T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/926
KARAR NO : 2024/963
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 01/12/2022
KARAR TARİHİ : 13/12/2024
KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 16/01/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
(I) TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
(1) Davacı Tarafın İddialarının Özeti:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında karşılıklı imzası ve mutabakatı ile 05.03.2021 tarihinde elektrik enerji satış sözleşmesi akdedildiğini, hal böyleyken taraflar arasında süregelen ticari ilişki kapsamında davalı şirketin satın aldığı enerjinin karşılığı olarak ödemekle yükümlü olduğu satım bedeli vadesinde ödenmeyerek muaccel hale geldiğini, davalı şirketin satın aldığı enerji karşılığı tahakkuk eden bedelin yer aldığı e-arşiv kayıtlı e-faturalar elektronik yolla tebliğ edildiğini, bu faturalar; 07.03.2022 tanzim ve 10.03.2022 vade Tarihli 15.143,60 TL bedelli faturadan kalan borç bakiyesi 5.284,04 TL, 28.03.2022 tanzim ve 31.03.2022 vade tarihli 1,52 TL bedelli fatura, 29.03.2022 tanzim ve 13.04.2022 vade tarihli 1.870,74 TL bedelli fatura, 06.04.2022 tanzim ve 11.04.2022 vade tarihli 22.556,38 TL bedelli fatura, 20.04.2022 tanzim ve 05.05.2022 vade tarihli 1.239,24 TL bedelli fatura, 25.04.2022 tanzim ve 28.04.2022 vade tarihli 0,24 TL bedelli faturaların vadesinde ödenmeyerek muaccel hal gelen işbu alacakların ödenmesini temin amacıyla ihtar mahiyetinde Beyoğlu ...Noterliği'nin 29.06.2022 Tarih ve...Yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edildiğini, davalının sözleşme kapsamında yapmış olduğu elektrik alımına karşılık vadesi geldiği halde ödenmeyen toplam 39,351,81 TL tutarındaki borcun tüm iyi niyetli ihtarlara rağmen ödenmediğini, işbu ihtarnamenin tebliğini izleyen 7 gün içinde faiz ve masrafları ile birlikte ödenmesi aksi takdirde alacağın tahsili için yasal yollara başvurulacağı ihtar edildiğini, bu ihtarname 01.07.2022 tarihinde tebliğ edildiğini, haklı ve yasal olan sözleşme kaynaklı elektrik alım bedeli alacağı vadesinde ödenmediğini, sonrasında yapılan tüm iyi niyetli çağrılara rağmen de ödenmediğini, ... 41.Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi de fayda etmediğini, bu kez ... 8.İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı ilamsız icra takibi başlatıldığını, bu takibe haksız ve kötü niyetli olarak itiraz edilmek suretiyle alacağın tahsili sürüncemede bırakıldığını, karşı tarafın sunacağı cevap ve delillere karşı cevap ve delil dilekçesi sunma hakkı saklı kalmak kaydıyla, ... 8. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyaya vaki itirazın iptalini, takibin takip talebindeki şartlar dahilinde devamına karar verilmesini, davalının icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, vekalet ücreti ve yargılama giderinin davalıya yüklenmesini talep ve dava etmiştir.
(2) Davalı Tarafın Savunmalarının Özeti:Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen cevap dilekçesi sunmadığı anlaşıldı.
(II) ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:
1-... 8. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası,
2-... Vergi Müdürlüğünden gelen ...nin 2018-2022 yılına ait BA/BS formları,
3-... Defterdarlığından gelen ...nin 2017-2022 yılına ait BA/BS formları,
4-... T.A.Ş.'den gelen ...nin ... numaralı hesabın 2022 yılı içerisinde yer alan hesap hareketleri,
5-Bilirkişi kök ve ek raporu,
6-Tüm dosya kapsamı.
(III) DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, SABİT GÖRÜLEN VAKIALAR, ÇIKARILAN SONUÇ VE HUKUKÎ SEBEPLER:
Davacının davası itirazın iptali davasıdır.
Davacı tarafından davalı aleyhine ... 8. İcra Dairesi'nin ...Esas sayılı takip dosyasında faturaya dayalı icra takibi başlatıldığı, davalı tarafından icra takibine itiraz edildiği hususunda herhangi bir uyuşmazlık yoktur.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacı tarafından dosyaya sunulan 05.03.2021 tarihli "Elektrik Satış Sözleşmesi" uyarınca davalı adına tanzim edilen dava konusu icra takibine dayanak faturalardan dolayı davacının davalıdan bir alacağının bulunup bulunmadığı, varsa alacak miktarının ne kadar olduğu hususundadır.
Dava konusu takip dosyası, davacı ile davalının bağlı oldukları vergi müdürlüklerine beyan ettikleri BA BS formları dosyaya celp edilmiş ve Isparta Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi aracılığı ile davalının ticari defterleri üzerinde mali müşavir bilirkişisi aracılığı ile inceleme yapılarak uyuşmazlığa ilişkin rapor alınmıştır.
