T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/143 Esas
KARAR NO : 2025/457
DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 01/03/2023
KARAR TARİHİ : 18/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA/Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... adlı firma ile davalı arasında Akaryakıt bayilik sözleşmesi akdedildiği; davacının davalı şirketin bayisi olarak ... ilçesinde faaliyet göstermeye başladığı; teminat olarak ... tarafından düzenlenen 17/12/2003 tarihli ve 30.000,00 TL bedelli bir adet teminat mektubu ile ... ili ... ilçesi ... mevkii 19 pafta 102 ada 126 parsel nolu maliki ... olan gayrimenkul üzerine davalı şirket lehine ... tarih ve ... yevmiye numarası ile birinci derecede ipotek tesis edildiği;akaryakıtlara istinaden TC ... A.Ş. ... şubesine ait 12/01/2005 tarihli 55.625,58 TL bedelli, 24/01/2005 tarihli 9.886,14 TL bedelli, 24/01/2005 tarihli 11.843,29 TL bedelli, 24/01/2005 tarihli 23.899,32 TL bedelli, 24/01/2005 tarihli 23.507,10 TL bedelli, 24/01/2005 tarihli 53.562,83 TL bedelli, 26/01/2005 tarihli 14.310,99 TL bedelli toplam 192.635,25 TL 7 adet çekin zamanında ödenememesi nedeniyle ... 5.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile müvekkili aleyhine takip başlatıldığı; davalı şirkete ödeme yapıldığı; davalı vekilinin çekleri ... A.Ş. ... şubesine teslim ederek davalıya bu tarih itibariyle herhangi bir borcu kalmadığı halde teminat olarak verilen taşınmaz üzerindeki ipoteK terkin edilmemiştir. Davacı müvekkil davalıya bu konuda ... 3.Noterliğinin... tarih ... yevmiye nolu ihtar göndermiş ancak davalının ipoteği fek etmemiştir. Buna rağmen davalı , davacı müvekkil ile yaptığı bayilik sözleşmesinin karşılığında başlangıçta teminat olarak tesis ettiği ipotekle ilgili olarak davacı aleyhine ... 10.İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyası ile ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibine başvurduğu ,... 12. Asliye Ticaret Mahkemesi ... e. ... k. Sayılı dosya ile menfi tespit davasının kesinleştiği, haksız yere başlatılan icra takibi neticesinde maddi manevi zarara uğrayan davacının petrol bayisini kaybettiği; 5 adet tır ve 2 tane tankeri ve 2 yıllık istasyon kirasını ödeyemediği; vergi dairesi ve sgk kurumuna borçları doğduğu borçlar yüzünden yakınlarından borç paralar almış kayın pederinin taksi plakasını borçları yüzünden sattığı davacının eşinin ve çocuklarının psikolojileri oldukça bozulduğu için fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 100 TL maddi 100.000 TL manevi tazminat alacağının faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karşı vekalet ve yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmaktadır.
SAVUNMA/Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, ... 18. ASHM ...Esas sayılı dosyasında da iş bu davaya konu taleplere ilişkin davanın ikame edildiği bu nedenle derdestlik itirazında bulunduğu; ilgili mahkeme kararında görevsizlik kararı verilerek karar kesinleşmediği için halen derdest olduğu; davacının taraf sıfatının bulunmadığı bu nedenle aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiği; davacının tacir olması nedeniyle uğradığı zararları bilebileceği için belirsiz alacak davası açamayacağı, davalı şirketin davacıdan alacağının bulunduğu bu nedenle maddi tazminat talep etme hakkının olmadığı; davacının kişilik haklarına saldırı olmadığından manevi tazminat talep etme hakkının da olmadığını davanın derdestlik, aktif husumet, hukuki yarar yokluğundan reddine, mahkeme aksi kanatte ise esastan reddine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
DELİLLER VE GEREKÇE/
Dava, haksız fiilden kaynaklı tazminat davasıdır.
Dava konusu uyuşmazlığın, davacının davalı ile arasında akdedilen “akaryakıt bayilik sözleşmesi” kapsamında verilen teminat mektubu, ... ili ... ilçesi ... mevkii 19 pafta 102 ada 126 parsel nolu maliki ... olan gayrimenkul üzerine davalı şirket lehine ... tarih ve ... yevmiye numarası ile davalı lehine kurulan birinci derecede ipotek ve 7 adet çekin zamanında ödenememesi nedeniyle başlatılan takibe ödeme yapıldığı halde davalı tarafça ipotekli taşınmaz için takip başlatılması nedeniyle uğradığı maddi ve manevi zararın varsa tazminine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizin 13.09.2024 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin 03.06.2024 - 25.12.2023 tarihli beyan dilekçeleri de dikkate alınarak dava konusu uyuşmazlık kapsamında icra müdürlüğü dosyalarındaki bilgiler de dikkate alınarak uğradığı (varsa) maddi zararın tespiti için dosyanın mali müşavir bilirkişi Hami Aydın, sektör bilirkişisi ..., makine mühendisi ... ve icra iflas hukuk uzmanı ...'ten oluşan heyete tevdii ile rapor alınmasına karar verilmiştir.
