T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/123
KARAR NO : 2024/759
DAVA : İTİRAZIN İPTALİ (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 12/10/2017
KARAR TARİHİ : 24/10/2024
Mahkememizin 2017/903 Esas 2019/269 K sayılı kararı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 53. Hukuk Dairesinin 2022/96 Esas 2023/87 Karar sayılı kararı ile kaldırılmakla dosya yukarıda belirtilen sıraya kaydedildi, dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 11/12/2015 tarihli "..." ile ilgili sözleşmenin akdedildiği, bu sözleşmede müvekkilinin yüklenici, davalının ise işveren konumunda olduğu, sözleşmenin 2. maddesinde, işverenin talebiyle yapılacak olan imalatın malzeme artı işçilik dahil yapılması olarak belirlendiğini ve sözleşmenin 3.1.1.sayılı maddesinde de sözleşmeye esas proje ve eklerinin neler olduğunun açıklandığını, 3.10.1.maddesinde de işin 31/07/2016 tarihine kadar tamamlanacağının kararlaştırıldığını, sözleşmenin imzalandığı tarih dikkate alındığında işin 7,5 aylık sürede bitirilmesinin öngörüldüğünü, davalı tarafından imalatların yapılacağı yerlerin teslimlerinin süresinde yapılmadığını, ayrıca projeye ek olarak bir kısım ilave işlerin yapılması istenildiği gibi projede de bazı değişiklikler yapıldığını, havalandırma menfezlerinin değiştirildiğini, 15 adet ...yapıldığını, bazı kısımları konfor cam uygulandığını, 136 adet jaluzi perde için projedeki motor yerine farklı motor uygulaması yapıldığını, cephe içi kapı ve cephe üstü kompozit malzemesi yapılması belirlenmişken kompak lamine uygulaması gerçekleştirildiğini, ayrıca davalı tarafından sipariş onayı verilen 26 adet alüminyum doğrama işinin son anda proje değişikliği ile iptal edildiğini, bu nedenli bu doğramaların montajının yapılamadığını, tüm bunların ek iş olarak ve proje değişikliği sonucu yapıldığını ve maliyet artışına neden olduğunu, ayrıca işin gecikmeli olarak teslim edilebildiğini, ilave iş makinesi kiralanmak zorunda kaldığı gibi fazla işçi çalıştırıldığını, bunlarda ek maliyet getirdiğini, davalıların bir kısım ödeme yapsa da halen bakiye alacaklarını ödemediğini, bakiye 122.471,53 USD alacağın tüm ihtar ve taleplere rağmen ödenmemesi nedeniyle tahsiline teminen ... 29. İcra Dairesinin ...Esas sayılı dosyasıyla davalıya karşı takip yapıldığını, davalının haksız itirazı ile takibin durdurulduğunu belirterek anılan icra dosyasında davalının itirazının iptali ile takibin devamına ve alacağın %20'si oranındaki icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında 11/12/2015 tarihli sözleşme imzalandığını, işin bedelinin KDV hariç 1.250.000,00 USD olarak belirlendiğini, davacının projedeki hatalı uygulamaları ve müvekkilinden kaynaklanmayan sebeplerle sözleşmedeki bedelde farklılık meydana geldiğini, müvekkilinin bir kısım söz konusu imalatlarla ilgili bir kısım bedeli kabul ettiğini, davacının 31/07/2017 tarihinde hazırladığı hakediş tutarının 1.298.322,97 USD olarak belirttiğini, müvekkilinin bu bedeli kabul etmeyerek hak ediş tutarının 1.215.250,61 USD olduğunu belirterek ve kompozit yerine kompak laminat uygulama fiyat farkı olarak belirtilen 5.328,00 USD, işveren tarafından iptal edildiği bildirilen 26 adet alüminyum doğramaya ait tutar olarak belirtilen 23.096,42 USD ve mobilizasyon masraflar olarak açıklanan 52.500,00 USD'yi kabul etmediğini, bu hususun davacıya bildirilmesine rağmen 352.021,10 USD tutarındaki 15/08/2017 tarihli faturanın düzenlenerek müvekkiline gönderildiğini, müvekkilince 17/08/2017 tarihli ihtarla davacıya iade edildiğini ve kesin hakediş bedeli 1.215.250,66 USD olup, bakiye tutarın 215.250,61 USD ve KDV'si olduğunun belirtilip faturanın bu miktarlara göre düzenlenerek gönderilmesi halinde kurumlar stopajı sonrası kalan 27.532.20 USD'nin ödeneceğinin ifade edildiğini, ancak davacının 122.471,53, USD tutarında alacak isteminde bulunduğunu belirterek haksız davanın reddiyle alacağın %230'si oranındaki icra inkar tazminatının davacıdan tahsiline karar verilmesini savunmuştur.
