T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/49 Esas
KARAR NO: 2024/256
DAVA:Alacak (Uluslarası Hava Taşımacılığından Kaynaklı)
DAVA TARİHİ:20/01/2023
KARAR TARİHİ:25/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Uluslarası Hava Taşımacılığından Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ... Ltd. Şti ile dava dışı ... isimli firmanın et ihracı konusunda anlaşmaya vardığını, ... Ülkesine genel kargo ile et yükü hava taşımacılığı yoluyla gönderileceğini, yükün taşınması için de komisyoncusu ... Ltd. Şti ile anlaşma yaptığını, Komisyoncu şirket ile davalı ...Tic. A.Ş arasında bu yükün ...'dan ... taşıması konusunda anlaşmaya varıldığını ve taşıma ücretinin davalı şirkete ödendiğini, tüm sertifikaları eksiksiz olan yükün davalı şirketin anlaştığı ve teslim e dilmesi talimatını verdiği Silkway havayollarına 04/03/2022 tarihinde teslim edildiğini ancak yükün teslim yeri olan ... havalimanı gümrüğünde muayene memuru tarafından etlerin bozulmuş olduğunun tespit edildiği ve etlerin imha edildiğini, bu olay nedeniyle müvekkilinin gelir kaybı ve maddi zararlarının oluştuğunu, taraflar arasında arabuluculuk sürecinin başlatıldığını ancak tarafların anlaşmaya varamadığını, davalı şirket ile hava taşımacılığı yoluyla genel kargonun et yükünün taşınması konusunda yapılan yazışmalarda havayolunun eksi derecede dolaplara koyabileceği ve +2/+8 derecede kararma olmayacağı taahhüdünü verdiğini, etlerin yükün aktarma havalimanında ...'de 8 gün bekletildiği ve uygun ortamda muhafaza edilmemesi nedeniyle etlerin bozulduğunun anlaşıldığını, yükün teslim yeri olan ... Havalimanı gümrüğünde muayene memuru tarafından yapılan kontrollerde etlerin bozulmuş olduğunun tespit edildiğini ve imha edildiğini, alacaklarının tam ve kesin olarak belirlenmesinden sonra artırılması hakları saklı kalmak kaydıyla 18.000,00 USD, 3.701,50 ... Dinarı, 4.831,00 USD ve 8.115,00-TL maddi tazminatların, ayrıca ticari itibar kaybı vs. Nedeniyle 10.000,00-TL manevi tazminatın, zararların oluştuğu tarihten itibaren her biri için ayrı ayrı işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline verilmesini, müvekkilinin zararlarının yüklü miktarda olması ve davalıların mal kaçırma konusunda kuvvetli şüphe bulunması nedeniyle davalı üzerine kayıtlı malvarlıklarına ivedilikle teminatsız ihtiyati tedbir konulmasına ve yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafına yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... Tic. A.Ş vekili tarafından sunulan 07/03/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davacının zarar istemine ilişkin hak düşürücü sürenin geçtiğini, taleplerinin hak düşürücü süre geçtikten sonra ileri sürüldüğünden davanın usulden reddine karar verilmesinin gerektiğini, derdest davanın belirsiz alacak davası şeklinde ikame edilmesinin mümkün olmadığını, davacı tarafından dava konusu alacağa kamu bankalarının o yabancı para birimi için bir yıllık mevduata uyguladığı en yüksek orandaki faizin uygulanması talep edilmişse de hiçbir şekilde ikrar anlamına gelmemek kaydıyla işbu alacağa uygulanması gereken faizin yasal faiz olduğunu, karşı tarafın dilekçe eklerinde türkçe tercümesi bulunmayan yabancı dilde belgelerin tespit edildiğini, bu nedenle usulüne uygun sunulmamış olan delillerin mahkememizce yapılacak tespite esas teşkil etmemesinin gerektiğini, uyuşmazlığa konu taşıma faaliyetinin "CFR" teslim şekliyle gerçekleştiğini, buna