Bu kapsamda bilirkişi heyetinden alınan 12.11.2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle, Muhasebe Kayıtları Açısından: ...1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13/09/2024 tarihli ara kararı gereğince “davacı tarafın ticari defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılmak üzere, davacı tarafın 2009 ve sonrasına ilişkin ticari defterlerini ibraz etmesi” gerekmekle birlikte davacı ... vekili ... tarafından sunulan 07/10/2024 tarihli talep yazısında; "Davaya konu bayilik sözleşmesi, ticari kayıtlar ve imza sirküsü dilekçe ekindedir. .. Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. sayılı dosyası içinde bulunan kayıt ve belgelerden başka elimizde kayıt ve belge bulunmamaktadır'' ''..Mahkemeniz dosyasına sunmuş olduğumuz sözleşme 2006 tarihli başlangıcı olan sözleşmedir. Taraflar arasındaki ticari faaliyet daha eskidir ve daha eski tarihli sözleşme bulunmaktadır. Ancak bu sözleşme elimizde mevcut değildir. Taraflar arasındaki faaliyetin daha eski olduğu sunmuş olduğumuz faturaların tarihi ile de görülecektir.'' ifadelerine yer verilmiş, dolayısıyla davacı ticari defterleri ibraz edilememiş olduğunu, her ne kadar davacı tarafından ticari defter sunulmamış olsa da işbu dava kapsamında sunulan sözü edilen dosyalarda mevcut belgeler incelenmiş ve aşağıdaki bulgulara/sonuçlara ulaşıldığını, “1.000, -TL maddi ve 100.000, -TL manevi tazminat tutarlı adli yardım” talebi ile D bölümünde yer verilen “100,-TL tutarlı maddi zarar”a dayanak teşkil eden ticari işlemlerin; a) Düzenlenen teminat mektubunun 17/12/2003 tarihli, b) Tesis edilen birinci derecedeki ipoteğin 05/09/2005 tarihli, c) Davacı tarafın düzenlenen 7 adet ÇEK'in 12/01/2005-24/01/2005-26/01/2005 tarihli, olduğu görülmüş olup, söz konusu ticari faaliyetlerin taraflar arasında karşılıklı olarak imzalanan 15/09/2006 tarihli “... A.Ş. İstasyonlu Bayilik Sözleşmesi"nden önce kurulduğu kanaati oluştuğunu, dolayısıyla işbu dava kapsamında sunulan 15/09/2006 tarihli bayilik sözleşmesinin, tarafların daha önceki tarihleri kapsayan ticari ilişkilerini kapsamaması gerektiği düşünülse de davacı ... vekili ... tarafından sunulan 07/10/2024 tarihli talep yazısında yer verilen beyanlardan taraflar arasındaki faaliyetin daha eski olduğu ve daha eski tarihli sözleşme bulunduğu, ancak eski tarihli sözleşmenin ellerinde mevcut olmadığı, anlaşıldığını, ...12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasına sunulan evrak içinde davacı ... tarafından işletilen ... tarafından 2005, 2006 ve 2007 yıllarında ... A.Ş. ... Tesisat Müdürlüğü'ne hitaben; a. 2005 yılında; ilki 29.01.2005 tarihli 1.419, TL tutarında ve sonuncusu 29.12.2005 tarihli 66,31,-TL tutarında olmak üzere toplam 28 adet- 5.392,82,-TL tutarlı fatura, b. 2006 yılında; ilki 31.01.2006 tarihli 957,55,-TL tutarında ve sonuncusu 27.12.2006 tarihli 3.441,00,-TL tutarında olmak üzere toplam 45 adet 34.494,53,-TL tutarlı fatura, c. 2007 yılında; 31.01.2007 tarihli 4.554,61,-TL tutarında 1 adet fatura, olmak üzere toplam 44.441,96,-TL tutarlı 74 adet fatura düzenlendiği görülmüş olup, böylelikle taraflar arasında karşılıklı olarak imzalanan 15/09/2006 tarihli “... A.Ş. İstasyonlu Bayilik Sözleşmesi” tarihinden önce ve sonra taraflar arasında ticari faaliyetin devam ettiğine ilişkin kanaat oluştuğunu, ... 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasına sunulan evrak içinde; 12/01/2005 tarihli 55.625,58,-TL, 24/01/2005 tarihli 9.886,14,-TL, 24/01/2005 tarihli 11.843,29 TL, 24/01/2005 tarihli 23.899,32 TL, 24/01/2005 tarihli 23.507,10,-TL, 24/01/2005 tarihli 53.562,83,-TL, 26/01/2005 tarihli 14.310,99,-TL Bedelli toplam 192.635,25,-TL tutarlı 7 adet çekin ... A.Ş. tarafından tahsil edilmek istendiğini, ancak ibraz tarihleri (keşide tarihleri ile aynı tarih) itibariyle her bir çekin karşılığının olmadığı, ayrıca ... Bankası T.A.O.A'nın ... 