T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/610 Esas
KARAR NO : 2025/636
DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 01/02/2016
KARAR TARİHİ : 17/09/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA/Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ile davalı idare arasındaki ilişki ... ihale dosya ... ilçesi elektrik tesis işi ile ... ihale dosyası Küçükçekmece ilçesi elektrik tesis işinin yüklenici olarak üstlenildiği; ihaleye konu elektrik tesis işlemlerinin tamamlanarak davalı idareye teslim edildiği; Bedaş Mali İşler ve Finans Yönetim Müdürlüğü'nün ... tarihli ... sayılı yazısı ile ... İşletme Müdürlüğü Hizmet Bölgesi'nde ... nolu dosya kapsamında davacının yapmış olduğu işlerden dolayı muhtelif kesinti ve yasal faizi toplam 88.707,18 TL'lik fatura tebliğ edildiği; 5796 sayılı yazısı ile ... İşletme Müdürlüğü Hizmet Bölgesi'nde ... nolu dosya kapsamında davacının yapmış olduğu işlerden dolayı muhtelif kesinti ve yasal faizi toplam 5.900,48 TL'lik fatura tebliğ edildiği; bu şekilde davalı tarafından davacının cari hesap alacağından mahsup yoluyla toplam94.607,66 TL tahsil edildiği; ... 4. Noterliği'nin ... tarihli ... yevmiye nolu ihtarname ile süresinde faturalara itiraz edildiği; faturaların iade edildiği, bu ihtarnamede davalının davacı şirketten cari hesap alacağından haksız mahsup edilen 94.607,66 TL'ni mahsup tarihi olan 09.11.2012 itibaren işleyecek ticari reeskont faizi ile birlikte davacı şirkete ödenmesi talep edildiği; mahsup edilen alacak kalemlerinden "işaret plaka kesintisi ana para 25.912,66 TL ve 4. 664,28 TL KDV olmak üzere toplam 30.576,94 TL'lik kısmının ileride talepte bulunmak ve dava açma haklı saklı kalmak kaydıyla iş bu davadaki taleplerin dışında bırakıldığı; iş bu dava kapsamında talep edilen alacağın 64.030,72 TL olduğu; davacı tarafından ihale kapsamında açılan tüm kanallar "Elektrik Dağıtım Şebekeleri Enerji Kabloları Montaj Usul ve Esasları" kapsamında davalının kontrol mühendislerinin denetimi, bilgisi ve onayı altında şevli olarak açıldığı; işin niteliğine uygun olarak tuvanen dolgu malzemesi kullanıldığı; tuvanen malzeme olarak belirli bir malzemenin kullanım zorunluluğu olmadığı Enerji Kabloları Usul ve Esasları 3.h maddesinde belirtildiği; açık hükümlere ve davalının kontrol mühendislerinin onayına rağmen "şevli- şevsiz farkından " ve "tuvanen kum dolgu farkından " dolayı kesinti yapılmasının anlaşılamadığı; davalının kesinti ve mahsup işlemine dair yazıda sebep bildirmediği; herhangi bir hukuki nedene dayanmayan kesinti ve mahsup işleminin hukuka aykırı olduğu neticeten davalı tarafından haksız kesinti yoluyla cari hesap alacağından mahsup edilen 64.030,72 TL'nin mahsup işleminin yapıldığı 09.11.2012 tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faizleri ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, yargılama gideri, masraf ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
SAVUNMA/ Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava haksız ve mesnetsiz olup reddi gerektiği; Sayıştay Başkanlığı'nın 2011 yılı Denetleme Raporu'nda söz konusu uygulama aşamasındaki iş kalemleri ile ilgili tespiti yapılan eksik ve kusurlu işlemler için ... dosya numaralı iş için yer altı kablo kanalı montaj işlerinin şevli şevsiz farkından doğan toprak ve tuvanen kanal hacimleri fark hesabıyla bulunan 15.504,11 TL fazla ödemenin tahsil edilmesi; tuvanen dolgu yerine ince kum kullanılması nedeniyle 29.066,99 TL nefaset kesintisinin yapılması, montajı yapılmayan işaret plakalarına ait 25.912,66 TL fazla ödemenin tahsil edilmesi gerektiğinin belirtildiği;... dosya numaralı iş için yer altı kablo kanalı montaj işlerinin şevli şevsiz farkından doğan toprak ve tuvanen kanal hacimleri fark hesabıyla bulunan 1.534,03 TL fazla ödemenin tahsil edilmesi; tuvanen dolgu yerine ince kum kullanılması nedeniyle 2.990,14 TL nefaset kesintisinin yapılması, montajı yapılmayan işaret plakalarına ait 2.755,87 TL fazla ödemenin tahsil edilmesi gerektiğinin belirtilmesi nedeniyle davacı firmadan tahsilinin istenildiği; Elektrik Dağıtım Şebekeleri Enerji Kabloları Usul ve Esasları 2.b maddesi uyarınca kablo kanallarının zeminden 40 cm'lik derinliğe kadar olan kısmı iş makineleri ile yapılırken devamında kablo montajına uygun hale getirilmesi için el kazısı gerekli olduğu; makine ve el kazısının müştereken yapılan kablo kanalına göre dip genişliği 40 cm, ağız genişliği 60 cm yaptırılıp ödemesi yapıldığı bu hususta ...'tan görüş alındığı; Sayıştay Raporu doğrultusunda kablo kanallarının kazı makineleri ile açılmış olmasına rağmen hakediş ödemelerinin şevli yapılması nedeniyle şevli şevsiz kazı farkından dolayı yapılan fazla ödemenin ... dosya numaralı iş için 15.504,11 TL; ... dosya numaralı iş için 1.534,03 TL'nin yasal faizi ile