göre yük taşıyana teslim edildiği andan itibaren hasara katlanma yükümlülüğünün dava dışı yük alıcısına geçtiğini, bu sebeple davacı satıcının katlanması gereken bir zarar mevcut olmadığından huzurdaki davada aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, davanın usulden reddinin gerektiğini, davacının yükün zarara uğradığı an itibariyle aktif husumet ehliyetinin bulunmadığına ilişkin iddiaları baki kalmak ve hiçbir surette ikrar teşkil etmemek kaydıyla taşıma faaliyetinde taşıyan sıfatını haiz olmayan müvekkilinin şirket yönünden de davanın pasif husumet yokluğu sebebiyle reddinin gerektiğini, müvekkili şirket ile davacı arasında herhangi bir akdi/ticari ilişkinin mevzubahis olmayıp müvekkili olan şirketin davacıya karşı herhangi bir hukuki yükümlülüğünün bulunmadığını, davalı müvekkilinin söz konusu taşıma organizasyonunda hiçbir şekilde taraf sıfatına haiz olmadığını ve husumetin yanlış yönlendirildiğine yönelik itirazları saklı kalmak kaydıyla mahkeme aksi kanaatte olması halinde müvekkili olan şirketin TTK 917. Maddesi uyarınca "Taşıma işleri komisyoncusu" olarak hareket ettiğinin ve sadece "Aracıdan" ibaret olarak taşıma işinin organizasyonunu gereği gibi sağlayarak üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirdiğinin kabulünün gerektiğini, müvekkili olan şirketin sorumluluğunun davacıya karşı olmadığını, her koşulda müvekkili olan şirketin davacıya karşı bir yükümlülüğünün bulunmadığını, uyuşmazlık konusu taşıma işini fiilen gerçekleştirenin dava dışı... olduğunu, TTK'nın 917. Maddesinin 1. Fıkrasında ve TTK'nın 917. Maddesinde düzenlemelere yer verildiğini, müvekkilinin ... olarak görevi taşıyan ile yükün taşınmasını talep eden gönderici arasında aracılık yaparak taşıma işinin organizasyonunu sağlamaktan ibaret olduğunu, müvekkili olan şirketin bu kapsamda konşimentonun düzenlenmesi ile taşıma işleri komisyoncusu olarak eşyanın taşıtılmasının taahhüt borcunun gereği gibi ifade ettiğini, söz konusu ilişkide taşıyan sıfatına haiz olan ve taşıma işini fiili olarak gerçekleştirenin ise ... olduğunu, müvekkili olan şirketin basiretli bir tacirden beklenen dikkat ve özeni fazlası ile gösterdiğini, taşımayı gerçekleştirmek üzere dünyadaki hava yolu taşıma sektörünün en önemli aktörlerinden ... ile anlaştığını, Öğretide taşıma işleri komisyoncusunun borçlarının gönderenin menfaatlerini gözetmek ve onun talimatlarına uymak, eşyanın taşıtılmasını sağlamak amacıyla taşıma araçlarını belirlemek, taşıma işini gerçekleştirecek kişileri seçmek, eşyanın taşıtılması için gereken ardiye ve taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmelerini yapmak ve taşıma işini fiilen gerçekleştirecek kişilere gerekli bilgi ve talimatları vermek olarak sayıldığını, müvekkili şirketin tüm yükümlülüklerini eksiksiz bir şekilde yerine getirdiğinden davaya konu hasardan da herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkili şirketle davacı arasında hiçbir sıfat tahtında sözleşmesel ilişki bulunmadığını, iddia konusu hasarın taşıma sırasında oluşmuş olduğunun taraflarınca kabul edilmediğini, yükün alıcı tarafından ihtirazi kayıtsız ve hasarsız olarak teslim alındığını, davacı tarafça meydana geldiği iddia edilen hasarın taşıma sırasında meydana gelip gelmediğinin ispatlanamadığını, TTK'nın 889. Maddesindeki hüküm uyarınca görünür ziya ve hasar halinde alıcının teslim anında hasarla ilgili çekincelerini bildirmesini gerektiğini, aksi