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne hitaban 10.11.2010 tarihli yazısında söz konusu çeklerin ...Bankası T.A.O ... Şubesi'ne teslim edildiği, anlaşıldığını,... 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasına sunulan evrak içinde (...) adresinden; 19.12.2006 tarihinde “..., ..., ..., ..., ...” ; 07.11.2008 tarihinde “...”; 17.08.2009 ve 19.08.2009 tarihlerinde “....” ve 19.09.2009 tarihinde “...” e-postalarına gönderilen iletilerde; “...11.02.2005 tarihinde ... 5.İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyası ile 156.037,25,-TL ana paralı takip yapıldığı...”, “...... aleyhine açılan takipten vazgeçildiği...”, “...Saha Müdürü ...beyin-borçludan 150.000,-YTL ipotek ve yeni çekler alındığı, icra dosyasına konu olan çeklerin borçluya iadesi-talebine ve talimatı doğrultusunda çek asıllarının (maille ve telefonla bilgilendirme yapılarak) 14.10.2005 tarihinde borçluya iade edildiği ve dosyanın işlemden kaldırıldığı” hususlarına ilişkin bilgilere yer verildiği görüldüğünü, Davalı şirket lehine “... ili ... ilçesi ... mevkii 19 pafta 102 ada 126 parsel nolu, maliki ... olan gayrimenkul üzerine 05/09/2005 tarihinde 155.000, YTL bedelli birinci derecede ipotek tesis edildiği, görüldüğünü, ...12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasına sunulan evrak içinde “Duman Hukuk Bürosu ...: ...-...-...- ...-...” kaşeli “Teslim Tutanağı” üzerinde, ... 5. İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasına ait aşağıdaki ... Bankası ... Şubesi'ne ait, 12/01/2005 tarihli 55.625,58,-TL, 24/01/2005 tarihli 9.886,14,-TL, 24/01/2005 tarihli 11.843,29,-TL, 24/01/2005 tarihli 23.899,32,-TL, 24/01/2005 tarihli 23.507,10,-TL, 24/01/2005 tarihli 53.562,83,-TL, 26/01/2005 tarihli 14.310,99,-TL bedelli toplam 192.635,25,-TL tutarlı 7 adet çekin; 20/10/2005 tarihinde ...-... tarafından ...'dan teslim alındığının yazıldığı, söz konusu kâğıt üzerinde “Teslim Alan ... ...” yazısının altında imza bulunmadığı, ancak ...Bankası ... Şubesi kaşesi ve kaşe altında imzanın bulunduğu, ayrıca ...Bankası T.A.O.A'nın ... 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne hitaban 10.11.2010 tarihli yazısı ekinde de söz konusu Teslim Tutanağı'na yer verildiği, görüldüğünü, dolayısıyla, 05/09/2005 tarihinde tesis edilen ipotek işleminden sonra 20/10/2005 tarihli teslim tutanağı ile söz konusu çekleri teslim alan ...-...'ün borcunun sona erdiği karinesinin oluştuğuna ilişkin bilirkişi görüşleri ve kararlar görüldüğünü, .... 10. İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı ipoteğin paraya çevrilmesini içerir ödeme emri ile alacaklısı ... A.Ş.ve ipotek borçlusu ... adına kayıtlı ipoteğin satışını teminen 17.06.2009 tarihinde icra takibinin başlatıldığı tespit edildiğini, ... Anonim Şirketi (PO) ile ... (Bayi) arasında imzalanan 15/09/2006 tarihli “... A.Ş. İstasyonlu Bayilik Sözleşmesi”nin “Kayıtlar” başlıklı 24'üncü maddesinde; “İşbu sözleşme konusu ticari münasebet nedeniyle, Bayinin PO'daki borç ve alacağının miktarı ile ...malların cins, miktar, bedelleri ve teslimat tarihleri PO'nun defter ve kayıtlarına göre belirlenecektir. Bu bakımdan taraflar, PO'nun defter ve kayıtlarını kat'i delil teşkil ettiğini ... kabul etmiştir. ...” hükümlerine yer verildiğini, Yukarıda hukuki dayanak kısmında yer verilen düzenlemelerde belirtildiği üzere “...her tacirin, belirlenen ticari defterleri tutmak ve defterlerinde ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticelerini Kanuna açıkça görülebilir şekilde ortaya koymak zorunda olması hükmü gereğince; Davacı ...-(Bayi) ...'ün de yukarıda belirtilen ticari işlemlerine ilişkin;
