T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/603 Esas
KARAR NO: 2023/745
DAVA: Menfi Tespit (Alım Satım)
DAVA TARİHİ: 26/07/2022
KARAR TARİHİ: 05/12/2023
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Alım Satım) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirket tarafından ... 12. İcra Dairesinin ... E. Sayılı dosyası ile 19.284,00 TL asıl alacak ve 3.210,92 TL faiz olmak üzere toplam 22.494,92 TL icra takibi yapıldığını, icra takibine konu 24.10.2018 tarihli iki adet fatura gösterildiğini, müvekkilinin süresi içerisinde alacağın kaynağını bilememeleri sebebiyle takibe itiraz edilmediğini ve takibin kesinleştiğini, icra takibine konu edilen faturalar toplamının 20.690,00 TL olduğunu, faturaya konu olan kitapların müvekkili firma tarafından sipariş edilmediğini, davalı firmaya fiyat sorulması sonucunda müvekkili firmaya fiyat bilgisi verildiğini ve herhangi bir onay almadan ve sözleşme imzalamadan basıma geçildiğini, basım sonrası faturada bahsi geçen kitapların müvekkili firmaya yollandığını, müvekkili firmanın kargo ile gelen kitapları kabul etmediğini ve geri gönderdiğini, söz konusu geri gönderim için açılan ilk mahkemede ...' ya yazılan müzekkere cevabında kargonun depoda olduğunun belirtildiğini, davalı firmanın ilk başta gönderdiği kitapları iade aldığını ve o kitaplar için kesilen ... tarihli ... nollu ve ... tarihli ... nolu faturaların karşılıklı olarak görüşülerek iptal edildiğini, davalı tarafından daha sonra iptal edilen faturalarla aynı içerikli ve tutarlı ... tarihli ... no.lu ve ... no.lu iki adet fatura kesildiğini, konu ile alakalı ... 14. Asliye Ticaret Mahkemesi ...E. sayılı dosyası açıldığını, ancak duruşmaya yetişemediklerinden dosyanın açılmamış sayılmasına karar verildiğini, açıklanan nedenlerle; ... 12. İcra Dairesi ... E. sayılı icra dosyasının İİK m.72 doğrultusunda öncelikle tedbiren durdurulmasına, müvekkili firmanın borçsuzluğunun tespiti ile icra takibinin iptaline, müvekkili lehine %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve ücreti vekâletin davalı/borçluya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA/
Davalının davaya cevap vermediği görülmüştür.
DELİLLER VE GEREKÇE/
Dava, İİK. m. 67 kapsamında itirazın iptali davasıdır.
Davacı vekili, davalı şirket tarafından ... 12. İcra Dairesinin ... E. Sayılı dosyası ile 19.284,00 TL asıl alacak ve 3.210,92 TL faiz olmak üzere toplam 22.494,92 TL olmak üzere müvekkili aleyhine icra takibi başlatıldığını, icra takibine dayanak gösterilen 24.10.2018 tarihli iki adet faturayı, müvekkilinin süresi içerisinde alacağın kaynağını bilememesi nedeni ile takibe itiraz etmediğini ve takibin kesinleştiğini, icra takibine konu edilen faturalar toplamının 20.690,00 TL olduğunu, faturaya konu olan kitapların müvekkili firma tarafından sipariş edilmediğini ve davalının ; ... 12. İcra Dairesi ...E. sayılı icra dosyasından başlatılan takibin İİK m.72 doğrultusunda öncelikle tedbiren durdurulmasını, müvekkili firmanın borçsuzluğunun tespiti ile icra takibinin iptalini talep ve dava etmiştir.
Yargıtay Hukuk Gelen Kurulu'nun 2017/(19)11-3128 Esas 2021/1224 Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere ;
Davalı tarafından varlığı iddia edilen bir hukukî ilişkinin mevcut olmadığının (yok olduğunun) tespiti için açılan davaya menfi (olumsuz) tespit davası denir (Kuru, Baki: İcra ve İflâs Hukuku El Kitabı (Kuru-El Kitabı), İstanbul 2013, s. 346).
Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır.
Eş söyleyişle kendisine karşı icra takibi yapılmış olan borçlu, ödeme emrine itiraz edilmemiş veya itiraz edilmiş olmakla birlikte yerinde görülmemiş olması sebebiyle icra takibi kesinleşse dahi maddi hukuk bakımından borçlu olmadığını ileri sürebilir. Bunun için, takip devam ederken alacaklıya karşı menfi tespit davası açabileceği gibi, böyle bir menfi tespit davası açmamış ve borcu cebri icra tehdidi altında ödemiş ise ödemiş olduğu paranın kendisine verilmesi için alacaklıya karşı istirdat davası açabilir (Kuru, Baki: İcra ve İflâs Hukukunda Menfi Tespit Davası ve İstirdat Davası, Ankara 2003, s. 233).