takdirde yükü hasarsız teslim aldığının kabul edildiğini, ürünlerin davacı tarafından 14/03/2022 tarihinde teslim edildiğini, teslim edilirken Konişmentoya bu yönde bir ihtirazi kayıt düşülmediğini, teslim tarihinde teslim alınan malın ayıplı olduğuna ilişkin herhangi bir yazılı bildirimin de ne fiili taşıyana ne de davalı müvekkili şirkete ulaşmadığını, davacı tarafından hasar tespit tutanağı tutulmadığını ve hasara ilişkin herhangi bir belge hazırlanmadığını, davacının gümrük beyannamesi ve teslim fişinde yükün ... (İyi durumda) teslim alındığı ibaresinin de mevcut olduğunu, davacı tarafın dava dilekçesinde 06/04/2022 tarihli tutanak ile etlerin bozulduğunun tesipt edildiği belirtilmişse de ilgili tutanakta hasarın sebebi ve nasıl meydana geldiği konusunda hiçbir tespitin yer almadığını, yükün belirlenen sıcaklık değerleri arasında taşındığını aksinin ispat edilemediğini, yükün fiili taşıyana teslim edildiği anda hasarlı olabileceği ve yükün alıcı tarafından derhal teslim alınmaması nedeniyle bozulmanın meydana gelmiş olmasının da ihtimal dahilinde olduğunu, davacı tarafından 100.000,00-TL tutarında manevi tazminat talep edilmişse de hasara uğradığı iddia edilen eşyadan dolayı davacının kişilik haklarına herhangi bir saldırı meydana gelmediğinden manevi tazminat talebinin reddinin gerektiğini ve tüm bu sebeplerle davanın itirazları doğrultusunda usulden, mahkeme aksi kanaatte bulunulduğu takdirde esastan reddine, davanın ...'ya izatefen ve asaleten ... adresine ihbarına, davanın... Ltd. Şti'nin ... adresine ihbarına, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı vekili tarafından sunulan 27/03/2023 tarihli cevaba cevap dilekçesinde özetle; davalı tarafın cevap dilekçesinde zamanaşımı ve hak düşürücü sürenin geçmiş olduğunu ileri sürmesinin kabul edilemez olduğunu, davalının somut bir hukuki dayanak gösteremeden mesnetsiz şekilde hak düşürücü ve zamanaşımı itirazında bulunduğunu, yükün sağlık sağlam et sertifikası ile ... davalı şirketin anlaştığı ve etin/yükün teslim edilmesini bildirdiği ... havayollarına 04/03/2022 tarihinde teslim edildiğini, yükün teslim yeri olan ... gümrüğünde muayene memuru tarafından yapılan kontrollerde etlerin bozulmuş olduğunu 06/04/2022 tarihli tutanak ile tespit edildiğini ve zayi olan etin imha edildiğini, davalı tarafın yasal faiz alacağının uygulanmasını iddia etmişse de iki tarafın tacir olduğu ve yapılan işin de bir ticari iş olduğu açıkça ortada olduğundan davalının bu iddiasının kabul edilemez olduğunu, davalı tarafın cevap dilekçesinde müvekkili olan şirketin husumet ehliyetinin bulunmadığı iddiasının kabul edilemez olduğunu, müvekkili olan şirket ile ... Ltd. Şti arasında alacak devri sözleşmesinin bulunduğunu, tamamen mesnetsiz davalı iddialarının reddi ile davanın kabluünü, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafına yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili tarafından sunulan 07/04/2023 tarihli cevaba cevap dilekçesinde özetle; aktif husumet ehliyetinin tespitinde hasara katlanma yükümlülüğünün alıcıdan satıcıya geçme anının önemlilik arz ettiğini, davacı taşımaya konu emtianın satışını "CFR" teslim şekliyle gerçekleştirdiğini, CFR teslim şeklinde emtianın taşıyana teslim edildiği andan itibaren emtia ile ilgili her türlü riskin alıcıya geçtiğini, diğer bir ifade ile hasara katlanma yükümlülüğünün alıcıya geçtiğini, satıcının ilgili hasara katlanma gibi bir