a. Gerçek veya tüzel kişi olup olmadığına bakılmaksızın yevmiye defteri, envanter defteri ve defteri kebiri adlı ticari defterlerini, işletmesinin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutmak, b. İşletmesinin faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesinin defterlerden izlenebilmesine olanak sağlamak, c. Tutmakla yükümlü olduğu ticari defterleri ve bu defterlere yapılan kayıtların dayandığı belgeleri sınıflandırılmış bir şekilde on yıl saklamak yükümlülüğü bulunmakta olduğunu, ... 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasına sunulan evrak içinde “... 22. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde açılan dava ve birleşen dava tarihinin 03.09.2009” olduğu bilgisine yer verildiği anlaşıldığını, Belirtilen tarih itibariyle davacının e-Fatura ve e-Arşiv Fatura düzenleme yükümlüsü olmadığı ve ticari defterler digital kayıtlarının istenmesinin olanaksız olduğu hususu da dikkate alındığında, hiçbir ticari defter kaydının ibraz edilememiş olması nedeniyle davacının iddia ettiği; kaybedilen petrol bayisi , 5 adet TIR, bağlanan 2 adet tanker, önceden ödenmiş olan 2 yıllık istasyon kirası ile vergi ve SGK borçlarına ilişkin herhangi muhasebe kaydı incelenemediğini, bununla birlikte, devam eden dava süresince davacı taraftan herhangi bir ticari defterini ibraz etmesinin talep edilmediği, işbu dosya ve birleşen dosyalar içeriğinde de davacı tarafından ve/veya lehine tutulan herhangi bir ticari defter kaydına rastlanılmadığından, davacı tarafın ticari defterlerini 10 yıllık saklama süresinin 2019 yılında zaman aşımına uğraması ile her ne kadar ticari defterlerini ibraz edemeyen davacı tarafından ibraz edilen ve davalı tarafın da teslim aldığını ikrar ettiği “Teslim Tutanağı”nın delil olarak kabul edilip edilmeyeceği, ayrıca davalının defter kayıtlarının aksini gösterir bir delilin sunulamamış olması hususlarındaki taktir Sayın Mahkemenin değerlendirmesine bırakıldığını, Sayın mahkemenin görevlendirmesinde; “Davacı vekilinin 03.06.2024- 25.12.2023 tarihli beyan dilekçeleri de dikkate alınarak dava konusu uyuşmazlık kapsamında icra müdürlüğü dosyalarındaki bilgiler de dikkate alınarak uğradığı (varsa) maddi zararın tespiti için dosyanın ..., sektör bilirkişisi Adem Ünal,'dan oluşan heyete tevdii ile rapor alınmasına...” karar verilmiş olmakla birlikte; Akarkayıt ve Sektör Uzmanı Adem Ünal, işbu davaya yönelik bir değerlendirmesinin bulunmadığı gerekçesiyle dosyadan çekilme dilekçesini UYAP üzerinden mahkemeye gönderdiğini bildirdiğini, hiçbir ticari defter kaydının ibraz edilememiş olması nedeniyle, davacı vekilinin dava dilekçesinde belirtilen “... başlatılan icra takibi neticesinde kaybedildiği iddia edilen 5 adet tır ile bağlandığı belirtilen 2 tane tanker...” ile ilgili herhangi bir muhasebe kaydının dolayısı ile demirbaş kaydı görülemediğini, ayrıca, dosya kapsamında söz konusu araçların; markası, cinsi, plakası, modeli, şasi numarası, satış faturası, haciz,.. vb gibi bilgiler ile nasıl ve ne şekilde kaybedildikleri, tankerlerin bağlandığına dair herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmaması nedeniyle söz konusu 5 adet TIR ve 2 adet TANKER hakkında bir değerlendirme yapılamadığını,
Borçlar Mevzuatı Açısından Değerlendirme; Davacının davası maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olduğu, Davacı, davalı şirkete borcu olmadığı halde iade alınan çeklerden dolayı rehnin paraya çevrilmesi yoluna gittiği, ticari hayatının sona erdiği, bu nedenle ciddi kayıplar yaşadığı iddiasında olduğunu, bu nedenle, bu davada uğranılan maddi ve manevi zararların giderilmesi istenmediğini, ... 5. İcra "nün... E. sayılı dosyasında icra takibine konu edilen aşağıdaki ... Bankası ... Şubesi'ne ait, 12/01/2005 tarihli 55.625,58,-TL, 24/01/2005 tarihli 9.886,14,-TL, 24/01/2005 tarihli 11.843,29,-TL, 24/01/2005 tarihli 23.899,32,-TL, 24/01/2005 tarihli 23.507,10,-TL, 24/01/2005 tarihli 53.562,83,-TL, 26/01/2005 tarihli 14.310,99,-TL bedelli toplam 192.635,25,-TL tutarlı 7 adet çekin; 20/10/2005 tarihinde ...