsa denetim raporu ve ekleri,
2-Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinden gelen taraflar arasında imzalanan fuar katılım sözleşmesinin konusu olan ...’nın ertelenmesine ilişkin alınan karar örneği,
3-... 22. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası,
4-Bilirkişi kök raporları,
5-Tüm dosya kapsamı.
(III) DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, SABİT GÖRÜLEN VAKIALAR, ÇIKARILAN SONUÇ VE HUKUKÎ SEBEPLER:
Davacının davası itirazın iptali davasıdır.
Taraflar arasında, 21.09.2020- 25.09.2020 tarihleri arasında yapılması öngörülen ... sözleşmesi aktedildiği ve sözleşme bedelinin davacı tarafından davalıya ödendiği hususunda herhangi bir uyuşmazlık yoktur.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, fuarın davalı tarafından ertelenmesi nedeniyle davacının sözleşmeden dönmesinin haklı olup olmadığı, sözleşme bedelinin iadesi için davalı aleyhine başlatılan icra takibine yapılan itirazın haklı olup olmadığı hususundadır.
Celp edilen takip dosyasının incelenmesinde, davacı tarafından davalı aleyhine ... 22. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı takip dosyasında ilamsız icra takibi başlattığı, davalı tarafından icra takibine süresi içinde itiraz edildiği anlaşılmıştır.
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'ne yazılan müzekkereye özetle, "dava konusu fuar için, davalı ...A.Ş.'nin ilk olarak 21-25 Nisan 2020 tarihlerinde düzenlenmesi
başvurusunda bulunduğu, başvurunun onaylanarak fuarın 2020 Yılı Fuar Takvimi (Takvim)'ne alındığı, Covid-19 Pandemisi sebebiyle Ticaret Bakanlığı'nın gönderdiği, ekte sunulan yazılar ile 2020 yılında düzenlenmek üzere Takvim'de yer alan tüm fuarların, ilk olarak 1 Mayıs 2020 sonrası döneme, sonra 1 Temmuz 2020 sonrası döneme, son olarak ise 1 Temmuz 2020 tarihinden itibaren açık alanlarda fuarların düzenlenebilmesine izin verilmekle birlikte, kapalı alanlarda düzenlenecek fuarların 1 Eylül 2020 sonrası döneme ertelendiğinin bildirildiği, bu kapsamda, dava konusu fuara ilişkin, İTO'dan ... tarih ve ... sayılı yazı davalı tarafından iletilen tarih değişikliği talebinin usul ve esaslar çerçevesinde değerlendirildikten sonra uygun bulunduğu, fuarın 25-29 Ağustos 2020 tarihlerinde düzenlenmek üzere 2020 Yılı Fuar Takvimi'ne işlendiği, Fuarlar Komitesi Pandemi şartlarının fuarcılık sektöründe yarattığı olumsuzlukları ve fuar düzenleyicisi firmalardan gelen talepleri değerlendirerek, 2020 ve 2021 yıllarında düzenlenmesi öngörülen fuarlara ilişkin olarak, Usul ve Esasların uygulanmasında firmaların lehine bazı esneklikler uygulanması yönünde kararlar aldığı, bu kapsamda, davalının dava konusu fuarı 2020 yılında düzenleyemeyeceğine dair beyanıyla birlikte İTO aracılığıyla,2021 yılı fuar takvimine alınması talebinde bulunduğu, söz konusu başvurunun, Fuarlar Komitesi tarafından, Pandemi şartları nedeniyle alınmış olan kolaylaştırıcı kararlar kapsamında değerlendirildiği ve uygun bulunarak, fuarın 18-22 Mayıs 2021 tarihlerinde düzenlenmek üzere 2021 yılı Fuar Takvimi'ne alındığı, davalının bu defa, fuarın 18-22 Mayıs 2021 olan tarihlerini, 20-24 Eylül 2021 olarak değiştirmek üzere İTO'ya başvurduğu, başvurunun uygun bulunarak fuarın 20-24 Eylül 2021 tarihlerinde düzenlenmek üzere fuar takvimine işlendiği, ancak daha sonra davalının fuarı 17-21 Mayıs 2022 tarihleri arasına ertelemek üzere İTO'ya başvurduğu, başvuru incelendiğinde, Fuarlar Komitesince alınmış kararlar doğrultusunda, değişiklik başvurusuna ilişkin gerekli koşulları sağlamadığı tespit edildiğinden fuarın 2022 yılına ertelenmesi uygun bulunmadığı, davalının son başvurusunda pandemi koşullarının devam etmesi sebebiyle, fuarı 2021 yılında düzenleyemeyeceğini beyan ettiği, ayrıca bir iptal başvurusu da yapmadığı, söz konusu başvurunun Pandemi dönemine ilişkin alınmış Fuarlar Komitesi Kararları çerçevesinde, iptal başvurusu şeklinde değerlendirildiği ve ilgili fuarın 2021 yılı fuar takviminden çıkarıldığı" bildirilmiştir.