Başka bir şekilde ifade etmek gerekirse, menfi tespit davası icra takibinden önce sonuçlanmaz ve ihtiyati tedbir kararı verilmemiş olması (veya ihtiyati tedbir kararının kaldırılması) nedeniyle, (menfi tespit davası görülmekte iken) borç alacaklıya (davalıya) ödenmiş olursa, menfi tespit davasına istirdat davası olarak devam edilir (m.72/6); yani menfi tespit davası (kendiliğinden) istirdat davasına dönüşür; bu hâlde mahkeme menfi tespit davasına istirdat davası olarak devam eder (Kuru, Baki: İstinaf Sistemine Göre Yazılmış İcra ve İflâs Hukuku Ders Kitabı, Ankara, 2017, s. 146). Bu durumda İİK’nın 72/6 maddesi gereğince bedele dönüşen isteminin temeli menfi tespit davasıdır.
Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer. Davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukukî İlişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6). Fakat, menfi tespit davasını açan davacı (borçlu), davalının (alacaklı) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkinin hiç doğmadığını iddia etmeyip, bilakis bu ilişkinin doğduğunu bildirerek başka bir nedenle hukukî ilişkinin geçersiz olduğunu veya son bulduğunu ileri sürmekte ise bu iddiayı ispat yükü TMK’nın 6. maddesi gereğince davacıya düşer. Örneğin; alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Kuru-El Kitabı, s.370 ilâ 372).
Somut olayda davaya konu icra takibine dayanak alacağın varlığı hususunda ispat yükünün davalı alacaklıda olduğu Mahkememizce değerlendirilmiş, taraflara ticari defterlerini dosyaya sunmak üzere kesin süre verilerek, kesin sürelerin sonuçları hatırlatılmış, bir mali müşavir bilirkişisinden rapor alınmıştır.
Bu kapsamda Muhasebe Finans Uzmanı ...'ndan alınan 20/03/2023 tarihli bilirkişi raporunda; dava dosyası ile davacı şirkete ait ticari defter kayıtlarının incelenmesi sonucunda; davacı şirkete ait ticari defterlerin, usulüne uygun olarak tutulmuş olduğunun tespit edildiği, dava konusu, icra takibinde talep edilen 27.10.2018 tarihli 19.542,00 TL ve 1.148,00 TL tutarındaki faturaların davalı şirket tarafından davacı şirket adına tanzim edilmiş olduğu, söz konusu faturaların davacıya tebliğine ilişkin herhangi bir belgeye dosya kapsamında rastlanılmadığı, ... tarafından gönderilen 03.12.2021 tarihli yazıdan; dava ve takip talebine konu edilen fatura içeriklerinde yer alan ürünlerin 26.11.2018 tarihinde sevk edilmek üzere davacı şirket tarafından davalıya iade edilmek üzere kargoya verildiğinin, ancak söz konusu kargonun alıcı ve gönderici tarafından kabul edilmemesi sebebiyle ürünlerin ... deposunda bekletildiğinin anlaşıldığı, buna göre; davalı şirket tarafından düzenlenen ve icra takibine konu edilen iki adet fatura içeriğindeki ürünlerin davacı şirket tarafından kabul edilmeyerek teslim alınmamış olduğu ve faturalar ile ödeme tutarının davacı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, dava konusu, icra takibinde talep edilen 27.10.2018 tarihli 19.542,00 TL ile 1.148,00 TL tutarındaki faturaların ve 24.10.2018 tarihli 2.554,00 TL tutarlı ödemenin geçerli olduğunun kabulü halinde ise; davalı şirketin davacıdan 18.136,00 TL alacaklı durumda olabileceği, söz konusu alacağın talep edilip edilemeyeceği hususunda nihai takdirin sayın Mahkemenizde olduğu yönünde rapor tanzim edilmiştir.
... 12. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı takip dosyası celp edilmiş, takip dosyasının incelenmesinde, davalı şirket tarafından 28.03.2019 tarihinde ... 12. İcra Müd.ürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasında davacı şirket hakkında; 19.284,00 TL Asıl Alacak üzerinden takip yapıldığı, takip dayanağı olarak “24.10.2018 tarihli 19,542.00 TL tutarlı Fatura ve 24.10.2018 tarihli 1.148,00 TL tutarlı Fatura” gösterilmiştir. Takip talebi ekinde 27.10.2018 tarihli 19.542,00 TL tutarlı ve 27.10.2018 tarihli 1.148,00 TL tutarlı faturalar bulunmaktadır. Söz konusu icra dosyasına sunulan herhangi bir itiraz dilekçesine rastlanılmamış olup, icra takibinin kesinleştiği anlaşılmaktadır.