birlikte yükleniciden talep edildiği; ... Elektrik Dağıtım Şebekeleri Enerji Kabloları Montaj Usul ve Esasları 3.h maddesi uyarınca 2010 ve öncesi ihale edilmiş işlerde tuvanen malzeme olarak kum, çakıl, kırma taş malzemelerden uygun olan herhangi bir malzeme kullanıldığı; dava dilekçesinde belirtilen ve hak ediş raporlarında kullanıldığı sabit olan kum ile ilgili kontrol teşkilatı teknik olarak bir sakıncası olmamasıyla beraber kullanılan dolgu malzemesini kabul ettiği; Sayıştay Raporu'nda ince kumun tüvanen olarak kabul edilmeyip toprak dolgu olarak kabul edilmesi nedeniyle hak ediş ödemelerinde fiyat farkından kaynaklı nefaset kesintisi yapılması gerektiği önerisi yer aldığından... dosya numaralı iş için 29.066,99 TL; ... dosya numaralı iş için 2.990,14 TL'nin yasal faizi ile birlikte yükleniciden talep edildiği; davacı şirketten Sayıştay Raporu doğrultusunda yapım işleri şartnamesi gereği cari hesap alacağından kesinti yapıldığı; davacının talep edebileceği iade alacağı olmadığı neticeten davanın reddi ile yargılama giderlerinin davacıya aidiyetine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
DELİLLER VE GEREKÇE/
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı haksız olarak kesildiği iddia olunan bedelin tahsiline ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Dava konusu uyuşmazlığın, taraflar arasındaki sözleşme hükümleri gereğince yapılan işler ve bu işlerin hak ediş bedelleri ile davalı tarafça yapılan ödemeler, dava ve cevap dilekçesinde belirtilen hak ediş kesintilerinin miktarı, davalı tarafın cevap dilekçesinde belirttiği hususlara uygunluğu ve yapılan kesiti miktarının tespitine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizin İstanbul (Kapatılan) 39. ATM... Esas ...Karar sayılı ilamında özetle, "dosyaya ibraz edilen bilirkişi raporunda davalı tarafından yapılan kesintinin 64.030,73 TL olduğu ve davacının yasal mevzuat gereği davalı idarenin onayıyla bölgenin coğrafyasına uygun olarak işe uygun tuvanen malzemesini kullanmış ve kablo kanalları olarak aştığı kanaati ile davalı şirketin kesinti ve mahsup uygulamasının haklı olmadığı belirtilmiş olmakla rapor hüküm kurmaya elverişli olmakla davanın kabulü ile 64.030,73 TL'nin 22.12.2012 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine" karar verildiği anlaşılmıştır.
İlgili kararın davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 15. HD ...Esas ...Karar sayılı ilamında özetle "davacı yüklenicinin cari hesabından yapılan kesinti Sayıştay Başkanlığı'nın 2011 yılı denetleme raporuna dayanmaktadır. Dava konusu edilen kesinti yeraltı kablo kanalı montaj işlerinin şevli- şevsiz farkından ve dolgu maddesi olarak kullanılması gereken tuvanen malzeme yerine ince kum kullanılmasından kaynaklanmaktadır... Davacı yüklenici tarafından yapılan imalatların sözleşme ve eklerine, fen ve sanat kaidelerine uygun olup olmadığının tespiti uzmanlık gerektirdiğinden mahkemece içlerine elektrik ve inşaat mühendisinin de yer alacağı uzman bilirkişi kurulundan rapor alınarak sonuca göre karar verilmesi gerektiğinden bahisle kararın bozulması gerektiği; alacağa 22.12.2012 tarihinden itibaren faiz yürütülmüş ise de bu tarihin ne olduğu; temerrüdün hangi tarihte ve ne şekilde oluştuğu da açıklanmadığından" bahisle kararın bozulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
Bozma sonrası dosyanın mahkememizin ... Esas sayılı dosyasına kaydedildiği ve yargılamaya iş bu dosya üzerinden devam edildiği anlaşılmakla bozma ilamına uyulmasına karar verildiği; dosyanın elektrik ve inşaat mühendisi ile önceki mali müşavir bilirkişiye tevdi ile bozma ilamı doğrultusunda rapor alınmasına karar verildiği; 15.06.2016 tarihli bilirkişi raporunda özetle, şevsiz açılan tranşe bedellerinden nefaset kesilmesi gerektiği; 22.2221,37 TL'nin davacıya iadesinin söz konusu olmadığı; tuvanen malzeme olarak kum kullanılması şartnameye uygun olduğundan ödemelerin tuvanen malzeme bedelleri üzerinden yapılması gerektiğinden 41.809,34 TL'nin davalıdan alınıp davacıya iade edilmesi gerektiği tespit edilmekle mahkemenin 2. Celse 1 nolu ara kararı uyarınca taraf ticari defterleri incelenmek suretiyle mali müşavir, 2 inşaat mühendisi, 2 elektrik mühendisi bilirkişiden rapor alınmasına karar verildiği; 21.06.2017 tarihli bilirkişi raporunda özetle, davacının söz konusu iki ihale dosyası kapsamında yaptığı işlerin tamamının davalı idarenin kontrol mühendislerinin denetimi, bilgisi ve onayı altında yapılmış olduğundan ihale kapsamında açılan tüm kanallar ile bu kanallara döşenen enerji kabloları Elektrik Dağıtım Şebekeleri Enerji Kabloları Montaj Usul ve Esasları'na uygun yapıldığı, işin niteliğine uygun tuvanen malzeme kullanıldığı kesinti yapılmaması gerektiğinden 64.030,73 TL'yi davalıdan talep etmesinin uygun olacağı tespit edilmiştir.