Dosyaya ibraz edilen bilirkişi raporunda özetle, davalının ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, sahibi lehine delil niteliğini haiz olduğu, davaya konu icra takibine dayanak faturaların nakit ödeme şeklinde kaydedildiği, buna ilişkin olarak bir ödeme belgesi dosyaya sunulmadığından davalının davacıya fatura bedeli olan 30.592,16 TL borçlu olduğu bildirilmiştir.
Davalı vekili bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde, dava konusu fatura bedellerinin ödendiği iddiası ile bir kısım dekont suretini dosyaya sunmuştur.
Davacı vekilinin ticari defterleri üzerinde bir mali müşavir bilirkişi tarafından inceleme yapılmak suretiyle uyuşmazlığa ilişkin rapor alınmıştır.
Dosyaya ibraz edilen 14.10.2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle, davacının ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, sahibi lehine delil niteliğini haiz olduğunu, taraf defterleri arasında mutabakatsızlık bulunmadığını ve defterlerin birbirleriyle uyumlu olduğunu, davacının ticari defterlerine göre davacının davalıdan 30.952,16 TL asıl alacak, 89,04 TL işlemiş faiz alacağının olduüğu bildirilmiştir.
Taraf vekillerinin itirazlarını karşılar mahiyette bilirkişide ek rapor alınmıştır.
Dosyaya ibraz edilen bila tarihli ek raporda özetle, davalının ödeme savunmasına dayanak teşkil eden belgelerin davalı tarafın ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 8.3 maddesi uyarınca işlemiş akdi faiz alacağının 3.985,96 TL olduğu bildirilmiştir.
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) ispat yükü başlıklı 190. maddesinde;
“(1) İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.
(2) Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir” şeklinde düzenleme getirilmiş iken, senetle ispat zorunluluğunu düzenleyen 200. maddede;
“(1) Bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri ikibinbeşyüz Türk Lirasını geçtiği takdirde senetle ispat olunması gerekir. Bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri ödeme veya borçtan kurtarma gibi bir nedenle ikibinbeşyüz Türk Lirasından aşağı düşse bile senetsiz ispat olunamaz.
(2) Bu madde uyarınca senetle ispatı gereken hususlarda birinci fıkradaki düzenleme hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati hâlinde tanık dinlenebilir." hükmüne yer vermiştir.
Aynı Kanun’nun Ticari defterlerin ibrazı ve delil olması başlıklı 222. maddesi;
“(1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.
(2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.
(3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. (Ek cümle:22/7/2020-7251/23 md.) Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.
(4) Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur.
(5) Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır.” şeklindedir.
İcra takibinin ve davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 21. maddesi ise;
“(1)Ticari işletmesi bağlamında bir mal satmış, üretmiş, bir iş görmüş veya bir menfaat sağlamış olan tacirden, diğer taraf, kendisine bir fatura verilmesini ve bedeli ödenmiş ise bunun da faturada gösterilmesini isteyebilir.
(2)Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır.
(3)Telefonla, telgrafla, herhangi bir iletişim veya bilişim aracıyla veya diğer bir teknik araçla ya da sözlü olarak kurulan sözleşmelerle yapılan açıklamaların içeriğini doğrulayan bir yazıyı alan kişi, bunu aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde itirazda bulunmamışsa, söz konusu teyit mektubunun yapılan sözleşmeye veya açıklamalara uygun olduğunu kabul etmiş sayılır..” amir hükmünü içermektedir.
Fatura, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) ’nda tanımlanmamıştır.
Vergi Usul Kanunu’nun 229. maddesinde "Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır" şeklinde tanımlanmıştır.
Bu hükümler çerçevesinde,... Tarih ve ... Sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yargıtay İçtihatları Birleştirme Hukuk Genel Kurulu'nun ... Tarih ve ...sayılı kararında ise Fatura; "Ticari satışlarda satıcı tarafından alıcıya verilen ve satılan malın miktarını, vasıflarını, ölçüsünü, fiyatını ve sair hususları veya ifa edilmiş hizmetleri gösteren hesap pusulası olup, ticari belge niteliğindedir" şeklinde tanımlanmaktadır (Kumkale, R.:Hukuki ve Mali Yönleriyle Fatura, Ankara 2007, s:73).
İrsaliyeli Fatura ise Vergi Usul Kanunu’nun 211 Sayılı Genel Tebliği ile düzenlenmiştir. Tebliğde irsaliyeli faturanın hangi hâllerde ve kaç adet düzenlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Faturada düzenleyenin adı, ticari unvanı, iş adresi, bağlı olduğu vergi dairesi ve hesap numarası, malın nevi, miktarı, fiyatı ve tutarı, nereye ve kime gönderildiği, müşterinin adı, ticari unvanı, adresi, var ise vergi dairesi ve hesap numarası, faturanın seri ve müteselsil sıra numarası, düzenleme tarihi saati ve anlaşmalı matbaaya ilişkin bilgilere yer verilmesi gerektiği açıklanmış; bu bilgilerin eksik olması hâlinde ise irsaliyeli faturanın hiç düzenlenmemiş sayılacağı belirtilmiştir.