-... tarafından ...'dan teslim alındığı anlaşıldığını, davalının iddiası bu çeklerin bila bedel iade edilerek cari hesaba kaydedildiği yönünde olduğunu, belirleyici olan nokta bu olduğunu, davalının defterlerine alacak olarak kaydedilmiş olması durumunda çek bedelleri 2006 tarihli yeni sözleşme ile ticari ilişkiye devam edi sonucuna varılacaktır. Aksi durumda çeklerin davacının elinde olması onun bedellerini ödediği olarak yorumlanacak ve rehnin bu bedeller bakımından paraya çevrilmesi haksız olarak görülebileceğini, Dava dosyası arasında bulunan ... 22. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E.-... K. sayılı ilamının incelenmesinden söz konusu çeklerin ödemesiz geri alınarak yerine ipotek tesis edildiğinin belirtildiği ve açılan menfi tespit davasının reddedildiği anlaşıldığını, 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E.-... K. sayılı ilamında 22. Asliye Ticaret Mahkemesinin kararına yapılan atıfla ilk olarak davanın reddine karar verildiği, ancak temyiz incelemesinde çeklerin teslimine ilişkin belgede ödenmeksizin teslim edildiğini gösterir ibare bulunmaması nedeniyle bozma kararı verildiği belirtilerek nihai aşamada davacının borcunun bulunmadığına karar verildiği görüldüğünü, Mahkeme kararlarında davacının davalı ile aralarındaki cari hesap ilişkisinde 81.766,40 TL borçlu olduğunun davalı defter kayıtlarından anlaşıldığı da yazılı olduğunu, Hiçbir şekilde bağlayıcı olmamak ve takdiri bütünüyle Sayın Mahkemenize ait olmak üzere, davalının defter kayıtlarını gösterir bir delilin davacı tarafından sunulmamış olduğu da dikkate alındığında davacının davalıya borçlu olduğu sonucuna varılabileceğini, bilirkişinin görüşü bu yönde olduğunu, Sayın Mahkemenin bilirkişi ile aynı kanaatte olması durumunda davacının davasının reddi gerekeceğini, davacının borçlu olduğu durumda davalıdan ticari ilişkinin kesilmesi nedeniyle zarara uğradığı gerekçesiyle tazminat isteme hakkı bulunmayacağı, Sayın Mahkemenin aksi görüşte olması durumunda eylemli fesih ile nedensellik bağı içinde olan zararların giderilmesi istenebileceği tespit edilmiştir.
Tüm dosya kapsamında yapılan değerlendirmede davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalı ile arasında akdedilen “akaryakıt bayilik sözleşmesi” kapsamında verilen teminat mektubu, ... ili ... ilçesi ... mevkii 19 pafta 102 ada 126 parsel nolu maliki ... olan gayrimenkul üzerine davalı şirket lehine 05/09/2005 tarih ve 5530 yevmiye numarası ile davalı lehine kurulan birinci derecede ipotek ve ... A.Ş. ... şubesine ait 12/01/2005 tarihli 55.625,58 TL bedelli, 24/01/2005 tarihli 9.886,14 TL bedelli, 24/01/2005 tarihli 11.843,29 TL bedelli, 24/01/2005 tarihli 23.899,32 TL bedelli, 24/01/2005 tarihli 23.507,10 TL bedelli, 24/01/2005 tarihli 53.562,83 TL bedelli, 26/01/2005 tarihli 14.310,99 TL bedelli toplam 192.635,25 TL 7 adet çekin zamanında ödenememesi nedeniyle ... 5.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında davalı şirkete ödeme yapıldığı; davalı vekilinin çekleri ... A.Ş. ... şubesine teslim ederek davalıya bu tarih itibariyle herhangi bir borcu kalmadığı halde teminat olarak verilen taşınmaz üzerindeki ipotek terkin edilmediği; bayilik sözleşmesinin karşılığında başlangıçta teminat olarak tesis ettiği ipotekle ilgili olarak davacı aleyhine ... 10.İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyası ile ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibe başladığı; ... 12. Asliye Ticaret Mahkemesi ... esas... karar sayılı dosya ile menfi tespit davasının kesinleştiği, haksız yere başlatılan icra takibi neticesinde maddi manevi zarara uğrayan davacının petrol bayisini kaybettiği; 5 adet tır ve 2 tane tankeri ve 2 yıllık istasyon kirasını ödeyemediği; vergi dairesi ve sgk kurumuna borçları doğduğu borçlar yüzünden 100 TL maddi 100.000 TL manevi tazminat alacağının tahsili talebiyle iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.