Mahkememizin ... Esas... Esas sayılı ilamında özetle "...Yargıtay bozma ilamında belirtildiği şekilde Mahkememizce görevlendirilen heyet tarafından düzenlenen 14/06/2017 tarihli bilirkişi raporu ile tespit edildiği üzere ... Davalının gözetim, denetim ve onayı ile yapılan işlerden dolayı davacı tarafı sorumlu tutmanın mümkün bulunmadığı hususu sabit olmakla davanın kabulü ile 64.030,72 TL'nin 09.11.2012 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine" karar verildiği anlaşılmıştır.
İlgili kararın davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 15. HD ... Esas ... Karar sayılı ilamında özetle"... Bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada; mahkemece iki kez teknik bilirkişi heyeti oluşturularak rapor alınmış ise de ilk raporda iade edilmesi gereken bedel 41.809,34 TL; ikinci raporda 64.030,72 TL olarak hesaplandığı; bu durumda raporlar arasında miktar olarak fark olduğu gibi kesinti imalatın şevli şevsiz yapılması ve dolgu malzemesinde tuvanen malzeme yerine ince kum kullanılması nedeni ile yapıldığı halde davacı tarafından imalatın sözleşme ve ekleri ile fen ve sanat kurallarına uygun yapılıp yapılmadığının denetlenebilir olarak açıklanmadığı ve davalı iş sahibinin itirazları da raporda karşılanmadığı; eksik inceleme ile ve raporlar arasındaki çelişki giderilmeden karar verilmesinin doğru olmadığı... Maddi gerçeğin ortaya çıkması için 3 kişilik teknik bilirkişi kurulu oluşturularak raporlar arasındaki farklılığı kaldıracak ve davalının itirazlarını karşılayacak şekilde dosya kapsamındaki deliller, Sayıştay Raporu ve eklerindeki belgelerle gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınıp karar verilmesi ve rapora göre iade edilmesi gereken miktar bulunursa dava tarihinden itibaren faiz yürütülmesinden ibaret" olduğundan bahisle kararın bozulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
Bozma sonrası dosyanın mahkememizin... Esas sayılı dosyasına kaydedildiği ve yargılamaya iş bu dosya üzerinden devam edildiği anlaşılmakla bozma ilamına uyulmasına karar verildiği; dosyanın bozma ilamı doğrultusunda bir önceki karara dayanak kabul edilen bilirkişi heyetinden ek rapor alınmasına karar verildiği; 10.07.2020 bilirkişi raporunda özetle, bozma ilamı doğrultusunda yapılan inceleme neticesinde kök raporda da belirtildiği gibi davacı ... Ltd. Şti tarafından yapılan kazılarda şevli ve şevsiz kablo kanalları arasındaki farkların kanalların kesit planları dikkate alınarak 40X60X80 cm ve 40X40X80 cm olmak üzere iki türlü olduğu, bu türler arasındaki sorunun kanalın makine kepçesi ile kazılmasından kaynaklandığı, her iki tür arasındaki kesit farkının ... yani %20 oranında olduğu, şevli kablo kanalında işlem toprak kesiti ve hafr edilen toprak miktarının %20 fazla olduğu, davalı ... tarafından hafriyat nedeniyle yapılan kesinti miktarının (%18 KDV dahil) 22.221,37 TL, kırma taş yerine kum malzemesi kullanılması nedeniyle de 41.809,34 TL kesinti yapıldığı, oysa sözleşme hükümlerine göre yapılan işte kullanılacak malzemenin davalı adına denetimde bulunan denetim görevlisinin onayı ile sahaya indiğini ve kullanıldığı, sözleşmeye göre davacının yapı denetim görevlisinin sözleşme ve ekleri ile fen ve sanat kurallarına uygun olacak vereceği talimatlar ile bağlı olduğu, bu kapsamda her iki tarafça da mutabık kalınan malzemenin kullanılmış olduğu bu nedenle davacı tarafın şev nedeniyle 22.221,37 TL, malzeme farkı nedeniyle de 41.809,34 TL olmak üzere toplam 64.030,72 TL kesinti yapmasının sözleşmeye ve hakkaniyete aykırı olduğu tespit edilmiştir.
Mahkememizin ... Esas 2020/401 Karar sayılı ilamında özetle "...Bilirkişi heyetinden alınmış olan ek rapor ile bozma ilamında belirtilen çelişkinin giderilmiş olması nedeniyle yine bozma ilamı doğrultusunda davanın kabulü ile; 64.030,72 TL'nin dava tarihi olan 12/07/2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine'' karar verildiği anlaşılmıştır.
İlgili kararın davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 6. HD. ... Esas ... Karar sayılı ilamında özetle ''Yargısal ve bilimsel içtihatlarda “usulî kazanılmış hak” ya da “usulî müktesep hak” olarak adlandırılan ilke Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 10.02.1988 tarih, ... Esas, ... Karar sayılı ilâmında “Mahkemenin bozma kararına uymasıyla meydana gelen bozma gereğince işlem yapma ve hüküm verme durumu, taraflardan birisinin lehine ve diğeri aleyhine hüküm verme neticesini doğuracak bir durumdur ve buna usulî kazanılmış hak denilmektedir...” şeklinde tanımlanmaktadır.
1086 sayılı HUMK'nın yürürlükte olduğu dönemde çıkarılan 09.05.1960 tarih, ... Esas,...Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nda; Yargıtay bozma kararına uyulmakla orada belirtilen biçimde işlem yapılması yolunda lehine bozma yapılan taraf yararına usulî kazanılmış hak, aynı doğrultuda işlem yapılması yolunda yerel mahkeme için de zorunluluk doğacağı, usulî kazanılmış hakka ilişkin açık kanun hükmü olmasa da temyiz sonucu verilecek bozma kararının hukuka ve usule uygun karar verilmesini sağlamaktan ibaret olan amacı ve muhakeme usulünün hakka varma ve hakkı bulma maksadıyla kabul edilmiş olması yanında hukuki alanda istikrar amacıyla kabul edilmiş bulunması bakımından usulî kazanılmış hak müessesesi usul hukukunun dayandığı ana esaslardan olup kamu düzeniyle de ilgili olduğu belirtilmiştir.