... 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyası uyap üzerinden dosyamız arasına alınmış, ... 14. Asliye Ticaret Mahkemesi...E. sayılı dosya içeriğinde;... tarafından gönderilen 03.12.2021 tarihli yazısı; “...26.11.2018 taribinde ... takip numarası ... irsaliye numarası ile ... şubesinden ... şubesine sevki gerçekleşen ...göndericili, Lojistik Merkezi alıcılı kargonun teslimat şubesine ulaştığında teslimata çıkartılmış ancak alıcı müşteri tarafından teslim alınmaktan imtina edilmesi nedeni ile teslimatı sağlanamamış olup, çıkış birimine ... irsaliye numarası ile iadesi gerçekleştirilmiştir. Söz konusu kargo gönderici müşteri tarafından da teslim alınmamıştır. Bu kapsamda söz konusu kargonun alıcı ve gönderici tarafından kabul edilmemesi nedeniyle şirketimiz prosedürleri doğrultusunda depomuzda beklediği tespit edilmiştir. Bununla birlikte, kargonun teslim edilememiş olması münasebeti ile herhangi bir teslim evrakı bulunmamaktadır.” şeklindedir.
Buna göre; dava ve takip talebine konu edilen fatura içeriklerinde yer alan ürünlerin, davacı şirket tarafından davalıya iade edilmek üzere kargoya verildiği, ancak söz konusu kargonun alıcı ve gönderici tarafından kabul edilmemesi sebebiyle ürünlerin ... deposunda bekletildiği anlaşılmaktadır.
Davacı şirket; davalı tarafından açılan ... 12. İcra Dairesinin ... E. Sayılı dosyası ile icra takibine konu edilen faturalar içeriğindeki kitapların sipariş edilmediğini, davalı firmanın ilk başta gönderdiği kitapları iade aldığını ve o kitaplar için kesilen ... tarihli ... no.lu ve ... tarihli ... no-lu faturaların karşılıklı olarak görüşülerek iptal edildiğini, davalı tarafından daha sonra iptal edilen faturalarla aynı içerikli ve tutarlı ... tarihli ... no.lu ve ... nolu iki adet fatura kesildiğini, faturalar içeriğinde yer alan davalı tarafından basımı yapılan ve kargo ile gönderilen kitapların kabul edilmeyerek davalıya geri gönderildiğini beyan etmektedir. İcra takibine konu edilen faturalar içeriğinde yer alan “Soru Bankası” kitaplarına ilişkin herhangi bir sipariş formuna dosya kapsamında rastlanılmamıştır.
Davalı şirket tarafından tanzim edilen... tarihli ... numaralı 19.542,00 TL tutarlı ve ... tarihli ... nodu 1.148,00 TL tutarlı faturaların iptal edilmiş olduğu, bu faturalar içeriğinde yer alan ürünler için davalı şirket tarafından ... tarihli ... nolu 19.542,00 TL tutarlı fatura ve ... tarihli ... nolu 1.148,00 TL tutarlı fatura düzenlenmiş olduğu görülmektedir.... tarihli ... nou ve ... nollu iki adet faturanın davacıya tebliğine ilişkin herhangi bir belgeye dosya kapsamında rastlanılmamıştır.
...tarafından gönderilen 03.12.2021 tarihli yazıdan; dava ve takip talebine konu edilen fatura içeriklerinde yer alan ürünlerin 26.11.2018 tarihinde sevk edilmek üzere davacı şirket tarafından davalıya iade edilmek üzere kargoya verildiği, ancak söz konusu kargonun alıcı ve gönderici tarafından kabul edilmemesi sebebiyle ürünlerin ... deposunda bekletildiği anlaşılmaktadır.
Tüm dosya kapsamı, takip dosyası ve alınmış olan bilirkişi raporu denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, davalı şirket tarafından düzenlenen ve icra takibine konu edilen iki adet fatura içeriğindeki ürünlerin davacı şirket tarafından kabul edilmeyerek teslim alınmamış olduğu ve faturalar ile ödeme tutarının davacı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı davacının davalı aleyhine başlattığı icra takibine dayanak olarak yazılı bir delil sunamadığı, davanın niteliği nazara alındığında davalının davacıdan alacaklı olduğunu usulüne uygun olarak ispatlayamadığı anlaşılmakla davanın kabulü cihetine gidilerek, davacının ... 12. İcra Dairesi ... E. sayılı takibe konu borç bakımından borçlu olmadığının tespitine, ispatlanamayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine, karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere;
1-Davanın KABULÜ ile ... 12. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasında davacının borçlu olmadığının tespiti ile icra takibinin İPTALİNE,
2- Kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 1,536,63 TL nispi karar harcının, 384,25 TL peşin harçtan mahsubu ile noksan kalan 1,152,38 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
4-Davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan toplam 1,347,00 TL yargılama gideri ile 384,25 TL peşin harç, 59,30 TL başvuru harcı toplamı 1.790,55 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, tahsilat ve gereği için Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına,
7-Davacı tarafından yatırılan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi üzerine davacıya iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı HMK'nun 341/1 vd. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine istinaf dilekçesi sunulmak ve istinaf başvurma ve karar harcı ile istinaf gider avansı yatırılmak suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesince incelenmesi için tarafların istinaf kanun yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 06/12/2023
Katip
e-imza
Hakim
e-imza