... 18. ASHM ...Esas sayılı dosyasında yapılan incelemede davacısı ...; davalısı ... olup dava konusunun mahkememiz dava konusu ile aynı olduğu; ilgili mahkemede görülen davada davanın HMK m.114/1-c uyarınca görevsiz olması nedeniyle usulden reddine karar verildiğive davanın İstanbul Nöbetçi ATM gönderilmesine karar verildiği; kararın taraflara tebliğ edildiği ve kesinleştiği ancak süresi içerisinde taraflarca dosyanın İstanbul Nöbetçi ATM gönderilmesi talep edilmediği anlaşılmakla derdest dava söz konusu olmadığı anlaşılmıştır.
... 10. İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı takip dosyasında, alacaklısı ... A.Ş.ve davacının borçlu olduğu; ipotek borçlusu ... adına kayıtlı ipoteğin satışını teminen 17.06.2009 tarihinde icra takibinin başlatıldığı anlaşılmıştır.
... 12. ATM ... Esas sayılı dosyasında yapılan incelemede asıl dava davacısı ...; davalısı ... olup dava konusunun ... 10. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında borçlu olmadığının tespitini talep ettiği ve yargılama sonucunda davacının asıl dava yönünden davasının kabulüne karar verildiği; birleşen dava kapsamında bayilik ilişkisi kapsamında doğan alacağın tahsilini talep ettiği süresi içerisinde davanın takip edilmediği ve yenilenmediğinden açılmamış sayılmasına karar verildiği ve tarafların süresinde kararı temyiz etmemesi nedeniyle 30/01/2020 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacı vekilinin 03/06/2024 tarihli beyan dilekçesi ekinde sunduğu belge kapsamında davanın davalı ile imzaladığı istasyonlu bayilik sözleşmesi kapsamında iş bu dava kapsamında aktif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizin 13/12/2023 tarihli duruşma ara kararı uyarınca davacı vekiline dava dilekçesinde yer alan maddi zarara ilişkin somutlaştırma yükümlülüğü kapsamında açıklama yapmak ve kalemler halinde her bir zarar yönünden harca esas miktar belirtmek suretiyle beyanda bulunmak için 2 haftalık kesin süre verildiği; davacı vekilinin beyan dilekçesinde özetle, Kaybetmiş olduğu petrol bayisi 20 TL;5 adet tır 20 TL; 2 tane bağlanan tanker 20 TL; 2 yıllık istasyon kirası ödemişti 20 TL; Vergi dairesi ve sgk kurumuna borçları 20 TL fazlaya lişkin haklarımız saklı kalmak kaydı ile şimdilik müvekkilin uğramış olduğu maddi zarar harca esas değer toplamda 100 TL olduğunu beyan ettiği anlaşılmıştır.
Davacı vekiline davalı ile arasında imzalanan sözleşme suretini ve davacı tarafa ait imza sirküleri ile ticari kayıtlarını sunması için 2 haftalık kesin süre verildiği halde davacı vekilinin beyan dilekçesinde ticari hayatı altüst olan müvekkilin elinde bu evraklar bulunmadığı; evrakların hepsi ... 12. Asliye Ticaret Mahkemesi...esas ... karar sayılı dosyası içinde mevcut olduğundan bahisle ilgili belgelerin sunulmadığı anlaşılmıştır. Mahkememizin ara kararı uyarınca tarafların delil getirme ilkesi gereği 24/04/2024 ve 22/05/2024 tarihli celse ara kararı uyarınca davacı vekiline ... 12.Asliye Ticaret Mahkemesi dosyası içerinde yer aldığını beyan ettiği davalı ile arasında imzalanan sözleşme suretini ve davacı tarafa ait imza sirküleri ile ticari kayıtlarını sunması için son kez 2 haftalık kesin süre verildiği ve davacı vekili tarafından 03/06/2024 tarihli beyan dilekçesi ekinde bir kısım belgelerin sunulduğu anlaşılmıştır. Davacı vekilinin 03.06.2024 - 25.12.2023 tarihli beyan dilekçeleri de dikkate alınarak dava konusu uyuşmazlık kapsamında icra müdürlüğü dosyalarındaki bilgiler de dikkate alınarak uğradığı (varsa) maddi zararın tespiti için alınan bilirkişi raporunda davacı tarafın ticari defter ibrazında bulunmadığı; beyan dilekçesinde yer alan dosyalarda yer alan belgeler incelenmesini talep ettiği anlaşılmıştır. Her ne kadar bilirkişi raporunda ... 12. ATM... esas sayılı dosyasında yer alan belgeler incelenmek suretiyle tespitler yapılmış ise de dava dilekçesinde yer alamayan başka bir mahkeme dosyasında yer alan belgelerin iş bu dava dosyası kapsamında incelenmesi için davacının bu belgelerin neler olduğu, uyuşmazlığın çözümünde etkili olacağı hususlarını beyan ederek açıklaması gerektiğinden ... 