6100 sayılı HMK'nın yürürlüğe giren ilk halinde usuli kazanılmış hakka yer verilmemişse de bu ilkenin uygulanması, Yargıtay’ın içtihatları ile HMK’nın 177/2. maddesine 22.07.2020 tarih ve 7251 sayılı Kanun'un 18. maddesi ile yapılan ek düzenlemeye kadar devam etmiştir. Bu ek düzenleme ile “Yargıtayın bozma kararından veya bölge adliye mahkemesinin kaldırma kararından sonra dosya ilk derece mahkemesine gönderildiğinde, ilk derece mahkemesinin tahkikata ilişkin bir işlem yapması hâlinde tahkikat sona erinceye kadar da ıslah yapılabilir. Ancak bozma kararına uymakla ortaya çıkan hukuki durum ortadan kaldırılamaz” maddesi ile HMK’da hüküm altına alınmış olup usuli kazanılmış hakların korunacağı bu şekilde hükme bağlanmıştır.
Bu açıklamalar kapsamında somut olay değerlendirildiğinde; (Kapatılan) Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 21.02.2019 tarihli,... Esas ve... Karar sayılı bozma ilâmında; 6100 sayılı HMK'nın 281/3. maddesi gereğince, maddi gerçeğin ortaya çıkması için elektrik ve inşaat mühendisinin de bulunduğu 3 kişilik teknik bilirkişi kurulu oluşturarak raporlar arasındaki farklılığı ortadan kaldıracak ve davalının itirazlarını karşılayacak şekilde dosya kapsamındaki mevcut deliller, Sayıştay raporu ve eklerindeki belgelerle gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınıp karar verilmesi ve rapora göre iade edilmesi gereken bir miktar bulunur ise bu miktara dava tarihinden itibaren faiz yürütülmesi gerektiği bildirilmesine rağmen mahkemece yeni bilirkişi kurulu oluşturulmadan bozmadan önce hükme esas alınan bilirkişi kurulundan ek rapor alınarak hüküm kurulduğu anlaşılmakla bozma ilamı gereği yerine getirilmeden usuli kazanılmış hakka aykırı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.
Bu durumda mahkemece yapılacak iş; 6100 sayılı HMK'nın 281/3. maddesi gereğince, maddi gerçeğin ortaya çıkması için daha önce görüşlerine dayanılarak rapor alınmamış elektrik ve inşaat mühendisinin de bulunduğu yeni 3 kişilik teknik bilirkişi kurulu oluşturarak raporlar arasındaki farklılığı ortadan kaldıracak ve davalının itirazlarını karşılayacak şekilde dosya kapsamındaki mevcut deliller, Sayıştay raporu ve eklerindeki belgelerle gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınıp karar verilmesi ve rapora göre iade edilmesi gereken bir miktar bulunur ise bu miktara dava tarihinden itibaren faiz yürütülmesinden ibarettir.
Açıklanan nedenlerle; usuli kazanılmış hakka aykırı olacak şekilde karar verilmesi doğru olmamış, diğer temyiz itirazları incelenmeksizin kararın bozulması uygun bulunmuştur.'' şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.
Bozma akabinde mahkememizin işbu esası üzerinden kayıt gören davada 12/10/2022 tarihli duruşma ara kararı ile dosyanın resen seçilecek öğretim görevlisi bir elektrik mühendisi, öğretim görevlisi bir inşaat mühendisi ve öğretim görevlisi bir mali müşavir bilirkişiye tevdi ile (daha önceki heyetlerde görev almamış) bozma öncesi alınmış olan raporlar arasındaki farklılığı ortadan kaldıracak ve davalının raporlara yönelik itirazlarını karşılayacak şekilde dosyadaki tüm deliller Sayıştay raporu ve eki belgeler değerlendirilmek suretiyle gerekçeli ve denetime açık rapor alınmasına karar verilmiştir.
Elektrik mühendisi..., İnşaat Yük. Mühendisi ...ve Öğr. Görevlisi ...'dan alınan 25.09.2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle, davalının...ve... dosya konusu işlerde, tranşe şevsiz açıldığı halde şevli bedelden hakediş düzenleyerek ödeme yaptığı, bu nedenle şevsiz açılan tranşe bedellerinden nefaset kesilmesi gerektiği, davalının davacının hakedişlerinden kestiği 22.221,37 TL bedelin davacıya iadesinin söz konusu olmadığı, Davacının dolgu malzemesi olarak tranşelerde kum kullandığı, davalının önce kumun tuvanen malzeme olduğunu kabul ederek ödeme yaptığı, , ... Montaj(Uygulama) Usul ve Esasları Şartnamesinin Bölüm II madde 3/h hükmü gereğince tuvanen malzeme olarak kum sayıldığı, tuvanen malzeme olarak kum kullanılmasının şartnameye uygun olduğunu, ödemelerin tuvanen malzeme bedelleri üzerinden yapılması gerektiğini, davacı hakedişleriden yapılan 41.809,34 TL kesintinin sözleşme ve şartnameye aykırı olduğu, bu nedenle 41.809,34 TL bedelin davalıdan alınarak davacıya iadesinin gerektiğini, bu bedelin de 09.11.2012 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile birlikte davacıya ödenmesi gerektiği tespit edilmiştir.