Bu yasal düzenlemelerden çıkan sonuç; 6102 Sayılı TTK’nın 21. maddesine göre fatura düzenlenmesi için öncelikle taraflar arasında akdi bir ilişkinin bulunmasının gerekli olduğu olgusudur. Madde hükmüne göre faturanın bir alacağı mevcudiyetine delil teşkil etmesi, karşı tarafa tebliğinden itibaren sekiz gün içinde hiçbir itiraza uğramamış olması koşuluna bağlıdır. Bunun içinde öncelikle taraflar arasındaki sözleşmesel ilişkinin varlığının kanıtlanmış olması gerekir. Davalının sözleşmesel ilişkiyi inkâr etmesi durumunda davacının öncelikle aralarındaki akdi ilişkiyi yani alım-satım ilişkisini ispat etmesi gerekmektedir.
Bir başka anlatımla, faturaya tebliğ tarihinden itibaren sekiz gün içinde (mücerret) itiraz edilmemiş olması hâli, sadece o faturanın –miktar ve fiyat yönünden- münderecatını kabul anlamını taşır, yoksa o faturada yazılı malın alıcıya mutlaka, daha önce teslim edilmiş olduğu anlamına gelmez; satıcının faturada yazılı malı alıcıya veya kanuni temsilcisine teslim ettiğini ayrıca ispat etmesi zorunludur. Kısaca, ticari işletmeye ilişkin olarak ve belli faaliyetlerde bulunma hâlinde tacirler tarafından o faaliyetle ilgili olan karşı taraf adına düzenlenmesi gereken ticari bir belge niteliğindeki fatura, sözleşmenin yapılması ile ilgili değil; taraflar arasında yapılmış bir satım, hizmet, istisna ve benzeri sözleşmenin ifa safhası ile ilgili bir belgedir. Öyle ki, taraflar arasında bu tür bir sözleşme ilişkisi yoksa düzenlenen belge fatura olmayıp, olsa olsa icap mahiyetinde kabul edilebilecek bir belge olacaktır. Elbette bu belgeye itiraz edilmemesinin TTK’nın 21/2. maddesi anlamında sonuç doğurması da beklenemez.
Bu nedenle, bir satım ilişkisinde davacı taraf sattığı malın miktarını ve alıcıya teslimini, davalı taraf ise yaptığı ödemeleri usulüne uygun bir şekilde ispat etmek zorundadır.
Yapılan yargılama, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamında, davalı taraf cevap dilekçesi sunmamakla birlikte yargılama sırasında ödeme savunmasında bulunduğundan taraflar arasında sözleşmesel ilişki bulunduğu hususunda taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmadığı, taraflar arasındaki uyuşmazlığın sözleşmeye dayalı olarak davacı tarafından tanzim edilen fatura bedelinden davalının sorumlu olup olmadığı, ödeme savunması ile birlikte dava konusu faturaya konu mal ve hizmetin davalıya teslim edildiğinin davalı tarafından kabuıl edildiği, davalı tarafından ödeme savunmasına dayanak dekontlarda para havalesi yapan kişinin dava dışı ... olduğu gibi, ödemelerin takibe konu faturalara ilişkin olduğuna dair dekontlarda yeterli ve açık açıklama bulunmadığı, söz konusu dekontların davalının ticari defterlerinde dahi kayıtlı olmadığı anlaşıldığından ödeme savunmasının davalı tarafından ispatlanamadığı, davacı rafından takip talebinde talep ettiği faiz alacağının taraflar arasında imzalanan sözleşmeye uygun olduğu, takibe konu alacağın likit ve davalının itirazı haksız olduğundan davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM/ Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere;
Davacının davasının KABULÜNE,
1-Davalının ... 8. İcra Dairesinin ... Esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın iptaline,
2-Takibin kaldığı yerden devamına,
3-İtiraz haksız ve alacak likit olduğundan asıl alacağın %20'sine karşılık gelen 6.190,40 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 2.386,62 TL nispi karar harcının, 421,97 TL peşin harçtan mahsubu ile noksan kalan 1.964,65 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
Davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
Davacı tarafından yapılan toplam 4.907,25 TL yargılama gideri ile 421,97 TL peşin harç, 80,70 TL başvuru harcı toplamı 5.409,92 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, tahsilat ve gereği için Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına,
Davacı tarafından yatırılan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi üzerine davacıya iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzünü karşı davalı vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 13/12/2024
KATİP ...
¸e-imzalıdır
HAKİM ...
¸e-imzalıdır
Harç / Masraf Dökümü
Peşin Harç : 421,97 TL
Karar Harcı : 2.386,62 TL
Noksan Harç : 1.964,65 TL
Davacı Gider Avansı
Yatırılan Avans : 5.250,00 TL
Davalı Gider Avansı
Yatırılan Avans : 00,00 TL
Yargılama gideri detayları
Bilirkişi Ücreti : 4.500,00 TL
Posta Giderleri : 407,25 TL