12. ATM ... esas sayılı dosyasında belgeler incelenmesi nedeniyle tespitlerin hükme esas alınmamıştır. Bilirkişi raporunda dosya kapsamında söz konusu araçların; markası, cinsi, plakası, modeli, şasi numarası, satış faturası, haciz bilgilerinin nasıl ve ne şekilde kaybedildikleri, tankerlerin bağlandığına dair bir bilgi ve belgenin bulunmaması nedeniyle söz konusu 5 adet TIR ve 2 adet hakkında değerlendirme yapılamadığı anlaşılmıştır. Bilirkişi raporunda borçlar hukuku açısından yapılan değerlendirmede diğer dava dosyaları ve takip dosyalarında yer alan bilgiler üzerinden değerlendirme yapıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizin 05/02/2025 tarihli duruşma ara kararı uyarınca HMK kapsamında delillerin taraflarca getirilmesi ve taleple bağlılık ilkesi gereği Davacı vekiline 25/12/2023 tarihli beyan dilekçesinde yer alan bilgiler dikkate alınarak kaybetmiş olduğu petrol bayisinin hangi petrol bayisi olduğu; 5 adet tırın ve 2 adet tankerin markası, cinsi, plakası, modeli, şasi numarası, satış faturası, haciz bilgiler ile nasıl ve ne şekilde kaybedildiklerini HMK m.31 kapsamında açıklaması, 2 yıllık istasyon kirası ödemesinin hangi yıllar için olduğu ve Vergi dairesi ve sgk kurumuna borçlarının neler olduğu hususunu somutlaştırması için 2 haftalık kesin süre verilmesine, verilen kesin süre içerisinde beyan sunulmadığı takdirde davacının somutlaştırma yükümlülüğünü yerine getirmediği kabul edilerek yargılamaya devam olunacağının ihtar edildiği; davacı vekilinin beyan dilekçelerinde dava haksız fiilden kaynaklanan tazminat dosyası olduğu; haksız fiile dayanak ... 10. İcra Dairesi ... esas sayılı ve ... 12. Asliye Ticaret Mahkemesi... esas ... karar sayılı dosyası olduğu açmış olduğumuz dava ile belirlenmesini istediğimiz davacı ve davalı arasındaki alacak borç ilişkisi değil, davalının ilgili dava dosyası ile haksız fiili neticesinde müvekkile vermiş olduğu zararlar olduğu; haksız fiil neticesinde ticari hayatı sona erden müvekkilin ticari hayatı devam etse idi sahip olacağı maddi kazancın hesaplanması, yine ... 12. Asliye Ticaret Mahkemesi ...Esas ...Karar sayılı içinde müvekkilin haksız olarak bağlanan tırlarından bu zamana kadar elde edeceği maddi kazancın ne kadar olacağının da hesaplanması talep edildiği mahkeme ara kararı uyarınca davacı vekilinin ihtaratlı kesin süre içerisinde HMK m.31 kapsamında somutlaştırma yükümlülüğünü yerine getirmediği anlaşılmıştır. Hakimin davayı aydınlatma görevi kapsamında dava dilekçesinde yer alan zarar kalemleri yönünden sonuçları ile ihtar edildiği; ihtar edilen zarar kalemlerini somutlaştırmadığı yalnızca ... 10. İcra Dairesi ... esas sayılı ve ... 12. Asliye Ticaret Mahkemesi ... esas ... karar sayılı dosyası kapsamında zararın tespitinin talep edilmeyeceği anlaşılmıştır. Mahkeme tarafların yerine geçecek şekilde "taleple bağlılık ilkesi"ne aykırı hareket edemeyeceği açıktır. Bu nedenle Yargıtay 10. HD ... Esas ... Karar sayılı ilamı da dikkate alındığında "6100 sayılı HMK m. 119/1-e gereğince davacının, iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetlerini bildirmek, m. 194 gereğince de taraflar, dayandıkları vakıaları, ispata elverişli şekilde somutlaştırma yükümlülüğü vardır. Tarafların, dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmeleri zorunludur.
Bir davada haklı çıkabilmek için soyut veya genel hatlarıyla bir iddiayı ortaya koymak yeterli değildir. Aynı zamanda bu iddiaların, ispata elverişli hale getirilerek zaman, mekân ve içerik olarak somutlaştırılması gerekir. En azından iddianın araştırılabilmesine yönelik somut bilgi ve açıklamaların sunulması gerekir. İddia somutlaştırıldıktan sonra hâkim ve karşı taraf, bunun üzerinden savunma ve yargılama yapabilecektir. Soyut iddialar ve vakıalar üzerinden değerlendirme yapılması mümkün değildir.
Somutlaştırma yükü, genel anlamda tarafların açıklama ödevinin bir parçası ve layihalar teatisi aşamasındaki tezahür şeklidir. Somutlaştırma yükü, basit yargılama ve kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı davalarda da geçerlidir.