... 29. İcra dairesinin ... E sayılı dosyası incelendiğinde; davacının 122.471,53 USD alacağını tahsil amacıyla genel haciz yoluyla takibe geçtiği, davalının süresi içinde yaptığı itiraz üzerine takibin durduğu ve davacı tarafından takibin devamının sağlanması amacıyla İİK 67.maddesinde belirtilen 1 yıllık hak düşürücü süre içinde bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dosyada mevcut bulunan ve uzman bilirkişiler eşliğinde keşfen yapılan inceleme sonucu düzenlenen 03/09/2018 tarihli raporda özetle; taraflar arasında 11/12/2018 tarihinde imzalanan ... " Alüminyum doğrama, cephe, korkuluk, dış panjur ve cam işlerinin yapımı " ile ilgili sözleşmede işin bitiminin geciktiği ve gecikmenin işverenin geç yer teslimi ve ilave işlerden kaynaklı olduğu, davacı yüklenicinin bu iş kapsamında yaptığı imalatlar toplamının KDV dahil 1.529.295,73 USD miktarında bulunduğu, davalı tarafından yapılan1.400.000,00 USD'nin tenzili ve 8.880.40 USD stopaj bedeli de kesildikten sonra bakiye hakediş bedelinin 120.415,33 USD olarak tespit edildiği, davacının 2015,2016 ve 2017 yıllarına ilişkin defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, davalı tarafın 2016 ve 20147 yılı ticari defterlerinin de usulüne uygun olup, lehe delil vasfında bulunduğu, tarafların defterleri ve sunulan ödeme belgelerine göre 1.400.000,00 USD'lik ödemede yapıldığı konusunda mutabık kalındığı ve sözleşme geriği davacı yüklenici tarafından yapılan imalatlardan dolayı düzenlenen 1.180.000,00 USD bedelli fatura konusunda da bir uyuşmazlığın bulunmadığı, davacı tarafından davalı adına KDV dahil toplam sözleşme bedeli olan 1.529.295,73 USD'den 1.180.000,00 USD'lik kısmının fatura edildiği, fatura edilmeyen kısmın 349.295,73 USD olup, yapılan ödemelerin tenzili ve kesintiler sonrasında davacının alacağının 120.415,33 USD olduğu açıklanmıştır. Aynı bilirkişilerce düzenlenen 24/12/2018 tarihli ek raporda da; kök rapordaki açıklamalar tekrar edilerek davalının rapora karşı itirazları karşılanmış ve neticede davacının kök raporda ifade edildiği üzere 120.415,33 USD bakiye alacağı bulunduğu ifade edilmiştir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 53. Hukuk Dairesinin ... Esas ...Karar sayılı kararında belirtildiği üzere mobilizasyon masrafları yönünden bilirkişi incelemesi yapılması, mobilizasyon masraflarınını hangi kalemlerden oluştuğu konusunda ek rapor düzenlenmesi için dosya önceki bilirkişi heyetine teslim edilmiş, bilirkişiler, tarafların ticari defterleri üzerinde inceleme yaparak düzenledikleri 13.01.2023 tarihli ek raporda özetle; mobilizasyon masraflarının her iki tarafın kabulünde olduğu, taraflar arasındaki sözleşmede kabul edildiği, mobilizasyon masraflarına ve ek işlere ilişkin açıklamaların yer aldığı kesin hakediş raporuna dahil edilen iş ve masrafların her iki şirket tarafından kaşelenip imzalanan belgenin rapor ekinde sunulduğu, davacı tarafından davalıya düzenlenen 352.021,10 USD bedelli faturanın davacı defterlerinde kayıtlı olduğu, davacının mobilizasyon masrafı nedeniyle talep edebileceği miktarın 60.091,50 USD olduğu, mobilizasyon masraflarının detaylarının önceki raporda açıklandığı yönünde görüş belirtildiği anlaşılmıştır.
Ek raporda mobilizasyon masraflarının detaylarına yer verilmediği anlaşılmakla dosya yeniden önceki bilirkişilere tevdi edilerek sözleşmeye konu işin niteliği, kapsamı, davacının çalıştırdığı işçi sayısı göz önünde bulundurularak davacının davalıdan kaynaklı gecikme süresi nedeniyle talep edebileceği mobilizasyon masrafının denetime elverişli şekilde hesaplanması için dosya yeniden önceki bilirkişilere tevdi edilmiş bilirkişiler 03.04.2023 tarihli raporda özetle; aylık 6 personel gideri, araç yakıt, yemek giderleri, SGK primleri, İSG ve uzman ödemesi giderleri ve ek giderler üzerinden hesaplama yaparak davacının 60.091,50 USD mobilizasyon masrafını talep edebileceği, kesin hakediş nedeniyle davacı tarafından yapılan iş ve imalatlar toplamının 1.529.295,73 USD ye ulaştığı, bu bedelden davalı tarafından yapılan 1.400.000 USD ve 8.800,40 USD stopaj bedeli kesildikten sonra bakiye hakediş miktarının 120.415,33 USD olarak belirlendiği yönünde tespitte bulunulduğu anlaşılmıştır.