Mahkememiz... tarihli duruşma ara kararı ile 27/09/2023 tarihli bilirkişi raporunun 9. Sayfasında “Dosya arasında her iki dosya kapsamında yapılan çalışmalarda kanalların şevsiz olarak kazıldığını tespit eden herhangi bir belge ve bilgi yer almamaktadır. Sayıştay denetçileri tarafından kazının makine ile yapılmış olmasına dayanarak, kanalın şevsiz olarak kazılmış olduğu çıkarımı yapıldığı anlaşılmaktadır. “ ifadesine yer verildiği ; sonuç kısmında “1- Davalının ... ve ... dosya konusu işlerde, tranşe şevsiz açıldığı halde şevli bedelden hakediş düzenleyerek ödeme yaptığı, bu nedenle şevsiz açılan tranşe bedellerinden nefaset kesilmesi gerektiği, davalının davacının hakedişlerinden kestiği 22.221,37 TL bedelin davacıya iadesinin söz konusu olmadığı” tespit edilmekle rapor içeriği ile sonuç kısmının uyuşmadığı, dosya kapsamında ayrı bir faiz hesaplaması talep edilmediği halde taleple bağlılık ilkesini aşacak şekilde faiz hesabı yapıldığı; davalı vekilinin itirazları da dikkate alınarak kabloların dip ve üst genişlikleri belirtilmek suretiyle kablo kanallarının şevli veya şevsiz olduğu hususunda tespit yapılmasına, tuvanen dolgu kısmına ilişkin ilgili alana ince kum kullanılıp kullanılmadığı hususlarını da açıkça içerecek şekilde ek rapor tanzim etmesinin istenilmesine karar verilmiştir.Bilirkişi heyetinden alınan 06/11/2024 tarihli bilirkişi ek raporu ile davalının ...ve ... dosya konusu işlerde, tranşe şevsiz açıldığı halde şevli bedelden hakediş düzenleyerek ödeme yaptığı, bu nedenle şevsiz açılan tranşe bedellerinden nefaset kesilmesi gerektiği, davalının davacının hakedişlerinden kestiği 22.221,37 TL bedelin davacıya iadesinin söz konusu olmadığı, davacının dolgu malzemesi olarak tranşelerde ince kum kullanmasının yürürlükte olan konu ile ilgili yönetmelik hükmü gereğince zorunlu ve şartnameye uygun olduğunu, ödemelerin tuvanen malzeme bedelleri üzerinden yapılması gerektiğini, davacı hakedişlerinden yapılan 41.809,34 TL kesintinin sözleşme ve şartnameye aykırı olduğu, bu nedenle 41.809,34 TL bedelin davalıdan alınarak davacıya iadesinin gerektiğini, bu bedelin de 12.07.2013 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile olan 58.855,81 TL ile birlikte davacıya ödenmesi gereken toplam tutarın100.665,15 TL olduğu tespit edilmiştir.
Mahkememiz 05/02/2025 tarihli duruşma ara kararı ile bilirkişi ek raporunda ayrıntılı ve denetlenebilir gerekçe ihtiva etmediği; taraflar arasında ihtilaflı olan tuvenan malzeme yerine kum kullanılması hususunda tarafların kabulü olduğunun beyan edildiği, görevlendirmede yer almamasına rağmen ayrı bir faiz hesaplaması yapıldığı anlaşılmakla, dosya kapsamında yer alan bozma ilamlarına konu bilirkişi raporlarında aynı alanda uzman tek veya iki bilirkişi görüşü alındığı, raporlar arasında çelişki olduğu anlaşılmakla dosya kapsamında görev yapmayan 3 kişilik elektrik mühendisi; 3 kişilik inşaat mühendisi ve 1 Sayıştay Denetçisine dosyanın tevdi ile dosya kapsamında alınan tüm raporlar irdelenmek suretiyle davalının raporlara karşı itiraz dilekçeleri, Sayıştay İnceleme Raporu, ...Kabloları Montaj Usul ve Esasları Şartnamesinin 2. Bölümünün 3/h maddesi dikkate alınarak üstlenilen işi yaparken şevsiz yapılıp yapılmadığı; ödemenin şevli-şevsiz yapılma durumuna göre nasıl yapıldığı; farkının tahsili gerekip gerekmediği; tuvanen malzeme olarak kum kullanılmasının sözleşme ve şartnameye uygun olup olmadığı, tarafların bu hususta kabulleri bulunup bulunmadığı tuvanen malzeme bedeli talep edip edemeyeceği hususlarında denetime elverişli rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verilmiştir.