Uyuşmazlığa ilişkin bir borçlar hukuku uzmanından 26.09.2023 tarihli kök rapor, itirazları karşılar mahiyette bir borçlar hukuku uzmanı ile bir sektör bilirkişisinden oluşan bilirkişi heyetinden bila tarihli ek rapor alınmıştır.
Dosyaya sunulan bila tarihli ek raporda özetle, " davalı ...A.Ş.’nin 08-12 Eylül 2021 tarihleri arasında ... Otel, Restoran, Kafe, Pastane Ekipmanları ve Teknolojileri Fuar’ını ve 01-04 Eylül 2021 tarihleri arasında ... (Gıda İşletme Sistemleri, Paketleme Ve Ambalaj Çözümleri Özel Bölümü), ile aynı tarihlerde ... (Gıda Ve İçecek Ürünleri, Gıda İşleme Teknolojileri Fuarı) VE ... (... Fuarı) adlı fuarlarında düzenlediği, pandeminin bu fuarlar için davalı tarafından geçerli bir erteleme talebi yaratmadığı, internet üzerinden yapılan araştırmada ertelenen fuarın Mayıs 2022 tarihinde yapıldığına dair herhangi bir veriye rastlanmadığı, ...adı altında 10-14 Eylül 2022 tarihleri arasında davalı ... tarafından aynı sektörde başka bir fuar düzenlendiğinin tespit edildiği (https://cnrevtekstili.com/docs/cnr-ev-tekstili_FSR.pdf), bu durumda fuar tarihinin pandemi ertelemesi ile birlikte 2 kere ertelendiği, davalının pandemi sırasında düzenlediği ve belirtilen fuarlar istanbul’da düzenlenmiş olup, 10-14 Eylül 2022 tarihleri arasında davalı tarafından düzenlenen fuar farklı bir ilde, ...’da düzenlendiği, düzenlenen bu fuarın uluslararası olup olmadığı müphem olduğu, ayrıca 2023 yılı için düzenlenecek olan fuarda da uluslararası ibaresi bulunmadığı,(.../) inceleme neticesinde davacının hazırlıklarının büyük bir bölümünü tamamladığı, ...(...) ile ...A.Ş. (...) ile yaşanan sözleşmesel problemlerin ertelemeye etki etmemesi gerekliliği, yine aynı tarihlerde davalının aynı ay içerisinde 4 ayrı fuar düzenlediği ve bu fuarlardan birinin uluslararası fuar olduğu belirlendiğinden, 20-24 Eylül 2021 tarihleri arasında gerçekleştirilecek olan ...(...) fuarının da düzenlenebileceği kanaati oluştuğu" bildirilmiştir.
Sözleşmedeki edimin yerine getirilmesi; edimin yok olması gibi maddi, sözleşme konusunu yapılamaz kılan hukuki bir nedenle ya da ekonomik, sosyal vs. bir olay niteliğindeki fiili bir nedenle mümkün olmayabilir. Bu durumda ifa imkansızlığı gündeme gelir. İfa imkansızlığı; edimin içeriği değişmeksizin borcun aynen yerine getirilmesinin imkansız hale gelmesi olarak açıklanabilir. Eğer ifa imkansızlığı sadece sözleşmenin tarafları bakımından değil, herkes için sözkonusu ise buna objektif imkansızlık, yalnız sözleşmenin taraflarından birinin tutumundan doğmuşsa buna da subjektif imkansızlık denir. İfa imkansızlığı sözleşme yapılmadan önce var ve bu olgu herkes bakımından aynı sonucu meydana getirmekte ise 6100 sayılı Türk Borçlar Kanununun (TBK'nın) 27. maddesi gereğince sözleşme geçersizdir. İfa imkansızlığı sözleşmenin kurulmasından sonra ortaya çıkmış ve eğer borçlunun kusuru olmaksızın edim imkansızlaşmışsa TBK'nın 136. maddesi, borçlunun kusuru sonunda imkansızlaşmış olursa TBK'nın 112. maddesinin uygulanması gerekir.