yükümlülüğünün bulunmadığını, taşıma faaliyeti esnasında meydana gelen hasara katlanma yükümlülüğünün davacıya ait olmadığından davacının gerçekte uğradığı bir zararın söz konusu olmadığını, davacının aktif husumet ehliyetine haiz olmadığını, ...'in müvekkilinden herhangi bir alacağının olmadığını, davalı müvekkili olan şirket ile davacı arasında herhangi bir sözleşmesel ilişki bulunmadığını, nispilik ilkesi gereğince müvekkili şirketin hiçbir şekilde davacının dava dışı navmarine isimli şirketle olan sözleşmesel ilişkisinden doğan taleplerin muhattabı konumunda bulunmadığını, yükte meydana geldiği iddia edilen hasarın taşıma sırasında meydana geldiği davacı tarafça ispat edilemediği gibi yük alıcısı tarafından ilgili yüklerin ihtirazi kayıtsız ve hasarsız olarak teslim alındığını ve yükte meydana geldiği iddia edilen hasara ilişkin ihbar yükümlülüğünün yerine getirilmediğini, davacının iddialarının tamamen varsayıma dayalı olduğunu, bu nedenlerle davanın reddine, mahkeme aksi kanaatte ise davanın herhalde Esastan reddine, tüm yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Tüm Dosya Kapsamı Birlikte Değerlendirildiğinde;
Dava, uluslararası hava yoluyla taşınan emtianın tamamen hasarlanması nedeniyle akdi taşıyıcıdan hasarın tazmini istemine ilişkindir.
Dava dilekçesi ekinde sunulan belge ve deliller ile mahkememizin 05/10/2023 tarihli ara kararı kapsamında sunulan tercüme evrakı içinde hasar bildirimine dair bir bilgi ve belge bulunmadığı anlaşılmıştır, davalının süresinde hasardan haberdar edildiği de iddia edilmemiştir.
Türk Sivil Havacılık Kanunun 128. Maddesi: "Yolcu bagajının veya yükün, bunları teslim almaya yetkili kişi tarafından itiraz edilmeden kabulü, taşıma belgesine uygun olarak ve iyi durumda teslim edildiklerine karine teşkil eder. Hasar halinde, teslim almaya yetkili kişi tarafından hasarın öğrenilmesinde derhal ve teslimlerinden itibaren yolcu bagajı için en geç yedi gün içinde ve yük için en geç ondört gün içinde taşıyana ihbarda bulunulması gerekir. Gecikme halinde ihbar, bagajın veya yükün tesliminden itibaren en geç yirmibir gün içinde yapılmalıdır. İhbarın yazılı olarak veya durumun taşıma belgesinin üstünde gösterilmesi sureti ile yapılması gerekir. İkinci fıkrada belirtilen sürelere uyulmaması halinde, hileli davranması hali hariç, taşıyıcı aleyhine dava açılamaz." hükmü ihtiva etmekte olup davacı tarafından süresinde ihbar yükümlülüğünün yerine getirildiğinin iddia ve ispat edilememesi karşısında davalının hasardan sorumluluğuna gidilemeyeceği anlaşılmakla davacının maddi ve manevi tazminat istemlerinin (Emsal BAM 12. HD'nin 2019/896 E, 2021/937 K sayılı ilamı doğrultusunda) reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar tarifesine göre tahsili gereken harç (427,60 TL x 2 =) 855,20 TL olduğundan peşin alınan 13.068,80 TL'den mahsubu ile bakiye 12.213,60 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.120,00 TL arabulucu ücretinin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine,
5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre hesap ve takdir edilen reddedilen maddi tazminat talebi nedeniyle 99.136,99 TL, reddedilen manevi tazminat talebi nedeniyle 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Gider avansının kalan kısımlarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta süre içerisinde Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 25/04/2024
BAŞKAN
ÜYE
ÜYE
KATİP