İnşaat Mühendisi ..., İnşaat Yüksek Mühendisleri ... ve ..., Elektrik Yüksek Mühendisleri ...ve ...ve Elektrik Mühendisi ...'dan alıan 26.05.2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle ...yapım İşi ile ilgili olarak denetim döneminde (Mayıs 2012) proje uygulama alanlarında kablo kanal montaj uygulamalarının denetimi için bazı güzergahlarda kablo kanalları kazdırılarak kanal içerisindeki kablo montaj işlemlerinin sıralanışının fiili durumu görüntü almak sureti ile de yerinde incelenmiş ve Şirket proje Tesis Müdürü, İşin kontrol teknisyeni ve yüklenici firma sahibi ile birlikte üç ayrı tutanak hazırlanmış olduğunu, ... Genel Müdürlüğü'nün hazırladığı elektrik Şebekeleri Enerji Kabloları Montaj ve Uygulama Usul ve Esasları kitabında yeraltı kablolu Elektrik tesis işinde yapılacak montaj işlemleri açıkça tariflenmiş olup bahse konu işlerde bu tariflere uyulmadığı tespit edildiğini, bu uygulamanın tüm projelerde yapıldığı kontrol teşkilatının verdiği bilgilerden de anlaşıldığını, doğru tüvenan dolgu malzemesinin kullanılması kanal içi çökmelerin, dolaysıyla asfalt ve kaldırımlardaki çöküntülerin oluşmaması açısından çok önemli olacağını, bu çökmelere sebebiyet verilmemesi için Bayındırlık birim fiyat tarifleri kitaplarında da tarif edildiği gibi dere yataklarında bulunan işlenmemiş kum çakıl karışımının dolgu malzemesi (tüvenan) olarak tüm kablo kanallarında kullanılması uygun olacağını, 2011 yılına ait yapılan ihalelerde, ihale ve hak ediş dosyaları incelendiğinde yer altı elektrik tesis işlerinde şevli ödeme uygulamalardan vazgeçildiği, dolgu Malzemesi olarak kullanılan ince şile kumunun çakıl kum karışımın kullanıldığını ve sözleşme eki dokümanlarında da ödemelerin şevsiz yapılacağı ifadelerine yer verildiği tespit edilmiş olmasına rağmen devam eden ve 2011 yılı öncesinde yapılan ihalelere ait hak ediş ödemelerinde ise yer altı elektrik tesis işlerinde şevli ödeme ve dolgu malzemesi olarak ince kum uygulamasının devam ettiği uygulama alanlarında yapılan incelemelerden anlaşıldığını, Elektrik Dağıtım Şebekeleri Enerji Kabloları Montaj (Uygulama) Usul ve Esasları yönetmenliği ile Elektrik Dağıtım farkından doğan fazla ödemelerin yükleniciden tahsil edilmesi uygun olacağını, ayrıca dolgu malzemesi olarak kullanılan ince kumun tüvanan olarak kabul edilmeyip, toprak dolgu olarak kabul edilmesi ve hak ediş ödemelerinde de bu fiyat farkından doğan fazla ödemenin nefaset kesintisi şeklinde takip eden ilk hak edişte yükleniciden tahsil edilmesi uygun olacağını, Enerji Usul ve Esasları Yönetmenliği Kablo Döşeme ve Koruyucu Malzeme Dizilmesinden Sonra Yapılacak İşler başlıklı 7. Maddesi (b)bendinde de kablo kanalı güzergahı boyunca 50 m. de bir işaret plakası kullanılması hükmü yer aldığında işaret plakası bedeli kablo kanalı bedeline dahil olduğunu, bu nedenle 2011 yılı Sayıştay raporuna istinaden 2011 yılında Montajı yapılmayan işaret plakalarına ait ... no.lu dosya için 25.912,66 TL ve... no.lu dosya için 2.755,87 TL fazla ödemenin yüklenici firmadan tahsil edilmesi işlemi Mali İşler ve Finansman Yönetimi Müdürlüğü'nden istendiğini, dolayısıyla, Yer altı kablo kanal montaj işlerinin şevli ve şevsiz farkından doğan toprak ve tüvenan kanal hacimleri ve yapılan fazla ödemeler, Dolgu malzemesi olarak kullanılması gereken tüvenan dolgunun yerine ince kum kullanılması nedeniyle oluşan nefaset kesinti tutarları, 2011 yılı yatırım projelerinden montajı yapılmayan işaret plakalarına ait metrajlar çıkarılmış olup, fazladan ödenen ve yüklenicilerden tahsil edilmesi gereken tutarlar aşağıda gösterildiğini, ... İşletme Müdürlüğü Muhtelif Tesis İşleri ...no.lu Dosya Tüvenan Fark : 2.990,14 TL; Şevli- şevsiz Farkı : 1.534,11TL; İşaret plakası 12.755,87 TL; Toplam : 7.280,04 TL ... İlçesi Elektrik Tesis İşleri ... no.lu Dosya Tüvenan Farkı 129.066,99 TL; Şevli -Şevsiz :15.504,11TL; İşaret plakası :25.912,66 TL; Toplam : 56.529,76 TLTaraflar arasındaki uyuşmazlık konuları yukardaki açıklamalarda görüleceği üzere, sözleşmenin tabi eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesi Madde 24- sözleşme ve eklerine uymayan işler, Madde 25- hatalı kusurlu ve eksik işler ve Geçici hakediş raporları Madde 40- yüklenici yaptığı işleri ile ihzarattan doğan alacakları, metrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödenir, ... Elektrik Dağıtım Şebekeleri Elektrik Kabloları montaj Usul ve Esasları Şartnamesi ve Sayıştay 2011 yıl Denetim Raporun da gerek sahada gerekse ihale mevzuatında ve hakediş raporları üzerindeki özverili çalışmaları ile hazırlanmış olan raporu esas alınarak yapılan incelemeler sonucunda yukarıda, hesaplanan fazla ödenen meblağın yüklenicilerden tahsilinin, açıklanan sözleşme ve eklerinin ilgili maddelerine uygun olduğunu, davacı yüklenicinin bu meblağın iadesinin talep etmesinin ise sözleşme ve eklerine aykırı olduğu tespit edilmiştir.
Mahkememiz işbu dosyasında 17.04.2025 tarihli ara karar ile bilirkişi heyetinde görevlendirilen Sayıştay Denetçisi... ile 29.05.2025 tarihli yapılan şifahi görüşmede kendisinin rahatsız olduğunu ve bilirkişilik göreviyle ilgilenemediği eşi tarafından mahkememize bildirilmiş, mahkememizce bu durumun bir dilekçe ile mahkememize bildirilmesi istenilmiş ise de aradan geçen süreye rağmen mahkememize bir dilekçe sunulmadığı anlaşılmakla tutanak tutulmuş ve 16/06/2025 tarihli ara karar ile Sayıştay denetçisi yönünden bilirkişi raporunun mahkememizce değerlendirilebileceği kararı verilmiştir.