Tarafların ek rapora itirazlarının değerlendirilmesi için dosya yeniden önceki heyete tevdi edilmiş bilirkişiler 24.09.2024 tarihli ek raporda özetle; 13.01.2024 tarihli ek rapordaki görüş ve tespitlerde değişiklik bulunmadığı, davacı tarafından yapılan mobilizasyon masraflarının davalıya fatura edildiği ve davacı defterinde kayıtlı olduğu yönünde görüşte bulunulduğu anlaşılmıştır.
Tüm Dosya Kapsamı Birlikte Değerlendirildiğinde
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan ilave işler bedeli ile yer tesliminde gecikmeden kaynaklanan masrafların tahsili istemine ilişkindir.
Taraflar arasında ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi... "Alüminyum doğrama, cephe, korkuluk, dış panjur ve cam işlerinin" yapımı ile ilgili 11/12/2015 tarihli sözleşme imzalanmıştır. Sözleşme ekinde yer alan ve sözleşmenin ayrılmaz eki olduğu kabul edilen adet, miktar, birim fiyatlarının belirtildiği keşif listesinde toplam 1.251.304,30 USD keşif özeti yer almaktadır. Sözleşmeye göre, iş tutarı KDV hariç 1.250.000,00 USD olup, işin süresi ise yer teslimi ve tüm alanlarda bitmiş bir metre kodları, proje onayının müştereken onaylandığı tarih ile başlayıp 31/07/2016 tarihinde tamamlanacak, işverenden kaynaklanan gecikmeler ile yer tesliminde yaşanacak gecikmeler işin süresine eklenecektir. Sözleşme ekinde yer alan 08/12/2015 tarihli belgede, teklif kapsamında olmayan ve işveren tarafından karşılanması gereken işler ve masraflar açıkça belirtilmiş olup, bu hallerden biri de "işin durdurulması halinde mobilizasyon masraflarının karşılanmasıdır." Dosyaya ibraz edilen iş ve yer teslim tutanaklarına göre, davacıya yer teslimleri işin bitim tarihi olan 31/07/2016 tarihine yakın tarihler olan 25/07/2016 (A-5 Blok) ve 27/07/2016 (A-4, A-5 ve A-6 Bloklar) tarihlerinde yapılmıştır. 10/07/2017 tarihli geçici kabul tutanağında işin tam ve eksiksiz olduğu belirtilmiş ve taraflarca imzalanmıştır.
Tarafların ticari defter ve kayıtları, ödemeler bazında birbirini teyit emekte olup, davalı tarafından davacıya toplam 1.400.000,00 USD ödeme yapıldığı hususunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır.
Tarafların defter kayıtları arasındaki ihtilaf, davacı tarafından düzenlenen 15/08/2017 tarihli KDV dahil 352.021,10 USD tutarlı faturadan kaynaklanmakta olup, davalı tarafından bu fatura kabul edilmemiş, ihtarname ile iade edilmiştir. Davalı tarafça, faturanın 215.528,20 USD + KDV olarak düzenlenmesi gerektiği savunulmakta olup, anılan fatura dışında taraf defterlerindeki kayıtlar arasında bir fark bulunmamaktadır.
Mahkememizce tanzim ettirilen bilirkişi kök ve ek raporlarında;08/12/2015 tarihli ve taraflarca imzalanan belgede, işin durdurulması halinde mobilizasyon masraflarının işveren tarafından karşılanacağının belirtildiği ve iş durdurulmamış olsa dahi yer tesliminin davalı tarafından geç yapıldığı, bu nedenle davacının işi geç tamamladığı, dolayısıyla bu gecikmenin de "iş durdurulması" olarak değerlendirilebileceği ve bu kapsamda davacı tarafından 7 aylık gecikme süresi için yapılan mobilazasyon masraflarının davalı tarafından karşılanması gerektiği belirtilmiştir.Sözleşmedeki iş süresi, yer teslimi ve bedele ilişkin maddelere göre, iş tutarının KDV hariç 1.250.000,00 USD olup, işin süresinin ise yer teslimi ve tüm alanlarda bitmiş bir metre kodları, proje onayının müştereken onaylandığı tarih ile başlayıp 31/07/2016 tarihinde tamamlanacağı ve işverenden kaynaklanan gecikmeler ile yer tesliminde yaşanacak gecikmelerin işin süresine ekleneceğinin belirtildiği görülmektedir. Dosyaya ibraz edilen iş ve yer teslim tutanaklarına göre işin bitim tarihi olan 31/07/2016 tarihine yakın tarihler olan 25/07/2016 tarihli tutanak ile A-5 Bloğun, 27/07/2016 tarihli e-posta ile A-4, A-5 ve A-6 Bloklarının tesliminin yapıldığı anlaşılmıştır. Yer teslimini yapmak davalı işverenin sorumluluğunda olduğundan ve işin bitim tarihi olan 31/07/2016 tarihinden yaklaşık bir hafta öncesinde dahi bir kısım blokların yer tesliminin ancak yapılabildiği anlaşıldığından gecikmenin davalı işverenden kaynaklandığı kabul edilmiştir.