HMK m. 31 gereğince, Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir. Davaya konu talebin somutlaştırılmaması halinde önce hâkim, m. 31 ve 119/1-e gereğince davayı aydınlatma ödevi ve ön incelemedeki görevi gereği, somut olmayan hususların belirlenmesini davacıdan istemeli, gerekirse tarafa açıklattırma yaptırmalı, bu eksiklik giderildikten sonra yargılamaya devam etmelidir." dikkate alındığında davacı vekili tarafından mahkememiz ara kararı uyarınca mahkememizce somutlaştırılması talep edilen yukarıda belirtilen hususlarda "çok eski tarihli dosyalar olması sebebi ile net açıklama yapabilmemiz mümkün değildir" ifadesinin yer aldığı anlaşılmakla, bu aşamada davacı vekili tarafından somutlaştırma yükümlülüğünü kapsamında dosyaya bilgi ve belge sunulmaması nedeniyle ek rapor alınması talebinin bu aşamada reddine karar vermek gerekmiştir. Yargılamanın makul sürede bitirilmesi, tarafların yükümlüklerini yerine getirmesi, mahkemenin davayı aydınlatma görevi kapsamında davacı vekiline dosya kapsamında verilen kesin süreler içerisinde sunulmayan bilgilerin 21/05/2025 tarihli celsede davacı vekiline talebi doğrultusunda beyanda bulunması için ve varsa ıslah dilekçesi sunmak için 1 haftalık kesin süre verildiği; davacı vekilinin 21/05/2025 tarihli beyan dilekçesinde özetle, " Davaya konu olayda bahsi geçen ... isimli işletmedir.2 yıllık istasyon kirası 2005 ve 2007 yılları arasıdır.5 adet tır o dönemde ...'da ... şirketine çalışmaktaydı. Müvekkile ait ... davalının müvekkile o dönem akaryakıt vermemesi haksız fiil yani haksız icra takibi nedeni ile akaryakıt vermemesi neticesinde sekteye uğramıştır. Petrol ofislerini marker çalışma sistemi olduğu için davacı müvekkil davalıda bayiliği bulunması neticesinde başka firmadan da akaryakıt alamamış, ticaretine devam edememiş, vergi borçlarını diğer borçlarını Sgk'ya olan borçlarını da uzun dönem bu sebeple ödeyememiş, tepetakla olmuş ve neticesinde ticari hayatı son bulmuştur. 4 adet tır 2006 model Ford marka ve plakaları da ..., ...,...,..., 1996 model ... PLAKA Mercedes şeklindedir. Bu tırlar davaya konu haksız icra takibi nedeni ile müvekkilin ticari hayatına devam edememesi bankaların icra takipleri sonucu icra yolu ile bağlanmış ve satılmışlardır. ... Vergi dairesinden 2005 ve 2009 tarihleri arasındaki müvekkile ait vergi borçlarının neler olduğunun tespiti için müzekkere yazılmasını ve müzekkere gönderildikten sonra dosyanın ivedi olarak bilirkişiye tevdini" talep ettiği anlaşılmıştır.
Her dava, açıldığı tarihteki fiili ve hukuki duruma göre hükme bağlanır (28/11/1956 tarih ve 15/15 sayılı İBK). Davacı vekilinin dava dilekçesinde ve kesin ihtaratlı süreler içerisinde sunmadığı bilgi ve belgeler yönünden yargılamaya devam edilmesi kesin süreli ihtaratlı ara kararları yok hükmünde sayılmasına neden olacaktır. Tarafların yerine getirmediği ara kararlar uyarınca sonuçlarına katlanması gerektiği anlaşılmakla davacı vekilinin dava dilekçesi kapsamında talep ettiği maddi ve manevi tazminat yönünden davacının ticari defterlerini ibraz etmeyerek ibrazdan kaçındığı; ... 10. İcra Dairesi ... esas sayılı ve ... 12. Asliye Ticaret Mahkemesi ... esas ...karar sayılı dosyalarında davacının uğradığı haksız fiilleri ihtaratlı kesin süre içerisinde somutlaştırmadığı anlaşılmakla davacının maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince reddedilen maddi tazminat için alınması gereken 615,40 TL maktu karar harcı ve reddedilen manevi tazminat için alınması gereken 615,40 TL maktu karar harcının toplamı 1.230,80 TL karar harcından peşin yatırılan 269,85 TL harçtan mahsubu ile noksan 960,95 TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen maddi tazminat miktarı üzerinden hesaplanan 100,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
4-Davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen manevi tazminat miktarı üzerinden hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Taraflarca yatırılan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi halinde yatırana iadesine,
7-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, tahsilat ve gereği için Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına,
Dair davalı vekilinin yüzüne karşı HMK'nun 341/1 vd. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine istinaf dilekçesi sunulmak ve istinaf başvurma ve karar harcı ile istinaf gider avansı yatırılmak suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesince incelenmesi için tarafların istinaf kanun yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 18/06/2025
KATİP
¸e-imzalıdır
HAKİM
¸e-imzalıdır