Tüm dosya kapsamında yapılan değerlendirmede davacı tarafından davalının elektrik taahhüt işlerini yapma hususunda yüklenici olarak sözleşme yapıldığı; davacının ihale kapsamında usule uygun işlerin yapıldığı halde davalının ... ihale ve ... ihale dosyaları kapsamında Küçükçekmece ilçesi elektrik tesis işinin tamamlandığı halde davalının 28.11.2012 tarihli ... 6sayılı yazıları ile muhtelif kesinti ve yasal faizi toplam 88.707,18 TL'lik ve 5.900,48 TL'lik fatura tebliğ edilmesi üzerine davacı tarafından ... 4. Noterliği'nin ... tarihli ... yevmiye nolu ihtarname ile faturalara itiraz edilerek iade edildiği 94.607,66 TL'nin iadesinin talep edildiği anlaşılmıştır. Davacı vekili dava dilekçesi kapsamında mahsup edilen alacak kalemlerinden "işaret plaka kesintisi ana para 25.912,66 TL ve 4. 664,28 TL KDV olmak üzere toplam 30.576,94 TL'lik kısmının ileride talepte bulunmak ve dava açma haklı saklı kalmak kaydıyla iş bu davadaki taleplerin dışında bırakıldığı; iş bu dava kapsamında talep edilen alacağın 64.030,72 TL olduğu anlaşılmıştır.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle davacı tarafından 2007/92 ihale ve 2008/67 ihale dosyaları kapsamında gerçekleştirilen işler kapsamında 2011 yılında düzenlenen Sayıştay Raporu'nda tespit edilen kablo kanallarının kazı makineleri ile açılmış olmasına rağmen hakediş ödemelerinin şevli yapılması nedeniyle şevli şevsiz kazı farkından dolayı yapılan fazla ödemenin ...numaralı iş için 15.504,11 TL; ...dosya numaralı iş için 1.534,03 TL'nin yasal faizi ile birlikte yükleniciden talep edildiği; ... Elektrik Dağıtım Şebekeleri Enerji Kabloları Montaj Usul ve Esasları 3.h maddesi uyarınca 2010 ve öncesi ihale edilmiş işlerde tuvanen malzeme olarak kum, çakıl, kırma taş malzemelerden uygun olan herhangi bir malzeme kullanıldığı; dava dilekçesinde belirtilen ve hak ediş raporlarında kullanıldığı sabit olan kum ile ilgili kontrol teşkilatı teknik olarak bir sakıncası olmamasıyla beraber kullanılan dolgu malzemesini kabul ettiği; Sayıştay Raporu'nda ince kumun tüvanen olarak kabul edilmeyip toprak dolgu olarak kabul edilmesi nedeniyle hak ediş ödemelerinde fiyat farkından kaynaklı nefaset kesintisi yapılması gerektiği önerisi yer aldığından ... dosya numaralı iş için 29.066,99 TL; ... dosya numaralı iş için 2.990,14 TL'nin yasal faizi ile birlikte yükleniciden talep edildiği; davacı şirketten Sayıştay Raporu doğrultusunda yapım işleri şartnamesi gereği cari hesap alacağından kesinti yapıldığını beyan etmekle cevap dilekçesi ekinde yer alan Sayıştay Raporu'na ilişkin ilgili sayfaların yer aldığı son bozma ilamı doğrultusunda iş bu Sayıştay Raporu'nun tamamının eksiksiz olarak sunulması talep edilmiş ise de 10.07.2024 tarihli müzekkere cevabında belgelerin özelleştirme öncesi döneme ait olması nedeniyle sunulamadığı anlaşılmıştır.
Dosya kapsamında yapılan değerlendirmede, davacı tarafından ... ihale ve...ihale dosyalarında gerçekleştirilen işler kapsamında davalı tarafından ödenen şevli kablo ve tuvanen kum dolgu bakımından Sayıştay Raporu dikkate alınarak nefaset kesintisi kapsamında bilgi belge ve bilirkişi raporları incelendiğinde Elektrik Dağıtım Şebekeleri Enerji Kabloları Montaj Usul ve Esaslarının 2-b maddesi:"...Standart kablo kanalının derinliği 80 cm, dip genişliği 40 cm, ağız genişliği 60 cm olacaktır. Ancak bu derinlik zorunlu hallerde ancak 60 cm olarak yapılabilir. Çok zorunlu durumlarda özel koruyucu önlemler alınarak kanal derinliği en fazla 20 cm daha azaltılabilir. Zorunlu haller tutanakla tespit edilmelidir. Gerekli emniyet tedbirlerinin alınması kazı çalışmalarının makine ile yapılması veya zemini uygun olması durumlarında ağız genişliği, dip genişliği ile aynı(şevsiz) olabilir…"hükmünün yer aldığı; Sayıştay Raporunda ... Genel Müdürlüğü Elektrik Dağıtım Şebekeleri Enerji Kabloları Montaj (Uygulama) Usul Ve Esasları yönetmeliği madde 2-b gerekli emniyet tedbirlerinin alınması, kazı çalışmasının makineyle yapılması veya zeminin uygun olması durumlarında ağız genişliğinin dip genişliği ile aynı (şevsiz) olabileceği belirtilmesine rağmen hakediş ödemelerinin şevli olarak yapıldığının tespit edildiği anlaşılmıştır.Kazının makine ile yapılmış olması nedeniyle kanalın şevsiz olarak kazılmış olduğu raporda tespit edilmekle raporun aksini ortaya koyacak nitelikte dosyada bilgi ve belge olmadığından davacı tarafın üstlendiği işi yaparken şevsiz yapmış olmasına rağmen şevli yapılmış gibi ödeme yapıldığı, bu sebeple şevli-şevsiz farkının tahsili gerektiği, bu hususta davalının nefaset kesintisi yapmakta haklı olduğu anlaşılmakla şevli şevsiz kazı farkından dolayı yapılan fazla ödemenin ... dosya numaralı iş için 15.504,11 TL ve faizi ile ... dosya numaralı iş için 1.534,03 TLve faizi ve KDV ile 22.221,37 TL'nin yükleniciden talep edilmesi hususunda davalının haklı olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle davacının şevli- şevsiz farkından kaynaklı nefaset kesintisinin iadesini talep edemeyeceği anlaşılmıştır.