Dosyada mevcut bulunan bilirkişi kök ve ek raporlarında, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında yapılan imalatların bedelinin 1.188.223,75 USD olduğu, sözleşme dışı yapılan ilave işler bedelinin 107.789,58 USD olup, toplam imalat bedelinin 1.296.013,33 USD miktarında bulunduğu, bu miktarın %18 KDV'si olan 233.282,40 USD'nin eklenmesiyle birlikte KDV dahil toplam bedelin 1.529.295,73 USD olarak tespit edildiği, davalı tarafından yapılan 1.400.000,00 USD'nin tenzili ve stopaj kesintisi (Stopaj kesintisi, sözleşme bedeli olan 1.296.013,33 USD'den 1.000.000,00 USD'nin tenzili ile bulunacak miktarın %0,03'ü formülüyle hesaplanmıştır.) olan 8.880,40 USD'nin de düşümü sonrasında davacının bakiye hakediş alacağının 120.415,33 USD olduğu, bu miktarın içinde yer alan mobilizasyon masraflarının 03.04.2023 tarihli raporda açıklandığı üzere aylık 6 personel gideri, araç yakıt, yemek giderleri, SGK primleri, İSG ve uzman ödemesi giderleri ve ek giderlerden kaynaklandığı, davacının ilave işler bedelini ve yer tesliminin davalıdan kaynaklanan nedenlerle gecikmesi nedeni ile mobilizasyon masraflarını talep edebileceği anlaşılmakla birbirini teyit eden kök ve ek raporlara itibar edilerek davanın kısmen kabulüne, davalının ... 29. İcra dairesinin ... E sayılı dosyasındaki itirazının 120.415,33 USD için iptaline, takibin bu miktar üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren 3095 Sayılı Yasanın 4/a maddesindeki döviz faizinin uygulanmasına, alacak likit olmadığından inkar tazminat talebinin reddine , davacının fazla talebi yönünden kötüniyetli takip başlattığı ispat edilemediğinden davalı tarafından istenilen kötü niyet tazminat talebinin de reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜNE,
Davalının ... 29. İcra dairesinin... E sayılı dosyasındaki itirazının 120.415,33 USD için İPTALİNE, takibin bu miktar üzerinden DEVAMINA,
Bu alacağa takip tarihinden itibaren 3095 Sayılı Yasanın 4/a maddesindeki döviz faizinin uygulanmasına ve bu şekilde oluşan toplam miktarın fiili ödeme tarihindeki TL karşılığının tahsilini teminen takibin DEVAMINA,
Fazla istemin REDDİNE,
Alacak likit olmadığından inkar tazminat talebinin REDDİNE,
Davalı tarafından istenilen kötü niyet tazminat talebinin de REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince kabul edilen miktarın dava tarihindeki TCMB efektif satış döviz kuru Türk Lirası karşılığı üzerinden hesaplanan 28.378,22 TL nispi karar harcından, peşin yatırılan 5.093,89 TL harcın mahsubu ile noksan kalan 23.284,33 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktarın dava tarihindeki TCMB efektif satış döviz kuru Türk Lirası karşılığı üzerinden hesaplanan 66.314,93 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince red edilen miktarın dava tarihindeki TCMB efektif satış döviz kuru Türk Lirası karşılığı üzerinden hesaplanan 30.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yatırılıp mahsubuna karar verilen peşin harç tutarı 5.093,89 TL 'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6- Davacı tarafından yapılan 13.500,00 TL bilirkişi ücreti, 1.000,00 TL taksi ücreti, 1.230,00 TL posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 15.730,00 TL yargılama giderinden davanın kabul ret miktar ve oranı göz önüne alınarak hesaplanan 15.465,90 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Davalı tarafından yapılan 6.000,00 TL bilirkişi ücreti ile 1.248,20 TL posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 7.248,20 TL yargılama giderinden davanın kabul ret miktar ve oranı göz önüne alınarak hesaplanan 121,69 TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, bakiye kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,
8-Taraflarca yatırılan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi halinde yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 24/10/2024
BAŞKAN
ÜYE
ÜYE
KATİP