TBK'nın 136. maddesine göre; borçlunun sorumlu tutulamayacağı sebeplerle borcun ifası imkansızlaşırsa, borç sona erer. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde imkânsızlık sebebiyle borçtan kurtulan borçlu, karşı taraftan almış olduğu edimi sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri vermekle yükümlü olup, henüz kendisine ifa edilmemiş olan edimi isteme hakkını kaybeder. ( İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi ... Esas ... Karar)
Somut olayda, davacı sözleşme kurulduktan sonra fuarın yapılamayacağı kendisine bildirildikten sonra ertelenen far tarihinden önce 04.01.2022 tarihinde davalı organizatöre gönderdiği ihtarname ile sözleşmeden dönmüştür. ... yazı cevabına göre, davalı organizatörün bu fuarı düzenleyememe sebebi pandemi nedeniyle devletin yetkili biriminin aldığı karar gereğincedir. Dolayısıyla davalı borçlunun ifa imkansızlığı, sözleşmenin kurulmasından sonra ortaya çıkan objektif imkansızlıktır. Davalı borçlu bu sebeple artık fuarı düzenleme borcundan kurtulmuş olsa da davacıdan aldığı parayı sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri vermekle yükümlüdür.
Yapılan yargılama, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davalının sözleşmeden doğan edimini, fuarın ertelendiği tarihte yerine getirdiğine dair dosyaya bir delil sunmadığı, davalı vekili tarafından dosyaya sunulan ve fuarın ...’da yapıldığına dair beyan dilekçesi ekinde mevcut fuar sonuç formunda fuarın ... değil ... fuarı olduğu ve 10.09.2022 tarihinde başlayıp 14.09.2022 tarihinde sona erdiği, yerinin ise ... olduğu, davalının dava konusu edilen fuarı son olarak ertelediği tarihin ise 01.11.2022-05.11.2022 tarihleri arasında olduğu, bu haliyle davalının edimini üstlendiği fuar organizasyonunu gerçekleştirdiğini usulüne uygun ispatlayamadığı, bu haliyle davacının sözleşme bedelini davalıdan talep edebileceği, davalıdan talep edebileceği işlemiş faiz miktarının da 1.299,94 TL olduğu ve davalının itirazının haksız, alacağın likit olduğu anlaşılmakla davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM/ Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere;
Davacının davasının KISMEN KABULÜNE,
1-Davalının ... 22. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasına vaki itirazının 35.838,94 TL asıl alacak, 1.299,04 TL işlemiş avans faizi olmak üzere toplam 37.138,00 TL yönünden iptaline,
2-Asıl alacağa takip tarihinden itibaren avans faizi uygulanmasına,
3-İtiraz haksız ve alacak likit olduğundan asıl alacağın %20'sine karşılık gelen 7.168,00 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Fazlaya ilişkin talebin reddine,
Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 2.536,90 TL nispi karar harcından, peşin yatırılan 634,49 TL harcın mahsubu ile noksan kalan 1.902,41 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
Davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
Davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen miktar üzerinden hesaplanan 15,44 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
Davacı tarafından yapılan toplam 2.182,50 TL yargılama giderinden davanın kabul red miktar ve oranı göz önüne alınarak hesaplanan 2.181,60 TL yargılama gideri ile 634,49 TL peşin harç ve 80,70 TL başvuru harcı toplamı 2.896,79 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
Davalı tarafça yapılan 5.000,00 TL yargılama giderinin davanın kabul red miktar ve oranı göz önüne alınarak hesaplanan 4.997,92 TL'nin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, bakiye kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,
6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul ret miktar ve oranı göz önüne alınarak kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan TL'nin davalıdan, ret edilen miktar üzerinden hesaplanan TL'nin ise davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, tahsilat ve gereği için Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına,
Davacı tarafından yatırılan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi halinde davacıya iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli MİKTAR İTİBARİ İLE KESİN OLMAK ÜZERE verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 24/01/2025
KATİP
¸e-imzalıdır
HAKİM
¸e-imzalıdır
Harç/ Masraf Dökümü
Peşin Harç : 634,49 TL
Karar Harcı : 2.536,90 TL
Noksan Harç : 1.902,41 TL
Davacı Gider Avansı
Yatırılan Avans : 2.440,00 TL
Davalı Gider Avansı
Yatırılan Avans : 5.000,00 TL
Yargılama Gideri Detayları
Bilirkişi Ücreti : 7.000,00 TL
Posta Giderleri : 182,50 TL