Davacı tarafından üstlenilen iş yapılırken tuvanen kum yerine ince kum kullanılmış olması nedeniyle davalı tarafça nefaset kesintisi yapılmış ise de davalının cevap dilekçesi de dikkate alındığında " ... Elektrik Dağıtım Şebekeleri Enerji Kabloları Montaj Usul ve Esasları 3.h maddesi uyarınca 2010 ve öncesi ihale edilmiş işlerde tuvanen malzeme olarak kum, çakıl, kırma taş malzemelerden uygun olan herhangi bir malzeme kullanıldığı; dava dilekçesinde belirtilen ve hak ediş raporlarında kullanıldığı sabit olan kum ile ilgili kontrol teşkilatı teknik olarak bir sakıncası olmamasıyla beraber kullanılan dolgu malzemesini kabul ettiği; Sayıştay Raporu'nda ince kumun tüvanen olarak kabul edilmeyip toprak dolgu olarak kabul edilmesi nedeniyle hak ediş ödemelerinde fiyat farkından kaynaklı nefaset kesintisi yapılması gerektiği" hususunda açıklaması da dikkate alındığında ... Elektrik Dağıtım Şebekeleri Elektrik Kabloları Montaj Usul ve Esasları Şartnamesinin 2. Bölümünün 3/h maddesinde; "Tuvanen malzeme olarak kum, çakıl, kırılma taş ve bunun gibi malzemeler kullandırılabileceği "nin belirlendiği anlaşılmakla tuvanen malzeme olarak kum kullanılmasının sözleşme ve şartnameye uygun olduğu, bu sebeple tuvanen malzeme bedeli yönünden davalının nefaset kesintisi yapmakta haksız olduğu anlaşılmakla davacıdan haksız olarak kesilen 41.809,34 TL’nin iadesi gerektiği anlaşılmakla İstanbul BAM 15. HD ... Esas ... Karar sayılı ilamı da dikkate alındığında " Eser sözleşmesi iş sahibinin ödemeyi taahhüt ettiği ücret karşılığında yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi ve teslim etmeyi üstlendiği iki taraf için hak doğuran ve borç yükleyen bir sözleşmedir. Eser sözleşmesinde iş sahibinin asli borcu TBK 470.maddesi çerçevesinde meydana getirilen eser karşılığında bir miktar paranın ödenmesi, yüklenicinin borcu ise eseri zamanında ve ayıpsız olarak imal ve teslim etmektir. Mahkemece yapılan yargılama sırasında alınan bilirkişi raporu ile taraflar arasındaki sözleşmenin koşulları değerlendirilerek, yapılan işin sözleşme ve şartnameye uygun olup olmadığının denetlendiği; raporun karar vermeye yeterli ve denetime açık olduğu; taraflar arasında imzalanan yapım idari şartnamesinde kazıların ödenmesinin şevsiz yapılacağı, Şile kumu kullanılmayacağı ibarelerine rastlanılmadığı, sözleşmeye bağlı düzenlenen şartnamenin 3/h maddesinde tuvanen malzeme olarak kum, çakıl vb kırma taş kullandırılabileceği hükmünün bulunduğu, bu şekilde tuvanen malzeme olarak kum kullanılmasına izin verildiğinden davalının tuvanen kum farkından dolayı 28.641,89-TL için davacıya borçlu olmadığı, davalının şevli şevsiz farkı olan 28.421,99-TL'yi sebepsiz zenginleşme hükümleri gereği davacıya iade etmesi gerektiği; 27/11/2012 tarihli fatura tebliğine ilişkin ihtar yazısının, davalı şirkete tebliğine dair belgenin ibrazı için davacıya gönderilen meşruhatlı davetiyeye rağmen ibraz edilmediğinden faizin dava tarihinden itibaren uygulanması gerektiği anlaşılmış olup, bilirkişi raporu esas alınarak davanın şevli şevsiz farkı olan 28.421,99-TL için kabulü ve tüvanen kum dolgu farkından dolayı oluşan nefaset kesintisi talebinin reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun olduğundtan davacı vekilinin istinaf taleplerinin reddine karar verilmesi gerekmiştir." 26.05.2025 tarihli bilirkişi raporundaki iş bu kalem yönünden yapılan tespit hükme esas alınmamıştır. Bu nedenle yukarıda izahı yapılan gerekçe kapsamında davacının davasının kısmen kabulüne,41.809,34 TL’nin dava tarihi olan 12/07/2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının KISMEN KABULÜNE,
41.809,34 TL’nin dava tarihi olan 12/07/2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 2.856,00 TL karar harcının, peşin yatırılan 1.093,50 TL harçtan mahsubu ile noksan kalan 1.762,50 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen miktar üzerinden hesaplanan 22.221,37 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan toplam 14.714,50 TL yargılama giderinden davanın kabul red miktar ve oranı göz önüne alınarak hesaplanan 9.607,94 TL yargılama giderinin ve 1.093,50 TL peşin harç ve 24,30 TL başvurma harcı toplamı 11.535,74 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Davalı tarafından yapılan toplam 10.420,00 TL yargılama giderinden davanın kabul red miktar ve oranı göz önüne alınarak hesaplanan 3.616,19 TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
7-Taraflarca yatırılan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi halinde yatırana iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı HMK'nun 341/1 vd. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine temyiz dilekçesi sunulmak ve temyiz başvurma ve karar harcı ile temyiz gider avansı yatırılmak suretiyle, Yargıtay İlgili Hukuk Dairesince incelenmesi için tarafların temyiz kanun yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 17/09/2025
KATİP ...
¸e-imzalıdır
HAKİM ...
¸e-imzalıdır